D20 Regionaal Bureau Leerrecht, Jaarverslag Schooljaar 2022_2023.pdf
Tekst van het document
Alleen door goed samen te werken slagen we erin om complexe (thuiszitters)problematiek aan te pakken. Waar voorheen ook feedback werd opgehaald bij jongeren en ouders, is dat het afgelopen schooljaar minder goed gelukt. Wat hier meespeelt is dat de respons zeer mager was, waardoor consulenten weinig aan de feedback hebben. Wij werken momenteel aan nieuwe manieren om het perspectief van ouders en jongeren mee te nemen in de verbetering van onze dienstverlening. 10 Maar liefst 155 medewerkers van scholen (IB’ers, zorgcoördinatoren, directeuren, etc.) en 40 ketenpartners (met name medewerkers vanuit de jeugdteams, de jeugdgezondheidszorg of de samenwerkingsverbanden passend onderwijs) namen de moeite om te reageren. Wij ontvingen van scholen en ketenpartners waardevolle tips en opmerkingen, waarmee we onze dienstverlening verder kunnen verbeteren. Zowel scholen als ketenpartners zijn gevraagd om de samenwerking met de consulent van het RBL te waarderen. Gemiddeld genomen worden onze consulenten gewaardeerd met een 7,7 door scholen en een 7,6 door ketenpartners. Wij streven ernaar beide waarderingscijfers op termijn structureel ruim boven de 8,0 te krijgen. Scholen en ketenpartners blijken ondanks de oplopende werkdruk nog altijd tevreden te zijn met het RBL, maar waarderingscijfers lopen wel wat terug de laatste jaren.
Zo zijn een klein aantal scholen inmiddels zeer ontevreden over onze aanwezigheid/zichtbaarheid en pro-activiteit. Vanzelfsprekend gaan we met die scholen in gesprek over deze feedback. Ook ‘effectiviteit in terugdringen verzuim’ wordt door sommige scholen wat lager gewaardeerd. Scholen die het RBL lager scoren op effectiviteit, vragen in hun toelichting met name om ‘meer daadkracht’, ‘sancties’ en/of ‘een hardere aanpak’. Dit beeld van een leerplichtorganisatie die met name zou moeten ‘handhaven’ is enigszins hardnekkig. Handhaven kan in sommige gevallen zeker passend zijn, maar zorgvuldige afweging is altijd nodig. Zoals aangegeven is de Methodische Aanpak Schoolverzuim hierbij onze leidraad. 10
Wij werken aan alternatieve manieren om feedback op te halen bij jongeren en ouders. Ook heeft een deel van het RBL een workshop jongerenparticipatie gevolgd en is – gevoed door de opgedane kennis - een interne projectgroep jongerenparticipatie van start gegaan. Wij verwachten in het volgende jaarverslag meer te kunnen berichten over ontwikkelingen hieromtrent.
25
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
Feedback PO/VO-scholen Effectiviteit in terugdringen verzuim 1 10 Kwaliteit van informatie en adviezen 13
26
65
16
24
75
De omgang met u (en uw collega's) 2 6
54
66
De omgang met leerlingen/ouders 3 9
29 6
78
65
3
47
31
Bereikbaarheid/snelheid van reageren 3 10
72
68
2
Jaarlijkse schoolbezoek/startgesprek 3 10
72
68
2
Rol in multidisciplinaire overleggen 2
47
20
41
Aanwezigheid/zichtbaarheid op school
10
27
86
Proactiviteit/initiatief van consulent
10
25
95
0%
10%
20%
30%
40%
50%
43 32 25
60%
70%
80%
Zeer ontevreden
Ontevreden
Niet tevreden, niet ontevreden
Tevreden
Zeer tevreden
Weet niet/geen mening/niet van toepassing
90%
Zorgcoördinator VO-school: “Fijn om een consulent te hebben die zich toespitst op (dreigende) thuiszitters en daar veel kennis van heeft.”
26
100%
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
Hoofdstuk 2 – Het RBL, het mbo en het tegengaan van voortijdig schoolverlaten Bij het tegengaan van voortijdig schoolverlaten (vsv) werken veel verschillende partijen en mensen samen. Jongeren zijn natuurlijk eerst zelf verantwoordelijk voor hun schoolloopbaan. Ook hun sociale netwerk is een belangrijke factor. Daarnaast hebben docenten, mentoren en begeleiders op school een belangrijke rol. Zij hebben dagelijks contact met hun studenten. Door hun inzet, aandacht en inspiratie dragen zij bij aan het voorkomen van voortijdige schooluitval. Bovenop deze samenwerking worden extra maatregelen ingezet in het regionale vsv-programma 2021-2024.11 In dit programma wordt in regionaal verband samengewerkt door mbo-instellingen, gemeenten en ketenpartners om voortijdig schoolverlaten tegen te gaan. Vanaf 2020 financieren onze 11 gemeenten, aanvullend aan het regionale vsv-programma, gezamenlijk een aantal vsv-projecten en een maatwerkbudget (scholing op maat voor vsv’ers). Het doel hiervan is het voorkomen en verder terugdringen van voortijdig schoolverlaten. De projecten en het maatwerkbudget richten zich met name op kwetsbare jongeren. Het RBL is beheerder van de middelen en zorgt voor de inhoudelijke afstemming met gemeenten (zie ook paragraaf 2.2.10).
Voortgang en monitoring van zowel regionale als gemeentelijke vsv-projecten vindt plaats in de Regiegroep vsv, waarin bestuurders van gemeenten en het onderwijs participeren. Hierdoor worden de projecten in samenhang ingezet. In de “Aanpak jeugdwerkloosheid”12 werken de gemeenten, mboRijnland, UWV13, SBB14 en het RBL sinds drie jaar regionaal samen om de gevolgen van de Coronacrisis voor jongeren op te vangen. De verbeterde situatie op de arbeidsmarkt heeft gezorgd voor een herijking van de doelen van deze samenwerking. Hierbij wordt met name ingezet op de kwetsbare jongeren. Het Doorstroompunt heeft in dit kader de aanpak van het huisbezoekenteam voortgezet (zie paragraaf 2.2.1). Het RBL bereidt zich ook voor op nieuwe wetgeving. De wet “Van school naar duurzaam werk” (te verwachten vanaf 2025), zal invloed hebben op de dienstverlening van het RBL. Zo zal de Doorstroompunt-leeftijd uitgebreid worden van 23 naar 27 jaar (zie paragraaf 2.2.8). Dit jaarverslag richt zich met name op de inzet van het RBL om voortijdig schoolverlaten te voorkomen. Deze inzet wordt beschreven per doelstelling zoals deze zijn vastgelegd in het beleidsplan van het RBL. De inzet van het RBL is zowel gericht op nieuwe vsv’ers (uitgevallen in het huidige schooljaar), als op oude vsv’ers (uitgevallen in eerdere schooljaren).
Cijfers en analyses over het aantal nieuwe vsv’ers in de regio rapporteert het RBL altijd in de vsv-analyse in maart. 15
11 In verband met de veranderende doorstroompunt-wetgeving, te verwachten vanaf 2025, zal het VSV-programma met een
jaar verlengd worden. Het nieuwe vsv-programma zal naar verwachting starten in het najaar van 2025. 12 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2021/07/06/werkagenda-jeugdwerkloosheid 13 UWV staat voor Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen. 14 Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs (SBB) werkt samen met diverse partners uit het onderwijs en het bedrijfsleven aan optimale aansluiting van het beroepsonderwijs op de arbeidsmarkt. 15 https://rbl-hollandrijnland.nl/wp-content/uploads/2023/09/VSV_analyse_2021-2022_def.pdf
27
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
Doelstelling 1: Steeds meer kinderen en jongeren volgen onderwijs. Als onderwijs niet passend is werken ze, of krijgen ze (jeugd)hulp. 2.1.1 Iets meer vsv’ers dan voor corona Het totaal aantal vsv’ers is het afgelopen jaar gestegen. Op 31 juli 2023 waren er 2041 vsv’ers, op 31 juli 2022 waren dat er nog 1799. Die stijging wordt vooral veroorzaakt door de groei van nieuwe vsv’ers. Dit is voornamelijk een inhaaleffect. In de coronajaren hanteerden scholen een terughoudend uitschrijfbeleid. Scholen lieten studenten langer ingeschreven staan op het mbo en dit veroorzaakte een enigszins vertekend beeld in de afgelopen jaren: een daling van het percentage vsv’ers in coronatijd. Jongeren die (bijna) niet aanwezig zijn op school, werden niet of nauwelijks uitgeschreven. Het afgelopen schooljaar is het uitschrijfbeleid genormaliseerd, met een sterke groei van het aantal nieuwe vsv’ers tot gevolg. Daarnaast biedt de krappe arbeidsmarkt veel kansen voor jongeren. Het aantal vsv’ers is nu iets hoger dan voor de coronacrisis; in 2019 waren er 2009 vsv’ers. Uitschrijven mbo is maatwerk Het terughoudende uitschrijfbeleid tijdens de coronacrisis gaf jongeren in theorie de kans de opleiding toch te kunnen afronden, terwijl het voor alle betrokkenen duidelijk was dat dit in de praktijk niet meer zou gebeuren.
