D18.1 Voorlopige Jaarstukken 2023 VRHM.pdf
Tekst van het document
Voorlopige jaarstukken 2023
2
Voorlopige Jaarstukken 2023
Datum:
april 2024
Inhoudsopgave Jaarverslag 2023 ............................................................................................................ 2 Inleiding ............................................................................................................................................ 3 Vaststellingsbesluit Jaarstukken 2023 ............................................................................................. 4 Jaarverslag 2023 in één oogopslag ................................................................................................. 5 Organisatie en Beleidsontwikkelingen ............................................................................................. 7 2. Beleidsverantwoording ............................................................................................ 10 2.1 Programma Fysieke Veiligheid.............................................................................................. 11 2.1.1 Meldkamer 13 2.1.2. Risico- en crisisbeheersing 14 2.1.3. GHOR 16 2.1.4. Bevolkingszorg 18 2.1.5. Brandweerzorg 19 2.1.6. Bedrijfsvoering 3 Overzicht Overhead .......................................................................................... 21 4.1 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing (artikel 11 BBV) ...................................
23 4.2 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen (artikel 12 BBV) ........................................................ 28 4.3 Paragraaf financiering (artikel 13 BBV) .................................................................................... 30 4.4 Verbonden partijen ................................................................................................................... 35 4.5 Paragraaf bedrijfsvoering (artikel 14 BBV) ............................................................................... 37 Jaarrekening 2023 ........................................................................................................ 40 Balans per 31 december 2023 ....................................................................................................... 41 Overzicht van baten en lasten over 2023 ....................................................................................... 43 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ...................................................................... 46 Toelichting op het overzicht van baten en lasten over 2023 .......................................................... 63 Bijlage 1: Taakveldenoverzicht.......................................................................................................
74 Bijlage 2: Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SiSa-bijlage) .................................. 75 Voorstel resultaatbestemming 2023 ............................................................................................... 78
Jaarverslag 2023
Inleiding De VRHM is een samenwerkingsverband van gemeenten in de regio Hollands Midden krachtens de (gewijzigde) Wet gemeenschappelijke regelingen 2015. Het openbaar lichaam Veiligheidsregio Hollands Midden bezit rechtspersoonlijkheid en is gevestigd in Leiden. De Veiligheidsregio behartigt, op grond van de vastgestelde gemeenschappelijke regeling, de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten op de volgende terreinen:
Gemeente
Aantal inwoners
Alphen aan den Rijn
112.580
Bodegraven-Reeuwijk
35.281
Gouda
73.678
Hillegom
22.204
Kaag en Braassem
27.547
Katwijk
65.997
Krimpenerwaard
56.606
Leiden
124.077
•
De brandweerzorg;
Leiderdorp
27.385
•
Het inrichten en in stand houden van de gemeenschappelijke meldkamer;
Lisse
22.983
Nieuwkoop
29.144
•
De geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen;
Noordwijk
44.055
•
Oegstgeest
25.064
De multidisciplinaire rampenbestrijding en crisisbeheersing;
Teylingen
37.798
•
De samenwerking bij de gemeentelijke crisisbeheersing en rampenbestrijding.
Voorschoten
25.645
Waddinxveen
30.485
Zoeterwoude
8.838
Zuidplas
45.054
Totaal
814.421
De wijze van uitvoering van de taken en de inrichting van de organisatie zijn vastgelegd in de gemeenschappelijke regeling en in de organisatieverordening.
Bij de stemverhouding binnen het Algemeen Bestuur en de bijdrage van de deelnemende gemeenten wordt rekening gehouden met het aantal inwoners per gemeente. Hiernaast zijn de inwoneraantallen volgens CBS vermeld per 1 januari 2021 (basis voor programmabegroting 2023). In 2023 vonden 2 grote incidenten binnen de regio plaats. Treinongeluk Voorschoten Op 4 april 2023 werd onze hulp ingeroepen bij een ernstig treinongeluk in Voorschoten. Een aanrijding van een passagierstrein en een goederentrein met een bouwkraan. Samen met de politie, ambulancediensten, de gemeente Voorschoten en andere hulpdiensten is de hulpverlening snel, deskundig en gecoördineerd aangepakt. Brand Ter Aar Op vrijdagavond 9 juni zijn veel collega’s ingezet tijdens een van de grootste branden binnen de regio Hollands Midden. Het vuur ontstond in een plasticbedrijf en sloeg daarna over naar andere bedrijven, w.o. een houthandel. Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 3
Vaststellingsbesluit Jaarstukken 2023 (voorstel)
Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Hollands Midden; Gelet op het bepaalde in de Wet Gemeenschappelijke Regelingen en het bepaalde in de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Hollands Midden; Besluit: I. De jaarstukken 2023 van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Hollands Midden vast te stellen; II. Décharge te verlenen aan het Dagelijks Bestuur conform het bepaalde in de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Hollands Midden; III. Het resultaat van de jaarrekening 2023, te weten € 935.039, als volgt te bestemmen: a: verhoging van de Algemene Reserve met € 43.142; b: de vorming van de nieuwe bestemmingsreserve Wendbare en Weerbare Bedrijfsvoering ad € 676.800; c: het resterende bedrag ad € 215.097 te restitueren aan de deelnemende gemeenten conform hun (relatieve) aandeel in de gemeentelijke bijdragen aan de VRHM.
Aldus besloten in de openbare vergadering van het Algemeen Bestuur van 4 juli 2024. De secretaris,
de voorzitter,
J.J. Zuidijk
P.A.C.M van der Velden
Ingezonden op xxxxxxx aan: Het College van Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 4
Jaarverslag 2023 in één oogopslag Kengetal
2023
Baten (totaal)
79.988
Lasten (totaal)
79.203
Resultaat (na bestemming)
935
Balanstotaal
85.969
Eigen Vermogen
6.422
Weerstandsvermogen
920
Adviezen Omgevingsveiligheid (WABO)
1.867
Adviezen evenementenveiligheid Adviezen overig
789
Controles brandveiligheid
1.057
Hercontroles brandveiligheid
0
Brand
1.755
Automatische brandmeldingen
492
Ongeval en dienstverlening
4.222
Ongeval gevaarlijke stoffen
0
Waterongeval
178
First Responder
212
Gecertificeerde crisisfunctionarissen vakbekwame gemeentelijke crisisfunctionarissen
69
Gemiddeld aantal intakegesprekken burgers en automatische meldingen per maand Gemiddeld aantal spoed (incl. Haaglanden) per maand
55.463
seconden gemiddelde opnametijd
12,7
Jaarrekening * 1.000
Risico- en crisisbeheersing
Brandweerzorg
Bevolkingszorg
Meldkamer
GHOR
adviezen evenementen binnen 10 werkdagen 1)
745
280
30.644
87%
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 5
GHOR-crisis functionarissen per 31-12-2023 volgens planning opgeleid Totaal aantal gealarmeerde crisisfunctionarissen vanaf GRIP 1 voldoen aan de vastgestelde verplichte opkomsttijden GHOR GRIP-incidenten geanalyseerd
100%
88%
100%
1) in steekproefperiode 1 juli t/m 1 september
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 6
Organisatie en Beleidsontwikkelingen Gemeentelijke Opvang Oekraïners (GOO) Sinds maart 2022 coördineren de veiligheidsregio’s de grootschalige opvang van Oekraïense vluchtelingen. Veiligheidsregio Hollands Midden heeft deze opdracht ter hand genomen in nauwe samenwerking met onze achttien gemeenten. In de loop van 2023 is de taakstelling verder opgehoogd naar 3.659 opvangplekken. De Regionale Crisisnoodopvang (CNO) in tenniscentrum Nieuwe Sloot in Alphen aan den Rijn is het gehele jaar 2023 operationeel geweest. 24 uur per dag, zeven dagen per week. In 2023 hebben hier wederom een kleine 10.000 overnachtingen plaatsgevonden. Vanaf 1 januari 2023 heeft de Veiligheidsregio de Tijdelijke Werkorganisatie Opvang Vluchtelingen (TWOV) ingericht. Een logische volgende stap. De ‘crisis-organisatie’ heeft de opstart van de opvang vanuit de acute behoefte gerealiseerd. Om de werkzaamheden voor langere tijd meer duurzaam in te richten is gekozen voor een tijdelijke werkorganisatie. In dit werkverband werken alle spelers samen om de opvang van ontheemden uit Oekraïne zo goed mogelijk te laten verlopen. De ondersteunende afdelingen vanuit bedrijfsvoering (facilitaire zaken, inkoop, servicedesk) ondersteunen de TWOV. Voor het draaiend houden van de opvanglocaties worden mensen ingehuurd (locatiemanagement en hoofden, catering, schoonmaak, beveiliging etc.).
