D18 College, raadsbrief Stand van zaken Schipholdossier mei.pdf

Hillegom

Raadsbrief Stand van zaken Schipholdossier mei aan: datum:

de raad van de gemeente Hillegom 4 mei 2021

zaaknummer: Z-21-174980 datum collegevergadering: 11 mei 2021 portefeuillehouder: Mevr. C.J. Hoekstra behandelend ambtenaar: Laura den Ouden embargo: ☐ Inhoud mededeling In bijgevoegde ambtelijke memo van de ODWH treft u een weergave van de belangrijkste ontwikkelingen in het Schipholdossier. Daarnaast wordt de Rapportage Vliegtuiggeluid 2020, de Factsheet Cumulatie Luchtvaartgeluid en de zienswijzen van het cluster Zuidwest op zowel het Concept Luchthavenverkeersbesluit als het Ontwerp Voorkeursbesluit Luchtruimherziening middels deze raadsbrief gedeeld.

Bijlagen 1. ODWH Update stand van zaken Schipholdossier 2. Rapportage Vliegtuiggeluid 2020 3. Factsheet Cumulatie Luchtvaartgeluid 4. Zienswijze cluster Zuidwest op het Concept Luchthavenverkeersbesluit 5. Zienswijze cluster Zuidwest op het Ontwerp Voorkeursbesluit Luchtruimherziening

Datum: 23 april 2021 Kenmerk:

Update stand van zaken Schipholdossier Aan: Van: Onderwerp:

Bestuurders en gemeenteraadsleden Menno Waalewijn Stand van zaken Schipholdossier per 23 april 2021 Situatie door Coronacrisis Sinds maart 2020 is er een enorme afname van het vliegverkeer. Het afgelopen jaar is minder dan de helft van het aantal vluchten op Schiphol uitgevoerd. Doordat er bovendien een veel lagere bezettingsgraad is, ligt het aantal passagiers nog veel lager (<30%). De passagiersvliegtuigen die nog vliegen worden veel meer ingezet voor vrachtvervoer. Voor de toekomstige (beleids)ontwikkelingen heeft dit natuurlijk ook grote consequenties. Deskundigen gaan er van uit dat de luchtvaart jaren nodig heeft om te kunnen herstellen van de crisis. Al met al was 2020 een totaal afwijkend jaar, qua aantal vliegtuigbewegingen, geluidhinder, klachtenpatroon en toekomstperspectief. De crisis biedt ook kansen: nu er veel ruimte vrijkomt in de lucht kan Schiphol makkelijker werken aan geluidarm vliegen (o.a. glijvluchten) en aan selectiviteitsbeleid: vrijkomende slots bij voorkeur benutten voor zakelijke bestemmingen i.p.v. vakantiebestemmingen. Programma Hinderreductie Schiphol Schiphol heeft in maart 2020 het Programma Hinderbeperking gepubliceerd. De bedoeling van dit pakket aan maatregelen is om de komende jaren te komen tot enige vermindering van de geluidhinder, zie https://minderhinderschiphol.nl/ .

Enkele belangrijke maatregelen zorgen overal voor hinderbeperking: uitfaseren van lawaaiige toestellen, hoger aanvliegen en meer in glijvlucht landen. De uitvoerbaarheid van deze maatregelen is in belangrijke mate afhankelijk van de drukte in het luchtruim. In het pakket zitten ook maatregelen die leiden tot een geringe verschuiving van de hinder. De meeste van dit type maatregelen leiden tot minder gebruiken van de Aalsmeerbaan en Zwanenburgbaan, maar tot intensiever gebruik van de Kaagbaan. Momenteel lopen al onderzoeken die zich richten op hinderbeperking door de nachtvluchten naar de Zwanenburgbaan zuidzijde en starts vanaf de Aalsmeerbaan. De gezamenlijke gemeenten en provincies (de ‘Bestuurlijke Regie Schiphol’, BRS) en andere stakeholders hebben brieven met opmerkingen naar Schiphol gestuurd. Standpunt van de BRS is dat niemand er op achteruit mag gaan. Schiphol heeft circa 1000 reacties ontvangen en inmiddels verwerkt in het definitieve Programma Hinderreductie. Er zijn 16 acties toegevoegd aan het programma, dat vervolgens aan de minister is aangeboden. Evaluatie Omgevingsraad Schiphol (ORS) Onder leiding van Pieter van Geel (interim voorzitter ORS) is onderzoek gedaan naar een ORS ‘nieuwe stijl’. De eindrapportage ‘Schiphol vernieuwd verbinden’ is gepubliceerd op 10 december en beschrijft de nieuwe vorm van governance. Kern van het advies is:

    

Er komt apart bestuurlijk overleg tussen Rijk en andere overheden. Daar worden inhoudelijke vraagstukken op het raakvlak van nationaal en regionaal niveau geregeld. Een en ander wordt vastgelegd in een bestuursovereenkomst en uitgewerkt door een programmamanager. Er komt een bredere participatie en informatievoorziening voor omwonenden en andere stakeholders. Er komt een onafhankelijke borging/monitoring op het dossier, die de informatie ontsluiting transparant en compleet regelt. De huidige mengvorm van bestuurders, bewoners en luchtvaartsector (het Regioforum van de ORS) werkt niet meer goed en wordt opgeheven.

Nieuw Luchthaven Verkeer Besluit (‘LVB-1’) Na herhaaldelijk uitstel is op 16 februari een nieuw Luchthavenverkeerbesluit (in ontwerp) gepubliceerd. Het LVB-1 (werktitel) regelt de wettelijke verankering van het Aldersakkoord uit 2008 (dat loopt t/m 2020). De afspraken over vliegregels uit het Aldersakkoord worden al meer dan 10 jaar toegepast, dus in de praktijk wijzigt er niet veel. Het Aldersakkoord had echter geen wettelijke status en was dus niet handhaafbaar. Schiphol zat zodoende al 10 jaar in een gedoogsituatie. In het LVB is o.a. het bestaande plafond van maximaal 500.000 vliegtuigbewegingen vastgelegd. Nieuw is dat het maximum aantal nachtvluchten wordt verlaagd van 32.000 naar 29.000. Verder worden de ‘preferentieregels’ vastgesteld (o.a. welke banen worden prioritair gebruikt). Om het LVB-1 te kunnen vaststellen, is ook een Milieu Effect Rapportage (MER) door Schiphol gepubliceerd. Tegelijk is ook de Ontwerpbeschikking van de Natuurbeschermingswetvergunning van Schiphol gepubliceerd. Dit was noodzakelijk omdat Schiphol niet beschikte over een vergunning voor de Stikstof uitstoot. De BRS en onze regio hebben inmiddels zienswijzen ingediend op het ontwerp LVB-1.

Natuurbeschermingswet vergunning en Stikstofproblematiek (PAS) De commissie Remkes heeft vastgesteld dat alle uitstoot door de luchtvaart in het Nederlandse luchtruim moet worden meegeteld (tot nu toe was dat alleen uitstoot beneden 900 meter). Grosso modo is volgens die berekening de bijdrage van de luchtvaart 1% van de totale stikstofdepositie in Nederland. Daarnaast bleek in 2019 dat Schiphol geen vergunning voor stikstof uitstoot heeft in het kader van de Natuurbeschermingswet. Schiphol heeft daarom een vergunningaanvraag gedaan bij het Rijk voor de grondoperatie. Dat is nodig vanwege o.a. de stikstof die vrijkomt vanaf het moment van landen, bij het taxiën en parkeren aan de gate, tot aan het moment van take-off. Dit hoort, net als alle voertuigen op het platform (en bijv. de verwarming van alle gebouwen) bij de Omgevingsvergunning van de luchthaven zelf. De stikstof uitstoot vanaf de take-off hoort niet bij de grondoperatie, maar bij de vluchtbewegingen zoals vastgelegd in het Luchthavenverkeerbesluit. In het LVB (uit 2003) is echter niets vastgelegd over een stikstofplafond behorend bij het totaal aan vliegbewegingen. Om die reden is het LVB-1 gelijktijdig gepubliceerd met de Nbwet aanvraag. Cruciaal in de procedure is de motivering van de historische rechten.