Tegelijkertijd had het niet uitschrijven een negatieve keerzijde: te lang ingeschreven staan zonder dat er kans van slagen is, zorgt voor extra studieschulden. Daarbij werden deze jongeren te laat verwezen naar vervolgtrajecten en gemeentelijke ondersteuning. Het RBL heeft het afgelopen schooljaar verschillende gesprekken gevoerd met mboRijnland om te bespreken hoe deze jongeren het beste ondersteund zouden kunnen worden. Soms was uitschrijven uiteindelijk beter, maar uiteraard was maatwerk hierbij noodzakelijk.
2.1.2 Veel werkende vsv’ers Op 31 juli 2023 had 60% van alle vsv’ers inkomsten van meer dan 300 euro16 uit loondienst. Dit is bijna gelijk aan vorig jaar en een hoger percentage dan vóór de coronacrisis. De arbeidsmarkt is nog steeds “zeer krap”, er zijn personeelstekorten in alle sectoren. Voor jongeren zijn de mogelijkheden groot. Dit zorgt voor kansen, maar ook voor groenpluk: jongeren die te vroeg stoppen met school omdat de arbeidsmarkt aantrekkelijk is. Toch is het percentage vsv’ers zonder werk of uitkering iets gestegen van 29% naar 31%. Dit komt waarschijnlijk doordat er meer jongeren zijn uitgeschreven die al langere tijd geen onderwijs volgden en geen enkele kans hadden de opleiding nog succesvol af te ronden. Dit is de groep jongeren waar al langere tijd zorg over was. Deze jongeren zijn nu uitgeschreven waardoor zij beter in beeld zijn. Hierdoor is gerichte inzet vanuit het RBL en de gemeenten mogelijk.
16 Wij ontvangen informatie over de inkomenspositie van onze doelgroep via SUWINET, een elektronische infrastructuur voor
gemeenten om hun wettelijke taak te kunnen uitoefenen. Op basis van deze informatie kunnen wij onze doelgroep – kwetsbare vsv’ers scheiden van de vsv’ers die werk hebben en zelfstandig in hun levensonderhoud kunnen voorzien.
28
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
Veel vsv'ers hebben werk Aandeel van alle vsv'ers op 31 juli, naar inkomenspositie 70% 61% 60%
60%
55% 48%
50% 40%
51%
39% 37%
35%
29% 31%
30% 20%
10%
13% 11% 10% 10%
10% 0% Geen of weinig werk, geen uitkering
Werk 2019
2020
2021
Uitkering 2022
2023
2.1.3 Aantal vsv’ers zonder werk, zonder uitkering vaak lager dan voor corona In bijna alle gemeenten is het aantal vsv’ers zonder werk en zonder uitkering nu iets hoger dan vorig jaar. In Voorschoten, Hillegom en Lisse zijn echter minder vsv’ers zonder werk en zonder uitkering. De relatief kleine aantallen vsv’ers maken het lastig hiervoor specifieke oorzaken aan te wijzen. Als we het aantal vsv’ers zonder (of met beperkt) inkomen of met een uitkering per gemeente vergelijken met deze aantallen van vóór corona dan zien in bijna alle gemeenten een daling.
Aantal vsv'ers zonder werk/inkomen zoals voor corona? Aantal vsv'ers op 31 juli per gemeente zonder of met beperkt inkomen of met uitkering 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0
300
115 29
2019
2020
79
78
55
51
39
32
2021
2022
31
18
2023
29
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
Doelstelling 2: Voortijdig schoolverlaters worden vaker toegeleid naar onderwijs, of – als onderwijs niet passend is – naar werk of hulpverlening. Het Doorstroompunt heeft als taak nieuwe en “oud”-vsv’ers tot 23 jaar in beeld te brengen en te begeleiden. Nieuwe vsv’ers worden in samenwerking met de scholen gesproken, het liefst nog vóór uitval. Het doel daarvan is uitval voorkomen. Als er nog geen contact is geweest, dan wordt er zo snel mogelijk na uitval contact gezocht. Ook in de jaren daarna wordt contact gehouden met de inmiddels “oud”-vsv’ers. Het belangrijkste doel van deze benadering is passende begeleiding aanbieden. De consulenten gaan samen met het netwerk van de jongere op zoek naar mogelijkheden die voor deze jongere passend zijn. Dit kan terugkeer naar onderwijs zijn, maar soms is werk of hulpverlening logischer. Het RBL merkt dat het vaak een kwestie is van timing: soms komen we op het goede moment en staat een jongere open voor een nieuwe stap. Juist daarom is het zo belangrijk om geregeld contact te houden met “oud”vsv’ers. Door de aanpak beschikt het RBL inmiddels over interessante data 17 voor gemeenten en mboinstellingen over voortijdig schoolverlaten, de wensen van de benaderde jongeren en de eventuele belemmeringen om deze wensen te realiseren.
Het verzamelen van data is uiteraard niet het hoofddoel, maar kan gemeenten en partners helpen bij het analyseren van problemen en het uitwerken van oplossingen. De primaire doelgroep van het RBL De Doorstroompunt-doelgroep betreft alle jongeren van 18 tot 23 jaar zonder schoolinschrijving, zonder inkomen/met beperkt inkomen, zonder uitkering en zonder diploma vanaf mbo2/havo. Vanuit het Rijk wordt voor alle vsv’ers een prioritering meegegeven op basis van het inkomen. Hierbij krijgen de jongeren met een inkomen onder de 300 euro per maand prioriteit. Het RBL vindt deze grens eigenlijk te laag omdat jongeren die bijvoorbeeld 500 euro per maand verdienen, nog niet zelfstandig kunnen functioneren in de maatschappij. Daarom heeft het RBL de afgelopen jaren óók jaarlijks de jongeren benaderd die meer dan 300, maar minder dan 900 euro bruto per maand verdienen. Door de toegenomen werkdruk van het RBL is het de vraag of we deze groep het komende jaar op dezelfde wijze kunnen benaderen. Bij jongeren die een uitkering ontvangen heeft de woongemeente van de jongere de regie. Zie ook: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/vsv/aanpak-voortijdig-schoolverlaten-vsv
2.2.1 Vsv’ers zijn in beeld Het RBL benadert vsv’ers door hen te bellen en thuis te bezoeken. Het afgelopen schooljaar is 81% van alle vsv’ers (nieuw en oud) bereikt. Dat zijn in totaal 1245 jongeren. In 2022 zijn 1138 jongeren bereikt. RBL-consulenten zijn verbonden aan de domeinen van het mbo óf werken in het huisbezoekenteam. Vanaf 2021 heeft het RBL het huisbezoekenteam geïntensiveerd en geprofessionaliseerd. De consulenten van het huisbezoekenteam hebben alleen gemeenten in hun portefeuille en zijn niet langer verbonden aan het preventieve werk op scholen. Door deze focus kunnen zij goed aansluiten
17 Voor dit jaarverslag gebruiken we data uit het geautomatiseerde leerlingvolgsysteem (LBA) van het RBL. Het RBL ontvangt
data van DUO, deze worden verwerkt in LBA. Consulenten houden in LBA bij welke taken zij uitvoeren. Ook worden de uitkomsten van gesprekken geregistreerd. LBA voldoet aan de AVG én aan de Wet op de Politiegegevens (WPG).
30
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
bij gemeentelijke initiatieven en gemakkelijker samenwerken met gemeenten en andere sub-regionale én lokale organisaties (bijvoorbeeld hulpverlening en het jongerenwerk). Bij alle huisbezoeken die niet slagen, doet de consulent een kaartje in de brievenbus met uitleg over wat het RBL voor een jongere kan betekenen. Hierdoor heeft elke jongere de mogelijkheid contact op te nemen. Het afgelopen jaar gebeurde dat bij 14% van de jongeren die niet thuis waren. Gebeurt dat niet, dan komt de consulent na een half jaar opnieuw langs de deur. Daar waar vooraf al zorg is over een jongere, wordt niet lang afgewacht of de jongere zelf contact opneemt en wordt sneller een extra bezoek ingepland. Huisbezoek-kaartjes en jongerenparticipatie De kaartjes die gebruikt worden bij de huisbezoeken zijn het afgelopen jaar aangepast. In het kader van een MDT traject heeft een aantal jongeren van Studio Moio18 de tekst en het uiterlijk van de kaartjes beoordeeld en onder handen genomen. Samen met het huisbezoekenteam hebben de jongeren nagedacht hoe jongeren zo goed mogelijk aangesproken kunnen worden door het RBL. Resultaten van deze vernieuwde aanpak zijn nog niet zichtbaar in de cijfers, maar voor het RBL hadden de gesprekken met de jongeren veel waarde.