Deze werkzaamheden zullen ook in 2024 doorlopen. Crisisnoodopvang voor het COA Ter ondersteuning van het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) is de crisisnoodopvang (CNO) voor asielzoekers in Leiderdorp heel 2023 in gebruik geweest. Hier zijn z’n 100 alleen gaande mannen opgevangen. Op verzoek van de gemeente Leiderdorp en het Algemeen Bestuur heeft de Veiligheidsregio de operationele leiding op deze opvanglocatie. Ook deze werkzaamheden zullen in 2024 doorlopen.
Afscheid voorzitter Algemeen Bestuur Veiligheidsregio Hollands Midden Na 20 jaar heeft de burgemeester van Leiden, Henri Lenferink, officieel afscheid genomen als voorzitter van de Veiligheidsregio Hollands Midden. Een functie die hij vanaf de start van de Veiligheidsregio Hollands Midden heeft vervuld.
Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet zal een grote impact hebben op de organisatie door de verschuiving van ‘regelgericht’ naar ‘risicogericht’ werken. De ingangsdatum van de Omgevingswet is 1 januari 2024. De organisatie is volledig voorbereid om aan de hand van deze wet meer toekomstbestendig te adviseren en toezicht te houden.
Verbouwing Leiden-Zuid Medio mei 2023 heeft de oplevering van het prachtig verbouwde kantoorgedeelte plaatsgevonden. De betreffende medewerkers hebben de eerste maanden nog hybride vanuit andere kazernes en thuis gewerkt. Het kantoorgedeelte is ingedeeld in verschillende verdiepingen, in werkvlekken, centrale ontmoetingsplekken en in stiltekamers. Vervolgens is op 28 augustus het pand officieel geopend door de voorzitter veiligheidsregio, de heer H. Lenferink.
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 7
Organisatie-ontwikkeling Het organisatieplan ‘Samen Verder’ is de basis geweest voor een omvangrijke organisatieontwikkeling, sinds de inwerkingtreding op 3 september 2018. Een doelstelling in het organisatieplan is het versterken van de samenwerking. Hierin speelt het ontwikkeltraject voor leidinggevenden een trekkersrol: zowel in de interne samenwerking als de samenwerking met partners. In 2023 is in een aantal bijeenkomsten met diverse programma’s verdere invulling aan het samenwerken gegeven.
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 8
Omvang kantoorformatie VRHM
ORGANISATIEONDERDEEL Sector Directie en Staf Sector Bedrijfsvoering Sector Brandweerzorg Sector Risico- en Crisisbeheersing Bevolkingszorg Totaal
Formatie (fte) 10,7 59,0 229.6 66,9 3,3 369,5
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 9
2. Beleidsverantwoording
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 10
2.1 Programma Fysieke Veiligheid In ons Regionaal Beleidsplan 2020-2023 ‘Veiligheid in samenhang’ hebben we zeven gezamenlijke doelen benoemd. Vanuit alle organisatieonderdelen van de Veiligheidsregio wordt hieraan invulling gegeven. Kennen en duiden van de risico’s uit het Regionaal Risicoprofiel In het Regionaal Risicoprofiel (2023 – 2026) zijn verschillende aanjagers genoemd die van grote invloed zijn op de risico’s in onze regio. De uitwerking van deze aanjagers (als klimaatverandering en energietransitie) is een belangrijk gezamenlijk doel van VRHM. Eén van de manieren om goed voorbereid te zijn op deze aanjagers is door Opleiden, Trainen en Oefenen (OTO). In 2023 hebben verschillende OTO-activiteiten plaatsgevonden zoals de landelijke reddingsvlootoefening (in samenwerking met de Nationale Reddingsvloot) in Gouda en de cybergames binnen verschillende gemeenten. Deze OTO-activiteiten worden gecontinueerd in 2024. Na elke oefening en elk incident wordt er ook geëvalueerd. Deze evaluaties leveren inzichten voor investeringen in de toekomst en zijn verwerkt in een 'rode draden analyse’ die na bestuurlijke vaststelling ook aangeleverd is bij de Inspectie Justitie en Veiligheid. Een voorbeeld van een dergelijk inzicht is een aandachtskaart voor extreem weer.
Naar aanleiding van verschillende stormen, maar ook het hoog water in Limburg in 2021, is planvorming ontwikkeld voor de ‘lauwe’ fase; de preparatiefase. Een ander voorbeeld is het handelingsperspectief voor primaire keringen. In 2024 wordt dit traject vervolgd door het opstellen van planvorming en inrichting van een leerlijn (OTO) over het bezwijken van primaire keringen. Naast OTO is het belangrijk om te kunnen adviseren over de risico’s in onze regio. Onze afdelingen risicoadvisering en brandveiligheid houden zich hier vooral mee bezig. Wanneer er sprake is van nieuwe risico’s wordt door werkgroepen concrete casuïstiek besproken. Daarnaast worden kennishouders opgeleid. Mensen die zich specialiseren in bepaalde onderwerpen om hier zowel intern als extern over kunnen adviseren. Als laatste houdt de VRHM zich ook bezig met bewustwording van burgers. Een van de onderwerpen die hierbij is opgepakt is de "Veilig huis Vinkie"-campagne van Brandweer Nederland (publieksvoorlichting over een veilige energietransitie). Deze campagne is in mei 2023 van start gegaan en ging vooral over de risico’s van zonnepanelen. Dit zal later nog worden uitgebreid naar andere thema’s. De VRHM omarmt deze campagne door hem onder andere op de internetsite en de social media kanalen te plaatsen. Momenteel wordt de campagne geëvalueerd door Brandweer Nederland en indien nodig bijgesteld.
Bevorderen van zelfredzaamheid Het is belangrijk om het veiligheidsbewustzijn van burgers, bedrijven en instellingen te ondersteunen. Om dit zoveel mogelijk voor elkaar te krijgen maakt de VRHM onder andere gebruik van woningbouwcorporaties en basisscholen. Verdere uitbreiding van het netwerk door de toevoeging van zorginstellingen is van start gegaan. Daarnaast blijft het concept van de studentenambassadeur van Brandweer Hollands Midden zich verder ontwikkelen en heeft deze de innovatieprijs gewonnen bij het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV). De studentenambassadeur vertelt studenten meer over brandveiligheid en controleert hij de brandveiligheid van studentenwoningen. In 2024 wordt het thema ‘bevorderen van zelfredzaamheid’ breder opgepakt.
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 11
Adviseurschap nieuwe omgevingsrecht Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Om medewerkers hier goed op voor te bereiden zijn in 2023 trainingen voor de adviseurs bij Toezicht, Planbeoordeling en Omgevingsveiligheid uitgevoerd. Naast trainingen stond de overgang naar een nieuw zaaksysteem op de planning. Deze overgang is voltooid en goed verlopen. De aansluiting bij het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) is daardoor geborgd en het nieuwe systeem zorgt voor overzicht in aanvragen voor de fysieke leefomgeving. In het verlengde daarvan worden de huidige procesafspraken met de gemeentes nog een keer beschouwd, eventueel aangepast en afgestemd. Dit traject liep nog door in jan-februari 2024. De impact van de Omgevingswet moet in de eerste helft van 2024 worden ervaren en indien nodig worden procesafspraken bijgesteld. Om goed te kunnen adviseren is het belangrijk dat de VRHM goed op de hoogte is van wat er binnen gemeenten speelt. Om die reden zijn per gemeente accounthouders aangewezen. Dit accounthouderschap begint steeds meer vorm te krijgen. Meer en slimmer gebruik maken van informatie Voor onze taakuitvoering wordt adequate en actuele informatie steeds belangrijker. Dit geldt zowel voor het operationele optreden als voor advisering over nieuwe risico’s, dreigingen en kansen. Er zijn de afgelopen periode belangrijke stappen gezet.