Gezien de uitspraken van de RvS mogen bedrijven in een revisievergunning niet meer stikstofrechten krijgen dan wat ze reeds hadden. De minister van LNV betoogt dat op het moment dat de Nbwet van kracht werd (2008), het jaarlijks aantal toegestane vluchten van Schiphol 480.000 bedroeg. De toelichting bij de ontwerpbeschikking van de NB-wet gaat er van uit dat de vliegtuigmotoren en grondoperatie dusdanig schoner zijn geworden, dat Schiphol voldoende stikstofruimte heeft voor 500.000 vluchten en dan ook nog stikstofrechten voor 10.000 vluchten kan doorschuiven naar Lelystad Airport en tegelijk ook stikstofrechten inlevert voor de natuur. Onder andere Noordwijk en Nieuwkoop hebben zienswijzen ingediend bij LNV.

Luchtvaartnota 2020-2050 De Luchtvaartnota gaat over heel Nederland (dus niet alleen Schiphol) en blikt vooruit tot 2050. Het is de visie van het kabinet op de verdere ontwikkeling van de luchtvaart in ons land, met een afweging tussen economie, milieu-aspecten, geluidhinder en veiligheid. De definitieve Luchtvaartnota is op 27 november 2020 gepubliceerd. Het stuk is weinig concreet maar geeft wel aan dat groei mogelijk moet zijn nadat hinderbeperking is gerealiseerd. Jaarlijks wordt een groeitranche vastgesteld op basis van de bereikte hinderbeperking in het voorafgaande jaar; de luchtvaartsector moet elke groeistap dus verdienen. Er wordt geen maximum aantal vluchten genoemd, maar wel is concreet benoemd dat het aantal nachtvluchten in stappen naar beneden moet, eerst tot 29.000, daarna naar 25.000. Er komt geen nader onderzoek naar een luchthaven in zee, tenzij de markt dit oppakt. In de Nota is nog geen besluit genomen over het continueren van de grondreservering voor een Tweede Kaagbaan. Momenteel wordt nader onderzoek gedaan naar de mogelijkheden en effecten hiervan; de minister is voornemens hier in 2021 een apart besluit over te nemen. Tevens wordt nader onderzoek gedaan over het advies van de WHO om als hindernorm voortaan uit te gaan van 45 dB Lden, in plaats van 48 dB Lden. De concrete uitwerking van de Luchtvaartnota zal gebeuren via een Uitvoeringsagenda.

De Luchtruimherziening Op 13 januari jl. heeft de minister de ‘Ontwerp-voorkeursbeslissing Luchtruimherziening gepubliceerd. Daarin staat op hoofdlijnen hoe de structuur en benutting van het Luchtruim verbeterd kan worden. In internationaal verband is gekeken naar de mogelijkheden om andere (efficiëntere) routes te vliegen. Vanaf circa 2023 is een herziening van de vliegroutes in het luchtruim boven Europa mogelijk. Men wil routes ‘rechter trekken’ vanwege besparing van brandstof en tijd. Een belangrijk doel is ook om vliegtuigen hoger te laten vliegen, waardoor minder geluidhinder ontstaat. Ook wordt de mogelijkheid bekeken van vaste naderingsroutes, waarbij vliegtuigen in smalle corridors vliegen in plaats van verspreid. Dit kan leiden tot een verschuiving en concentratie van geluidhinder, met als uitgangspunt verminderen van geluidhinder. Een andere hinderbeperkende maatregel uit de Luchtruimherziening is, om het afwijken van vliegroutes pas toe te staan boven 1800 meter, dat ligt nu op 900 meter. In de toekomst moet dit leiden tot strikter volgen van de routes, die immers ontworpen zijn met het oog op vermijden van grote woonkernen. Een belangrijke verandering is ook dat passagiersvliegtuigen boven Brabant mogen gaan vliegen, waar nu nog een groot deel van het luchtruim alleen toegankelijk is voor de luchtmacht. Op die manier wordt een zgn.

‘Vierde Fix’ gemaakt: een aanvliegroute naar Schiphol vanaf het Zuidoosten. Dit kan flinke consequenties hebben voor het patroon van aanvliegroutes en dus voor geluidhinder op de grond. Deze routes worden echter pas in een later stadium ontworpen. De BRS en onze regio hebben zienswijzen ingediend op het ontwerp voorkeursbesluit. Vervolgstappen Luchtruimherziening:  De minister is voornemens om eind 2021 een definitief voorkeursbesluit vast te stellen.  Na 2021 wordt pas duidelijk hoe eventuele routewijzigingen er uit gaan zien.  Het vastleggen van de nieuwe vliegroutes en -regels zal plaatsvinden in een nieuw Luchthavenverkeerbesluit (na 2023). Ontwikkeling van Schiphol op middellange termijn, na 2021 (‘LVB-2’) In 2019 heeft de minister aan de Tweede Kamer geschreven dat Schiphol verder mag groeien tot 540.000. In de Luchtvaartnota wordt dit getal echter niet meer genoemd.

De beoogde groei kan pas plaatsvinden nadat het LVB opnieuw is aangepast (‘LVB-2’). Vanwege de Coronacrisis is het LVB-2 (en dus groei boven 500.000) voorlopig nog niet aan de orde; vermoedelijk pas in combinatie met de herinrichting van het luchtruim, dus na 2023. De randvoorwaarden en invulling van de methodiek voor het bepalen van de bereikte hinderbeperking (en dus de groeimogelijkheid) worden nog uitgewerkt door het ministerie. Naast geluidhinder is ook veiligheid beperkend voor groei. Luchtvaart en CO2 (klimaat) De Luchtvaart valt niet onder het klimaatakkoord (evenals de zeescheepvaart). Toch wil de sector een bijdrage leveren aan de klimaatdoelen en heeft daartoe een plan opgesteld voor een Nederlandse bijdrage. Het Ontwerp akkoord van de luchtvaartsector voor klimaat noemt de volgende doelen: 2 % CO2 reductie per jaar; CO2 neutrale groei vanaf 2020, 50% reductie in 2050 t.o.v. 2005 (onder voorbehoud van consensus in ICAO-verband), gebruik hernieuwbare brandstof 14 % in 2030, Zero-emissie grond-operatie in 2030. Het sectorakkoord is overigens weinig concreet; niet wordt aangegeven hoe e.e.a. gerealiseerd gaat worden en door wie (welke airlines). Het kabinet zet voorlopig in op prijsbeleid (tickettax 7,50 euro per 1 januari 2021). Een tickettax in EU verband is niet op korte termijn te verwachten.

(Ultra) fijnstof Het RIVM heeft onderzoek gedaan naar de gezondheidseffecten van ultra fijnstof (UFS) rond Schiphol. Het blijkt dat er verhoogde concentraties worden gemeten in de nabijheid van Schiphol, en dat dit ook effecten heeft op de gezondheid van omwonenden. De effecten zijn groter aan de ‘lijzijde’ van de luchthaven en naarmate je dichterbij woont. Het RIVM doet nu verder onderzoek naar de effecten van langdurige blootstelling, de rapportage wordt verwacht eind 2021. Ontwikkeling Lelystad Airport De opening van vliegveld Lelystad is uitgesteld tot na 2021. Oorzaak is de crisis in de luchtvaart en de Stikstofproblematiek. Het is de bedoeling dat Lelystad vooral vakantievluchten gaat accommoderen. Men start met 5.000 vluchten per jaar en bouwt dat langzaam op. De bedoeling is dat airlines hun slots voor vakantieverkeer op Schiphol teruggeven aan de slotcoördinator en zodoende ruimte maken voor zakelijk vliegverkeer op Schiphol (‘selectiviteitsbeleid’). De Tweede Kamer heeft dat als voorwaarde gesteld. De minister heeft daartoe een zgn. ‘verkeersverdelingsregel’ gemaakt. Deze is na veel soebatten geaccordeerd door de EU (die wil juist vrije marktwerking). Aanvullingsregeling geluid t.b.v. de Omgevingswet Het Rijk is voornemens om de berekeningsmethode voor cumulatie van diverse geluidbronnen aan te scherpen.