2.2.2 De dagbesteding van vsv’ers: 64% werkt Alle jongeren die wij bereiken, worden bevraagd naar hun dagbesteding. De antwoorden ondersteunen het beeld van de huidige situatie op de arbeidsmarkt. Dit jaar is echter zowel het percentage jongeren in loondienst als het percentage jongeren met een eigen bedrijf iets lager dan vorig jaar. Van de bereikte jongeren is nu 53% in loondienst (was 55%) en 11% heeft een eigen bedrijf of is zzp’er (was 12%). Het percentage jongeren in een zorgtraject is met 8% iets hoger dan vorig jaar (7%). Ook zijn er iets meer jongeren werkzoekend: nu 7% en vorig jaar 6%. Ook deze cijfers bevestigen het beeld dat de jongeren die in de coronajaren ingeschreven bleven staan bij het mbo (terwijl het behalen van een diploma op geen enkele wijze haalbaar was), nu vaker uitgeschreven zijn. Over deze leerlingen was grote zorg, zij waren vaak langdurig afwezig en niet in beeld (zie 2.1.2). De toename van het aantal zorgtrajecten en het aantal werkzoekende jongeren, geeft aan dat deze zorg terecht was.
18
MDT Univercity for Changemakers (changemakersleiden.nl)
31
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
Veel jongeren werken in loondienst of in eigen bedrijf Antwoord bereikte jongeren over dagbesteding Werk: in loondienst
53%
Werk: eigen bedrijf
11%
Zorg: in zorgtraject
8%
Anders: zoekt werk
7%
Anders: zoekt opleiding
4%
Opleiding: regulier onderwijs
4%
Anders: geen dagbesteding/vraagt uitkering aan
4%
Opleiding: particulier onderwijs
3%
Opleiding: thuisstudie
2%
Anders: tussenjaar (o.a. wereldreis)
2%
Anders: wacht op zorgtraject
1%
Opleiding: intern bij werkgever
1%
Anders: zorgtaken (o.a. kind, mantelzorg)
1%
Anders: detentie
0%
Werk: vrijwilligerswerk
0% 0%
2020-2021
10% 2021-2022
20%
30%
40%
50%
60%
2022-2023
2.2.3 De begeleiding van het RBL Het RBL biedt begeleiding aan alle benaderde jongeren. Ook jongeren die werken19 of jongeren die nog niet in staat zijn om terug te keren naar het onderwijs kunnen rekenen op ondersteuning. Belangrijke kenmerken van de begeleiding zijn: uitvinden wat de jongere motiveert, hierop inspelen en aansluiten op de wensen en mogelijkheden van de jongere. Voor jongeren zonder dagbesteding kan werk of een hulpverleningstraject meer passend zijn dan (direct) terugkeren naar het onderwijs. De begeleiding is altijd op vrijwillige basis. Meerderjarigen zijn immers niet langer leerplichtig. In de trajectbegeleiding van het RBL wordt vanzelfsprekend nauw samengewerkt met gemeenten en andere lokale en (sub)regionale organisaties.
19 Er zit een vertraging in de verwerking gegevens die wij aangeleverd krijgen. Jongeren die volgens de data geen werk
hebben, kunnen op het moment van bezoeken inmiddels aan het werk zijn. Aan alle jongeren wordt begeleiding geboden, ook als ze inmiddels werken.
32
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
2.2.4 Nieuwe vsv’ers hebben meer behoefte aan begeleiding Ten opzichte van vorig jaar is het aantal nieuwe vsv’ers, dat behoefte heeft aan begeleiding, iets toegenomen. Het aantal “oud”-vsv’ers met behoefte aan begeleiding is juist iets afgenomen. Het totaal aantal begeleidingstrajecten is ongeveer gelijk gebleven. Het aandeel trajecten uit de primaire doelgroep van het RBL is 9% (was 10%). Onder een traject verstaan wij dat een jongere minimaal twee afspraken met het RBL heeft gehad. Een aanzienlijke groep is met één gesprek al geholpen en kan het verder zelf regelen. Deze gesprekken zijn niet meegenomen in onderstaande overzichten.
Meer nieuwe vsv'ers begeleid Aantal begeleidingstrajecten, onderverdeeld naar nieuw en oude VSV'ers 200
1 3
150 128 100
115
72
5
6
93
88
50 40
58
48
45
50
2018-2019
2019-2020
2020-2021
2021-2022
2022-2023
Nieuwe VSV'ers
Oud VSV'ers
Minderjarig
2.2.5 Meer begeleiding naar school en werk Dit jaar zijn 79 jongeren succesvol begeleid richting school, werk of specialistische hulpverlening. Consulenten zijn afhankelijk van de motivatie van jongeren. Het komt helaas regelmatig voor dat jongeren, met of zonder overleg vooraf, een traject tussentijds stoppen. Dit schooljaar zijn meer jongeren begeleid naar school én meer jongeren begeleid naar werk dan vorig jaar. De arbeidsmarkt is nog steeds aantrekkelijk voor jongeren, veel jongeren zijn gemotiveerd te gaan werken en willen niet terugkeren naar school. Toch is ook het aantal jongeren dat naar school is begeleid iets toegenomen. Dit komt mogelijk doordat er meer nieuwe vsv’ers begeleid zijn. Zij hebben een minder grote afstand tot onderwijs dan oud-vsv’ers.
Meer jongeren begeleid naar school en werk Positieve resultaten begeleidingstrajecten, per jaar 90 80
11
70
17 25
60 50 40
12
22
8
17 20 24
29
30 20
48 34
37
10 2018-2019
2019-2020 Naar school
2020-2021 Naar werk
30
33
2021-2022
2022-2023
Naar ketenpartner
33
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
2.2.6 Trajectbegeleiding is vaak duurzaam Ons doel is dat de resultaten van onze begeleiding duurzaam zijn. Daarom is het goed om te checken hoe het met de jongeren gaat die in vorige schooljaren begeleid zijn. Zitten zij een tijdje later nog steeds op school? Is het gelukt om werk te behouden? Om een antwoord te krijgen op deze vragen, monitort het RBL de dagbesteding van jongeren ook ná beëindiging van het begeleidingstraject. Van de jongeren die in 2021-2022 met positief resultaat begeleid zijn, was zo’n 78% op 1 oktober 2022 nog steeds op het ‘juiste spoor’. 13% had inmiddels geen school of werk meer, maar ontving een uitkering. Dat laatste percentage is al jaren ongeveer constant (het eerste coronajaar uitgezonderd). Over 9% van de trajecten kan het RBL geen uitspraken doen, omdat deze jongeren niet langer behoren tot onze doelgroep. Zij zijn verhuisd naar een andere Doorstroompunt-regio of zijn 23 jaar geworden.
Positief resultaat is vaak duurzaam Jongeren succesvol begeleid naar school of werk, volgend schooljaar 2017-2018
77%
2018-2019
15%
83%
2019-2020
14%
67%
25%
2020-2021
75%
2021-2022
78% 0%
10%
20%
30%
School of werk
8%
40%
8%
14%
12%
13% 50%
Uitkering, geen werk
60%
70%
80%
2%
9% 90%
100%
Einde doelgroep
2.2.7 Minder uitstromers Praktijk- en Speciaal onderwijs aan het werk Vanaf 1 januari 2019 heeft het RBL de wettelijke taak om ook alle jongeren in beeld te houden die van het Praktijk- en Speciaal onderwijs afkomen. Dit geldt ook voor de jongeren die uitstromen naar de arbeidsmarkt of naar dagbesteding. Deze jongeren vallen formeel niet binnen de vsv-doelgroep. Het RBL heeft afgelopen jaar 89 jongeren uit de Pro/VSO doelgroep bezocht of gemonitord in overleg met de school20. Dit is iets minder dan vorig jaar (101). Net als bij de vsv’ers hebben we het afgelopen schooljaar de jongeren die 300 tot 900 euro verdienen in loondienst niet uitgesloten. Het aandeel jongeren uit de Pro/VSO groep dat in loondienst werkt21 is 47%. Ondanks het uitstroomprofiel “arbeid” en een krappe arbeidsmarkt, lukt het jongeren uit deze groep onvoldoende om werk te krijgen of te behouden.