Door capaciteitsgebrek is de inrichting van de decentrale Business Intelligence (BI) organisatie nog niet volledig ingericht. Er zijn nieuwe afspraken gemaakt over de aanpak en resultaten van dit project in 2024. Inzicht vergroten in prestaties Het is belangrijk dat de VRHM inzage geeft in en zich verantwoordt over (de samenhang tussen) de operationele prestaties, beleidsontwikkelingen en financiële besteding. Eén van de stappen is de doorontwikkeling van de Operationele Prestatie Indicatoren (OPI). Dit is afgelopen jaar gestart en zal in 2024 doorlopen. De vernieuwde OPI-rapportage zal gemeenten meer inzicht geven in de operationele prestaties. Daarnaast is een ontwikkeling van de tertiaalrapportages en het jaarplan gestart. Kennen van onze partners De veiligheidsregio heeft een netwerkfunctie binnen risico- en crisisbeheersing. Voor het uitvoeren van de taken is de VRHM dan ook mede afhankelijk van de inzet van een veelvoud aan partners. Eén van de dingen die altijd moet plaatsvinden is het onderhouden in generieke zin van contact met alle vaste (convenant)partners. Maar ook het netwerkmanagement moet worden doorontwikkeld. Dit gaat over samenwerken in netwerken met directe samenwerkingspartners, maar ook over bovenregionale en landelijke samenwerking. Het partnerprofiel is hiervoor de basis. In 2024 zal de netwerksamenwerking verder worden vormgegeven.
Van en voor gemeenten De veiligheidsregio voert gemeentelijke taken uit op regionale schaal. Het is belangrijk om de veiligheidsregio beter te positioneren als verantwoordelijk adviseur en uitvoerder van gemeentelijke veiligheidstaken op regionaal niveau. Hierbij brengt en houdt de VRHM het lokaal bestuur c.q. de burgemeester in beleidsmatig en financieel opzicht in positie. Het Regionaal Beleidsplan is hiervoor het uitgangspunt. Het nieuwe beleidsplan voor de periode 2024 - 2027 is inmiddels afgerond en vastgesteld inclusief de bijlage met niet wettelijke adviestaken. Daarnaast is in de Planning& Control (P&C) cyclus 2024 (kadernota, begroting, rapportages) de
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 12
planning zo aangepast dat er voldoende gelegenheid is voor gemeentebesturen om kennis te nemen van de beleidsvoornemens en financiële consequenties. Dit is in lijn met de verdere uitwerking c.q. werkwijze van de 12 opgaven uit het nieuwe regionaal beleidsplan. Wij maken meer en slimmer gebruik van informatie
2.1.1 Meldkamer De meldkamer VRHM voor brandweer, crisisbeheersing en opgeschaalde geneeskundige zorg voor de VRHM wordt gezamenlijk geëxploiteerd met de veiligheidsregio Haaglanden (VRH) en maakt onderdeel uit van 1 van de 10 gemeenschappelijke meldkamers in Nederland. De samenwerking met de VRH is verder vormgegeven door gestructureerde bestuurlijke en ambtelijke overleggen en een jaarplan. De meldkamer wordt aangesloten op de technische infrastructuur van de nieuwe Landelijke Meldkamer Samenwerking (LMS). Hiervoor is de meldkamer ook verbouwd. In verband met de uitloop van de landelijke aanbesteding voor de verbouwing is deze aansluiting verplaatst van oktober 2023 naar mei 2024. De 24/7 beschikbaarheid van de Calamiteiten Coördinator op de meldkamer is een aandachtspunt voor het jaarplan 2024. Deze functionaris krijgt ook een belangrijke rol in het nieuwe VeiligheidsInformatieKnooppunt (VIK) dat samen met de VRH wordt ontwikkeld (als onderdeel van een landelijke ontwikkeling). .
Prestatieverloop en kengetallen 2023 Intake totaal Intake politie totaal Intake brandweer totaal Intake MKA/ RAV totaal
2022 Verdeling in 2022 642.519 100% 336.130 52% 74.908 12% 231.481 36%
2023 Verdeling in 2023 665.555 100% 344.895 52% 70.360 11% 250.300 37%
Intake spoed totaal Intake politie spoed Intake brandweer spoed Intake spoed MKA
357.623 186.463 21.877 149.283
367.724 193.445 20.441 153.838
gem. opnametijd politie gem. opnametijd brandweer gem. opnametijd MKA O.b.v. ongewogen gemiddelde per maand
100% 52% 6% 42%
2022 13,0 14,0 13,0
100% 53% 6% 41%
2023 14,3 in seconden 11,7 in seconden 12,0 in seconden
In de tabel is het totaal opgenomen van alle spoedtelefonie binnen de GMK Den Haag van de veiligheidsregio’s Haaglanden en Hollands Midden (Politie, Brandweer, MKA/RAV). Onder spoed wordt verstaan: alle doorverbonden 112-telefonie (mobiel + vast), respons op burgernetlijnen en spoedlijnen ten behoeve van meldingen van professionele partners zoals huisartsen, particuliere alarmcentrales en openbaarvervoerbedrijven.
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 13
2.1.2 Risico – en Crisisbeheersing In 2023 zijn veel onderdelen als de doorontwikkeling van de evaluaties GRIP-incidenten en de nieuwe aanpak van risicogericht toezicht opgepakt. Als overkoepelende ontwikkelingen speelden vooral de modernisering van de crisisorganisatie, het risicogericht adviseren en de voorbereiding op de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024. Een moderne en toekomstbestendige crisisbeheersing is iets dat in de komende jaren meer vorm gaat krijgen, maar de eerste stappen worden op dit moment gezet. Door de extra brede doeluitkering rampenbestrijding (BDUR)-gelden en daarmee uitbreiding van onder andere de afdeling crisisbeheersing, zijn afgelopen jaar bepaalde onderdelen, als de ontwikkeling van het vakbekwaamheidsprogramma, de online leeromgeving (Open), al opgepakt. Deze uitbreiding was nodig om aan de slag te gaan met de verschillende onderwerpen. In 2023 waren er ambities op thema’s als het partnerprofiel, maar vanwege capaciteitsgebrek, onder andere vanwege de inzet voor de Tijdelijke Werkorganisatie Opvang Vluchtelingen (TWOV), hebben sommige onderwerpen stil gestaan. De gestelde doelen zijn dus niet allemaal gehaald, maar de eerste stappen zijn gezet na de uitbreiding op capaciteit.
Naast de versterking van het netwerkmanagement en de doorontwikkeling van vakbekwaamheid is het binnen een moderne crisisorganisatie belangrijk dat de informatiepositie op orde is. Hiervoor is in 2023 een aantal projecten gestart. Een van deze projecten gaat over informatiegestuurde veiligheid (IGV). Een manier om op basis van informatie risico’s beter in te schatten, te voorkomen of verminderen, veiligheidsbeleid te maken, (escalatie van) incidenten en crises eerder aan te zien komen en sneller en adequater op te treden. Een ontwikkeling die zowel kijkt op strategisch-, tactisch- als operationeel niveau. Op operationeel niveau wordt ook extern samengewerkt met Veiligheidsregio Haaglanden om een Veiligheidsinformatie Knooppunt op te zetten (VIK). In december 2023 is een businesscase uitgewerkt waar begin 2024 een besluit over genomen wordt. Maar niet alleen aan de kant van crisisbeheersing spelen op dit moment ontwikkelingen. Binnen risicobeheersing zijn in 2023 stappen gezet om meer toekomstbestendig te adviseren en toezicht te houden. Met de komst van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is dit een belangrijke ontwikkeling. Toekomstbestendig en risicogericht adviseren en toezicht houden vraagt namelijk om ontwikkeling van kennis en kunde. Om dit zo goed mogelijk intern vorm te geven en met het netwerk af te stemmen, zijn kennishouders en accounthouders aangewezen.