De bedoeling is het zwaarder meewegen van vliegtuiglawaai, met als gevolg een slechtere classificering van het woonklimaat. Dit kan gevolgen hebben voor woningbouwplannen. De BRS heeft hierover met de minister overlegd. Afgesproken is dat alle betrokken overheden eerst een gezamenlijke brede impactanalyse doen, alvorens de regeling definitief in werking treedt. Wat is er aan achtergrond documentatie? De afgelopen tijd zijn er veel onderzoeken gedaan en heeft ook een participatieproces plaatsgevonden. De resultaten en andere info is o.a. te vinden op de volgende websites: www.omgevingsraadschiphol.nl https://www.luchtvaartindetoekomst.nl/ http://www.bezoekbas.nl/ https://www.lvnl.nl/omgeving/baangebruik

Rapportage metingen vliegtuiggeluid 2020

Gemeenten: Kaag en Braassem, Leiden, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Oegstgeest en Teylingen Definitieve versie, 22 april 2021

Inhoudsopgave 1 Samenvatting ..........................................................................................................................................1 2 Inleiding ..................................................................................................................................................2 3 Ontwikkelingen Schiphol in 2020............................................................................................................3 4 In detail: Kaag en Braassem ..................................................................................................................10 5 In detail: Leiden ....................................................................................................................................15 6 In detail: Lisse .......................................................................................................................................20 7 In detail: Nieuwkoop.............................................................................................................................25 8 In detail: Noordwijk ..............................................................................................................................30 9 In detail: Oegstgeest .............................................................................................................................33 10 In detail:

Teylingen................................................................................................................................36 Bijlage 1 – Overzichtstabel.....................................................................................................................................42 Bijlage 2 – Toelichting meetmethodiek .................................................................................................................43 Bijlage 3 – Banenstelsel, geluid en vliegpaden ......................................................................................................46 Bijlage 4 – Verklarende woordenlijst.....................................................................................................................50

1

Samenvatting

Vliegtuigbewegingen: In het gebruiksjaar 2020 zijn er ten gevolge van de Coronacrisis op Schiphol circa de helft minder vliegtuigbewegingen geweest dan in 2019, in totaal circa 273.000. Het totale aantal vliegbewegingen in 2019 op de voor onze regio relevante banen was circa 132.000. Ook dit is een forse daling. Vooral het gebruik van de Aalsmeerbaan en Zwanenburgbaan is flink afgenomen; de Aalsmeerbaan is zelfs een aantal maanden gesloten geweest om vliegtuigen te kunnen parkeren. Op de meeste meetposten in onze regio zijn dus ook veel minder vliegtuigen gemeten dan in alle voorgaande jaren. Klachten: In 2020 was het aantal melders in onze regio 26 % lager dan in 2019. Daarbij moet wel bedacht worden dat het aantal vliegbewegingen ongeveer gehalveerd was en dat de website voor klachtenmelding vele maanden offline was. Het aantal melders per vliegbeweging is dus gestegen. Het aantal klachten is met 34% gedaald in onze regio. Ook hiervoor geldt dat het aantal klachten per vliegbeweging juist is gestegen. Nachtvluchten: Het aantal nachtvluchten was in 2020 16.100; dat is iets meer dan de helft van voorgaande jaren. De doelstelling uit het Aldersakkoord is dat het aantal slots in de nacht beperkt wordt tot 29.000, dit wordt inmiddels ook juridisch vastgelegd in het Luchthavenverkeerbesluit.

Handhaving: De Handhavingsrapportage van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) over 2020 maakt melding van de volgende feiten: Er zijn over 2020 ongeveer half zoveel overtredingen of voorvallen te melden als in een normaal jaar. Geen grote issues, afgezien van een kleine botsing tussen 2 toestellen op het platform en een fout van LVNL, waardoor 16 vliegtuigen landen op de Zwanenburgbaan terwijl die niet ‘geopend’ was. 53 maatschappijen hebben een waarschuwing gekregen vanwege slotmisbruik. Geluidniveaus: De jaargemiddelde geluidbelasting (Lden) is op alle meetposten lager dan in 2019. Het verschil bedraagt 2-4 dB Lden. Dit komt ongeveer overeen met de verwachting door de halvering van het vliegverkeer.

2

Inleiding

Context en doelstelling De gemeenten Leiden en Oegstgeest hebben het initiatief genomen om vanaf 2007 vliegtuiggeluid te laten meten. Achtereenvolgens zijn ook meetposten geplaatst in Lisse en Noordwijk (2008), in Teylingen (2009) en in Kaag en Braassem en Nieuwkoop (2011). Het doel van de metingen is inzicht te krijgen in de ontwikkeling van het vliegtuiggeluid in onze regio op verschillende locaties. De meetgegevens kunnen ook vergeleken worden met de berekende geluidwaarden die door Schiphol en de overheid worden gehanteerd. Ook kunnen bewoners, politici en andere stakeholders de gegevens realtime bekijken op de website (www.sensornet.nl). De metingen worden uitgevoerd door een netwerk van 21 meetposten van de firma Sensornet B.V. De Omgevingsdienst West-Holland maakt op basis van deze gegevens een rapportage ten behoeve van de gemeenteraden en bewoners van de betreffende gemeenten. De algemene informatie over Schiphol in deze rapportage is afkomstig van openbare bronnen zoals: de jaarrapportages van het Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS), de rapportage van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT): ‘De staat van Schiphol’, de NOMOS-meetposten van Schiphol en rapporten en berichten van de Schipholgroup en van de Luchtverkeersleiding (LVNL).

Leeswijzer In hoofdstuk 3 wordt op basis van de resultaten van alle meetposten en algemene informatie over Schiphol een regiobreed beeld geschetst. Vervolgens gaan hoofdstukken 4 tot en met 10 in op de resultaten per gemeente. In de bijlagen staan uitgebreide cijfers per meetpost, een toelichting op de meetmethodiek, kaarten die het banenstelsel en vliegpaden laten zien evenals geluidcontouren en een verklarende woordenlijst.

2

3

Ontwikkelingen Schiphol in 2020

3.1

Bijzonderheden gebruiksjaar 2020 (1 nov 2019 – 1 nov 2020)

Corona Door de Coronacrisis was 2020 een sterk afwijkend jaar, met over de hele linie veel lagere getallen dan in 2019. Daarbij moet bedacht worden dat het Gebruiksjaar van Schiphol loopt vanaf 1 november 2019, en dat de crisis begon half maart 2020, dus de eerste 4,5 maand was het business as usual. De krimp vanaf maart was daardoor nog groter dan dat de jaarcijfers suggereren. Het passagiersvervoer is veel sterker gekrompen dan het vrachtverkeer, dat de schade relatief kon beperken door o.a. ‘medische’ vluchten uit te voeren (transport mondkapjes etc.). Dit type vracht is deels ook in de passagierscabines vervoerd. Door het geringe verkeersaanbod zijn ook vliegroutes en baangebruik anders dan anders. Er wordt bijvoorbeeld bij het landen vaker ‘verkort ingedraaid’, waardoor de hinder op andere plekken kan optreden. Luchthaven Veel informatie over Schiphol, vliegbewegingen en baangebruik is te vinden op de website van het Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS); www.bezoekbas.nl en in de jaarrapportage van BAS, die mede input heeft gegeven voor deze rapportage. In 2020 zijn 272.600 vliegtuigbewegingen geweest, een daling van circa 45% t.o.v. 2019. Het aantal nachtvluchten is in 2020 bijna gehalveerd, tot 16.100. Het aandeel (zware) vrachtvliegtuigen is relatief gestegen. Daarnaast is de middencategorie gewichtsklassen relatief weinig ingezet.

Het percentage starts volgens de NADP-2 procedure bedraagt inmiddels 81%, conform prognose. Bij de NADP-2 procedure wordt langer laag gevlogen en sneller geaccelereerd. Hiermee wordt brandstof bespaard maar de effecten op geluidhinder staan ter discussie. Het percentage CDA-landingen (glijvluchten, Continuous Descent Approach) ligt met 34% lager dan de prognose van 37%. Dat is opvallend omdat we verwacht hadden dat er juist meer CDA’s gevlogen zouden worden door de rust in het luchtruim. Door het lagere aantal vluchten zijn de preferente banen relatief meer gebruikt dan vorig jaar (64% in 2020 versus 56% in 2019). Het passagiersvolume was in 2020 sterk gedaald tot 23,5 mln: dat is 71 % minder dan in 2019. Ook de bezettingsgraad is sterk gedaald. Er was in 2020 een vrachtvolume van 1,44 mln. ton, dat is een afname van 8 % t.o.v. 2019. In figuur 3.1. is te zien hoe groot de impact van Corona is op de luchtvaartsector: het aantal vluchten is bijna gehalveerd. De grote vraag is of en hoe snel het oude niveau weer bereikt zal worden. Ondertussen blijft de groei van Schiphol gelimiteerd tot maximaal 500.000 vluchten en vindt opnieuw discussie plaats over de opening van vliegveld Lelystad, wat vooralsnog is uitgesteld tot eind 2021.