20 Het RBL onderhoudt korte lijntjes met de PRO- en VSO-scholen in de regio. Zo mogelijk stemmen wij af met de school van
herkomst. Deze scholen kennen de jongeren goed en hebben een breed werkgeversnetwerk. 21 Loondienst kan ook een garantiebaan of beschut werk zijn.
34
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
In vergelijking met de vsv’ers, zien we een groot aandeel jongeren in een zorgtraject22 zonder betaald werk en zonder uitkering. Van deze groep geldt dit voor 33% van de 89 jongeren. In de meeste gevallen wonen deze jongeren bij hun ouders en voorzien ouders (grotendeels) in hun levensonderhoud. Ook aan de jongeren uit de Pro/VSO groep wordt begeleiding aangeboden. De helft van deze jongeren geeft aan liever te blijven werken en daarom geen behoefte te hebben aan begeleiding. Een grote aandeel (40%) van deze jongeren is al in begeleiding bij andere partijen.
Minder PrO/VSO jongeren aan het werk Dagbesteding oud-pro/vso jongeren met uitstroomprofiel werk Werk: in loondienst
47%
Zorg: in zorgtraject
33%
Anders: geen dagbesteding/vraagt uitkering aan
6%
Werk: eigen bedrijf
4%
Anders: zoekt werk
2%
Werk: vrijwilligerswerk
2%
Opleiding: thuisstudie
1%
Opleiding: regulier onderwijs
1%
Opleiding: particulier onderwijs
1%
Anders: zorgtaken (o.a. kind, mantelzorg)
1%
Anders: zoekt opleiding
1% 0%
2020-2021
10%
2021-2022
20%
30%
40%
50%
60%
2022-2023
Trajectbegeleiding of andere wens? Antwoord op vraag wat oud-pro/vso jongeren willen Wil blijven werken
50%
Is al in begeleiding bij andere partij
40%
Wil het zelf doen
7%
Gaat binnenkort naar school Jongere wil trajectbegeleiding Zorgt voor anderen Volgt al een opleiding
2% 0% 0% 0% 0%
10%
2020-2021
20% 2021-2022
30%
40%
50%
60%
2022-2023
22 Het RBL registreert niet het “soort” Zorgtraject. Het kan gaan om jeugdzorg, medische ondersteuning enz.
35
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
2.2.8 Voorbereiden op nieuwe wetgeving De verwachting is dat de landelijke wetgeving in het najaar van 2025 gaat veranderen, waardoor de Doorstroompunt-functie (nu van 18 tot 23 jaar), uitgebreid wordt met de leeftijdsgroep 23 tot 27 jaar. Het wetsvoorstel “Van school naar duurzaam werk” is voor de zomer gepubliceerd. Het RBL bereidt zich voor op deze nieuwe wetgeving, bijvoorbeeld door pilots met de nieuwe doelgroep. Het wetsvoorstel “Van school naar duurzaam werk”23 De verwachting is dat vanaf het najaar 2025 de wet “Van school naar duurzaam werk” van kracht zal zijn. Het doel van deze wet is zorgen voor meer gelijke kansen. Jongeren die het nodig hebben krijgen hulp in de stap van school naar werk. Ook zorgt de wet dat jongeren hulp krijgen als ze hun baan verliezen. De wet heeft invloed op de dienstverlening van mbo-instellingen, gemeenten en Doorstroompunt-regio’s omdat zij jongeren ondersteunen in deze stap. Er wordt met name ingezet op verbetering van de begeleiding van jongeren met (risico op) een afstand tot de arbeidsmarkt naar duurzame economische zelfstandigheid (van school naar duurzaam werk). Met dit wetsvoorstel krijgen jongeren met (risico op) een afstand tot de arbeidsmarkt de begeleiding die zij nodig hebben. Mboinstellingen kunnen jongeren loopbaanbegeleiding bieden tot een jaar na diplomering.
Gemeenten kunnen op school betrokken worden bij de loopbaanbegeleiding. Doorstroompunt-regio’s kunnen jongeren zonder startkwalificatie van 23 tot 27 jaar ondersteunen. Deze organisaties worden gestimuleerd om meer samen te werken. Gemeenten hebben de afgelopen jaren via de tool ‘jongeren in beeld’ de mogelijkheid gekregen gegevens te verkrijgen van jongeren tussen de 23 tot 27 jaar die geen werk, startkwalificatie of uitkering hebben. In het land zijn er verschillende projecten gestart om deze doelgroep met behulp van deze tool te benaderen.24 Het in contact komen met de jongeren kan het duwtje in de rug zijn om stappen te zetten richting terugkeer naar onderwijs, werk, hulpverlening of een andere zinnige dagbesteding. Door het begeleiden van jongeren naar onderwijs, werk of leerbaan wordt voorkomen dat jongeren een beroep moeten doen op een uitkering of langdurig geen dagbesteding hebben. Met het behalen van een startkwalificatie of branchegericht certificaat is de kans dat jongeren volwaardig participeren in de samenleving veel groter dan zonder startkwalificatie. Veel van de jongeren tot 27 jaar zijn eerder in beeld geweest bij het RBL. Het RBL heeft vanaf 2021 - in opdracht van de gemeente Leiden - pilots uitgevoerd voor de Leidse jongeren van 23 tot 27 jaar zonder dagbesteding. Het RBL kon de gemeente Leiden inzicht geven in de dagbesteding van deze jongeren.
Het percentage jongeren dat prijs stelt op begeleiding bleek bovendien vergelijkbaar met de reguliere doelgroep van 18- tot 23-jarigen. Ook jongeren die geen begeleiding wensten reageerden veelal positief op het bezoek aan de deur. Daarnaast waren ook ouders opvallend positief. Met regelmaat werd aan jongeren of ouders een advies gegeven over mogelijke ondersteuningsmogelijkheden, ook wanneer jongeren geen prijs stelden op begeleiding. De positieve resultaten hebben doen besluiten deze dienstverlening voor de gemeente Leiden in 2022 en 2023 voort te zetten. Het afgelopen schooljaar is er ook een pilot in Noordwijk gestart. De dienstverlening wordt voorbereid voor Katwijk, Hillegom, Lisse en Teylingen. Door de pilots wordt nu al ervaring opgedaan met de nieuwe doelgroep, zodat RBL en gemeenten zich goed kunnen voorbereiden op de nieuwe wettelijke taak.
23 Overheid.nl | Consultatie Wet van school naar duurzaam werk (internetconsultatie.nl) 24 Jongeren in Beeld (inlichtingenbureau.nl)
36
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
2.2.9 Het RBL ondersteunt en begeleidt schoolkeuze Het RBL monitort jaarlijks samen met de decanen van de VO-scholen de eindexamenleerlingen uit het vmbo die dat jaar de overstap gaan maken naar het mbo (of doorstromen naar de havo). De leerlingen ontvangen twee brieven vanuit het RBL om hen en ouders/verzorgers te informeren over de overstap. Via een geautomatiseerd systeem kan op verschillende momenten in het jaar door het RBL onderzocht worden welke leerlingen nog geen vervolgkeuze gemaakt hebben. De decanen worden hier vervolgens over geïnformeerd. Aan het einde van het schooljaar benadert en begeleidt het RBL de leerlingen die nog geen vervolgkeuze gemaakt hebben. Deze begeleiding kan doorlopen in de zomervakantie. Vaak lukt het dan toch om een keuze te maken. De eerste weken van het schooljaar werkt het RBL samen met het mbo in een “No-show Actie” om de jongeren die niet verschijnen, direct te kunnen benaderen. Zij worden zo nodig nog dezelfde week thuis bezocht. Het RBL heeft daarnaast het afgelopen schooljaar 3 keer de training Forward mbo georganiseerd voor jongeren die dreigen uit te vallen vanwege verkeerde schoolkeuze of willen terugkeren naar het mbo. Deze training wordt twee keer per jaar samen met mboRijnland gegeven en één keer per jaar door het RBL. Forward is een training die leerlingen helpt bij het maken van een passende opleidingskeuze.
De afgelopen jaren bewees de training zijn effectiviteit voor mbo-leerlingen zonder startkwalificatie. Veel van de studenten die dreigden uit te vallen/waren uitgevallen, maakten een nieuwe studiekeuze en gingen weer naar school. Een vergelijkbare training was – in opdracht van de gemeente Leiden - voor het tweede jaar beschikbaar voor leerlingen in het voortgezet onderwijs in Leiden die moeite hebben om een passende vervolgopleiding te kiezen. Deze training wordt samen met de decaan van de VO-school gegeven. Middels een “train-the-trainer” opzet is de methodiek vervolgens te gebruiken door de betreffende VO-school.
