D16 Bibliotheek Zuid-Kennemerland, jaarverslag 2022.pdf
Tekst van het document
Beste Griffier, Namens Roxane van Acker, directeur Bibliotheek Zuid-Kennemerland, wil ik u vragen het Jaarverslag 2022 (zie bijlage) met onderstaande tekst door te sturen naar alle gemeenteraadsleden, dit is in overeenstemming met wethouder Karin Hoekstra. Alvast hartelijk dank. Ria de Vries Secretariaat Bibliotheek Zuid-Kennemerland
Beste gemeenteraadsleden, Interessant en hopelijk inspirerend om te lezen tijdens de zomervakantie. Het jaarverslag van de Bibliotheek. Het geeft een mooi overzicht van alles wat er bij de bieb gebeurt, in Hillegom en in de regio Zuid-Kennemerland. En nog een leuk actueel nieuwtje: de Stichting Vrienden van Oud Hillegom en de bieb denken na over gezamenlijke activiteiten. Wordt vervolgd! Veel leesplezier en een mooie zomer gewenst. Met vriendelijke groet,
Roxane van Acker ● Directeur
De Bibliotheek Zuid-Kennemerland Gasthuisstraat 32 ● 2011 XP Haarlem Postbus 204 ● 2000 AE Haarlem
JAARVERSLAG 2022 De bibliotheek als essentiële dienstverlener
Fotoverantwoording: Rogier Reker: omslag, p. 6, 10, 18, 36 Ewoud Koster: p. 7 Wiebrig Krakau: p. 9, 21, 23, 26, 29, 30, 32, 36, 42, 44, 45 Miranda Bruinsma: p. 20 Sasja Prins: p. 34 Jurriaan Hoefsmit: p. 39 Opmaak en vormgeving: Studio Nico Swanink Bureauredactie: Corrie Roosjen Copyright 2023, Bibliotheek Zuid-Kennemerland
Inhoudsopgave 1.0
De bibliotheek als huiskamer van de samenleving 1.1 Voorwoord 1.2 De Bibliotheek in cijfers 1.3 Cijfers gemeente Bloemendaal 1.4 Cijfers gemeente Haarlem 1.5 Cijfers gemeente Heemstede 1.6 Cijfers gemeente Hillegom 1.7 Cijfers gemeente Zandvoort
5 6 8 11 15 21 24 27
2.0
Iedereen kan meedoen 2.1 Jeugdactiviteiten 2.2 Partner voor ouders 2.3 Nieuwe dingen leren 2.4 Meedoen, meemaken en meedenken 2.5 Onderwijs
30 31 33 34 38 40
3.0
De bibliotheek als organisatie 3.1 Personeelsbeleid & arbobeleid 3.2 Business development 3.3 Ondernemingsraad 3.4 Jaarverslag Raad van Toezicht 3.5 Risicoanalyse
42 43 44 45 46 47
4.0
Jaarrekening48 4.1 Financieel verslag 2022 49 4.2 Toezicht en weerstandsvermogen 53 4.3 Wet normering topinkomens Bezoldiging topfunctionarissen 2022 54 4.4 Stichting Basisbibliotheek Haarlem-Heemstede 56
Inhoudsopgave
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
3
de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
Een bruisende bibliotheek
met een maatschappelijke missie MEDEWERKERS
Verbindend
Open
Inspirerend Betrokken
Gelijkwaardig
Maatschappelijke dienstverlening
PIJLERS
Collectie
Lezen
Participatie Taalvaardigheden
WETTELIJKE KERNTAKEN
Digitale vaardigheden
Ontwikkeling & Educatie
Leesbevordering & Literatuur
Kennis & Informatie
Ontmoeting & Debat Kunst & Cultuur
Missie Beleidskompas PDF https://bit.ly/3s2AC0T Of scan de QR-code
‘De Bibliotheek Zuid-Kennemerland is een toegankelijke plek voor inspiratie, ontwikkeling en ontmoeting en draagt bij aan ieders mogelijkheden mee te doen in de samenleving.’
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
4
1.0
De bibliotheek als huiskamer van de samenleving Bloemendaal
Zandvoort
Heemstede
Haarlem
Hillegom
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
5
1.1 Voorwoord In dit verslag laten we zien hoe we in 2022 invulling hebben gegeven aan onze missie: de bibliotheek is een toegankelijke plek voor inspiratie, ontwikkeling en ontmoeting en draagt bij aan ieders mogelijkheid om mee te doen in de samenleving. Het jaar begon nog met beperkte dienstverlening door de coronacrisis, maar gelukkig konden we al snel onze deuren weer volledig opengooien. Het was fijn om te merken dat onze bezoekers de bibliotheek weer goed wisten te vinden en dat onze dienstverlening werd gewaardeerd. Dit is zichtbaar in de stijgende bezoekersaantallen. Veel bezoekers komen nog altijd om boeken te lenen, maar daarnaast worden al onze vestigingen steeds beter gevonden om te kunnen werken, studeren, elkaar te ontmoeten en eigen kennis te delen. Ook weten we steeds meer mensen te bereiken die digitale vragen hebben of de taal beter willen leren. De intensieve samenwerking met partners om onze dienstverlening verder te ontwikkelen draagt hier ook aan bij. We bedanken de gemeenten voor hun financiële ondersteuning en de fondsen voor het mede financieel mogelijk maken van vele projecten en activiteiten. We zijn ook de trouwe groep Vrienden van de Bibliotheek ZuidKennemerland zeer erkentelijk voor hun bijdrage aan en vertrouwen in de Bibliotheek. Dit jaar zijn er mooie stappen gezet in het vernieuwen van onze vestigingen.
Het opknappen en verduurzamen van Bibliotheek Haarlem Centrum is zo goed als afgerond. De voorbereidingen voor de vernieuwing van een aantal andere vestigingen in Haarlem en Bloemendaal zijn gestart. In dit jaarverslag lichten we in het eerste hoofdstuk de cijfers en de ondernomen activiteiten per gemeente kort toe. In hoofdstuk 2 kleuren we de grote diversiteit aan activiteiten in onze dienstverlening verder in. We hadden enorm veel voorbeelden om uit te kiezen, de meest aansprekende staan in dit verslag. Veel leesplezier! Roxane van Acker
De bibliotheekals huiskamer vande samenleving
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
6
253.606 inwoners
25% is lid
372.721
65.093 leden
collectie
787.739
41.268 Jeugd (0-18) 23.396 Volwassenen 148 Instellingen en scholen 281 Overige
bezoekers
1.160.013 uitleningen
893 fysieke activiteiten
25 algemene activiteiten
64 Groepsontvangsten educatie
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
118 online activiteiten
213 Educatieve pakketten
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
7
1.2 De Bibliotheek in cijfers 1.2.1 Bezoekers en leden
Het aantal bezoekers was aanzienlijk groter dan in 2021. De verklaring hiervan is dat de bibliotheek in het eerste halfjaar van 2021 gesloten was vanwege de coronamaatregelen en er daarna nog veel beperkingen waren in de dienstverlening. In de volgende paragrafen staat een uitgebreide toelichting op onze dienstverlening en de ontwikkelingen daarin. In 2022 kende onze organisatie 23.396 (36%) volwassen leden en 41.268 (64%) jeugdleden. Bij het aantal leden zien we een lichte stijging van respectievelijk 2,1% en 2,8% ten opzichte van 2021. Daarnaast zijn er 148 instellingen en scholen en 281 overige leden verbonden aan onze organisatie. De laatste groep is sterk gedaald door het opschonen van de database.