Adviseurs die zich specialiseren in een bepaald thema en hier de ontwikkelingen van in de gaten houden. Het ontbreekt echter aan de capaciteit om op elk thema een specialist te hebben. Voor de evenementenadvisering is in 2023 gewerkt aan aanpassing van het evenementenkader en de ondersteuning bij het evenementenproces vanuit de VRHM voor gemeenten. Ook is een bestuurlijke denktank geïnitieerd waar onder andere wordt bekeken op welke wijze het maatschappelijk debat over risico's en evenementen gevoerd kan worden. Daarnaast is binnen Risicobeheersing geïnvesteerd in een weerbare samenleving en zelfredzaamheid. Er loopt een programma dat gericht is op kwetsbare groepen in de samenleving met onder andere een brandgevarenstand op open dagen van kazernes en veiligheidsdagen van gemeenten. Maar ook risico- en crisiscommunicatie voor deze doelgroep evenals de nazorg wordt in dit programma meegenomen.
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 14
Prestatieverloop 2020
2021
2022
2023
87%
86%
80%
78%
Aantal registraties Adviezen WABO Adviezen evenementen Adviezen overig Controles brandveiligheid Hercontroles brandveiligheid
2020 1.331 236 1.639 641
2021 1.666 372 1.500 563
2022 1.804 621 597 1.006
2023 1.867 789 745 1.057
45
0
0
0
GRIP
2020
2021
2022
2023
% adv. WABO binnen behandeltermijn
GRIP 1 GRIP 2 GRIP 3 GRIP 4 Totaal
6
11
11
7
-
-
1
1
-
-
-
1
1 7
11
12
9
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 15
2.1.3 GHOR De implementatie van netcentrisch werken voor ziekenhuizen, huisartsenposten, Regionale Ambulance Voorziening (RAV) en Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) in Hollands Midden is afgerond met een GO-live oefening op 30 november. Deze ketenpartners hebben laten zien dat ze in een crisis netcentrisch kunnen werken in het Landelijk Crisismanagement Systeem Geneeskundige Zorg (LCMS-GZ). LCMS-GZ is de geneeskundige variant van het Landelijk Crisis Management Systeem. Vanuit de implementatie van netcentrisch werken en de evaluatiepunten van de GRIP 3 voor Voorschoten (treinongeval) en GRIP 2 voor Ter Aar (zeer grote brand) is de GHOR een project gestart om de crisisorganisatie van de GHOR van een update te voorzien. De kern van dit project is dat informatiemanagement een steeds grotere rol krijgt in de crisisbeheersing. Dat vraagt andere dingen van de GHOR om de coördinerende taak in de geneeskundige hulpverlening goed te kunnen uitvoeren. Begin 2024 moet de eerste update worden vastgesteld. Vanuit het zorgrisicoprofiel is een aantal belangrijke risico’s voor de continuïteit van zorg gesignaleerd waarop diverse aanbevelingen naar voren zijn gekomen, waar de GHOR de komende 4 jaar mee aan de slag gaat. Een blijvend punt van aandacht is ook de advisering voor evenementen. In 2023 zijn tot 1 december 2023 vanuit de GHOR al 341 evenementen geadviseerd.
Dat is dus een stijgende aantal adviezen ten opzichte van vorig jaar. De GHOR is zich bewust van het bestuurlijk dilemma waarin aan de ene kant evenementen bijdragen aan leefbaarheid en welzijn en aan de andere kant er ook veiligheidsrisico’s mee gepaard gaan. Inzet van de GHOR is en blijft om gemeenten zo goed mogelijk te adviseren welke maatregelen er genomen kunnen worden om veiligheidsrisico’s vanuit geneeskundig en gezondheidskundig perspectief te beperken. De GHOR geeft daarbij bijzondere aandacht aan evenementen die de continuïteit van zorg kunnen gaan bedreigen. De personele continuïteit van de GHOR is al langere tijd een aandachtspunt. De krapte op de arbeidsmarkt speelt hierin een belangrijke rol. De openstaande vacatures leiden tot een onderbesteding op de personeelslast waardoor de GHOR een positief rekeningresultaat heeft in 2023. Gelijktijdig wordt er gezocht naar inhuur om de projecten die niet uitgesteld kunnen worden, wel uit te kunnen voeren. Het positieve rekeningresultaat van de GHOR moet uiteindelijk weer worden gekoppeld aan een structurele personeelslast, omdat deze vacatures dan vervuld zijn. Omdat de beleidsmedewerkers van de GHOR meestal ook crisisfunctionaris zijn, is het ook voor de crisisorganisatie noodzakelijk dat deze vacatures vervuld gaan worden.
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 16
Bedragen * € 1.000
Programma begroting 2023
Realisatie 2023
Exploitatiebaten Gemeentelijke bijdrage
2.334
2.390
Totaal baten
2.334
2.390
Exploitatielasten
-2.374
-2.285
Totaal exploitatielasten
-2.374
-2.285
Saldo
-40
105
Onttrekking aan reserves
40
0
Resultaat
0
105
Bovengenoemde cijfers zijn afkomstig van de GHOR. Deze cijfers zijn niet meegeconsolideerd in de jaarrekening 2023 van de VRHM en vormen ook geen onderwerp van controle. De cijfers van de GHOR maken onderdeel uit van de jaarrekening 2023 van de RDOG Hollands Midden (handelsnaam Hecht).
Het resultaat op de programmataak GHOR is, voornamelijk als gevolg van lagere exploitatielasten, € 105.000 positief. De lagere exploitatielasten worden veroorzaakt door lagere personele en lagere organisatiekosten.
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 17
2.1.4 Bevolkingszorg In 2023 hebben veel geplande activiteiten op het gebied van Bevolkingszorg doorgang gevonden. Zo zijn er stappen gemaakt met de online leeromgeving OPEN. Het systeem raakt steeds meer gevuld en dat is een trend die wij verwachten door te zetten in 2024. Verdere professionalisering vindt plaats via de online leeromgeving OPEN en met de landelijke kwaliteitsnormen uit het Uniform Kwaliteitsniveau Bevolkingszorg (UKB). Het UKB schrijft voor om voortaan aan het Algemeen Bestuur te rapporteren aan de hand van een aantal kwaliteitsindicatoren. Hier bereiden wij ons nu op voor en de daadwerkelijke rapportage op basis van de kwaliteitsindicatoren zal in 2024 voor het eerst gedaan worden. Afgelopen jaar zijn veel gesprekken gevoerd met de Adviseurs Crisisbeheersing (ACB) van gemeenten over hun vakbekwaamheid, maar het is niet gelukt om alle gesprekken met de ACB’ers in 2023 te voeren. Deze gesprekken staan nu ingepland voor het eerste tertiaal van 2024. Ondanks dat op de voornaamste dossiers voortgang is geboekt heeft het Bureau Gemeentelijke Crisisbeheersing (BGC), als gevolg van snelle personele wisselingen, het afgelopen jaar een hoge werkdruk ervaren. Dat desondanks op deze dossiers voortgang is geboekt, is mede te danken aan de inspanningen van een aantal adviseurs crisisbeheersing uit de gemeenten.
Zij hebben een deel van de taken (deels), zoals het vluchtelingen- en klimaatdossier, overgenomen. Het is inmiddels gelukt om de piketpools weer voldoende ingevuld te krijgen. We verwachten in de toekomst wel een grotere bijdrage van een aantal gemeenten aan de werving en selectie, maar ook in de levering van functionarissen aan diverse piketpools. Er is een trend zichtbaar, waarbij opvalt dat sommige gemeenten en hun crisisfunctionarissen in mindere mate aangehaakt zijn bij de regio. Zaken waarbij dit voorkomt zijn regionale werkgroepen en overleggen, maar ook in het vakbekwaamheidsaanbod hebben we te maken met relatief weinig inschrijvingen. Het blijft een uitdaging om gemeenten hierbij aangehaakt te houden. Verder zien we dat een select aantal functionarissen regionaal juist heel actief is.