2.2.10 Regionale gemeentelijke vsv projecten Sinds 2020 financieren de gemeenten gezamenlijk vsv projecten, aanvullend aan het reguliere vsv programma. Onderstaand een overzicht van de verschillende projecten uit schooljaar 2022-2023 en de uitgevoerde activiteiten voor jongeren uit de doelgroep. 25 Yife Studio Moio De doelgroep van Yife van Studio Moio bestaat uit jongeren van 16-27 jaar die om de een of andere reden niet gezien worden in hun potentieel en uitvallen (of dreigen uit te vallen) van school. Vaak zijn dit jongeren die om verschillende redenen, te maken hebben (gehad) met dakloosheid, jeugdzorg problematiek, gevlucht zijn uit een ander land, schulden, schooluitval, verslaving, of andere ‘zware’ omstandigheden. Yife biedt extra hulp bij datgene wat in de weg staat om tot leren te komen. Bij Yife krijgen de jongeren intensieve begeleiding in hun leerontwikkeling op maat richting kwalificatie dan wel start op arbeidsmarkt. Ze worden geholpen met examens, huiswerk, taal, rekenen, sollicitatietraining, etc. De jongeren worden gemotiveerd tot leren door voor hen persoonlijk inzichtelijk te maken waar en hoe de opleiding (of een andere opleiding) hen kan helpen. Indien noodzakelijk biedt Yife ook stageplaatsen
25 Met de partners worden meestal afspraken gemaakt op jaarbasis. De resultaten van deze projecten worden ieder half jaar
gepresenteerd in de Regiegroep vsv. De resultaten van de projecten over het eerste half jaar 2023 zijn op moment van schrijven van het jaarverslag nog niet bekend.
37
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
aan jongeren. Dit biedt de mogelijkheid veel meer van de jongeren te zien en te ervaren of te merken waarop ze vastlopen. Studio Moio wordt voor een groot deel gefinancierd door de Gemeente Leiden. Vanuit de regionale gemeentelijke vsv projecten ontvangt Studio Moio een bijdrage voor het project Yife, zodat alle jongeren uit de regio zo nodig kunnen deelnemen aan Yife. Voor 2022 was de afspraak met Yife om 20 jongeren uit de Doorstroompunt-regio intensief te begeleiden om zo voortijdig schoolverlaten te voorkomen of te begeleiden naar werk. Er zijn 41 jongeren intensief begeleid. Studio Moio biedt naast Yife ook andere verschillende andere vormen van ondersteuning zoals Dadakademia, MBO UniverCity en MDT trajecten voor changemakers. Soms volgen jongeren verschillende vormen van begeleiding. Studio Moio gaat daarnaast met de jongeren en partners aan de slag om onderwijs te verbeteren en meer te helpen aansluiten op het kinderrechtenverdrag en de universele verklaring van de rechten van de mens. Een volledig overzicht van alle activiteiten is te vinden op de website. 26 Forward in het mbo Forward voor mbo-studenten is een reeks trainingen om jongeren te ondersteunen bij een passende studiekeuze of vervolg studiekeuze. Er zijn het afgelopen schooljaar 3 trainingen 9 (meestal 6 dagdelen) georganiseerd voor in totaal 26 jongeren uit de regio.
Het ging hierbij om jongeren die nog op het mbo zaten én om jongeren die eerder al uitgevallen waren. Twee trainingen zijn bekostigd vanuit de reguliere budgetten van mboRijnland en het RBL. Deze trainingen zijn door het Doorstroompunt georganiseerd in samenwerking met mboRijnland. Op basis van ervaringen van afgelopen jaren constateren we dat er meer vraag is naast deze twee trainingen. Daarom organiseert het RBL een derde training op maat, later in het schooljaar. Deze derde training wordt bekostigd vanuit de gemeentelijke vsv projecten. Een ruime meerderheid van de jongeren vervolgt het onderwijs na het volgen van Forward; meestal in een nieuwe studierichting. Pluscoaching Het doel van pluscoaching is vsv’ers met persoonlijke problematiek voor te bereiden op een terugkeer naar school of werk. Dit kan bijvoorbeeld zijn: gezinsproblemen, leerproblemen, gedragsproblemen, verslavingsproblemen, delinquentie of psychische problemen. Het RBL kan (binnen 3 weken) pluscoaching inzetten voor jongeren zonder schoolinschrijving. In de trajectbegeleiding van het RBL is het afgelopen schooljaar slechts bij enkele trajecten pluscoaching ingezet. Daar waar de deskundigheid of de coaching vaardigheden van de consulent onvoldoende waren, was meestal sprake van ernstigere problematiek.
Bij zeer zware problematiek is pluscoaching niet de meest passende oplossing en waarschijnlijk niet effectief. In deze gevallen is contact gelegd met een jeugdteam of sociaal wijkteam om andere hulpverlening in te zetten, in overleg met jongeren. Scholingstraject op maat: een maatwerkbudget voor vsv’ers Vanuit het maatwerkbudget kan het RBL een scholingstraject op maat aanbieden aan jongeren die zijn uitgevallen op school. Dit budget is specifiek bedoeld voor jongeren die tussen de wal en het schip vallen. Het gaat om jongeren die de capaciteiten hebben om na het v(s)o door te studeren, maar door beperkingen is dit niet haalbaar in een reguliere mbo-setting. Op deze wijze zijn zij alsnog in staat een startkwalificatie of certificaten te behalen. Het RBL heeft samen met de beleidsmedewerkers uit de regio de criteria vastgesteld waaraan deze trajecten moeten voldoen. In 2022 hebben 9 jongeren een opleiding kunnen volgen vanuit dit budget.
26 Studio Moio
38
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
Doelstelling 3: Verzuimende leerlingen uit het mbo volgen na onze interventies vaker de lessen Het RBL richt zich op het kort- en langdurig ongeoorloofd verzuim op het mbo. Het doel van deze aanpak is voortijdig schooluitval (vsv) voorkomen. In de aanpak heeft het RBL te maken met minderjarige en meerderjarige studenten.27 De wetgeving en de bovenregionale afspraken Het tegengaan van verzuim van de studenten tot 18 jaar is een wettelijke plicht van het RBL, zoals dat ook geldt voor de leerlingen in het PO en VO. Als een minderjarige student minimaal 16 uur in 4 weken ongeoorloofd verzuimt, is de school verplicht een verzuimmelding te doen bij DUO. 28 De school geeft daarbij ook aan of actie gewenst is. Via DUO komt de melding bij het RBL binnen. Voor de meerderjarige student is school eveneens wettelijk verplicht een melding te doen bij DUO, wanneer sprake is van verzuim van minimaal 4 aangesloten schoolweken. School en Doorstroompunt hebben de mogelijkheid af te spreken het ongeoorloofd verzuim van minderjarige en meerderjarige studenten op dezelfde manier te melden. MboRijnland en het RBL hebben in bovenregionale afspraken samen met Doorstroompunt-regio Gouda e.o. afgesproken voor alle studenten tot 23 jaar, het ongeoorloofd verzuim te melden van een student die 16 uur in 4 weken verzuimt. Het mbo is als eerste verantwoordelijk voor de leerling die verzuimt.
Wanneer de actie van school niet in voldoende mate leidt tot aanwezigheid op school, is er een rol voor de consulent van het RBL. Aan de domeinen van mboRijnland is een vaste consulent van het RBL verbonden. Deze consulent is regelmatig fysiek aanwezig bij mboRijnland. Hierdoor is er persoonlijk contact tussen bijvoorbeeld de studieloopbaanbegeleider van het mbo en de consulent van het RBL. Ook studenten kunnen gemakkelijk en snel worden gesproken. Op de scholen buiten de Doorstroompunt-regio zijn de consulenten minder aanwezig. Vanzelfsprekend is er wel contact met deze scholen over studenten uit onze gemeenten. Het RBL stemt af met het mbo en gaat indien nodig, samen met de studieloopbaanbegeleider, in gesprek met de student en eventueel met de ouder(s)/verzorger(s). In deze gesprekken is het belangrijk de achterliggende reden van het verzuim te achterhalen. Handhavende instrumenten, zoals een verwijzing naar Halt of een proces-verbaal, kunnen ingezet worden voor minderjarige studenten. Dit gebeurt alleen als er de verwachting is dat dit het verzuim van de student positief zal beïnvloeden. Meestal is dit niet het geval, omdat verzuim vaak te maken heeft met een motivatieprobleem, bijvoorbeeld vanwege een verkeerde studiekeuze. Ook kan er sprake zijn van complexe problematiek.
Het RBL gaat samen met student, eventueel met de ouder(s)/verzorger(s) en zo nodig met andere instanties, op zoek naar oplossingen om het verzuim te stoppen. Ook voor de mbo’ers worden de landelijke richtlijnen gevolgd zoals geformuleerd in de MAS (Methodische Aanpak Schoolverzuim).