2021
%
Jeugd (0-18)
41.268
40.160
2,8%
Volwassenen
23.396
22.910
2,1%
Instellingen + scholen
148
144
2,8%
Overigen
281
425
-33,9%
Totaal
65.093
63.639
2,3%
8.256
8.619
-4,2%
253.606
252.931
25%
25%
Bezoekers
787.739
434.867
81,1%
Omvang collectie
372.721
386.315
-3,5%
Fysieke boeken
996.343
684.823
45,5%
E-book uitleningen
163.670
172.756
-5,3%
Totaal uitleningen
1.160.013
857.579
35,3%
Openingsuren
371
275
34,9%
Aantal fysieke activiteiten
893
430
107,7%
Aantal algemene activiteiten
25
40
-37,5%
Aantal online activiteiten
118
501
-76,4%
Groepsontvangsten educatie
64
20
220,0%
Educatieve pakketten
213
1.056
-79,8%
Leden
2022
Gebruikte e-book accounts Aantal inwoners % inwoners lid
Uitleningen
We hebben in 2022 verspreid over al onze vestigingen 787.739 bezoekers mogen verwelkomen. Deze bezoekers komen met verschillende redenen naar onze vestigingen toe, bijvoorbeeld om een boek te lenen, om een plek bij ons te vinden om te studeren of te werken of om deel te nemen aan een activiteit. Daarnaast ondersteunen onze medewerkers bezoekers met vragen over de digitale overheid, komen bezoekers om formulieren te printen en krijgen ze hulp bij het leren van de Nederlandse taal. Ook vinden lokale communities meer en meer hun weg naar en in onze bibliotheken. Zij maken gebruik van onze faciliteiten om hun passie met elkaar en bezoekers te delen.
Totaal
Bibliotheek Bennebroek
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
8
Gemiddeld genomen is 25% van de inwoners van de gemeenten die de Bibliotheek Zuid-Kennemerland bedient lid. Dit percentage is gelijk aan 2021, waarbij zowel het aantal inwoners als het aantal leden licht gestegen is in het afgelopen jaar.
1.2.2 E-book/luisterboek account In 2022 hadden we 8.256 actieve e-book/luisterboek accounts. Dit is een daling van 4,2% t.o.v. 2021. Van onze leden had 13% een actief e-book account; wat zoveel wil zeggen als ten minste 1 e-book/luisterboek geleend in dat jaar. In 2021 was dat 14%. Van de actieve e-book accounts is 27% van onze jeugdleden. Dit is 5% van alle jeugdleden van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland (t.o.v. 6% in 2021). Van de actieve e-book accounts is 73% van onze volwassen leden. Ten opzichte van 2021 is het aandeel accounts van volwassenen gestegen (was 71%). Dit is 26% van het totaal aantal volwassen leden van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland (t.o.v. 27% in 2021). De daling van het aantal actieve e-book/luisterboek accounts valt vermoedelijk toe te schrijven aan het feit dat wij heel 2022 open zijn geweest, in tegenstelling tot 2021, toen vanwege de coronapandemie alle vestigingen de eerste maanden van het jaar gesloten waren (tot 20 mei). Leden konden in 2022 vaker bij de fysieke bibliotheek terecht. Enkelen van hen die tijdens corona de online bibliotheek hebben ontdekt, zullen volledig zijn teruggekeerd naar fysiek.
1.2.3 Omvang collectie Het is een gegeven dat door de jaren heen en per vestiging de collectieomvang fluctueert. Als je kijkt naar de totale collectie van heel de Bibliotheek ZuidKennemerland, dan laat 2022 een krimp zien van 3,5% t.o.v. 2021. Dit komt voornamelijk door de inhaalslag in het saneren van boeken, die in de tweede helft van 2021 was ingezet en tot de tweede helft van 2022 heeft geduurd. Deze werkzaamheden waren noodzakelijk na de beperkingen van de coronapandemie, die we ook op het vlak van saneren hebben ervaren. Daarnaast wordt de collectie anders gepresenteerd in Haarlem Centrum. Dit is om ruimte te maken voor de maatschappelijke rol die de Bibliotheek steeds meer aan het vervullen is, bijvoorbeeld voor nieuwe taken als het Meemaakpodium, het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) en de ruimte voor partners. De collectie in Bloemendaal heeft wegens bezuinigingen extra moeten inkrimpen. Bij de toekomstplannen voor andere vestigingen wordt de collectie afgestemd op de vraag van de bezoekers. Daarnaast zal de presentatie veranderen om ruimte te maken voor onze maatschappelijke rol. De algehele verdeling van de collectie is in 2022 nagenoeg gelijk gebleven.
1.2.4 Uitleningen fysieke boeken Het aantal uitleningen van fysieke materialen is in 2022 met 46% gegroeid. Een stijging die zowel verwacht als zeer welkom was, na een jaar waarin alle vestigingen tot 20 mei 2021 gesloten waren vanwege de coronapandemie.
Bibliotheek Haarlem Noord
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
9
In de vestiging Haarlem Oost is de meest spectaculaire stijging te zien van maar liefst 468%. Dit valt te verklaren door de uitzonderingspositie die de vestiging tijdens de coronapandemie had. Gezien de locatie in een woonzorgcentrum, is de vestiging tot 1 juli 2021 geheel gesloten gebleven en daarna tot 31 december 2021 slechts één middag per week geopend geweest. Vanaf 1 januari 2022 zijn de reguliere openingstijden, zoals die golden voor deze vestiging, weer gehandhaafd. De jeugdcollectie was in 2022 goed voor 56% van de uitleningen, net als in 2021. De volwassencollectie was in 2022 goed voor 42% van de uitleningen, eveneens gelijk aan 2021. Hiervan bestaat 2% uit overige materialen, zoals bladmuziek. Gemiddeld hebben onze leden 15 fysieke materialen ge leend in 2022 t.o.v. 11 in 2021. Dat is een groei van 42%. Jeugdleden zitten hier iets onder met 14 materialen per jaar. Dit is een groei van 42% t.o.v. de 10 materialen die ze gemiddeld in 2021 leenden. Volwassen leden zitten daar met gemiddeld 18 fysieke materialen per jaar ruim boven. Ten opzichte van de 12 materialen die zij gemiddeld in 2021 leenden is dit voor volwassen leden/materialen een groei van 44%. De stijging is te danken aan het feit dat de bibliotheek in 2022 het gehele jaar fysiek toegankelijk was, i.t.t. het jaar 2021.
1.2.5 Uitlening digitale materialen Het aantal uitleningen van e-books en luisterboeken is met 5,3% gedaald. Ondanks de daling blijft de online bibliotheek een waardevolle aanvulling op de Jeugdwand Haarlem Centrum
fysieke boeken van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland, ook nu alle vestigingen het hele jaar hun reguliere openingstijden hebben kunnen aanhouden. Per actief account hebben jeugdleden gemiddeld 1 online materiaal meer geleend in 2022 (12 in 2022 - 11 in 2021). Voor volwassenen is dit juist 1 online materiaal minder (23 in 2022 - 24 in 2021). Over het geheel genomen, worden er meer volwassen digitale materialen geleend dan jeugd digitale materialen (84% om 16%). Deze verhouding was in 2021 hetzelfde.
1.2.6 Openingsuren In 2022 zijn de deuren van onze bibliotheken gezamenlijk 19.473 uur open geweest voor bezoekers. Dat komt neer op 371 uur per week. In Haarlem Centrum is een grote verbouwing geweest, waarbij de bibliotheek korte tijd alleen voor het inleveren van boeken en het ophalen van reserveringen open was. In alle vestigingen is nieuwe leenapparatuur geplaatst. De vestiging Noord moest hiervoor een week sluiten. De overige vestigingen zijn tijdens de vervanging van de apparatuur open gebleven. Daarnaast hebben we een enkele keer een vestiging moeten sluiten door personeelstekort. Voor zowel medewerkers als bezoekers is dit vaak een teleurstelling. De sluitingen van de vestigingen zijn zo goed mogelijk verdeeld over de verschillende gemeenten. Uiteindelijk bleken de extra sluitingen 1% van de gewenste openingstijden te zijn. In 2022 zijn de openingstijden van de bibliotheek in Haarlem Centrum verruimd. Bezoekers kunnen daar nu van maandag tot en met vrijdag tot 20.00 uur ’s avonds terecht. Daarnaast is er de mogelijkheid om vanaf 8 uur ’s ochtends boeken in te leveren. Als gevolg van een interne herinrichting is er in 2021 een splitsing gemaakt in full-service en selfservice uren. Tijdens de full-service uren kunnen onze bezoekers terecht met al hun vragen.