Figuur 3.1: Ontwikkeling aantal vliegtuigbewegingen sinds 2000 [NB. verticale schaal loopt niet naar 0] (bron: Evaluatie Gebruiksprognose 2020, Schiphol)

3

Baangebruik clusters Zuidwest (ZW) en Groene Hart De starts en landingen van de Kaagbaan en de Aalsmeerbaan zijn ieder jaar dominant voor de geluidhinder in cluster ZW en cluster Groene Hart. Het gebruik van de Zwanenburgbaan is aanzienlijk minder. Tabel. 3.1 geeft een overzicht van het aantal starts en landingen op de voor onze regio relevante banen over de afgelopen jaren. Deze jaarcijfers zijn niet zomaar te vertalen naar geluidhinder, omdat dit per regio verschilt. In 2020 zijn de Kaagbaan en Aalsmeerbaan hoofdzakelijk gebruikt voor starten, door overwegend (zuid)westen winden. De terugval in het aantal landingen is veel groter, hetgeen ook tot uitdrukkingen komt in de meeste trendgrafieken, omdat een aantal gemeenten in onze regio vooral te maken hebben met landend verkeer. De Aalsmeerbaan is in de voorzomer circa 3 maanden niet gebruikt vanwege geparkeerde vliegtuigen. Opvallend is verder dat de Zwanenburgbaan veel minder is gebruikt dan andere jaren. Door het beperkte verkeersaanbod was er bijna geen noodzaak deze baan bij te schakelen. Tabel 3.1: Overzicht baangebruik, operationeel jaar 2020, i.r.t.

periode vanaf 2008 (bron: baangebruikcijfers Bewoners Aanspreekpunt Schiphol) Kaag Kaag Aalsmeer Aalsmeer Zwanenburg landen starten landen starten landen Baannummer=> 06 24 36R 18L 36C Gebruiksjr 2020 19.988 64.190 6.944 34.633 3.047 2019 39.174 79.325 31.158 62.575 14.609 2018 55.415 85.181 31.574 53.104 12.090 2017 29.260 77.380 30.577 69.732 16.546 2016 45.424 95.587 22.635 56.863 6.446 2015 47.027 91.139 18.695 46.038 6.044 2014 38.407 78.844 28.434 51.856 9.677 2013 56.944 74.892 27.624 36.709 7.423 2012 39.394 95.044 20.511 39.492 7.816 2011 43.055 82.310 19.033 43.613 7.822 2010 49.144 78.793 21.114 29.052 6.756 2009 45.683 87.636 22.230 31.799 5.085 2008 46.296 101.288 21.451 38.239 4.223 13 jr gemiddeld 42.709 83.970 23.229 45.670 8.276 % 2020 t.o.v. 13 jr gemiddeld - 53% - 24% - 70% - 24% -63%

Zwanenburg starten 18C 3.216 10.427 1.107 9.115 3.098 2.994 4.613 1.618 1.648 5.465 707 1.140 829 3.537

Totaal aantal hele regio

-9 %

-36 %

132.018 237.268 238.471 232.610 230.053 211.937 211.831 205.210 203.905 201.298 185.566 193.537 212.326 207.387

Baangebruik conform Nieuw Normen- en Handhavingsstelsel Sinds november 2010 wordt gevlogen volgens het Nieuw Normen- en Handhaving Stelsel (NNHS). Dat is afgesproken aan de ‘Alderstafel’. Het houdt in dat er een strikte voorkeursvolgorde voor baangebruik wordt toegepast: er wordt zo veel mogelijk gebruik gemaakt van de Kaagbaan en Polderbaan, omdat bij die banen minder mensen dicht in de buurt wonen. Dit is een maatregel die leidt tot minder Ernstig Gehinderden (bij de secundaire banen). De laatste jaren t/m 2019 is het aantal klachten regiobreed echter toegenomen door de sterke groei van het aantal vliegtuigbewegingen, juist op de secundaire banen. Handhaving De Handhavingsrapportage van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heet tegenwoordig ‘Staat van Schiphol’. Deze ILT-rapportage over 2020 besteedt veel aandacht aan de effecten van de Coronacrisis. Er zijn over 2020 ongeveer half zoveel overtredingen of voorvallen te melden. Geen grote issues, afgezien van een kleine botsing tussen 2 toestellen op het platform en een fout van LVNL, waardoor 16 vliegtuigen landden op de Zwanenburgbaan terwijl die niet ‘geopend’ was. De 4e baanregel is in 2020 niet overtreden. In de nacht is 2,1 % van de landingen afgeweken van de voorgeschreven luchtverkeersweg, meestal vanwege weersomstandigheden.

2 maatschappijen hebben een waarschuwing van de ILT gehad, vanwege afwijken zonder geldige reden. De ILT heeft 53 waarschuwingen uitgedeeld in verband met slotmisbruik.

4

3.2

Klachten

Klachten over vliegtuiglawaai worden centraal geregistreerd door het Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS). Er wordt een onderscheid gemaakt tussen melders en meldingen: elke melder wordt door BAS op naam en postcode geregistreerd, sommige melders dienen jaarlijks vele honderden meldingen (= klachten) in. Een gedetailleerd overzicht van de melders en meldingen per gemeente/woonkern is te vinden op de website, in de jaarrapportages van BAS www.bezoekbas.nl. Enkele ervaringsfeiten door de jaren heen:  Over het etmaal gezien vinden veel meldingen van klachten plaats tussen 7.00 uur en 10.00 uur ’s ochtends en rond 21.00 uur in de avond.  Het aantal klachten per vliegtuigbeweging is het grootst in de late avond en in de nacht; ook rond 11.00 uur ‘s ochtends is er een piek.  De meeste klachten worden ingediend op zondagen.  In de zomer zijn er meer klachten doordat mensen buiten zitten of ramen open hebben.  Circa 65% van de meldingen gaat over starts, 35% over landingen.  Het aantal lawaaiige vliegtuigen neemt steeds verder af, mede door een hoge strafheffing (60%).  Specifieke klachten zijn veelal gekoppeld aan lawaaiige vliegtuigen zoals de Boeing 747, type 400 en 800. Relatie tussen klachten en metingen Metingen geven een objectief beeld van de hoeveelheid vliegtuiggeluid in een gebied.

Klachten over vliegtuiggeluid zijn ingegeven door de subjectieve beleving van vliegtuiggeluid. Daarom hoeft er geen directe relatie te zijn tussen de aantallen geregistreerde klachten en de geluidbelasting of geluidniveaus. Ook zijn er andere redenen voor pieken in de klachten: op warme zomerdagen en in weekenden zitten mensen vaker in de tuin en hebben ramen open; ze hebben dan meer overlast dan binnen in een goed geluid-geïsoleerde woning. Ook de grote media-aandacht voor Schiphol heeft de laatste jaren ongetwijfeld effect op het aantal klachten en andersom. De Omgevingsdienst heeft onderzocht of er een relatie is vast te stellen tussen de klachten en de meetgegevens. Zoals hierboven vermeld varieert het aantal klachten zeer sterk per jaar, dit is soms meer dan 10 maal het verschil in aantal vliegbewegingen. Wij hebben een quickscan gedaan, maar die liet geen eenduidige verbanden zien. Onderzoek van BAS geeft ook geen duidelijke correlaties. Soms wordt er juist geklaagd op rustige tijdstippen omdat een enkel lawaaiig toestel dan opeens opvalt. Ook raakt men na enige tijd ’meldingsmoe’, ook omdat er geen concreet resultaat mee bereikt wordt.

Figuur 3.2: Gehele gebied rond Schiphol: ontwikkeling aantal melders van klachten per jaar (bron: BAS)

Situatie Gebruiksjaar 2020: Door de Coronacrisis was 2020 een sterk afwijkend jaar, zowel in baangebruik, als in vliegpatronen en aantallen vliegbewegingen. Daar komt bij dat vanaf eind oktober 2019 de website van BAS vele maanden offline is geweest vanwege een mogelijk datalek. Klachten konden dus tijdelijk niet digitaal gemeld worden, wat vermoedelijk tot lagere aantallen heeft geleid. Het totale aantal door BAS geregistreerde melders was in 2020 circa 40% lager dan in 2019 (dit geldt voor het gehele gebied rond Schiphol). Het totaal aantal meldingen bij BAS lag in 2020 meer dan 50% lager.