27 Het RBL ontvangt verzuimmeldingen van de jongeren die wonen in de Doorstroom-regio. Deze jongeren gaan naar diverse
mbo-scholen; het merendeel naar mboRijnland. 28 Een overzicht van alle verzuimsoorten is te vinden op: https://duo.nl/zakelijk/verzuim/verzuim/soorten-verzuim.jsp
39
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
2.3.1 Aanwezigheid op school blijft een aandachtspunt Na de coronajaren was de vanzelfsprekendheid om op school lessen te volgen niet meer zoals daarvoor. Er waren geen simpele oplossingen voor dit probleem. 29 MboRijnland heeft vanuit de NPOmiddelen verschillende maatregelen genomen om de binding met school te vergroten. Ook vanuit het vsv-programma is extra ingezet om het welzijn van studenten op het mbo te vergroten. Zo hebben de coaches die aanwezig zijn op school meer tijd ter beschikking gekregen vanuit dit programma, zodat meer jongeren kunnen worden begeleid. Ook andere mbo-scholen namen soortgelijke maatregelen. Ook het afgelopen schooljaar was het verzuim nog hoger dan voor de coronacrisis. Het verzuim van de minderjarige studenten is zelfs verder toegenomen het afgelopen schooljaar. Het verzuim van de meerderjarige studenten laat een afname zien in vergelijking met vorig jaar.
Stijging verzuim 18- en daling verzuim 18+ Aantal personen met minimaal 1 verzuimmelding, per schooltype 1400 1156
1200
1079 973
1000
836 764
800 600
620
558
670
483 471
400 133
200
64
51
92
89
0 MBO 18min 2018-2019
MBO 18plus 2019-2020
2020-2021
VAVO 2021-2022
2022-2023
Het totaal aantal gemelde studenten met verzuim was dit jaar 1749. Dat is iets minder dan vorig jaar (1776). Van de 1749 studenten, waren er 1079 meerderjarig. We ontvingen dit jaar meer dan 4.500 verzuimmeldingen. Een groot aantal studenten verzuimt meerdere keren. De verzuimrecidive op het mbo is het afgelopen jaar gestegen naar 47%. De hogere verzuimrecidive heeft waarschijnlijk verschillende oorzaken. Zo geven de meeste mbo- domeinen/scholen aan dat de binding van studenten met school verbeterd is, maar nog steeds niet is zoals voor corona. Daarnaast geven professionals, van scholen en het RBL, aan dat de problematiek van een groep jongeren op het mbo nog steeds groot is. De gevolgen van de coronacrisis zijn nog steeds zichtbaar. “We zijn er nog niet”, horen we met regelmaat van scholen. Ook onze consulenten ervaren dit in de dagelijkse praktijk. Diverse onderzoeken bevestigen dit beeld.30
29 https://www.trimbos.nl/actueel/blogs/verbinding-verbroken-hoe-krijg-je-studenten-weer-gemotiveerd-naar-de-campus-school/ 30 Zie bijvoorbeeld https://www.rivm.nl/gezondheidsonderzoek-covid-19/kwartaalonderzoek-jongeren
40
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
Verzuimrecidive mbo nog hoger Na constatering van verzuim nog een gemeld 50%
47%
47% 43%
45%
40%
40%
35%
35%
35%
41%
37%
30%
30% 25%
24%
20% 15% 10% 5% 0% VAVO 2018-2019
MBO 2019-2020
2020-2021
2021-2022
2022-2023
2.3.2 Lang niet altijd gesprek RBL nodig Een melding leidt niet altijd tot een gesprek met een student. Vaak is er naar oordeel van school (dit schooljaar bij 1522 meldingen) of naar oordeel van de consulent van het RBL (dit schooljaar bij 1493 meldingen) geen actie nodig. Met 804 studenten zijn gesprekken gevoerd en afspraken gemaakt door een consulent van het RBL. Scholen melden het verzuim van 16 uur in 4 weken, omdat er een wettelijke plicht (18-) of een bovenregionale afspraak (18+) is dit verzuim te melden, maar vaak heeft school al goede afspraken gemaakt met de student om het verzuim te stoppen. Een gesprek met een consulent van het RBL heeft dan geen toegevoegde waarde. Ook RBL-consulenten kunnen besluiten dat een gesprek geen meerwaarde heeft. Bijvoorbeeld wanneer sprake is van een herhaalmelding, terwijl de student kortgeleden nog is gesproken. Een nieuw gesprek is op dat moment (nog) niet zinvol. Wel is er regelmatig overleg tussen de studieloopbaanadviseur en de consulent over de beste (vervolg)aanpak. Er wordt niet vaak ingezet op handhavende instrumenten. Inzetten op “dwang” heeft in het mbo meestal weinig zin: er liggen vaak motivatieproblemen vanwege verkeerde studiekeuze of persoonlijke/psychische problemen ten grondslag aan het verzuim. Inzetten op ondersteuning is dan effectiever.
Dit jaar is 74 keer een officiële waarschuwing gegeven en 9 maal een proces-verbaal opgemaakt/ verwezen naar Halt. Dit past bij de langjarige dalende trend van handhaven in het mbo, maar is wel iets hoger dan vorig jaar (68 waarschuwingen en 4 maal een proces verbaal).
41
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
Klein gedeelte van de meldingen vraagt om verzuimgesprek Aantal meldingen vanuit mbo + vavo, naar afdoening 6000
Nog open 9
5000
463 350
4000
6 335
Niet behandeld: overig 18 376 185
2
207 883
Ter kennisgeving aangenomen 1597 1493
1 3000
470
Geen actie gewenst door consulent
143
226 2647
Geen actie gewenst door school 1404
865
2000
Niet behandeld: verzuim niet ongeoorloofd
Leerling wordt uitgeschreven 1802
1522 PV/Halt (alleen 18-)
1030
1000 244 101 15 156 417
132 17 114 301
811 127 3 43 557
155 4 68 672
82 10 74
Waarschuwing gegeven (alleen 18-)
801 Afspraken gemaakt
2018-2019 2019-2020 2020-2021 2021-2022 2022-2023
2.3.3 Verzuim blijft hoog op mboRijnland De meeste verzuimmeldingen ontvingen wij van mboRijnland; de school met de meeste inschrijvingen van studenten uit Holland Rijnland. Het totaal aantal verzuimmeldingen is nog flink hoger dan voor corona, maar lager dan vorig schooljaar. De vanzelfsprekendheid om dagelijks naar school te gaan, is nog niet zoals “vroeger”, maar lijkt wel groter dan vorig schooljaar. Bij het ROC van Amsterdam zagen wij eenzelfde beeld: we ontvingen iets minder meldingen. Bij ROC Mondriaan was juist een grote stijging te zien in het aantal meldingen. Omdat deze school in schooljaar 2021-2022 last heeft gehad van een hack van het computersysteem, zijn daar geen conclusies uit te trekken. Het aantal verzuimmeldingen van het Nova college is hoger geworden het afgelopen jaar. Oorzaken daarvan zijn (nog) niet bekend.
42
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
Verzuim blijft hoog op alle scholen Meldingen per school 4.500 4.000
3.938
3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 803
1.000
142
290
ROC Amsterdam ROC Nova College
Overige scholen
500
163
0 mboRijnland
ROC Mondriaan
2018-2019
2019-2020
2020-2021
2021-2022
2022-2023
2.3.4 Verzuimrecidive hoger op meerdere colleges Op de meeste colleges van mboRijnland verzuimen iets minder studenten dan vorig schooljaar. Opvallend is het stijgend aantal recidivisten. Met name in de colleges Economie, Start-Up en Welzijn en Zorg is de verzuimrecidive een stuk hoger dan vorig schooljaar. Van het college Welzijn en Zorg31 verzuimden meer studenten dan vorig schooljaar én de verzuimrecidive was hoger. Rekening houdend met het aantal studenten per opleiding, valt op dat met name de opleidingen Sociaal Werker en Maatschappelijke Zorg relatief veel verzuim meldden. Bij de opleiding Sociaal Werker verzuimde bijna 1 op de 3 studenten. Bij de opleiding persoonlijk begeleider Maatschappelijke Zorg verzuimde bijna 40%. Opvallend in de cijfers is de grote groei in het aantal studenten van de opleiding Social Werker van de afgelopen jaren. Uit onze regio volgden in schooljaar 2020-2021 88 studenten deze opleiding, in 2022-2023 bijna het dubbele (172 studenten). Terwijl het aantal studenten verdubbelde nam het verzuim echter nog sterker toe. Het college Economie32 verzorgt opleidingen zoals ‘Marketing en Communicatie’ en ‘Junior Accountmanager’. Deze opleidingen zijn relatief algemeen en theoretisch in vergelijking met andere mbo-opleidingen in bijvoorbeeld de horeca of techniek. Zeker het eerste jaar is de koppeling met de praktijk voor studenten minder duidelijk.