Tijdens de self-service uren kunnen bezoekers boeken lenen en terugbrengen, en gebruikmaken van de werkplekken en de leestafel. Bij de start van deze splitsing was het verschil in dienstverleningsniveau wennen voor zowel bezoekers als medewerkers. Inmiddels zijn de twee vormen van dienstverlening bij medewerkers en bezoekers goed bekend.
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
10
1.3 Cijfers gemeente Bloemendaal Bloemendaal 2021
%
Jeugd (0-18)
3.353
3.372
-0,6%
Volwassenen
1.892
1.872
1,1%
Instellingen + scholen
18
22
-18,2%
Overigen
16
16
0,0%
Totaal
5.279
5.282
-0,1%
Aantal inwoners
23.732
23.478
% inwoners lid
22%
22%
Bezoekers
69.664
35.328
97,2%
Omvang collectie
26.504
29.573
-10,4%
85.325
61.613
38,5%
Openingsuren
57
44
28,9%
Aantal fysieke activiteiten
89
10
Groepsontvangsten
3
0
Uitleningen
Leden
2022
Fysieke boeken E-book uitleningen Totaal uitleningen
23.732 inwoners
22%
hiervan is lid
89 fysieke
activiteiten
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
5.279 leden
69.664 bezoekers
Jeugd (0-18) Volwassenen Instellingen + scholen Overigen
26.504 collectie
10 Groepsontvangsten educatie
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
11
Bennebroek
Bloemendaal (locatie)
2021
%
2022
2021
%
Jeugd (0-18)
918
935
-1,8%
2.435
2.437
-0,1%
Volwassenen
509
501
1,6%
1.383
1.371
0,9%
Instellingen + scholen
4
5
-20,0%
14
17
-17,6%
Overigen
3
4
-25,0%
13
12
8,3%
1.434
1.445
-0,8%
3.845
3.837
0,2%
Bezoekers
13.508
6.938
94,7%
56.156
28.390
97,8%
Omvang collectie
5.949
6.660
-10,7%
20.555
22.913
-10,3%
17.596
11.330
5a5,3%
67.729
50.283
34,7%
Openingsuren
19
12
58,3%
38
32
17,8%
Aantal fysieke activiteiten
19
5
70
5
Groepsontvangsten
2
0
1
0
Leden
2022
Uitleningen
Totaal
Fysieke boeken E-book uitleningen Totaal uitleningen
De gemeente Bloemendaal heeft 23.732 inwoners. Van deze inwoners is 22% lid van onze bibliotheek. Er zijn twee vestigingen in deze gemeente, namelijk Bloemendaal en Bennebroek. Daarnaast zijn de voorbereidingen voor het openen van een bibliotheekservicepunt Vogelenzang in 2023 doorgegaan. De vestigingen zijn samen bijna 3.000 uur open geweest. Dat is gemiddeld 57 uur per week.
1.3.1 Bezoekers en leden We hebben in totaal 69.664 bezoekers mogen verwelkomen in de vestigingen van de gemeente Bloemendaal. Dit waren 13.508 bezoekers in Bennebroek en 56.156 in Bloemendaal. In totaal zijn 1.892 volwassenen lid en we hebben 3.353 jeugdleden. We zien een zeer lichte daling van het aantal jeugdleden met 0,6% (19 leden). Dit is een schommeling die door de jaren heen vaker voorkomt.
1.3.2 Collectie en uitleningen De fysieke collectie bestaat uit 26.504 materialen voor deze gemeente. Gezamenlijk hebben alle leden 85.325 fysieke materialen geleend in de twee vestigingen. Het gaat dan om boeken en strips, maar ook om dvd’s en bladmuziek.
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
Daarnaast hebben we veel andere materialen voor onze leden, waaronder kranten op de leestafel (niet leenbaar) en digitale materialen. Onder digitale boeken vallen de luisterboeken en e-books. De gegevens van digitale materialen ontvangen wij niet op gemeentelijk niveau.
1.3.3 Activiteiten Digitaal In de vestiging Bloemendaal kunnen mensen bij het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) terecht met al hun vragen over de digitale overheid. De volgende activiteiten hebben plaatsgevonden: • Op de dag van de Digitale Inclusie op 30 november is er in Bloemendaal een Social media spreekuur georganiseerd. Hierbij is ingezet op senioren die hulp kunnen gebruiken bij de digitale communicatie om zo contact te kunnen houden met familie en vrienden. • Er hebben diverse Klik & Tik-cursussen plaatsgevonden.
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
12
• Op verzoek van de deelnemers aan de Klik & Tikcursussen is een Digitaal Sterk!-café georganiseerd, voor korte vragen over het gebruik van onder andere pc’s, laptops en smartphones. • Voor mensen die hun ‘digitale vraag’ niet in de bibliotheek konden stellen was er 2 keer per week een telefonisch mediaspreekuur. Op het mediaspreekuur konden vragen worden gesteld over digitale vaardigheden, digitale overheid, mediawijsheid enzovoort.
Lezen • In 2022 heeft de Bibliotheek Zuid-Kennemerland een adviesgesprek gevoerd met de docenten Nederlands op het Kennemer Lyceum. Dit was de eerste keer dat dit plaatsvond. Het gesprek was gericht op het maken van een leesplan op school en het vergroten van het leesplezier van de leerlingen. Het Kennemer Lyceum doet dit jaar ook voor het eerst mee met Read2Me!, de landelijke voorleeswedstrijd voor brugklassers. • Bij de IKC De Paradijsvogel in Vogelenzang is een doorstart gemaakt met de leesclub. Een groepje leerlingen en een ouder lezen hetzelfde boek en komen samen om erover te praten. De bibliotheek verzorgt een uitleg aan de ouders en selecteert en organiseert voor alle groepen geschikte boeken. Op deze manier wordt volop ingezet op leesplezier, praten over boeken én ouderbetrokkenheid. Idee voor nieuwe plattegrond Bibliotheek Bloemendaal
Taal • In Bloemendaal is in samenwerking met Welzijn Bloemendaal een nieuwe Taalsoos opgezet. Een grote groep vrijwilligers wil zich inzetten voor nieuwkomers, waaronder de mensen die het afgelopen jaar in Oldenhove zijn gevestigd. • In Bennebroek is een groep Oekraïense vluchtelingen gevestigd op Park Vogelenzang. Via het Taalspreekuur heeft de bibliotheek een bescheiden rol kunnen spelen door de taalvrijwilligers te adviseren over online lesmogelijkheden voor de mensen die daar verblijven.
Meedoen, meemaken en meedenken • Verschillende bewoners hebben zich gemeld om mee te doen met het Meemaakpodium in Bloemendaal. Het ging hier om optredens van onder anderen Maarten Bogaers, Martje Saveur, Lisa van de Bunt, de Dante vereniging en de Lionsclub. • De vestiging Bloemendaal deed mee met ‘Gluren bij de buren’. • De boekpresentatie van het vijftienjarige Bloemendaalse meisje Yara was bijzonder. Haar familie en klasgenoten waren aanwezig als bezoekers. • In de Kinderboekenweek (thema Gi-ga-groen) werden diverse kinderactiviteiten georganiseerd die goed bezocht werden. Tijdens deze campagne werd een groene expositie in de bibliotheek georganiseerd door Thijsse’s Hof. Deze expositie werd met onze collectie aangevuld en zorgde voor een kennismaking voor jong en oud met de Hof. • Vanuit het thema duurzaamheid werd door het Juttersgeluk, Plastic Circle en de gemeente Bloemen daal een speciaal programma voor basisscholen ontwikkeld. In de bibliotheek werd een expositie over plastic soep en hergebruik ingericht. Voor de ingang stond het plastic kasteel opgesteld. Het kasteel en de expositie werden geopend door wethouder Wijkhuizen en een klas basisschoolleerlingen.