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 18
2.1.5 Brandweerzorg Veel capaciteit en middelen zijn ingezet om de brandweer 24/7 operationeel en paraat te houden. Daarnaast zijn er belangrijke stappen gezet in de uitvoering van het jaarplan 2023 (als onderdeel van regionaal beleidsplan 2020-2023). Op het thema ‘werken met paraatheid op maat’ is belangrijke voortgang geboekt rondom ‘Uitruk op Maat’, het inrichten van het dekkingsplan en de voorbereidingen voor het brandweerrisicoprofiel. Uitruk op maat is geoperationaliseerd waardoor bij bepaalde incidenten ook met vier personen kan worden uitgerukt. Dit verhoogt de paraatheid en inzetbaarheid van de vrijwillige kazernes. Er is opvolging gegeven aan de aanbevelingen uit het dekkingsplan (2022). Er is meer focus aangebracht in het nut en de werking van brandweerrisicoprofiel. Hierdoor wordt het een meer bruikbaar instrument voor het kunnen bepalen van het vakbekwaamheidsprogramma en middelen per verzorgingsgebied van een kazerne. Door de samenwerking met risicobeheersing is er een beter samenhang tussen preventieve en repressieve maatregelen ten aanzien van de risico's. De achterstanden met betrekking tot de noodzakelijke materieelvervangingen worden snel ingehaald door de komst van 45 nieuwe tankautospuiten en 8 autoladders. Een groot deel hiervan is al in 2023 geleverd. De rest volgt in 2024.
Op het thema ‘vergroten van onze inbreng in de veiligheidsketen’ is belangrijke voortgang geboekt op het ontsluiten en gebruik van data en informatie over onze operationele prestaties. Dit inzicht is randvoorwaardelijk om onze inbreng in de veiligheidsketen beter te kunnen onderbouwen. Binnen de sector is gewerkt aan een visie Brandweerzorg 2030. Dit is als input gebruikt voor het regionaal beleidsplan 2024-2027. Op het thema ‘staan in de lokale gemeenschap’ zijn afspraken gemaakt over de inzet van lokale kazernes bij activiteiten voor brandveilig leven (preventie-activiteiten). De kazernes kunnen hier zelf invulling aan geven. Bij de uitvoering van het jaarplan zijn wel zorgen ontstaan ten aanzien van de beschikbare middelen en capaciteit om goed invulling te kunnen geven aan het noodzakelijke vakbekwaamheidsprogramma, de huistingsvraagstukken t.a.v. brandweerkazernes en de beleidsontwikkeling binnen brandweerzorg. In het jaarplan 2024 worden hiervoor extra incidentele middelen beschikbaar gesteld. Een structurele oplossingsrichting moet gevonden worden in de uitwerking van de betreffende ontwikkelopgaven in het nieuwe beleidsplan.
Kerngegevens Prestatieverloop Opkomsttijd prio 1 < normtijd* Ongeval met letsel personeel * inclusief verwerkingstijd meldkamer 9 min
Incidenten Doden bij brand Gewonden bij brand Reddingen *
2020 51% 1
2021 55% 4
2022 52% 1
2023 51% 8
2020 7.123 2 49 103
2021 6.980 2 76 69
2022 7.932 3 38 92
2023 6.647 1 56 39
* A.g.v. omissies in het registratieformulier van het aantal reddingen is het werkelijke aantal reddingen in 2019 hoger. Eind 2019 is dit formulier aangepast.
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 19
INCIDENTEN Brand Automatische brandmelding Ongeval en dienstverlening Ongeval gevaarlijke stoffen Waterongeval Totaal
2020 1.701 1.188 4.069 0 165 7.123
2021 1.628 1.202 3.985 1 164 6.980
2022 1.855 962 4.911 2 202 7.932
2023 1.755 492 4.222 0 178 6.647
ASSISTENTIE AMBULANCE Hoogte assist. ambulance BRW First Responder Totaal
2020 611 202 813
2021 662 239 901
2022 661 225 886
2023 651 212 863
OPSCHALING INCIDENT Middel brand Grote brand Zeer grote brand Middel hulpverlening Grote hulpverlening Zeer grote hulpverlening Middel waterongeval Groot waterongeval Middel IBGS Totaal
2020 48 17 5 7 0 0 3 0 0 80
2021 73 16 6 14 1 0 0 0 2 112
2022 103 22 10 12 0 0 0 2 0 149
2023 100 10 10 15 1 0 7 2 0 145
PARATE EENHEDEN Tankautospuiten Hulpverleningsvoertuigen Autoladders Waterongevallenwagens GSE-eenheden WVD ploegen STH-teams 25kV teams BRW First Responder teams Totaal
2020 52 4 8 5 2 6 1 2 28 108
2021 52 4 8 5 2 6 1 2 28 108
2022 52 4 8 5 2 6 1 2 28 108
2023 52 4 8 5 2 6 1 2 28 108
PERSONEEL EN KAZERNES Beroeps Vrijwilligers Kazernes
2020 137 992 47
2021 137 971 47
2022 141 985 47
2023 149 976 45
Kerngegevens Paraatheid
2.1.6 Bedrijfsvoering De verwachte ontwikkelingen voor 2023 op het gebied van de bedrijfsvoering lagen vooral op de onderdelen personeel en informatiemanagement. Op 14 april 2023 heeft de definitieve bekrachtiging van het Principeakkoord Cao Veiligheidsregio’s plaatsgevonden. De ingangsdatum van de nieuwe CAO was 2 januari 2023 met een looptijd van 16 maanden tot 1 mei 2024.
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 20
Ter ondersteuning van de ambitie iedereen een goede en veilige werkomgeving te bieden is in 2023 het programma Sociale Veiligheid , als voorloper op het bredere programma Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid (DIG), gestart. Het programma DIG is ook deels voorbereid. Daarnaast hebben uiteraard ook de reguliere opleidingen, trainingen en coaching voor de medewerkers plaatsgevonden. Het project Versnellingsprogramma Informatie Veiligheid is afgerond. De regiegroep informatieveiligheid heeft grote stappen gezet op het gebied van cybersecurity. De personele bezetting is met de aanstelling van de coördinator Informatie Veiligheid (CIV) aangepast aan de eisen van deze tijd. Maatregelen zoals een cybercrisis oefening, een ‘pentest’ en een phishingbewustwording campagne zijn uitgevoerd. Het project om Business Intelligence (BI) op te zetten is in 2022 gestart en is in 2023 vormgegeven en geïmplementeerd. De BI-regiegroep en werkgroep functioneren in beheerfase. Het organiseren van de Operationele Prestatie Indicatoren (OPI) vormt een van de aandachtspunten. Om BI binnen de organisatie nader vorm te geven is een data engineer aangesteld. Frauderisicoanalyse Mede op basis van de aanbevelingen van de accountant in de managementletter is een begin gemaakt met een frauderisicoanalyse.
In de directievergadering van 12 maart 2024 heeft met de voltallige directie hierover een eerste bespreking plaatsgevonden. Daarbij is gestart met een beschouwing van de organisatiecultuur in relatie tot frauderisico’s. In de bespreking zijn daarbij risicovolle cultuurelementen aan de orde geweest die de kiem kunnen vormen voor frauduleus handelen. Deze opbrengst zal waar nodig gebruikt worden voor formuleren van extra beheersmaatregelen zoals het vaststellen van een gedragscode en verfijning van declaratieprocessen. Tevens zijn een aantal taakvelden benoemd die verder geanalyseerd moeten worden zoals de inkoop- en verkoopprocessen, geldverkeer en omgang met eigendommen.
Prestatieverloop Indicator Verzuimpercentage* Instroom* Instroom (vrijwilligers) Uitstroom* Uitstroom (vrijwilligers)
2021 6,90% 22 54 23 48
2022 5,40% 34 26 12 11
2023 4,13% 27 66 23 75
* beroeps en kantoorpersoneel
Het ziekteverzuim is in 2023 verder afgenomen van 5,40% tot 4,1%. De in 2022 ingezette dalende trend, heeft zich in 2023 voortgezet.