Studenten geven aan de opleiding soms te abstract te vinden. Verder is de indruk dat de opleidingen vaker gekozen wordt door studenten die twijfelen over de schoolkeuze. Bij het tegengaan van het verzuim op het college Economie, is men voornemens het komende schooljaar maatregelen te nemen in het onderwijsprogramma én in de begeleiding. Zo komen er mogelijkheden te versnellen en is het plan modules te ontwikkelen die vrijstelling zouden kunnen geven op het HBO. Ook zal er waarschijnlijk een taskforce starten waarin medewerkers van school en het RBL nauwer gaan samenwerken. Vanuit een positieve insteek (“Je wordt gemist”) kan samen met de student nagegaan worden wat nodig is om wel aanwezig te kunnen zijn.
31 Bij het College Welzijn en Zorg stonden dit schooljaar iets meer studenten uit deze regio ingeschreven dan vorig schooljaar
(1.188 in 2022-2023 en 1.137 in 2021-2022). 32 Bij het College Economie stonden dit schooljaar iets meer studenten ingeschreven uit deze regio ingeschreven dan vorig schooljaar (720 in schooljaar 2022-2023 en 682 in 2021-2022).
43
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
Het college Start-Up kent een hoge en stijgende verzuimrecidive. De hoge verzuimrecidive van het College Start-Up wordt waarschijnlijk veroorzaakt door verschillende factoren: ten eerste is er een relatief grote groep studenten met veel/meervoudige problematiek, met name in de Entree opleiding. Ten tweede komen veel van de studenten van het speciaal onderwijs. In het speciaal onderwijs is sprake van een kleinschalige, vaak meer persoonlijke setting. De overgang naar het mbo is daardoor soms lastig. Ten derde betreft dit ook studenten met het advies dagbesteding of arbeid vanuit de vso school. Sommige jongeren kiezen, ondanks dit advies, toch voor een start op het mbo. De stijging in de verzuimrecidive wordt veroorzaakt door een grote toename in het aantal studenten33. Zowel bij niveau 1 als niveau 2 groeide het aantal studenten. Bij college Start-Up is het goed om onderscheid te maken tussen niveau 1 (Entree) en niveau 2 (servicemedewerker). Ondanks de toename van het aantal studenten, heeft de opleiding servicemedewerker niveau 2 namelijk het afgelopen schooljaar een daling gerealiseerd in het aantal gemelde studenten. Het tweewekelijkse overleg tussen de consulenten van het RBL en een senior slb’er en adviseur van mbo Rijnland levert een positieve bijdrage. De uitdaging bij de Entree blijft echter hoog.
De hoge verzuimrecidive leidt tot de vraag of de verzuimende studenten van de Entree voldoende in beeld zijn én of zij voldoende en passende begeleiding (kunnen) krijgen. Het RBL is in gesprek met de Entree om verbeterstappen te kunnen maken vanuit een gezamenlijke aanpak.
Op meeste college's verzuimen minder studenten Gemelde studenten per college mboRijnland 350 300 250
256
253
250 203
175
200 150
84
100 50
8
0
2020-2021
2021-2022
2022-2023
33 In schooljaar 2022-2023 stonden 554 studenten ingeschreven bij het College Start-Up, in schooljaar 2021-2022 waren dit
450 studenten.
44
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
Op verschillende college's meer recidivisten Recidivisten per college mboRijnland 80 70 60 50 40 30 20 10 0
71 55 45 34
28 18 1
2020-2021
2021-2022
2022-2023
2.3.5 Studenten in beeld bij mboRijnland Het RBL is vanaf voorjaar 2022 samen met Doorstroompunt-regio 27 (regio Gouda e.o.) in gesprek gegaan met de directie van mboRijnland, met als doel de samenwerking te versterken, de verzuimaanpak te verbeteren en zo gezamenlijk te zorgen dat alle leerlingen in beeld zijn. Afgesproken is om vanuit de cultuur van Je wordt gemist, aandacht te hebben voor correcte registratie en het versterken en intensiveren van de samenwerking. In schooljaar 2022-2023 is deze aanpak voortgezet. De gesprekken hebben geleid tot een aantal verbeterstappen. Zo is gesproken over normalisatie van het uitschrijfbeleid, het tijdig verwijzen van uitvallers naar het Doorstroompunt en het voorkomen van onnodige herhaalmeldingen. Ook zijn er als gevolg van de gesprekken aanpassingen aangebracht in het registratiesysteem.
45
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
Doelstelling 4: Jongeren, ouders, scholen en partners waarderen onze dienstverlening steeds beter In de verzuimaanpak en de begeleiding bij voortijdig schoolverlaten werkt het RBL samen met veel partijen: jongeren, ouders en/of verzorgers, scholen, jeugdteams, JGZ en andere partners. Om een effectieve dienstverlening te kunnen bieden én voortdurend te kunnen leren en verbeteren, is het belangrijk dat wij de jongeren zelf, hun ouders en/of verzorgers en belangrijke samenwerkingspartners gestructureerd feedback vragen. Zoals we dat ook doen bij de doelgroep van het primair en voortgezet onderwijs (zie paragraaf 1.4 voor uitgebreide toelichting).
2.4.1 Feedback van jongeren en ouders en/of verzorgers Het afgelopen schooljaar hebben 59 jongeren en/of ouders/verzorgers feedback gegeven na het voeren van verzuimgesprekken met de consulent van het mbo-team van het RBL. Zij gaven in ruime meerderheid positieve feedback na het gesprek met de consulent. Een ruime meerderheid van de respondenten voelt zich begrepen door de consulent tijdens het gesprek en geeft aan dat de consulent goed luisterde. Ook de uitleg van de consulent is duidelijk voor een ruime meerderheid van de jongeren en alle ouders. Een ruime meerderheid van de jongeren en alle ouders geven aan dat er duidelijke afspraken zijn gemaakt in het gesprek. Een ruime meerderheid van de jongeren en bijna alle ouders geven aan nu te weten hoe het schoolverzuim verminderd kan worden.
Ontvangen feedback van jongeren en ouders/verzorgers mbo In het gesprek zijn duidelijke afspraken gemaakt
3 11
Dankzij het gesprek weet ik hoe ik mijn 3 12 schoolverzuim kan verminderen (of: weet mijn…
54 11
39
De consulent leerplicht was duidelijk in zijn/haar uitleg
3 2
54
De consulent leerplicht luisterde goed en begreep mijn verhaal/het verhaal van mijn kind
3 11
54
3
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Helemaal mee oneens
Beetje mee oneens
Neutraal
Beetje mee eens
Helemaal mee eens
Geen mening/niet van toepassing
2.4.2 Feedback van mbo-scholen Net als in het PO en VO, werden ook de scholen (mbo Colleges) bevraagd over de dienstverlening van het RBL. We ontvingen in totaal 43 reacties van (studieloopbaan) adviseurs, (verzuim) coördinatoren, trajectbegeleiders, coaches en teamleiders. Het aantal reacties ligt hoger dan vorig jaar (27). De reacties zijn nog wat positiever dan vorig jaar. Alle contactpersonen geven aan tevreden of zeer tevreden te zijn over de bereikbaarheid en de snelheid van reageren van de consulent. Ook is men tevreden of zeer tevreden over de omgang met de contactpersoon van de school of zijn/haar collega. Over de omgang met de leerlingen en ouders en de kwaliteit van de adviezen zijn alle respondenten tevreden of zeer tevreden. De overgrote meerderheid tevreden of zeer tevreden over de effectiviteit in het terugdringen van verzuim.
46
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland, 2022-2023
Dit schooljaar wordt ook de aanwezigheid/zichtbaarheid op school hoog gewaardeerd. Een grote meerderheid van de respondenten geeft aan zeer tevreden te zijn. Ook de pro activiteit/ initiatieven van de consulent worden positief gewaardeerd door de scholen. De contactpersonen is gevraagd om de samenwerking met de consulent van het RBL te waarderen met een cijfer. Gemiddeld genomen worden onze consulenten gewaardeerd met een 8,4 door de scholen (net als vorig jaar). Wij streven ernaar dit waarderingscijfer structureel ruim boven de 8 te houden.