• Er is een pilot gestart voor een maandelijks spreekuur van het Vrijwilligerscentrum, het online platform Bloemendaal Samen werd gelanceerd en er werd hard gewerkt aan de ontwikkeling van een vernieuwde vestiging Bloemendaal.
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
13
Bennebroek • In maart vond de jaarlijkse Pannenkoekendag plaats. • In april werd een puzzeltentoonstelling georganiseerd, waarbij twaalf deelnemers een puzzel van minimaal 1000 stukjes maakten. De resultaten werden tentoongesteld als schilderijen in de gang. • De bezoekers van deze vestiging konden genieten van Samen in de Zomertuin, met koffie en limonade voor jong en oud, zelfgebakken muffins en verhalen die door basisschoolkinderen werden voorgelezen. • De buurttuin is een prachtige ontmoetingsplek voor de wijk. De tuin wordt door bewoners onderhouden. • In september werd er voorgelezen met het vertelkastje. • Tijdens de kinderboekenweek met het thema Gi-ga-groen, vond er een groene presentatie plaats in Thijsse’s Hof.
Vogelenzang • Seniorencomplex De Voghelsanck deed mee aan de voorleeslunch waar Mariska van Kolck voorlas.
1.3.4 Verbouwings- en vernieuwings trajecten Bloemendaal Bibliotheek Bloemendaal/Overveen De Bibliotheek Zuid-Kennemerland en Welzijn Bloemendaal willen de samenwerking intensiveren. Daarnaast worden beide geconfronteerd met bezuini gingen. Er zijn vergevorderde plannen om zich samen te vestigen aan de Korte Kleverlaan 9, waar ook een loket van WMO gerealiseerd zal worden. De realisatie staat gepland voor het tweede kwartaal van 2023.
Vogelenzang In Vogelenzang wordt de Bibliotheek op school in IKC De Paradijsvogel omgebouwd tot een bibliotheek Servicepunt. De Bibliotheek op school blijft bestaan en er komt een uitbreiding waardoor de vestiging opengesteld wordt voor inwoners van Vogelenzang. In de Bibliotheek Vogelenzang kan ieder lid gereserveerde boeken ophalen en retourneren. De collectie blijft gericht op kinderen van het primair onderwijs. Aanvullend komen er een leestafel, studieen werkplekken en presentatiemogelijkheden. Tevens gaan er activiteiten gepland worden. De realisatie staat gepland voor het tweede kwartaal van 2023.
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
14
1.4 Cijfers gemeente Haarlem Haarlem 2021
%
Jeugd (0-18)
26.977
25.912
4,1%
Volwassenen
15.851
15.406
2,9%
Instellingen + scholen
94
88
6,8%
Overigen
216
356
-39,3%
Totaal
43.138
41.762
3,3%
162.898
162.543
26%
25%
Bezoekers
529.442
277.350
90,9%
Omvang collectie
258.009
260.637
-1,0%
629.084
430.113
46,3%
Openingsuren
168
113
48,9%
Aantal fysieke activiteiten
560
328
Groepsontvangsten
42
19
Leden
2022
Aantal inwoners
Uitleningen
% inwoners lid
Fysieke boeken E-book uitleningen Totaal uitleningen
162.898 inwoners
26%
hiervan is lid
560 fysieke activiteiten
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
43.138 leden
529.442 bezoekers
Jeugd (0-18) Volwassenen Instellingen + scholen Overigen
258.009 collectie
42 Groepsontvangsten educatie
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
15
Centrum
Noord
2021
%
2022
2021
%
Jeugd (0-18)
11.874
11.548
2,8%
8.404
7.979
5,3%
Volwassenen
9.885
9.800
0,9%
3.253
3.109
4,6%
Instellingen + scholen
43
34
26,5%
27
27
0,0%
Overigen
151
306
-50,7%
24
22
9,1%
Totaal
21.953
21.688
1,2%
11.708
11.137
5,1%
Bezoekers
263.122
141.513
85,9%
146.474
79.578
84,1%
Omvang collectie
160.066
161.481
-0,9%
54.959
55.532
-1,0%
297.223
212.117
40,1%
214.977
147.173
46,1%
Openingsuren
61
34
80,6%
43
38
12,1%
Aantal fysieke activiteiten
106
72
111
59
Groepsontvangsten
12
9
6
3
Uitleningen
Leden
2022
Fysieke boeken E-book uitleningen Totaal uitleningen
Oost
Schalkwijk
2021
%
2022
2021
%
Jeugd (0-18)
1.894
1.822
4,0%
4.805
4.563
5,3%
Volwassenen
494
455
8,6%
2.219
2.042
8,7%
Instellingen + scholen
7
6
16,7%
17
21
-19,0%
Overigen
11
4
175,0%
30
24
25,0%
Totaal
2.406
2.287
5,2%
7.071
6.650
6,3%
Bezoekers
19.518
3.938
395,6%
100.328
50.724
97,8%
Omvang collectie
11.737
12.407
-5,4%
31.247
31.217
0,1%
23.948
4.216
468,0%
92.936
65.754
41,3%
Openingsuren
23
2
1050,0%
41
35
18,0%
Aantal fysieke activiteiten
51
55
292
142
Groepsontvangsten
10
0
14
7
Uitleningen
Leden
2022
Fysieke boeken E-book uitleningen Totaal uitleningen
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
16
De gemeente Haarlem heeft 162.898 inwoners. Van deze inwoners is 26% lid van onze bibliotheek. In de gemeente Haarlem kunnen bezoekers gebruikmaken van de bibliotheken Haarlem Centrum, Haarlem Noord, Haarlem Oost en Haarlem Schalkwijk. Iedere vestiging in Haarlem heeft daarbij haar eigen signatuur. Waar we in Haarlem Centrum veel studenten en werkenden trekken, zien we in Noord verhoudingsgewijs veel jonge gezinnen en in Schalkwijk weer meer NT2-leerders. De vestigingen zijn samen ruim 8.800 uur open geweest. Dat is gemiddeld 168 uur per week.
1.4.1 Bezoekers en leden We hebben 529.422 bezoekers mogen verwelkomen, waaronder onze leden. We hebben 15.851 volwassen leden en 26.977 jeugdleden in de gemeente Haarlem. In alle vestigingen is het aantal leden gestegen. Opvallend daarbij is dat het aantal leden in de vestiging Schalkwijk is gestegen met 5,3% bij de jeugd en 8,7% bij de volwassenen. Ook Oost laat een stijging zien van in totaal 5,2%. Het aantal scholen en instellingen dat in de gemeente Haarlem lid is, is gestegen van 88 naar 94.
1.4.2 Collectie en uitleningen Onze collectie voor de Haarlemse vestigingen bevat 258.009 fysieke materialen. Gezamenlijk hebben alle leden 629.084 fysieke materialen bij ons geleend. Dit is een stijging ten opzichte van 2021 met 46,3%. Het gaat hier om boeken en strips, maar ook om cd’s, dvd’s en bladmuziek. Jaarlijks wordt deze collectie aangevuld met nieuwe materialen en worden oude, niet geleende materialen afgeschreven tenzij ze van bijzondere waarde zijn voor de collectie. Project B, zie volgende pagina
Aanvullend hebben we veel andere materialen voor onze leden, waaronder kranten op de leestafel (niet leenbaar) en digitale materialen. Onder digitale materialen vallen de luisterboeken en e-books. De gegevens van digitale materialen ontvangen wij niet op gemeentelijk niveau.