5

Ontwikkeling aantal klachten in onze regio In onderstaande tabel zijn de cijfers per gemeente in onze regio weergegeven door alle woonkernen van de betreffende gemeente op te tellen. Het verloop van het aantal melders (unieke personen) en het aantal klachten was in onze regio vanaf 2012 als volgt: Tabel 3.2: Aantal melders en aantal klachten in onze regio (Bron: BAS) aantal melders Gemeente 2012 2013 2014 2015 2016 Kaag & Braassem 56 62 60 45 49 Leiden 83 90 86 61 70 Lisse 17 22 13 76 95 Nieuwkoop 77 82 166 42 83 Noordwijk 20 30 34 19 21 Oegstgeest 101 86 88 89 130 Teylingen 61 65 61 76 99 TOTAAL melders 415 437 508 408 547 Gemeente Kaag en Braassem Leiden Lisse Nieuwkoop Noordwijk Oegstgeest Teylingen TOTAAL klachten

aantal klachten 2012 2013 461 561 3.199 4.327 197 102 711 541 69 115 3.986 3.570 1.780 580 10.403 9.796

2014 744 888 131 951 194 822 736 4.466

2015 682 1.031 2.640 224 219 1.176 566 6.538

2016 771 1.038 6.643 464 303 1.405 927 11.551

2017 59 72 52 184 23 106 95 591

2018 60 126 36 185 49 182 143 781

2019 72 142 55 233 47 191 134 874

2020 103 122 36 108 47 128 106 650

2017 707 918 1.524 587 254 1.124 648 5.762

2018 827 1.798 536 1.538 403 2.586 1.419 9.107

2019 879 2.725 896 2.652 622 4.182 8.349 20.305

2020 1.317 2.087 98 1.552 706 1.883 5.672 13.315

In 2020 was het aantal melders in onze regio 26 % lager dan in 2019. Daarbij moet wel bedacht worden dat het aantal vliegbewegingen ongeveer gehalveerd was en dat de website voor klachtenmelding vele maanden offline was door een datalek. Het aantal melders per vliegbeweging is dus gestegen. Opvallend is dat alleen in Kaag en Braassem het aantal is gestegen; in Noordwijk was het percentage stabiel. Het aantal klachten in Kaag en Braassem is vermoedelijk toe te schrijven aan de andere vliegoperatie ten gevolge van Corona (o.a. relatief veel zware vrachtvluchten en verkort indraaien bij het landen). Het aantal klachten is met 34% gedaald in onze regio. Ook hiervoor geldt dat het aantal klachten per vliegbeweging juist is gestegen. De sterkste daling is te zien in Lisse. Kaag en Braassem en Noordwijk gaan als enigen omhoog. De tendens wisselt in sommige gemeenten sterk per jaar, in andere is het min of meer stabiel.

3.3

Toelichting meetgegevens Sensornet over vliegtuigpassages

Manier van rapporteren Deze rapportage maakt gebruik van de meetgegevens van de meetposten van Sensornet. We tonen informatie over de aantallen vliegtuigpassages, het geluidniveau van de passages (Lden en SEL-waarde) en de tijdstippen waarop dit plaatsvindt. Dit zijn de meest relevante gegevens m.b.t. geluidhinder. Ook wordt aandacht besteed aan de nachtvluchten, omdat slaapverstoring een ernstige vorm van hinder is: 1 vliegtuig is al genoeg om uren wakker te liggen. Bij sommige meetposten ontbreken meetgegevens op bepaalde dagen, bijvoorbeeld vanwege storingen in apparatuur of ongeldigheid vanwege te hoge achtergrondgeluiden, zoals op oudejaarsdag. Om die reden zijn de aantallen vertaald naar de etmaalgemiddelden gedurende het hele jaar. Verder schetsen wij in deze rapportage vooral de hoofdlijnen en proberen we trends te ontdekken. Door het sterk wisselend baangebruik t.g.v. wind, onderhoud en operationele aspecten is pas op langere termijn zichtbaar hoe de ontwikkeling is; het heeft niet veel zin om in korte termijn details te duiken. De meeste meetgegevens zijn afkomstig van de 21 meetposten van Sensornet. Sinds 2015 gebruiken we ook de diagrammen van de 6 meetposten van NOMOS in onze regio. De gegevens van NOMOS wijken flink af van Sensornet, o.a. omdat NOMOS alleen de vliegtuigpassages meet van circa 62 dB en hoger.

We gebruiken NOMOS daarom vooral voor informatie die de gegevens van Sensornet aanvult.

6

Duin- en Bollenstreek

Bollenstreek

Rijnstreek

Leidse regio Figuur 3.3: Meetposten van Sensornet in onze regio. De rode lijn is de nachtnaderingsroute naar de Kaagbaan; de groene punten zijn de locaties van de meetposten.

Tendens vliegverkeer boven onze regio In de overzichtskaart (figuur 3.3) zijn de meetpunten in onze regio weergegeven. Op alle meetposten zijn veel minder vliegtuigen gemeten dan in voorgaande jaren. De grootste daling is te zien in gemeenten die vooral last hebben van landend verkeer op de Kaagbaan, zoals Leiden en Oegstgeest. In 2020 is de Kaagbaan aanzienlijk meer gebruikt voor starts dan voor landingen. Het totaal aantal vluchten op Schiphol was door Corona in 2020 ongeveer gehalveerd. Het aantal vluchten op de voor onze regio dominante banen was volgens de exacte baangebruik cijfers ook veel lager dan in alle voorgaande jaren, zie tabel 3.1. In tabel 3.3 staan de 10 meetposten met het hoogste aantal vliegbewegingen in 2020. Het aantal passages is berekend per etmaal jaargemiddeld, waarbij gecorrigeerd is voor ontbrekende meetdata. Ondanks de sterke daling worden op veel plekken toch nog meer dan 100 vliegtuigen per dag gemeten, vooral in Nieuwkoop en Leimuiden. Tabel 3.3: Top tien locaties naar aantal vliegtuigbewegingen, jaargemiddeld per etmaal 2020 Gemeente meetpost Locatie Aantal passages (gem. per etmaal) Nieuwkoop 250 Ambroziolaan 144 Kaag en Braassem 262 Meerewijck 136 Nieuwkoop 265 Sportlaan 130 Nieuwkoop 252 Teylersplein 124 Kaag en Braassem 263 Drechtlaan 116 Teylingen 214 J.P.

Gouverneurlaan 105 Oegstgeest 128 Clinckenburgh 99 Teylingen 216 Wilhelminalaan 98 Teylingen 211 Bonekruidstraat 93 Teylingen 220 Smirnoffstraat 92 Lisse 391 IBB-straat

7

Etmaalverdeling De verdeling van vliegtuigpassages over het etmaal op de verschillende meetposten is afhankelijk van een aantal factoren die door bijvoorbeeld weersomstandigheden ook nog kunnen variëren. Hieronder beschrijven we er een paar. Schiphol heeft zeer veel directe verbindingen (circa 330) en richt zich ook op overstappers. Deze ‘hubfunctie’ brengt met zich mee dat er dagelijks een aantal pieken zijn waarbij veel vliegtuigen aankomen en weer vertrekken. Passagiers hebben dan minder overstaptijd en veel overstapkeuzes. De pieken liggen o.a. tussen 7.00 uur en 10.00 uur en ‘s avonds rond 19.00 uur en 21.00 uur. Dit is in veel van de staafdiagrammen terug te zien (Hoofdstuk 4-10). Deze snelle overstap is mede mogelijk doordat Schiphol 6 banen heeft, vergeleken met Heathrow (2), Charles de Gaulle (4) en Frankfurt (3). Schiphol zet regelmatig 3 banen tegelijk in, en in de pieken zelfs 4. Begin 2015 is besloten dat Schiphol vaker gebruik mag gaan maken van 4 banen tegelijk; in ruil daarvoor is het groeiplafond verlaagd naar 500.000 vluchten per jaar tot en met 2020. Verder zijn de nachtvluchten (23.00 uur - 6.30/7.00 uur) qua hinderbeleving van belang, waarbij natuurlijk een verschil is tussen starten en landen. De nachtvluchten vinden vrijwel altijd plaats op de Kaagbaan en Polderbaan.