Feedback mbo-scholen Effectiviteit in terugdringen verzuim
2
22
Kwaliteit van informatie en adviezen
18
15
De omgang met u (en uw collega's)
28
10
33
De omgang met leerlingen/ouders
15
28
Bereikbaarheid/snelheid van reageren
13
30
Aanwezigheid/zichtbaarheid op school 1
4
34
Proactiviteit/initiatief van consulent
36 0%
1
4 7
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
Zeer ontevreden
Ontevreden
Niet tevreden, niet ontevreden
Tevreden
Zeer tevreden
Weet niet/geen mening/niet van toepassing
Leidse Instrumentenmakers School (LIS) “Prettige samenwerking, behulpzaam in het delen van informatie, het meedenken in oplossingen en snel bereikbaar.” mboRijnland “Flexibel meedenken. Wettelijke kaders zijn belangrijk, maar welzijn van student nog meer.” ROC Mondriaan “Tevreden over de professionele benadering en de snelle reacties. Graag behouden hoe het nu gaat.”
Jongere “Ze was heel aardig en luisterde goed naar wat ik zei en begreep mij ook. Ze vertelde dat het nog anderhalve maand school is en toen dacht ik bij mezelf: ja ik kan mijn verzuim verminderen en nu ben ik wel wat meer gemotiveerd ik het af te maken.”
47
1. Thuiszitters
Totaal regio
Thuiszitters langer dan 3 maanden in het schooljaar Wel leerplicht, geen schoolinschrijving Thuiszitters met een schoolinschrijving Aantal langdurig relatief verzuimers Aantal langdurig geoorloofd verzuimers dat geen onderwijs volgt Vrijstellingen op lichamelijke en/of psychische gronden (5 onder a) Percentage jongeren 5-17 excl. mbo/vavo/SK dat thuis zit
2020-2021 373 80 108 8 100 185 0,7%
2021-2022 464 83 184 3 181 197 0,8%
2022-2023 705 215 268 1 267 222 1,2%
Overige vrijstellingen langer dan 3 maanden Onderwijs in het buitenland (5 onder c) Bedenkingen tegen richting onderwijs (5 onder b) Volgen van niet regulier onderwijs (15) Vervangende leerplicht inschrijving op andere school (16 jarige) (3b) Vervangende leerplicht inschrijving op andere school(3a) Trekkend bestaan (5a)
115 65 41 9 0 0 0
133 75 47 7 3 1 0
154 92 49 9 1 3 0
Thuiszitters naar eerst bekende oorzaak van het schooljaar 2022-2023 Totaal Capaciteitsgebrek/wachtlijst passend onderwijsplek Psychisch (internaliserend) Psychisch (externaliserend) Psychisch, HoogBeg/HoogSens. Fysieke oorzaak Meervoudige handicap Geen (overeenstemming over) passend onderwijs Verhuisd Aangemeld op school, wacht op startmoment Reden (nog) niet bekend Overig
Totaal 705 8 185 91 21 13 185 30 46 59 15 52
Thuiszitters met schoolinschrijving 268 4 161 60 15 9 0 18 0 0 0 1
Wel leerplicht, geen schoolinschrijving 215 4 15 10 1 2 0 12 46 59 15 51
Vrijstelling 5 onder a 222 0 9 21 5 2 185 0 0 0 0 0
Oorzaken thuiszitters met een schoolinschrijving 2022-2023 Totaal Capaciteitsgebrek/wachtlijst passend onderwijsplek Psychisch (internaliserend) Psychisch (externaliserend) Psychisch, HoogBeg/HoogSens. Fysieke oorzaak Geen (overeenstemming over) passend onderwijs Wil niet naar school Reden (nog) niet bekend
Totaal 2022-2023 267 4 161 60 15 8 18 1 0
Basisonderwijs 29 1 5 12 5 1 5 0 0
S(B)O 29 0 4 22 0 1 2 0 0
Brede brugklas 16 0 12 0 3 1 0 0 0
VMBO 74 0 55 9 1 2 7 0 0
HAVO 33 1 29 0 1 1 1 0 0
VWO 28 1 21 0 4 2 0 0 0
VSO 49 1 29 15 1 0 2 1 0
PRO 9 0 6 2 0 0 1 0 0
Dagbesteding thuiszitters 2022-2023 Totaal Kind woont in zorginstelling Kind gaat naar zorginstelling of dagopvang Onderwijs Zorg Arrangement (ZOA/OZA) Op wachtlijst voor zorginstelling of dagopvang Thuisonderwijs met jeugdhulp Thuisonderwijs zonder jeugdhulp Geen thuisonderwijs, wel jeugdhulp Geen thuisonderwijs, geen jeugdhulp Dagritme onduidelijk / onbekend (Nog) niet bevraagd
Totaal 705 32 262 23 27 35 10 104 53 144 15
Thuiszitters met schoolinschrijving 268 1 66 23 24 35 10 87 17 5 0
Wel leerplicht, geen schoolinschrijving 215 2 19 0 2 0 0 8 34 135 15
Vrijstelling 5 onder a 222 29 177 0 1 0 0 9 2 4 0
Per gemeente, totalen 2020 - 2021 Thuiszitters langer dan 3 maanden in het schooljaar Wel leerplicht, geen schoolinschrijving Thuiszitters met een schoolinschrijving Aantal langdurig relatief verzuimers Aantal langdurig geoorloofd verzuimers dat geen onderwijs volgt Vrijstellingen op lichamelijke en/of psychische gronden (5 onder a) Aantal jongeren 5 tm 17 zonder startkwalificatie exclusief laatste inschrijving mbo of vavo (peildatum 1 oktober) Percentage jongeren dat thuis zit Overige vrijstellingen langer dan 3 maanden Onderwijs in het buitenland (5 onder c) Bedenkingen tegen richting onderwijs (5 onder b) Volgen van niet regulier onderwijs (15) Vervangende leerplicht inschrijving op andere school (16 jarige) (3b) Vervangende leerplicht inschrijving op andere school(3a) Trekkend bestaan (5a)
Hillegom 19 9 2 1 1 8
Kaag en Braassem 11 1 3 1 2 7
Katwijk 74 11 28 0 28 35
Leiden 111 34 28 2 26 49
Leiderdorp 27 5 9 4 5 13
Lisse 13 2 5 0 5 6
Noordwijk 39 6 9 0 9 24
Oegstgeest 13 0 5 0 5 8
Teylingen 21 5 8 0 8 8
Voorschoten 26 6 9 0 9 11
Zoeterwoude 19 1 2 0 2 16
2.785 0,7%
3.496 0,3%
9.971 0,7%
13.104 0,8%
3.708 0,7%
2.907 0,4%
5.463 0,7%
3.993 0,3%
5.067 0,4%
3.959 0,7%
1.173 1,6%
1 1 0 0 0 0 0
9 7 2 0 0 0 0
16 4 12 0 0 0 0
48 27 17 4 0 0 0
1 1 0 0 0 0 0
3 1 2 0 0 0 0
13 9 4 0 0 0 0
5 3 0 2 0 0 0
6 2 3 1 0 0 0
10 8 1 1 0 0 0
3 2 0 1 0 0 0
Per gemeente, totalen 2021 - 2022 Thuiszitters langer dan 3 maanden in het schooljaar Wel leerplicht, geen schoolinschrijving Thuiszitters met een schoolinschrijving Aantal langdurig relatief verzuimers Aantal langdurig geoorloofd verzuimers dat geen onderwijs volgt Vrijstellingen op lichamelijke en/of psychische gronden (5 onder a) Aantal jongeren 5 tm 17 zonder startkwalificatie exclusief laatste inschrijving mbo of vavo (peildatum 1 oktober) Percentage jongeren dat thuis zit Overige vrijstellingen langer dan 3 maanden Onderwijs in het buitenland (5 onder c) Bedenkingen tegen richting onderwijs (5 onder b) Volgen van niet regulier onderwijs (15) Vervangende leerplicht inschrijving op andere school (16 jarige) (3b) Vervangende leerplicht inschrijving op andere school(3a) Trekkend bestaan (5a)
Hillegom 20 1 10 0 10 9
Kaag en Braassem 19 1 10 0 10 8
Katwijk 101 21 39 1 38 41
Leiden 130 26 50 1 49 54
Leiderdorp 30 6 13 0 13 11
Lisse 14 1 8 0 8 5
Noordwijk 51 8 17 0 17 26
Oegstgeest 19 3 7 0 7 9
Teylingen 27 4 14 0 14 9
Voorschoten 29 11 12 0 12 6
Zoeterwoude 24 1 4 1 3 19
2.886 0,7%
3.733 0,5%
10.499 1,0%
13.481 1,0%
3.821 0,8%
3.085 0,5%
5.673 0,9%
4.109 0,5%
5.304 0,5%
4.077 0,7%
1.246 1,9%
3 3 0 0 0 0 0
10 7 3 0 0 0 0
17 1 16 0 0 0 0
57 36 16 3 1 1 0
2 2 0 0 0 0 0
4 1 2 0 1 0 0
14 6 6 2 0 0 0