1.4.3 Activiteiten Digitaal • In het begin van 2022 kwamen er nog veel vragen bij het IDO binnen over de corona app en de corona toegangsbewijzen. Vanaf maart namen deze vragen af. • Van maart tot en met eind mei werd er in de bibliotheek in Haarlem Centrum en in Haarlem Schalkwijk hulp bij de belastingaangifte geboden. • Vanaf februari zijn de Digitaal Sterk!-centra in de bibliotheken van Haarlem Schalkwijk en Haarlem Noord weer opengegaan met inachtneming van de coronamaatregelen. Na een maand wisten de bezoekers ons weer te vinden en waren zij blij dat ze weer bij ons terechtkonden voor allerlei digitale vragen. Er zijn verschillende nieuwe materialen aangeschaft zoals e-readers en senioren tablets, zodat de vrijwilligers hier uitleg over kunnen geven en bezoekers hiermee ervaring op kunnen doen. • De banden met de partners in de buurt, zoals buurthuizen en ouderenbonden, werden weer verstevigd en in Schalkwijk is een nauwe samenwerking met de Buurtplaats ontstaan. • In Schalkwijk vond een doorlopende Klik & Tik-cursus plaats, waarbij mensen op ieder moment konden instromen. Ook is er in 2022 een start gemaakt met de uitbreiding van de cursussen op andere vestigingen en een aantal wijkcentra in de buurt. • Voor mensen die hun ‘digitale vraag’ niet in de bibliotheek konden stellen, was er twee keer per week een telefonisch mediaspreekuur.
Lezen • De Bibliotheek Zuid-Kennemerland is een samen werking aangegaan met de opleiding ‘Pedagogisch Medewerker Onderwijs Assistent’ van het Nova College. Het doel is dat studenten weten waarom
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
17
leesplezier belangrijk is en hoe zij daaraan bij kunnen dragen op de basisschool en in de kinderopvang. • In juni is de pilot van Project B, boeken in de brugklas voor het vmbo, feestelijk afgerond met een stopmotion animatie show in De Schuur. • Na de zomervakantie is het Spaarne College in Haarlem ook gestart met Project B. Dit is een nieuwe samenwerking met deze grote vmbo-school. Het bijbehorende programma is erop gericht om het leesplezier bij leerlingen én docenten te bevorderen. Dit gebeurt door middel van (voor)leestips, een actuele en gevarieerde collectie en het aandragen van creatieve werkvormen die gemakkelijk in de lessen zijn in te passen. • Samen met Positive Minds lanceerde de bibliotheek de ‘leskist Kansrijk - doorbreek de cirkel van armoede’. Dit is een leskist vol boeken en opdrachten voor groep 7 en 8 met als doel om meer te lezen en te praten over armoede. Bij de lancering ging wethouder Diana van Loenen het gesprek aan met de leerlingen van groep 8 van de Koorschool in Haarlem.
• Vanaf maart lieten de coronamaatregelen de bezoeken van de BoekStartcoaches aan het consultatiebureau in Haarlem Schalkwijk weer toe. De BoekStartcoach komt wekelijks op het consultatiebureau en gaat daar op informele wijze in gesprek met ouders over het belang van voorlezen. Het blijkt dat vooral laagtaalvaardige ouders door deze aanpak makkelijker naar de bibliotheek gaan. • Bij de VoorleesExpress Haarlem zijn dit jaar 30 gezinnen gestart met een voorleestraject. In zo’n traject gaat een vrijwilliger 20 keer bij een gezin thuis langs. Er wordt voorgelezen, er worden gesprekjes gevoerd en spelletjes gespeeld. Ouders krijgen zo zelf de handvatten om van hun thuis een taalrijke omgeving te maken. De uitdagingen die we hadden door corona, zijn inmiddels opgelost. Er is geen wachtlijst meer voor de VoorleesExpress en in november is een nieuwe projectleider VoorleesExpress gestart.
• Vanuit de subsidie Nationaal Programma Onderwijs (NPO) van de gemeente Haarlem heeft de Bibliotheek Zuid-Kennemerland een aanbod voor kinderopvang, primair en voortgezet onderwijs ontwikkeld op het gebied van leesmotivatie en leesplezier. Eind 2022 zijn de (V)VE-locaties en scholen hiervoor benaderd.
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
18
Taal • In de gemeente Haarlem organiseerde de Bibliotheek Zuid-Kennemerland in 2022 de volgende doorlopende taalactiviteiten: • het Taalspreekuur • het Taalplein (Schalkwijk) • de (online) Leesclub • de Taalsoos. • In Schalkwijk werd daarnaast ook iedere ochtend taalles gegeven door enthousiaste vrijwilligers. • We ontvingen regelmatig groepen taalvrijwilligers, nieuwe statushouders (brugklassen) en groepen van taalscholen in de diverse vestigingen. • In de Week van Lezen en Schrijven was er veel aan dacht voor laaggeletterdheid en in Haarlem Centrum konden bezoekers aan de slag met de Escape Koffer. • Op woensdag 14 september organiseerde de bibliotheek samen met de gemeente Haarlem het jaarlijkse Taalfeestje, hét dictee voor iedereen die oefent met de Nederlandse taal. Het dictee, geschreven en voorgelezen door Aureen Harthoorn van de bibliotheek, kende drie zinnen, twee werkwoorden en zeventien woorden. Het was duidelijk wie gewonnen had, maar drie mensen hadden dezelfde score voor plek twee, drie en vier. De wethouder bedacht een shoot-out. De deelnemers kregen nog één zin: Het college van Burgemeester en Wethouders. Na deze moeilijke extra zin was de definitieve uitslag bekend.
• In Haarlem Schalkwijk ontvingen we 2 groepen van het programma Zelfredzaam met Taal voor de cursus Zoek Werk. • In de vestiging Oost is in samenwerking met HART Haarlem en het Wereld Kindertheater het project Spelen met Verhalen van start gegaan. Dit zijn theaterlessen van een theaterdocent, waarbij niet alleen kinderen welkom waren, maar ook hun (anderstalige) ouders. • In Noord en Schalkwijk werden de wekelijkse Taalsoos en de Leesclubs goed bezocht. • Nieuw op het Taalplein was de mogelijkheid om mensen ook thuis mee te laten doen, met een licentie van een online oefenprogramma (zowel voor taal als voor rekenen). Met steun van de gemeente Haarlem konden wij hiermee bijvoorbeeld ook vluchtelingen uit Oekraïne de gelegenheid bieden om te oefenen met de Nederlandse taal. • We hebben via het Taalspreekuur advies kunnen geven aan taalvrijwilligers van diverse organisaties over mogelijkheden om met Oekraïense vluchtelingen te oefenen met de Nederlandse taal.
Meedoen, meemaken en meedenken • In Haarlem zijn het afgelopen jaar de banden met diverse community’s, culturele organisaties
Leskist Kansrijk
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
19
en het sociaal domein geïntensiveerd. Het team Participatie van de bibliotheek werkt voor programma’s rondom kunst en het sociaal domein samen met Hart. • Op het Meemaakpodium in Haarlem Schalkwijk zijn 15 community’s actief. Alle kunst -en culturele programmering binnen deze vestiging is in 2022 door deze community’s georganiseerd, alsmede door samenwerking met onder andere het Frans Hals Museum, Stichting STAD en De Schuur. Vier community’s hebben een financiële bijdrage ontvangen uit de Programmasubsidie Cultuurplan 22-24 van de gemeente Haarlem. De bibliotheek fungeert hierbij als penvoerder. • Sinds april is de Buurtplaats actief op het Meemaak podium. Deze Buurtplaats bestaat uit een coalitie van welzijnsorganisaties, waar buurtbewoners terechtkunnen met hun vragen over werk, financiën en cultuur. • De vestiging Haarlem Centrum was het overgrote deel van 2022 wegens verbouwingen niet beschikbaar als locatie voor activiteiten. Wel heeft er een Popronde-editie plaatsgevonden, is er een live podcast georganiseerd, was er Kerstgedichtenservice en werd er een lezing over autisme gehouden.