Nachtvluchten De nachtelijke startroutes vanaf de Kaagbaan komen over heel onze regio, met specifiek overlast in Leimuiden, Lisse-zuid en Nieuwkoop, omdat de vliegtuigen daar nog laag vliegen met vol vermogen. De gemeten nachtvluchten in het oosten van onze regio zijn vooral tussen 6.30 en 7.00 uur. Vanaf ca. 6.30 uur wordt namelijk overgeschakeld naar de start- en landingsprocedures voor overdag, om voldoende capaciteit te kunnen bieden. Dan kan ook de Aalsmeerbaan gebruikt worden, waarbij het vliegverkeer over Nieuwkoop komt in de nachtperiode (die duurt tot 7.00u). Zie voor meer uitleg de kaarten in Bijlage 2. Landend verkeer volgt ’s nachts maar 2 vaste naderingsroutes, in principe alleen Kaagbaan en Polderbaan, en gebruikt een geluidarme naderingsprocedure (CDA). De nachtnaderingsroute naar de Kaagbaan is de rode lijn in figuur 3.3 en loopt langs Noordwijk, Teylingen, het noorden van Oegstgeest en Kaagdorp. Na enkele jaren van stijging van het aantal nachtvluchten (tot zelfs boven de toegestane 32.000), was dit weer gedaald naar 30.100 in 2019. Door Corona is het in 2020 terug gegaan naar 16.100. De doelstelling uit het Aldersakkoord is dat het aantal slots in de nacht beperkt wordt tot 29.000, dit is inmiddels ook vastgelegd in het Luchthavenverkeerbesluit. Onze regio pleit al jaren voor een verdere daling van het aantal nachtvluchten.

NB: vanaf 2013 is het nachtregime vervroegd naar 22.30 uur, zodat vanaf dat tijdstip de nachtelijke aanvliegroute op de Kaagbaan wordt gebruikt, en meer glijvluchten kunnen plaatsvinden, waardoor de geluidhinder gemiddeld in de regio minder is. Let op: de meetgegevens van Sensornet worden nog steeds gesorteerd op nachtvlucht indien een vliegtuig tussen 23.00 uur en 7.00 uur wordt gemeten. In tabel 3.4 is het gemiddeld aantal nachtvluchten in onze regio per etmaal aangegeven bij de 10 meetposten die de grootste aantallen hebben gemeten. Het aantal gemeten nachtvluchten was in 2020 op alle meetposten flink lager dan in 2019. De hoge scores vinden we vooral in Teylingen, Lisse en Oegstgeest, meestal door landend verkeer. De hoge scores in Nieuwkoop en Leimuiden zijn vooral ten gevolge van startende vliegtuigen in de vroege ochtend, wat tot 7.00 hoort bij de nacht (zie de etmaalgrafieken in Hoofdstuk 5 bij de betreffende gemeenten).

8

Tabel 3.4: Top tien locaties naar aantal nachtvluchten, gemiddeld per nacht per etmaal in 2020 Gemeente meetpost Locatie Aantal passages (gem. per nacht) Teylingen 216 Wilhelminalaan 8 Teylingen 214 J.P. Gouverneurlaan 8 Lisse 391 I.B. Bakkerstraat 7 Teylingen 220 Smirnoffstraat 7 Oegstgeest 128 Clinckenburgh 7 Teylingen 211 Bonekruidstraat 6 Noordwijk 231 Alk 6 Noordwijk 178 Voorstraat 6 Nieuwkoop 250 Ambroziolaan 6 Kaag en Braassem 262 Meerewijck 6 263 Drechtlaan

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar De verdeling over de verschillende maanden is terug te zien in de staafdiagrammen per gemeente (zie Hoofdstuk 4 en verder). Door middel van de kleurverschillen is duidelijk te zien of vluchten hebben plaatsgevonden gedurende de avond of nacht, of overdag. In de grafieken is duidelijk het effect van de crisis te zien vanaf half maart. Andere opvallende zaken per gemeente worden in de volgende hoofdstukken vermeld. Geluidniveaus De jaargemiddelde geluidbelasting (Lden) is op alle meetposten lager dan in 2019. Het verschil bedraagt 2-4 dB Lden. Dit komt ongeveer overeen met de verwachting: een halvering van het aantal vliegtuigen en dus het jaargemiddelde geluidniveau is rekenkundig 3 dB verschil (logaritmische schaal). De geluidniveaus staan vermeld in bijlage 1. Van 2020 zijn geen berekende geluidniveaus bekend op de meetlocaties. In eerdere jaren bleek dat we in de meeste gevallen iets meer geluid meten dan dat de berekende waarden zijn op die locatie, met verschillen tussen circa 0,5 en 2 dB. Om die reden hebben we er bij de minister op aangedrongen een onderzoek te doen naar de oorzaak van deze verschillen. De genoemde verschillen vallen overigens binnen de foutmarges die zowel bij rekenen als meten gehanteerd moeten worden (zie bijlage 2). Onderstaande tabel geeft een vergelijkend overzicht van de gemeten SEL-waarden in onze regio.

De SELwaarde geeft een indicatie van de hinderbeleving, gebaseerd op geluidsterkte in combinatie met tijdsduur van het event.

Kaag en Braassem Leiden Lisse Nieuwkoop Noordwijk Oegstgeest Teylingen

Hoogst gemeten SELwaarde 73 dB 67 dB 75 dB 75 dB 69 dB 72 dB 72 dB

Aantal maal gemeten hoogste waarde 7.000 1.750 2.100 5.800 800 3.400 3.200

9

4

In detail: Kaag en Braassem

4.1

Bijzonderheden

De gemeente Kaag en Braassem heeft sinds 2011 meetposten in Leimuiden; daar is vooral geluidoverlast door startend vliegverkeer vanaf de Kaagbaan. In 2020 is de Kaagbaan naar verhouding veel gebruikt voor startend verkeer. Bij landend verkeer is gebleken dat er veel ‘ verkort indraaien’ is toegepast, waardoor er aan de hele noordkant van Kaag en Braassem ook overlast was van landend verkeer vanuit het oosten. Dit is ongebruikelijk, omdat het ‘oplijnen’ meestal zuidelijker plaatsvindt. Dit verklaart ook vermoedelijk het hoge aantal klachten in Kaag en Braassem. Omdat de Kaagbaan zowel in 2019 als in 2017 langdurig was gesloten wegens onderhoud waren de jaarcijfers in Leimuiden de laatste jaren nogal afwijkend. Ook door de Coronacrisis en een kleine routeverlegging vanaf 2017 is het moeilijk om conclusies te trekken over de gemeten jaargemiddelde waarden.

4.2

Aantallen vliegtuigpassages

De door Sensornet gemeten vliegtuigbewegingen in het gebruiksjaar 2020 zijn als volgt: 136 per etmaal in Meerewijck en 116 in de Drechtlaan, dat is circa 15 % minder dan in 2019. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en de vliegtuigbewegingen per etmaal.

Meerewijck: 136

Drechtlaan: 116

Figuur 4.1: Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in 2020

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. Tabel 4.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Leimuiden, Kaag en Braassem in 2020 Kaag en Braassem, Aantal vliegtuigpassages 2020 Geluidbelasting Leimuiden vliegtuiggeluid Meetpost Locatie nacht dag avond TOTAAL Lden in dB (23-7 u) (7-19 u) (19-23 u) mp262 Meerewijck 2160 37593 9653 49406 51,7 mp263 Drechtlaan 1979 31523 7790 41292 49,7

Geldige metingen % 99,4 97,6

De metingen in Leimuiden zijn in 2011 begonnen. De trend in jaargemiddelde staat in figuur 4.2. Na een daling in 2013 is tot 2016 een stijgende lijn te zien in het aantal vliegtuigbewegingen. De afname vanaf 2016 is o.a. toe te schrijven aan het groot onderhoud aan de Kaagbaan in 2017 en 2019. In 2018 was weinig onderhoud, maar

10

door de overwegend noordenwind, was het aantal starts op de Kaagbaan onder het langjarig gemiddelde (tabel 3.1). In 2020 was het aantal vliegtuigbewegingen laag door Corona.

Figuur 4.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Leimuiden, Kaag en Braassem

4.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

De verdeling over de dag was in Leimuiden vrij gelijkmatig, met de hoogste aantallen rond 10.00 uur. In de avond is er een duidelijke piek rond 21.00 uur, net als vorige jaren. Het aantal nachtvluchten was in 2020 lager dan in 2019. Dit is het gevolg van de daling van het totale aantal nachtvluchten in 2020.

Figuur 4.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal (jaargemiddeld)

11

4.4

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

In april tot en met juni waren er weinig vliegbewegingen, terwijl dit traditioneel de drukke maanden zijn (zie figuur 4.4.), e.e.a. ten gevolge van Corona. De nachtvluchten zijn vooral geweest in de maanden juli tot en met oktober.

Figuur 4.4: Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

4.5

Geluidniveaus

De gemeten geluidniveaus in Leimuiden liggen behoorlijk hoog: de bulk van de vluchten ligt tussen de SELwaarden van 63 en 82 dB, met het grootste aantal rond de 73 dB.