Indicator
2021
Facturen en declaraties < 30 dagen betaald (%)
2022 94
2023 98
90
Overzicht Overhead 3.1 Algemeen Overhead bestaat uit alle loonkosten van de met name genoemde zogenaamde PIOFACH-functies, ook de ICT kosten van alle PIOFACH-systemen, alle huisvestingskosten, de uitbestedingskosten Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 21
bedrijfsvoering en naar rato de rentekosten die niet zijn toe te delen aan de taakvelden in het primaire proces. Dat betekent dat in ieder geval de kosten in verband met de volgende elementen tot kosten van overhead worden gerekend en moeten worden opgenomen: - Financiën, toezicht en controle organisatie - Personeel en Organisatie - Inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement) - Interne en externe communicatie - Juridische zaken - Bestuurszaken en bestuursondersteuning - Informatievoorziening en automatisering PIOFACH - Facilitaire zaken en huisvesting (incl. beveiliging) - Documentaire informatievoorziening (DIV) - Managementondersteuning primair proces
Prestatieverloop en kerngegevens De totale overheadkosten 2023 bedragen € 13,29 mln. en zijn per saldo € 0,6 mln. hoger dan de begroting (€ 12,70 mln.). De afwijkingen op overheadkosten binnen de programmataken Bedrijfsvoering, Directie & Staf en Brandweerzorg worden hieronder toegelicht. Overhead naar Programmataak
Begroting 2023
Realisatie 2023
Brandweerzorg
2,78
2,49
Risico- en crisisbeheersing
0,66
0,72
Bevolkingszorg
0,07
0,05
Meldkamer
-
-
Directie & Staf
2,27
1,82
Bedrijfsvoering
6,92
8,21
Totaal
12,70
13,29
(x € 1 mln.)
De hogere lasten binnen Bedrijfsvoering ad € 1,3 mln. worden voornamelijk veroorzaakt door: - hogere inhuurlasten als gevolg van knelpunten in de bezetting; - hogere salarislasten als gevolg van de financiële wijzigingen uit de nieuwe CAO met als ingangsdatum 2 januari 2023 en; - de extra lasten voor verlofsparen 2023. De lagere lasten binnen Directie & Staf ad € 0,5 mln. worden voornamelijk veroorzaakt door in 2023 ontstane vacante functies, maar die gedurende 2023 (nog) niet zijn ingevuld. De lagere lasten binnen Brandweerzorg € 0,3 mln. worden voornamelijk veroorzaakt door de lagere salarislasten op tijdelijk niet bezette functies.
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 22
Overhead als % totale begroting VRHM 23,0
%
22,0
21,0
20,0 2020
2021
2022
2023
Paragrafen 4.1 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing (artikel 11 BBV) 4.1.1 Algemeen Op grond van het Besluit BBV bestaat het weerstandsvermogen uit de relatie tussen: • De weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de VRHM beschikt of kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken. • Alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. De paragraaf betreffende weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat ten minste: • Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit. • Een inventarisatie van de risico's. • Het beleid over de weerstandscapaciteit en de risico's. In de afgelopen jaren heeft de VRHM in het jaarbericht en in de begroting een gelijkluidende paragraaf opgenomen omdat beide documenten in dezelfde bestuursvergadering worden vastgesteld. In de paragraaf weerstandsvermogen worden vermeld: • De risico’s van materieel belang en een inschatting van de kans dat deze risico’s zich voordoen. • Het weerstandsvermogen en in hoeverre schade en verliezen als gevolg van risico’s van materieel belang met het weerstandsvermogen kunnen worden opgevangen.
4.1.2 Inventarisatie weerstandscapaciteit Het weerstandsvermogen is de mate waarin onvoorziene tegenvallers kunnen worden opgevangen zonder dat de continuïteit van het bedrijf in gevaar komt. Het weerstandsvermogen kan worden uitgedrukt als de verhouding tussen de reëel aanwezige weerstandscapaciteit en de geïnventariseerde (en gekwantificeerde) risico's. De weerstandscapaciteit is de optelsom van in de organisatie aanwezige middelen om dit soort tegenvallers op te vangen. Deze middelen bestaan uit de
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 23
algemene reserve, de bestemmingsreserves, de stille reserves en ook uit de nog niet ingevulde begrotingsruimte en de post onvoorzien. De belangrijkste component van de weerstandscapaciteit is het (vrije) eigen vermogen, dat wil zeggen de vrije componenten van de algemene reserve en van de bestemmingsreserves. De algemene reserve van de VRHM kent geen geoormerkte bestanddelen en is daarmee in haar geheel inzetbaar voor het afdekken van de financiële consequenties van risico’s. Ultimo 2023 bedraagt het saldo van de algemene reserve (voor resultaatbestemming 2023) € 920.000. Daarnaast beschikt de VRHM over bestemmingsreserves, waarvan de aard, de bestemming en het verloop in de Nota reserves 2021-2023 zijn aangegeven. Het beleid van de VRHM is er op gericht te werken met een structureel sluitende exploitatiebegroting en de bestemmingsreserves in te zetten waarvoor zij zijn ingesteld. In de bestemmingsreserves is daarom geen ‘vrij besteedbare ruimte’ opgenomen die benut kan worden als een risico manifest zou worden. 4.1.3 Inventarisatie risico’s 2 van de 3 risico’s beschreven in de Programmabegroting 2023 zijn voor 2023 als vigerend beoordeeld. Het (eigen) risico voor onverzekerbare aanspraken (personele) ongevallen wordt niet langer als een risico ingeschat als gevolg van de oprichting van het Waarborgfonds veiligheidsregio’s per 1 juli 2023.
Het Waarborgfonds Veiligheidsregio's is bedoeld ter financiering van aanspraken in het kader van goed werkgeverschap na dienstongevallen. Het gaat daarbij om aanspraken die niet verzekerd zijn of niet-verzekerbaar zijn. Het financiële risico op cyber- en digitale verstoringen is, gezien de actuele ontwikkelingen op dit gebied, in 2023 hoger ingeschat dan in 2022. Daarnaast is het milieurisico op PFAS-houdend blusschuim ook als potentieel risico geïdentificeerd. Onderstaande risico’s worden gezien als een potentieel substantieel financieel risico. 1. Cyber- en digitale verstoringen (financieel risico ingeschat op € 0,5 - € 0,75 mln.) Het op tijd beschikbaar hebben van informatie over actuele veiligheidsrisico’s en het veiligheidsbeeld is onmisbaar voor het functioneren van de organisatie. Risico’s rondom cyber- en digitale verstoringen blijven toenemen en snel veranderen. In de afgelopen 5 jaar is er een toenemende trend in cyberaanvallen en digitale verstoringen in Nederland. Bijvoorbeeld de cyberaanval op de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) in september 2020. Verstoringen aan digitale systemen en informatiebronnen kan leiden tot een ontwrichting van de organisatie. Aanvullende expertise is nodig, de dynamiek is anders in vergelijking met klassieke (niet-digitale) incidenten.
Ook met de voorgenomen aanvullende investeringen op gebied van informatieveiligheid blijft het financiële risico verstoring groot. 2. Onvoorziene juridische claims (aansprakelijkheidstelling) (financieel risico ingeschat op € 0,25 - € 0,5 mln.) De VRHM wordt geconfronteerd met juridische claims van ziekte als gevolg van blootstelling aan asbest (asbestose). De VRHM wordt hierbij aansprakelijk gesteld voor de, als gevolg van deze ziekte, geleden en te lijden materiële en immateriële schade. Ook heeft in de afgelopen periode het onderwerp psychosociale ondersteuning van het personeel van de veiligheidsregio’s veel aandacht gehad. Als arbeidsongeschiktheid wordt gekwalificeerd als in en door de dienst, dan volgen de aanspraken uit de rechtspositie. Daarnaast heeft Brandweer Hollands Midden in het verleden gebruik gemaakt van PFAS (Per- en poly Fluor Alkyl Stoffen) bevattend blusschuim op oefenplaatsen. Door het gebruik van dit blusschuim kan onbedoeld PFAS in de bodem/het milieu zijn terechtgekomen. De VRHM kan aansprakelijk worden gesteld voor de mogelijke milieuschade die daardoor is ontstaan. Het risico bestaat dus dat de VRHM ook in de toekomst met onvoorziene juridische claims kan worden geconfronteerd.