1.4.4 Verbouwings -en vernieuwingstrajecten Haarlem In Haarlem Centrum zijn de werkzaamheden voor het groot onderhoud en de verduurzaming in 2023 gestart. Eind 2022 zijn de werkzaamheden bijna afgerond. De dakbedekking, luchtbehandelings installaties en beglazing zijn vervangen. In het kader van verduurzaming is de verlichting vervangen door ledverlichting, gefinancierd door de provincie NoordHolland. Tijdens de verbouwing is op een aantal plaatsen asbest geconstateerd. Bijna alle bekende asbest is gesaneerd. In de vestigingen Haarlem Noord en Haarlem Oost gaat vernieuwing plaatsvinden. Deze projecten zijn deels voorbereid in 2022 en worden gerealiseerd in 2023. Tevens zijn er vergaande plannen om Haarlem Schalkwijk te verhuizen naar een nieuwbouwproject in het winkelcentrum van Schalkwijk. Definitieve besluitvorming hierover moet nog plaatsvinden. Een eventuele realisatie wordt verwacht rond 2026.
• Op de vestiging Haarlem Centrum is ook een community actief. Leden uit de Oekraïense gemeen schap zijn gestart met een lees- en coachingclub. Voorlezen Haarlem Noord
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
20
1.5 Cijfers gemeente Heemstede Heemstede 2021
%
Jeugd (0-18)
5.522
5.395
2,4%
Volwassenen
2.854
2.842
0,4%
Instellingen + scholen
16
16
0,0%
Overigen
15
11
36,4%
Totaal
8.407
8.264
1,7%
Aantal inwoners
27.557
27.545
% inwoners lid
30%
30%
Bezoekers
91.591
63.139
45,1%
Omvang collectie
37.691
40.133
-6,1%
141.050
97.234
45,1%
Openingsuren
62
47
31,1%
Aantal fysieke activiteiten
94
51
Groepsontvangsten
9
0
Uitleningen
Leden
2022
Fysieke boeken E-book uitleningen Totaal uitleningen
27.557 inwoners
30%
hiervan is lid
94 fysieke
activiteiten
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
8.407 leden
91.591 bezoekers
Jeugd (0-18) Volwassenen Instellingen + scholen Overigen
37.691 collectie
9 Groepsontvangsten educatie
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
21
De gemeente Heemstede heeft 27.557 inwoners. Van deze inwoners is 30% lid van onze bibliotheek. Daar mee is het de vestiging met de meeste leden in relatie tot het aantal inwoners. Deze bibliotheek is dit jaar ruim 3.200 uur open geweest. Dat is gemiddeld 62 uur per week. Omdat de bibliotheek is gevestigd in een verzamelgebouw, heeft deze vestiging ‘onbemande’ self-service uren op het moment dat het verzamel gebouw open is. Daardoor kunnen bezoekers van het pand hun boeken inleveren op het moment dat er geen medewerkers van de bibliotheek aanwezig zijn. Maar natuurlijk ook een krantje lezen, huiswerk maken, studeren en werken.
gegevens van digitale materialen ontvangen wij niet op gemeentelijk niveau.
1.5.3 Activiteiten Digitaal
1.5.1 Bezoekers en leden
• In de bibliotheek in Heemstede konden mensen bij het IDO terecht met al hun vragen over de digitale overheid. Op Plein 1 bevinden zich veel samenwerkingspartners van de bibliotheek, waardoor mensen vanuit het IDO warm kunnen worden doorverwezen naar bijvoorbeeld de Formulierenbrigade van WIJHeemstede.
We hebben 91.591 bezoekers mogen verwelkomen voor deelname aan activiteiten, het lezen van kranten en tijdschriften en het lenen en terugbrengen van boeken. De vestiging Heemstede heeft 2.854 volwassen leden en 5.522 jeugdleden.
• In deze vestiging vond in 2022 één keer per maand het Mediacafé plaats, dat werd uitgevoerd door vrijwilligers van WIJHeemstede. Bij het Mediacafé kunnen allerlei vragen worden gesteld over het gebruik van onder andere pc’s, laptops en smartphones.
1.5.2 Collectie en uitleningen Onze collectie in Heemstede bevat 37.691 fysieke materialen verdeeld over 3 verdiepingen. Gezamenlijk hebben alle leden 141.050 fysieke materialen bij ons geleend. Jaarlijks wordt deze collectie aangevuld met nieuwe materialen en worden oude, niet geleende materialen, afgeschreven tenzij ze van bijzondere waarde zijn voor de collectie.
• In Heemstede hebben ook een aantal Klik & Tikcursussen plaatsgevonden. In deze cursussen is uitleg gegeven over het gebruik van internet. Denk hierbij aan het versturen en ontvangen van e-mails en het uploaden en downloaden van bijlagen. • Voor mensen die hun ‘digitale vraag’ niet in de bibliotheek kunnen stellen is er 2 keer per week een telefonisch
Daarnaast hebben we natuurlijk ook nog veel andere materialen voor onze leden, waaronder kranten op de leestafel (niet leenbaar) en digitale materialen. Onder digitale materialen vallen de luisterboeken en e-books. De
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
22
mediaspreekuur. Op het mediaspreekuur kunnen vragen worden gesteld over digitale vaardigheden, digitale overheid, mediawijsheid enzovoort.
Lezen • Vanuit de NPO subsidie van de gemeente Heemstede heeft de Bibliotheek Zuid-Kennemerland een aanbod voor kinderopvang, primair en voortgezet onderwijs ontwikkeld op het gebied van leesmotivatie en leesplezier. Eind 2022 zijn de (V)VE-locaties en scholen hiervoor benaderd. • De Haemstede Barger Mavo doet dit schooljaar voor het eerst mee met de Read2me! voorleeswedstrijd voor brugklassers. Deze school is enthousiast over de komst van een actuele collectie boeken op school dankzij de NPO subsidie.
Taal • In Heemstede is de wekelijkse Taalsoos in 2022 na de corona lockdown weer goed op gang gekomen met soms wel 20 tot 25 deelnemers per keer. Deze grote opkomst is vooral te danken aan de inzet van de vrijwilligers.
Meedoen, meemaken en meedenken • De bibliotheek in Plein1 werkt voor haar activiteiten veel samen met de partners die onder hetzelfde dak huizen. Voorbeelden hiervan zijn de Burendag, de Wandeldag van Heemhaven, Dansen tussen de boeken, voorlezen bij de Oppeppers, het Mediacafé, de Vrijheidslunch en Write for rights. Deze organisaties vullen elkaar aan door deze samenwerking. • Door bijeenkomsten met organisaties zoals de Sociale Coalitie en het online platform Beleef Heemstede worden intensieve vormen van samenwerking bevorderd. • De Verhalentafel waaraan ouderen elkaar ontmoeten en onderwerpen informeel en soms intens besproken worden is een begrip in deze vestiging. • De jaarlijkse Voorleeslunch, met dit jaar een verhaal van Kader Abdolah, voorgelezen door wethouder Meerhoff, was aanleiding voor een goed gesprek. • Voor de kinderen werden activiteiten tijdens de Burendag en de Kinderboekenweek georganiseerd.
Vrijheidslunch
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
23
1.6 Cijfers gemeente Hillegom Hillegom 2021
%
Jeugd (0-18)
3.061
3.089
-0,9%
Volwassenen
1.684
1.679
0,3%
Instellingen + scholen
11
11
0,0%
Overigen
10
12
-16,7%
Totaal
4.766
4.791
-0,5%
Aantal inwoners
22.312
22.197
% inwoners lid
21%
21%
Bezoekers
51.784
32.721
58,3%
Omvang collectie
31.044
35.247
-11,9%
88.535
61.043
45,0%
Openingsuren
44
36
21,4%
Aantal fysieke activiteiten
70
20
Groepsontvangsten
10
0
Uitleningen
Leden
2022
Fysieke boeken E-book uitleningen Totaal uitleningen
22.312 inwoners
21%
hiervan is lid
70 fysieke
activiteiten
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
4.766 leden
51.784 bezoekers
Jeugd (0-18) Volwassenen Instellingen + scholen Overigen
31.044 collectie
10 Groepsontvangsten educatie
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
24
De gemeente Hillegom heeft 22.312 inwoners. Van deze inwoners is 21% lid van onze bibliotheek. Deze vestiging is dit jaar 2.300 uur open geweest, gemiddeld 44 uur per week.