Figuur 4.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld)

12

4.6

Aanvullende informatie afkomstig van de NOMOS meetpost

De NOMOS meetpost in Leimuiden (meetpost 13) geeft deels andersoortige informatie dan Sensornet. De relevante aanvullingen worden hieronder in diagrammen weergegeven. De in Leimuiden gemeten startende vliegtuigen komen praktisch allemaal van de Kaagbaan, zie onderstaande figuren. Opvallend is dat behalve landend op de Kaagbaan, ook veel vliegtuigen worden gemeten die gaan landen op de Oostbaan en Buitenveldertbaan, ver van Leimuiden. Blijkbaar vliegen die hier ook al vrij laag over.

In onderstaande diagrammen is aangegeven in welke richtingen de vliegtuigen vertrekken of naderen in Leimuiden. Van de landende vliegtuigen komt 67% uit ‘Artip’, d.w.z. NO tot ZO, 23% uit ‘River’ d.w.z. ZO tot ZW en 6% uit ‘Sugol’ = W tot NW.

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de staafdiagrammen. Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten.

NB: De categorie 1000 voet betreft alle vliegtuigen tussen 1000 voet en 2000 voet, d.w.z. tussen circa 300 en 600 meter. Verreweg de meeste gemeten vliegtuigen in Leimuiden zitten boven de 3000 voet (900 m).

13

Uit onderstaande grafieken blijkt dat er vrijwel alleen startend verkeer gemeten wordt bij Leimuiden. Tevens blijkt uit de linkergrafiek de jaargemiddelde verdeling over het etmaal en rechts de gemeten geluidniveaus (merendeels 60-78 dB).

(Rood = starten, blauw = landen)

14

5

In detail: Leiden

5.1

Bijzonderheden

De meetpost (149) op het Valkenpad in Leiden moest verplaatst worden en heeft langdurig niet gemeten (30 juni-18 januari 2021, waardoor het percentage metingen veel lager is (64%). Dit is te zien in de tabellen.

5.2

Aantallen vliegtuigpassages

De gemiddelde aantallen variëren van 48 tot 57 per etmaal, gecorrigeerd voor het percentage geslaagde metingen bij elke meetpost. Dat is circa 50% lager dan in 2019, door de Coronacrisis. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en de vliegtuigbewegingen per etmaal. Leiden heeft vooral te maken met geluidoverlast door landend verkeer op de Kaagbaan (en Zwanenburgbaan).

Broekplein: 57

Regenboogpad: 57

Groene Maredijk: 50 Valkenpad: 48

Figuur 5.1: Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in Leiden in 2020

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. Tabel 5.1 Totaal aantal vliegtuigpassages in Leiden in 2020 Leiden Aantal vliegtuigpassages 2020 Meetpost

Locatie

mp149 mp141 mp161 mp139

Valkenpad Regenboogpad Broekplein Groene Maredijk

Geluidbelasting Geldige vliegtuiggeluid metingen

nacht (23-7 u)

dag (7-19 u)

avond (19-23 u)

TOTAAL

Lden in dB

%

115 247 235 199

8528 15603 14117 13523

2544 4707 4023 3933

11187 20557 18375 17655

43,9 43,7 40,6 41,3

63,8 97,7 98,3 96,2

15

Leiden laat al meer dan 11 jaar het vliegtuiggeluid meten door Sensornet. Daardoor is een langjarige trend zichtbaar in de grafiek (figuur 5.2). Vanaf 2012 is er een stijging van het aantal vliegtuigbewegingen, met enkele dips in 2014, 2017 en 2019 door groot onderhoud aan de Kaagbaan. In 2020 was de teruggang fors, door de Coronacrisis.

Figuur 5.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Leiden

5.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

In Leiden kwamen in 2020 weinig nachtvluchten voor, gemiddeld 1 per nacht, meestal tussen 6.00 uur en 7.00 uur of aan het begin van de nacht (zie figuur 5.3). Overdag zijn er pieken rond 13.00 uur en 19.00 uur. Het betreft vooral landende vliegtuigen.

Figuur 5.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal (jaargemiddeld)

16

5.4

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

In 2020 waren er in Leiden vooral van april t/m juli weinig vliegtuigpassages, zie fig. 5.4. Er zijn relatief weinig nachtvluchten geregistreerd, de meeste in september.

Figuur 5.4: Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

5.5

Geluidniveaus

De meeste vliegtuigpassages in Leiden hebben een geluidniveau met een SEL-waarde tussen de 58 en 79 dB, met het grootste aantal rond de 67 dB. Passages met een SEL-waarde van meer dan 82 dB komen nauwelijks voor in Leiden.

Figuur 5.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld)

17

5.6

Aanvullende informatie afkomstig van de NOMOS meetpost

De NOMOS meetpost in Leiden (meetpost 4) geeft deels andersoortige informatie dan Sensornet. De relevante aanvullingen worden hieronder in diagrammen weergegeven. Voor de in Leiden gemeten startende vliegtuigen is aangegeven vanaf welke baan wordt gestart; 67% was afkomstig van de Kaagbaan, 24% van de Aalsmeerbaan. Van het landende verkeer gaat 90% richting Kaagbaan.

In onderstaande diagrammen is aangegeven in welke richtingen de vliegtuigen vertrekken of naderen in Leiden. Van de landende vliegtuigen kwam 45% uit ‘Artip’, d.w.z. NO tot ZO, 46% uit ‘River’ d.w.z. ZO tot ZW en 8% uit ‘Sugol’ = W tot NW.

18

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande staafdiagrammen. Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. NB: De categorie 1000 voet betreft alle vliegtuigen tussen 1000 voet en 2000 voet, d.w.z. tussen circa 300 en 600 meter. Verreweg de meeste gemeten vliegtuigen boven Leiden zitten tussen de 1000 en 3000 voet, dat is erg laag. Er zijn zelfs flink wat vliegtuigen geregistreerd beneden de 1000 voet, terwijl de minimale vereiste vlieghoogte 2000 voet is.

NOMOS Leiden: etmaalverdeling en geluidniveaus:

(Rood = starten, blauw = landen,)

Uit bovenstaande linker grafiek blijkt dat er vrijwel alleen landend verkeer (blauw) gemeten wordt bij Leiden. Tevens blijkt uit de linkergrafiek de jaargemiddelde verdeling over het etmaal. De rechtergrafiek laat de geluidniveaus zien (merendeels 60-74 dB).

19

6

In detail: Lisse

6.1 Bijzonderheden Er zijn over de meetposten geen bijzonderheden te melden over 2020. 6.2

Aantallen vliegtuigpassages

Per etmaal zijn in 2020 gemiddeld tussen de 50 en 92 vliegtuigpassages gemeten, gecorrigeerd voor het aantal etmalen dat elke meetpost operationeel was. Dat is bijna de helft van de cijfers in 2019. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en het aantal passages per etmaal. Lisse heeft de meeste hinder van geluidoverlast door startend verkeer van de Kaagbaan (de zgn. Bergi-route, voor vluchten naar Engeland en Noord-Amerika).

Vivaldistraat: 50

IBB-straat: 92

Heereweg: 60

Figuur 6.1: Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in 2020

20

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. Tabel 6.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Lisse in 2020 Lisse Aantal vliegtuigpassages 2020 Meetpost

Locatie

mp189 mp201 mp391

Vivaldistraat Heereweg IBB-straat

nacht (23-7 u) 120 0 2701

dag (7-19 u) 13088 17093 24756

avond (19-23 u) 3760 4188 5579

TOTAAL

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

Geldige metingen %

16968 21281 33036

46,2 49,9 49,0

92,4 96,7 98,6

Lisse laat sinds 2009 het vliegtuiggeluid meten door Sensornet, zie figuur 6.2. Hierdoor wordt een trend zichtbaar. Vanaf 2010 tot 2016 is een licht stijgende trend te zien, daarna is er een lichte daling, met in 2020 een sterke teruggang.

Figuur 6.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Lisse. NB: meetpost Grundelstraat is medio 2014 vervangen door een meetpost Ina Boudier Bakkerstraat (IBB-straat).

6.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

Figuur 6.3 geeft inzicht in de verdeling van de vliegtuigbewegingen gedurende het etmaal. NB: de middelste kolom is steeds meetpost 201 aan de Heereweg in De Engel. Rond 10.00 uur en 21.00 uur liggen net als vorige jaren duidelijke pieken; verder is het vrij gelijkmatig verdeeld over de dag. De pieken hebben te maken met het systeem van afwisselende start- en landingspieken van Schiphol. Er zijn in 2020 ongeveer de helft minder nachtvluchten geregistreerd bij meetpost 391 aan de IBB-straat; daar loopt een startroute (‘Bergi-route’) die ook ‘s nachts gebruikt wordt (vooral vroege ochtend). Ook een deel van de dalende nachtvluchten op de Kaagbaan worden door deze meetpost geregistreerd.