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 24
3. Meerkosten die samenhangen met de taken van de Veiligheidsregio (financieel risico ingeschat op € 0,5 - € 1,0 mln.) Het grootschalig en langdurig optreden bij incidenten en de bestrijding van rampen kan, incidenteel, leiden tot meerkosten voor de veiligheidsregio, Meerkosten die niet in de reguliere begroting zijn voorzien. De beschikbare weerstandscapaciteit van Veiligheidsregio Hollands Midden bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. Deze bestaat uit de Algemene Reserve. Per ultimo 2020 bedroeg de Algemene Reserve € 920.300. Besloten is om deze stand voor de periode 2021-2023 als benodigde weerstandsvermogen, dus omvang van de Algemene Reserve, te handhaven. In 2023 hebben zich geen omstandigheden voorgedaan waarvoor een aanspraak gemaakt diende te worden op het weerstandsvermogen van de VRHM. 4.1.4 Beleid over weerstandscapaciteit en risico´s Risicomanagement is erop gericht de schadelijke gevolgen van in kaart gebrachte risico’s zo veel mogelijk te voorkomen of te beperken. Dit kan worden gedaan door het vermijden van het risico (opheffen van de oorzaak), het verminderen van de impact van het risico (terugbrengen netto verwachte omvang en/of terugbrengen waarschijnlijkheid) of het overdragen van het risico (bijvoorbeeld door te verzekeren).
De VRHM heeft diverse verzekeringspolissen afgesloten voor aansprakelijkheid, schade aan opstallen, bedrijfsinventarissen en materieel. De VRHM voldoet hiervoor premie en kent per schade een beperkt eigen risico. Als de verwachte impact van het risico naar verhouding erg klein is, kan er ook voor gekozen worden het risico te accepteren. Als dat risico zich dan voordoet, draagt de VRHM de gevolgen zelf. Daar waar de VRHM een risico heeft verzekerd, maakt dit geen onderdeel meer uit van het vraagstuk rond het weerstandsvermogen. Immers het financieel risico is afgedekt en bij een derde, een verzekeringsmaatschappij, belegd. 4.1.5 Beoordeling verhouding kengetallen in relatie tot de financiële positie Het weerstandsvermogen is de mate waarin onvoorziene tegenvallers kunnen worden opgevangen De aan de gemeenschappelijke regeling deelnemende gemeenten staan er garant voor dat de VRHM te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan zijn verplichtingen te kunnen voldoen (art. 51 gemeenschappelijke regeling VRHM). Daarmee is het weerstandsvermogen in principe altijd 100%. Maar de VRHM heeft hierin ook een eigen verantwoordelijkheid en acht het vanuit normale bedrijfsvoering onwenselijk om telkens als zich een onverwachte tegenvaller voordoet, de deelnemende gemeenten aan te moeten spreken om financieel bij te springen.
Daarom kiest zij ervoor zelf een zekere weerstandscapaciteit op te bouwen die afdoende dient te zijn om (de belangrijkste) onvoorziene tegenvallers op te kunnen vangen.
4.1.6 Financiële kengetallen Weerstandscapaciteit (x € 1 mln.)
2021
2022
2023
Algemene Reserve
0,86
0,92
0,92
Totaal capaciteit
0,86
0,92
0,92
(x € 1 mln.)
2021
2022
2023
Netto risico's
0,92
0,92
0,92
Risico's
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 25
Ratio Weerstandsvermogen 2021
2022
2023
0,93
1,00
1,00
2021
2022
2023
Netto Schuldquote
31%
42%
61%
Netto Schuldquote (gecorrigeerd)
31%
42%
61%
Solvabiliteitsratio
14%
8%
7%
Structurele exploitatieruimte
2,0%
-1,5%
-0,9%
Weerstandsvermogen Financiële kengetallen
Het weerstandsvermogen is met 1,00 op hetzelfde niveau gebleven. Op basis van dit niveau is de VRHM (theoretisch) ‘voldoende’ in staat om de financiële consequenties van de geïdentificeerde risico’s zelf op te vangen. De netto risico’s en de algemene reserve zijn gelijk gebleven. Op basis van onderstaande normtabel bevindt het weerstandsvermogen van de VRHM zich in categorie ‘C’ en kwalificeert zich hiermee dus als ‘voldoende’.
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 26
De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de VRHM ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De netto schuldquote is, als gevolg van het afsluiten van 2 langlopende leningen voor in totaal € 35,0 mln., gestegen van 42% tot 61%. Begin 2023 is wel de kortlopende lening van € 18,0 mln. afgelost, waardoor de netto vlottende schulden significant zijn afgenomen. Het aantrekken van de 2 langlopende leningen was noodzakelijk voor het financieren van de aanschaf van veel brandweermaterieel (o.a. 45 tankautospuiten, 8 autoladders, 7 Water Transport Systemen 500), de nieuwbouw van de brandweerkazerne aan de Schipholweg in Leiden en de verbouwing van het (Hoofd)kantoor Leiden Zuid. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de VRHM aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. De solvabiliteitsratio is, als gevolg van een toename van het vreemd vermogen, licht gedaald van 8% tot 7%. De schulden (vast en vlottend) zijn totaal met € 11,1 mln. toegenomen. De oorzaak is hierboven toegelicht. De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is (structurele baten en lasten vergeleken met de totale baten). De structurele exploitatieruimte bedraagt -0,9% en is in 2023 toegenomen ten opzichte van 2022 (-1,5%).
Het negatieve percentage betekent dat in 2023 de structurele baten onvoldoende ruimte boden om de structurele lasten te dekken. Deze (niet toereikende) ruimte is in 2023 wel verbeterd ten opzichte van 2022. In 2023 zijn de totale baten ca € 0,8 mln. hoger dan de totale lasten. De incidentele baten liggen in 2023 ca € 1,6 mln. hoger dan de incidentele lasten. De doorbelaste overheadkosten aan het COA ad € 1,8 mln. zijn incidenteel. Hierdoor zijn de structurele baten voor 2023 lager dan de structurele lasten 2023.
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 27
4.2 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen (artikel 12 BBV) De financiële verordening schrijft ten aanzien van het onderhoud van de kapitaalgoederen het volgende voor: − Tenminste eens in de vier jaar wordt het meerjarig onderhoudsplan voor het (de) bedrijfsgebouw(en) in eigendom geactualiseerd om de noodzaak tot aanpassing van de jaarlijkse storting in de voorziening groot onderhoud gebouwen vast te stellen; − Bij de begroting en de jaarstukken doet het Bestuur verslag over de voortgang van het geplande onderhoud aan gebouwen en, als de actualisering van het meerjarig onderhoudsplan daartoe aanleiding geeft, van de (financiële) gevolgen daarvan. De VRHM beschikt niet over de kapitaalgoederen wegen, riolering, water en groen. In de sfeer van gebouwen, inventaris, voertuigen en redgereedschappen is wel sprake van onderhoud van kapitaalgoederen. 4.2.1 Onroerend goed Object Brandweerkazerne Crisisruimte RBT Crisisruimte ROT Kantoorpand Parkeerterrein Regionaal Oefencentrum Brandweer (ROB)
Locatie 15 locaties Leiden, Rooseveltstraat 4a Leiden, Rooseveltstraat 4a Leiden, Rooseveltstraat 4a Leiden, Rooseveltstraat 4a Waddinxveen, Noordeinde 48
Volledig eigendom Gemeente Leiden Gemeente Leiden Volledig eigendom Gemeente Leiden Gemeente Waddinxveen; oefenobjecten volledig in eigendom
Bergambacht, medegebruik RAV Hollands Midden De VRHM en de RAV Hollands Midden hebben in 2022 besloten om de ambulancepost onder te brengen in de brandweerkazerne van Bergambacht. Hiervoor was een interne verbouwing noodzakelijk. Deze is medio 2023 afgerond en vervolgens heeft de inhuizing plaatsgevonden. Met de komst van de ambulancedienst is de kazerne welke deels leeg stond ook efficiënter in gebruik. Driebruggen, nieuwbouw De gemeente heeft een bestemmingsplanwijziging voorgesteld voor het gebied waarbinnen de nieuwe kazerne beoogd is. Op dit voorstel zijn bezwaren ingediend die bij de Raad van State in behandeling zijn. De doorlooptijd van die procedure is onzeker en de VRHM heeft de huur van de huidige kazerne opgezegd per 31-12-2024. Daarom is de VRHM tot aan de aanbestedingsfase doorgegaan met de voorbereidingen voor de nieuwbouw. De realisatie van de nieuwbouw is nog steeds beoogd voor 2024, maar mogelijk zal een overbrugging nodig zijn van de huidige locatie naar de oplevering van de nieuwe kazerne. Leiden, Rooseveltstraat 4a De interne verbouwing van het kantoor is medio 2023 opgeleverd. Wel zijn er nog veel restwerkzaamheden. Daarnaast moet er nog veel installatietechnisch- en gevelwerk verricht worden. omdat de verbouwing vooral de indeling betrof. Noordwijk, verbouwing De gemeente heeft voorbereidingen getroffen om het gebouw ingrijpend te renoveren.