1.6.1 Bezoekers en leden We hebben 51.784 bezoekers mogen verwelkomen voor deelname aan activiteiten, het lezen van kranten en tijdschriften en het lenen en terugbrengen van boeken. We hebben 1.684 volwassen leden en 3.061 jeugdleden in de gemeente Hillegom.
1.6.2 Collectie en uitleningen Onze collectie in Hillegom bevat 31.044 fysieke materialen. Gezamenlijk hebben alle leden 88.535 fysieke materialen bij ons geleend. Jaarlijks wordt deze collectie aangevuld met nieuwe materialen en worden oude, niet geleende materialen, afgeschreven tenzij ze van bijzondere waarde voor de collectie zijn. Daarnaast hebben we natuurlijk ook nog veel andere materialen voor onze leden, waaronder kranten op de leestafel (niet leenbaar) en digitale materialen. Onder digitale materialen vallen de luisterboeken en e-books. De gegevens van digitale materialen ontvangen wij niet op gemeentelijk niveau.
1.6.3 Activiteiten Digitaal
• In 2022 hebben een aantal Klik & Tik-cursussen plaatsgevonden, waarbij kennismaken met de computer en de basisfuncties centraal stond. • Op verzoek van de deelnemers aan de Klik & Tikcursussen is een Digitaal Sterk!-café georganiseerd, voor korte vragen over het gebruik van onder andere pc’s, laptops en smartphones. • Voor mensen die hun ‘digitale vraag’ niet in de bibliotheek kunnen stellen is er 2 keer per week een telefonisch mediaspreekuur. Op het mediaspreekuur kunnen vragen worden gesteld over digitale vaardigheden, digitale overheid, mediawijsheid enzovoort.
Lezen • In Hillegom zijn er, naast de drie al deelnemende scholen, twee nieuwe scholen van start gegaan met de Bibliotheek op school. Hiermee slaan de gemeente Hillegom, de Bibliotheek Zuid-Kennemerland en het onderwijs de handen ineen en is er meer aandacht voor leesplezier en leesvaardigheid op school. Dit gebeurt met de inzet van een deskundige leesconsulent, inspirerende boeken en een aantrekkelijke leesomgeving. • Het team van docenten Nederlands van het Fioretti College koos de bibliotheek uit als bedrijfsuitje. De middag is besteed aan het gezamenlijk nadenken over alle mogelijkheden om de leesomgeving op school te verbeteren en het vergroten van het leesplezier bij de leerlingen.
• In Hillegom konden mensen bij het IDO terecht met al hun vragen over de digitale overheid. • In december is in de Bibliotheek Hillegom De Papierwinkel van start gegaan. De vrijwilligers van Humanitas, Welzijnskompas en Schulphulpmaatje helpen inwoners van Hillegom met allerlei vragen rondom formulieren en het op orde krijgen van de administratie. Vanuit het IDO kunnen mensen warm worden doorverwezen naar De Papierwinkel.
Bibliotheek Hillegom
• Op de dag van de Digitale Inclusie op 30 november is er in Hillegom een Social media spreekuur georganiseerd. Hierbij is ingezet op senioren die hulp kunnen gebruiken bij de digitale communicatie om zo contact te kunnen houden met familie en vrienden.
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
25
Taal • Tijdens het Taalspreekuur (fysiek, telefonisch en online) beantwoorden we vragen over het leren van de Nederlandse taal of het vinden van vrijwilligerswerk. De taalactiviteiten in Hillegom worden begeleid door De Bibliotheek Bollenstreek.
Meedoen, meemaken en meedenken • In Hillegom is de maatschappelijke agenda leidend, de bibliotheek is partner in ‘een leven lang meedoen’. Mensen en groepen voelen zich in deze vestiging thuis om samen met de bibliotheek activiteiten te organiseren. • Voor en door Hillegommers zijn er onder andere een meidenleesclub, een autismegroep en een huiswerkgroep opgestart. • Er werden diverse activiteiten georganiseerd samen met culturele en welzijnspartners. Elke twee maanden is er een expositie met een gevarieerd aanbod. Dit wordt aangevuld met een passende collectie.
• Verdere activiteiten waren de kinderconcerten in samenwerking met de Muziekschool en themapresentaties en collecties over onder andere dementie. Al deze activiteiten trokken veel bekijks, voornamelijk van niet reguliere bibliotheekbezoekers.
1.6.4 Verbouwings- en vernieuwingstrajecten Hillegom In Hillegom loopt een project om de huidige vestiging aan Sportlaan 1 te verkopen en de vestiging te verhuizen naar het centrum van Hillegom. De gemeente heeft afstand gedaan van het eerste recht op koop van ons huidige pand en heeft Westvast/Pentas voorgedragen als kopende partij. De bibliotheek is in onderhandeling over een koopcontract. DunantStaete Properties heeft een plan om een aantal panden in het centrum van Hillegom te slopen en nieuwbouw te realiseren. De Bibliotheek wil verhuizen naar het centrum en is in onderhandeling met DunantStaete Properties om een deel van het nieuwbouwcomplex als casco langdurig te huren. Beide onderhandelingen bevinden zich in een vergevorderd stadium. Een eventuele verhuizing is gepland rond 2025.
• In samenwerking met het CJG vond een grote peutermarkt plaats waar 200 bezoekers op af kwamen.
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
26
1.7 Cijfers gemeente Zandvoort Zandvoort 2021
%
Jeugd (0-18)
2.355
2.392
-1,5%
Volwassenen
1.115
1.111
0,4%
Instellingen + scholen
9
7
28,6%
Overigen
24
30
-20,0%
Totaal
3.503
3.540
-1,0%
Aantal inwoners
17.107
17.168
% inwoners lid
20%
20%
Bezoekers
45.258
26.329
71,9%
Omvang collectie
19.473
20.725
-6,0%
52.349
34.820
50,3%
Openingsuren
41
35
16,6%
Aantal fysieke activiteiten
80
21
Groepsontvangsten
0
1
Uitleningen
Leden
2022
Fysieke boeken E-book uitleningen Totaal uitleningen
17.107 inwoners
20%
hiervan is lid
80 fysieke
activiteiten
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
3.503 leden
45.258 bezoekers
Jeugd (0-18) Volwassenen Instellingen + scholen Overigen
19.473 collectie
0 Groepsontvangsten educatie
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
27
De gemeente Zandvoort heeft 17.107 inwoners. Van deze inwoners is 20% lid van onze bibliotheek. De vestiging is ruim 2.100 uur open geweest. Dat is gemiddeld 41 uur per week.
1.7.1 Bezoekers en leden We hebben 45.258 bezoekers mogen verwelkomen in Zandvoort. De locatie in de Blauwe Tram is voor de scholen in het gebouw een vaak bezochte plek, ook tijdens schooltijd. In de gemeente Zandvoort hebben we in totaal 1.115 volwassen leden en 2.355 jeugdleden. In deze gemeente zien we een zeer lichte daling van het aantal jeugdleden met 1,5% (37 leden). Dit is een schommeling die door de jaren heen vaker voorkomt.
1.7.2 Collectie en uitleningen Er zijn 19.473 materialen die gezamenlijk de fysieke collectie voor deze gemeente vormen. Gezamenlijk hebben alle leden 52.349 fysieke materialen bij ons geleend. Dit zijn boeken en strips, maar ook cd’s, dvd’s en bladmuziek. De stijging van 50% ten opzichte van 2021 is te verklaren vanuit de beperkte opening in 2021. Daarnaast hebben we natuurlijk ook nog veel andere materialen voor onze leden, waaronder kranten op de leestafel (niet leenbaar) en digitale materialen. Onder digitale materialen vallen de luisterboeken en e-books. De gegevens van digitale materialen ontvangen wij niet op gemeentelijk niveau.