21

Figuur 6.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal, jaargemiddeld mp 189, 201 (ontbreekt in tabelkop) en 391

6.4

Verdeling vliegtuigbewegingen en geluidbelasting over het jaar

De vliegtuigpassages variëren gemiddeld van circa 2000 tot 5000 per maand (figuur 6.4), waarbij de IBB-straat (mp391, rechterkolommen) meestal de meeste passages meet. In april t/m juli was het rustig.

Figuur 6.4: Verdeling vliegtuigpassages over het jaar, meetposten 189, 201, 391

22

6.5

Geluidniveaus

De meeste vliegtuigpassages in Lisse hebben een geluidniveau met een SEL-waarde tussen de 63 en 85 dB (figuur 6.5) met het grootste aantal rond de 75 dB. In het verloop van de grafieken valt op dat meetpost 189 (Vivaldistraat) dichter bij het centrum van Lisse de minste vliegtuigen meet.

Figuur 6.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld, meetposten 189, 201, 391)

6.6

Aanvullende informatie afkomstig van de NOMOS meetpost

De NOMOS meetpost op de Klipperdijk in Lisse (meetpost 42) geeft deels andersoortige informatie dan Sensornet. Doordat de NOMOS meetpost dicht bij die van Sensornet staat is een vergelijking mogelijk tussen beide systemen. Het blijkt dat het aantal geregistreerde vliegtuigen bij NOMOS aanzienlijk minder is dan op de nabijgelegen meetpost van Sensornet (IBB-straat). Het verschil wordt vooral veroorzaakt doordat NOMOS een drempelwaarde heeft ingesteld van 60-65 dB, waardoor de zachtere vliegtuigpassages niet worden meegeteld; Sensornet registreert zelfs passages onder 50 dB. De relevante aanvullingen van NOMOS worden in de grafieken weergegeven. Onderstaande diagrammen laten zien dat zowel het startend als dalend verkeer bij Lisse voor het overgrote deel van en naar de Kaagbaan is.

Hieronder is voor de in Lisse gemeten startende vliegtuigen vanaf de Kaagbaan aangegeven welke route het volgt (68% is NW = ‘Bergi-route’; 28% is West = ‘Valko-route’). De Bergi-route veroorzaakt de meeste geluidhinder in Lisse. Van de landende vliegtuigen kwam 36% uit ‘Artip’, d.w.z. NO tot ZO, 10% uit ‘River’ d.w.z. ZO tot ZW en 53% uit ‘Sugol’ = W tot NW.

23

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande groene staafdiagrammen. Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. NB: De categorie 1000 voet betreft alle vliegtuigen tussen 1000 voet en 2000 voet, d.w.z. tussen circa 300 en 600 meter. Verreweg de meeste gemeten vliegtuigen in Lisse zitten boven 3000 voet dus boven 900 meter.

Uit onderstaande grafieken blijkt dat er voornamelijk startend verkeer (rood) gemeten wordt bij Lisse. Tevens blijkt uit de linkergrafiek de jaargemiddelde verdeling over het etmaal. De gemeten geluidniveaus zijn merendeels 62-78 dB. NOMOS Lisse: etmaalverdeling en geluidniveaus:

(Rood = starten, blauw = landen)

24

7

In detail: Nieuwkoop

7.1

Bijzonderheden

In Nieuwkoop staan 3 meetposten van Sensornet sinds 2011. Deze scoren een betrouwbaarheid van 94-98%. In oktober 2015 is door Schiphol ook een NOMOS meetpost geplaatst in de kern Nieuwkoop.

7.2

Aantallen vliegtuigpassages

Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en de etmaalwaarden. Nieuwkoop heeft vooral te maken met geluidoverlast door startend verkeer van de Kaagbaan en Aalsmeerbaan en landend verkeer op de Aalsmeerbaan en Zwanenburgbaan. Het aantal vliegtuigpassages per etmaal varieert van gemiddeld 124 tot 144. Dit is beduidend minder dan in 2019, maar opnieuw het hoogste aantal in onze regio. Het aantal klachten in Nieuwkoop was weliswaar flink lager dan in 2019, maar nog steeds relatief hoog (zie tabel 3.2).

Ambroziolaan: 144

Teylersplein: 124

Sportlaan: 130

Figuur 7.1 Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in Nieuwkoop in 2020

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. Tabel 7.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Nieuwkoop in 2020 Nieuwkoop, Nieuwveen Aantal vliegtuigpassages 2020 Meetpost

Locatie

mp252 mp265 mp250

Teylersplein Sportlaan, Zevenhoven Ambroziolaan

nacht (23-7 u) 1864 1303 2296

dag (7-19 u) 30940 36112 38517

avond (19-23 u) 9652 9559 10561

TOTAAL 42456 46974 51374

Geluidbelasting Geldige vliegtuiggeluid metingen Lden in dB % 51,9 50,5 51,8

93,9 98,7 97,8

25

In 2020 had Nieuwkoop ruim 30 % minder vliegtuigbewegingen dan in 2019 (zie figuur 7.2).

Figuur 7.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Nieuwkoop

7.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

Nieuwkoop heeft te maken met nachtvluchten, vooral tussen 5.00 uur en 7.00 uur. Vóór 6.30 uur zijn alleen de Kaagbaan en Polderbaan in gebruik, dus dit is startend verkeer van de Kaagbaan naar het zuidoosten. De minste nachtvluchten worden gemeten aan de Sportlaan in Zevenhoven. Vanaf 6.30 uur mag de Aalsmeerbaan gebruikt worden voor landend verkeer vanuit het zuiden. Er is een piek in aantallen rond 15.00 uur en 19.00 uur.

Figuur 7.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal (jaargemiddeld)

26

7.4

Verdeling vliegtuigbewegingen over het jaar

In 2020 was het van april t/m juni erg rustig (zie figuur 7.4). Het aantal nachtvluchten was het grootst van juli t/m september.

Figuur 7.4 Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

7.5

Geluidniveaus

De meeste SEL-waarden zitten in Nieuwkoop tussen de 62 en 83 dB, met het grootste aantal rond de 75 dB.

Figuur 7.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld)

27

7.6

Aanvullende informatie afkomstig van de NOMOS meetpost

In Nieuwkoop is in oktober 2015 door Schiphol een NOMOS meetpost (nr. 46) geplaatst. Deze staat in de kern Nieuwkoop en dus op een andere locatie dan de Sensornet meetposten in Nieuwveen en Zevenhoven. De NOMOS meetpost in Nieuwkoop geeft deels andersoortige informatie dan Sensornet. De relevante aanvullingen worden hieronder weergegeven. In onderstaande diagrammen is aangegeven van en naar welke baan het vliegverkeer beweegt; voor de starters was 90% afkomstig van de Kaagbaan en 6% van de Aalsmeerbaan; voor de dalers was 93% Aalsmeerbaan en 5% Kaagbaan.

Voor de in Nieuwkoop gemeten startende vliegtuigen is ook aangegeven welke route het volgt. Van de landende vliegtuigen kwam 71% uit ‘Artip’, d.w.z. NO tot ZO, 20% uit ‘River’ d.w.z. ZO tot ZW en 8% uit ‘Sugol’ = W tot NW.

28

De hoogte van de in Nieuwkoop passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande staafdiagrammen van NOMOS. Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. NB: De categorie 1000 voet betreft alle vliegtuigen tussen 1000 voet en 2000 voet, d.w.z. tussen circa 300 en 600 meter. Verreweg de meeste gemeten vliegtuigen bij Nieuwkoop zitten tussen de 2000 en 3000 voet dus tussen 600 en 900 meter.

Uit onderstaande grafieken blijkt dat er voornamelijk landend verkeer (blauw) gemeten wordt bij Nieuwkoop. Tevens blijkt uit de linkergrafiek de jaargemiddelde verdeling over het etmaal. De geluidniveaus zijn merendeels 62-78 dB.

(Rood = starten, blauw = landen)

29

8

In detail: Noordwijk

8.1

Bijzonderheden

In Noordwijk zijn 2 Sensornet meetposten in gebruik. In Noordwijkerhout en De Zilk staan geen meetposten. De meetposten hebben al jarenlang een hoge technische betrouwbaarheid, met alleen in 2019 een tijdelijke onderbreking van meetpost 178 in de Voorstraat vanwege verbouwing van het pand.