Dit heeft ook gevolgen voor de brandweerkazerne, dat onderdeel uitmaakt van het gebouw. Het gebouw wordt in fasen gerenoveerd en naar verwachting wordt de brandweerkazerne in 2024 verbouwd. Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 28
Schoonhoven, nieuwbouw De gemeente heeft enkele jaren geleden een voorstel gedaan om de kazerne op een andere locatie te huisvesten. Afgelopen jaar werd de VRHM benaderd door een projectontwikkelaar die een kantoorpand wilde realiseren, waar de kazerne onderdeel van kon uitmaken. Na afweging van deze optie heeft het DT besloten geen gebruikt te maken van dit aanbod. Er zal een nieuwe beschouwing worden gedaan op alternatieve scenario’s. Waddinxveen, nieuwbouw Oorspronkelijk beoogde VRHM om de kazerne en het ROB op de huidige locatie integraal, in samenwerking met de gemeente, her te ontwikkelen. De gemeente heeft echter op de locatie woningbouw voorzien. Hierover is strategisch overleg gevoerd tussen VRHM en de gemeente. Het resultaat hiervan is dat voor de kazerne een nieuwe locatie beschikbaar is gesteld. Voor het ROB is een alternatieve locatie in overweging gegeven. Omdat de ontwikkeling van een nieuwe kazerne enkele jaren zal duren, is de huidige kazerne een kleine opknapbeurt gegeven in 2023. Zwammerdam, nieuwbouw MFA In afwachting van een uitspraak in de bezwaarprocedure die omwonenden zijn gestart, zijn de voorbereidingen voor de nieuwbouw van de Multifunctionele Accommodatie (MFA), waar de kazerne onderdeel van uitmaakt, door zowel de VRHM als de gemeente zover mogelijk afgerond. De gemeente heeft voor de nieuwbouw een aangepaste kostenraming opgesteld.
De toename van de kosten ten opzichte van de initiële kostenraming is aanzienlijk. De VRHM zal in 2024 besluiten in hoeverre deze investering verantwoord is. Koop versus huur Met de gemeente Kaag en Braassem vindt overleg plaats om de kazernes Roelofarendsveen en Woubrugge te verkopen aan de VRHM. Besluitvorming over deze overdracht vindt plaats in 2024 Vervoersmiddelen In 2023 heeft de clusterleiding van Brandweerzorg de eerste drie elektrische dienstvoertuigen in gebruik genomen. Hiermee is een start gemaakt in het verduurzamen van het wagenpark van nietrepressieve dienstvoertuigen. Aanpassingen ten behoeve van nieuw materieel In tal van kazernes zijn aanpassingen aangebracht (compressoren, elektrische voedingen, koeldrogers, rookgasafzuiging) vanwege de aanschaf en levering van nieuw materieel (bv tankautospuiten). In de komende jaren zullen meerdere van dit soort aanpassingen worden aangebracht. Meerjarenonderhoudsplan In 2023 heeft de inspectie van de gebouwen op basis van de BOEI-methode plaatsgevonden. Op basis hiervan is eind 2023 een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) opgeleverd voor zowel de huur als de eigendomskazernes. Bij deze inspectie zijn de kazernes Leiden-Noord, Leiden-Zuid en Stolwijk niet meegenomen, aangezien deze nieuw opgeleverd zijn. In 2024 zal inbedding in de organisatie plaatsvinden en gestart worden met de uitvoering van het MJOP.
GebouwBeheersSysteem (GBS) In 2023 is dit systeem, wat al wel aanwezig was in 15 gebouwen, weer operationeel gemaakt. Het biedt de mogelijkheid om op afstand de werking van de installaties te monitoren. Een externe partij houdt zicht op de data en kan waar nodig bijsturen.
Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 29
Wagenpark In 2023 zijn er goede resultaten bereikt rondom het grootschalige materiële vervangingstraject. 27 van de 45 nieuwe tankautospuiten zijn geleverd. Voor een aantal van deze voertuigen volgt nog een implementatietraject. Verder hebben 12 tankautospuiten die al langer in gebruik zijn een ‘midlife’ update gehad. Hiermee zijn deze volledige voorzien van de nieuwste tactieken en technieken op het gebied van brandbestrijding. In totaal worden er 8 nieuwe autoladders aangeschaft, momenteel zijn er 6 van geleverd. Ook zijn er nog aanvullend 7 nieuwe Watertransportsysteem (WTS) voertuigen besteld. Deze worden de komende jaren geleverd. In 2023 is tevens een start gemaakt met de vervanging van de Hulpverleningsvoertuigen. Persoonlijke functionele uitrusting De aanbesteding voor de nieuwe bluskleding is in 2022 succesvol afgerond. Deze kleding is in 2023 geleverd en gedistribueerd. Tevens is de nieuwe werkkleding, het zogeheten Operationeel Uniform, eind 2023 geleverd voor de kantoormedewerkers, piketfunctionarissen en collega’s van de OD24. De vrijwilligers ontvangen eind 2024 de nieuwe werkkleding.
Financieel
Onderhoudslasten (x € 1.000) Gebouwen Vervoermiddelen Persoonlijke functionele uitrusting Totaal
2021
2022
Begroting 2023
Realisatie 2023
676
739
885
708
827
1.013
855
1.016
162
226
257
253
1.665
1.977
1.997
1.978
De totale onderhoudslasten bedragen € 2,0 mln. en zijn per saldo in lijn met de begroting. De realisatie van de onderhoudslasten voor de gebouwen is € 177.000 lager. Oorzaak is voornamelijk dat ook in 2023 geen dotatie aan de voorziening groot onderhoud heeft plaatsgevonden. In het 3e kwartaal 2023 is gestart met het opstellen en goed onderbouwen van het meerjarenonderhoudsplan maar dit was eind 2023 nog niet afgerond. De realisatie van de onderhoudslasten voor de vervoermiddel is € 161.000 hoger dan begroot, maar wel in lijn met 2022.
4.3 Paragraaf financiering (artikel 13 BBV) 4.3.1 Risicobeheer van de financieringsportefeuille Het risicobeheer is opgenomen onder de treasury functie. De doelstelling van de treasury functie is als volgt geformuleerd: • Het beheersen van de financiële risico’s zoals renterisico’s, liquiditeitenrisico’s en kredietrisico’s. • Het continu verzorgen van voldoende liquiditeit voor de organisatie. • Het minimaliseren van de rentekosten. Het Treasury statuut vormt het kader voor het uitvoeren van de treasury functie onder de volgende voorwaarden: Voorlopige jaarstukken 2023
Pagina 30
• • • • •
•
Gelden worden alleen uitgezet bij het Ministerie van Financiën in verband met de heersende Regelgeving Schatkistbankieren voor decentrale overheden; Het aantrekken van leningen geschiedt door een offerte aan te vragen bij tenminste twee of meerdere financiële instellingen. Er wordt geen gebruik gemaakt van derivaten. De VRHM verstrekt zelf geen geldleningen. Met het oog op de voorgenomen nieuwe investeringen zal op basis van de liquiditeitsplanning worden beoordeeld tot welk bedrag aanvullende geldleningen benodigd zijn. Bij aanschaf van duurzame goederen worden de aangegane geldleningen qua looptijd zoveel mogelijk afgestemd op de economische levensduur van die activa. Het enkel voor beleggingsdoeleinden kopen van aandelen is in de verordening uitgesloten, behalve voor zover deze gekocht worden in het kader van de uitoefening van de publieke taak. Aandelen zullen nooit worden gekocht zonder voorafgaand advies van het DB. De VRHM is te typeren als een geld vragende instelling en treedt niet als partij op om eventueel tijdelijk overtollige middelen om te zetten in beleggingsproducten.