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
1.7.3 Activiteiten Digitaal • In Zandvoort kunnen mensen bij het IDO terecht met al hun vragen over de digitale overheid. • In Zandvoort werd de Formulierenwerkplaats (uitgevoerd door vrijwilligers van Pluspunt) in 2022 goed bezocht. Vanuit het IDO kunnen mensen warm worden doorverwezen naar de Formulierenwerkplaats. • Een aantal Klik & Tik-cursussen hebben plaatsgevonden, waarbij kennismaken met de computer en de basisfuncties centraal stond. • Voor mensen die hun ‘digitale vraag’ niet in de bibliotheek kunnen stellen is er 2 keer per week een telefonisch mediaspreekuur. Op het mediaspreekuur kunnen vragen worden gesteld over digitale vaardigheden, digitale overheid, mediawijsheid enzovoort.
Lezen • In de gemeente Zandvoort biedt de Bibliotheek ZuidKennemerland op alle basisscholen de Bibliotheek op school aan. Hiermee slaan de gemeente, de bibliotheek en het onderwijs de handen ineen en is er meer aandacht voor leesplezier en leesvaardigheid op school. Zo zorgt de bibliotheek
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
28
onder andere voor een actuele en gevarieerde collectie en zet de expertise van een leesconsulent in om de leerkrachten te ondersteunen en te inspireren. De werkzaamheden verschillen per school en zijn afhankelijk van de wensen en behoeften van de betreffende school. • Vanuit de NPO subsidie van de gemeente Zandvoort heeft de Bibliotheek Zuid-Kennemerland een aan bod voor kinderopvang en voortgezet onderwijs ontwikkeld op het gebied van leesmotivatie en leesplezier. Eind 2022 zijn de (V)VE-locaties en scholen hiervoor benaderd en de reacties zijn heel positief.
Taal • In Zandvoort was de Taalsoos op School actief. In december hadden zij een leuke afsluiting van het jaar: ouders en kinderen bezochten de voorstelling Moby Dick op uitnodiging van de Stadsschouwburg/ de Philharmonie in Haarlem. • Via het Taalspreekuur hielpen we mensen in Zandvoort onder meer met online oefenprogramma’s en doorverwijzingen naar de taallessen van Pluspunt Zandvoort of de vrijwillige taalcoaches van Samenspraak Zandvoort. Ook de nieuwe Oekraïense bewoners konden we op deze manier helpen.
Meedoen, meemaken en meedenken • In maart organiseerde de gemeente een bijeenkomst voor vele partners om samen te werken aan het leven en de inclusie van de LHBTIQ+’ers. Deze bijeenkomst leidde tot het opzetten van een Pride at the Beach 2022. • De bibliotheek is partner in de ontwikkeling van een cultuurplatform en een cultuurcafé. Enkele cafés vonden plaats in 2022, waaronder een café waarin de bibliotheek een avond verzorgde over fondsenwerving voor culturele organisaties in Zandvoort. • Er is een samenwerking opgezet met het Zandvoorts Museum door het presenteren van collecties op de themaleestafel passend bij de exposities van het museum. • De bibliotheek werkt samen met de partner Pluspunt voor activiteiten als de studiekring, de poëziemiddag, de voorleeslunch met wethouder Bluijs en de grote Glimlachroute.
1.7.4 Verbouwings- en vernieuwingstrajecten Zandvoort In Zandvoort is de entree veranderd. Wij hebben nu een gezamenlijke entree met Café Rabbel.
Bibliotheek Zandvoort
1. De bibliotheek als huiskamer van de samenleving
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
29
2.0
Iedereen kan meedoen
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
30
2.1 Jeugdactiviteiten
gaven we in de bibliotheek en via de media volop leesinspiratie in de vorm van leuke boekentips.
2.1.1 Nationale Voorleesdagen 2022 Van 26 januari tot en met 5 februari 2022 vonden de Nationale Voorleesdagen plaats. Tijdens deze dagen wordt het belang van voorlezen onder de aandacht gebracht. In de bibliotheek gaven we er een creatieve invulling aan in verband met de landelijk geldende lockdown. We hebben er een feestje van gemaakt door bezoekers (zowel fysiek als online) inspiratie te bieden in de vorm van boekentips, voorleestips en kleur- en doeplaten. De bibliotheken waren feestelijk ingericht, nieuwe leden werden gratis lid en ontvingen een knuffeltje cadeau. Tevens hebben we een inspirerende mailing verstuurd aan kinderdagverblijven en basisscholen met daarin veel praktische tips en tools om in de groep een voorleesfeestje te bouwen.
2.1.2 Lekker lezen in de zomervakantie Bij de bibliotheek willen we graag dat kinderen ook in de zomervakantie (door)lezen. Om hen te enthousiasmeren hebben we diverse activiteiten georganiseerd, zowel online als in de bibliotheek. Zo was er Vakantielezen, een digitaal leesprogramma voor kinderen uit groep 3 en 4 waarbij zij actief bezig zijn met taal en lezen. Met de Zomerleesbingo (voor kinderen van 6 tot en met 12 jaar) konden kinderen opdrachten afkruisen op hun eigen bingokaart. Van ‘Lees een boek onder een boom’ tot ‘Laat een boek voorlezen’. In de bibliotheken konden kinderen een gratis vakantiedoeboekje meenemen met allerlei opdrachten en puzzels rondom taal en lezen. Ten slotte
2.1.3 Gi-ga-groene Kinderboekenweek Van 5 tot en met 16 oktober 2022 vond de Kinderboekenweek plaats. Een belangrijke leesbevorderingscampagne en het moment om de bibliotheek weer in beeld te brengen bij kinderen van 4 tot en met 12 jaar (en hun ouders en leerkrachten). Het thema dit jaar was Gi-ga-groen, waarbij de natuur en duurzaamheid centraal stonden. In de bibliotheek (en ook online) konden kinderen kennismaken met de natuur via de collectie en er werden allerlei leuke activiteiten georganiseerd. Zo waren er diverse voorleesactiviteiten, werd er geknutseld met afvalmaterialen, was er een Kinderboekenweekconcert, een insecten- en paddenstoelenspeurtocht en een workshop tekenen met Pijke Ileri. De tekenwedstrijd ‘Teken jouw eigen waanzinnige boomhut’ was een groot succes. Het was dan ook moeilijk om 15 winnaars uit te kiezen. Verder waren er op alle vestigingen tekentafels ingericht met speciaal voor de Kinderboekenweek ontwikkelde Gi-ga-groene kleurplaten en woordzoekers.
2.1.4 Supermens In het kader van het project ‘Gezichten van NoordHolland’ maakten vijftien kinderen uit de Kunstnestcommunity in samenwerking met het Frans Hals Museum, Amsterdam Museum en beeldend Kinderboekenweek
Vakantielezen
2. Iedereen kan meedoen
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
31
kunstenaar Aukje Dekker op het Meemaakpodium een Supermens-kunstwerk, waarin de kinderen hun eigen verhaal vertellen. Hoe ziet hun leven in 2022 eruit? Wat zijn hun problemen, vragen en dromen? En hoe verschilt dat verhaal van dat van kinderen van vroeger? Vijf dagen zijn de kinderen in de weer geweest om te werken aan een levensgrote pop. De titel van het kunstwerk bestaat uit alle voorletters van de kinderen die eraan hebben gewerkt: SISHEKH DRAMABYLS 2022. Overal vind je verwijzingen naar deze tijd door de ogen van de kinderen. Het kunstwerk heeft bijvoorbeeld een hand vol smartphones, want die heeft bijna ieder kind in 2022. Het been vol mondkapjes verwijst naar de coronatijd. En met het afval waar Supermens op staat, laten de kinderen zien dat het niet goed gaat met de aarde. Het Supermens-kunstwerk heeft veel bekijks gekregen op het Meemaakpodium en krijgt in 2024 een vast plekje in de eindtentoonstelling van ‘Gezichten uit Noord-Holland’ in het Amsterdam Museum.
2.1.5 Kunstnest In het Kunstnestatelier, dat is gevestigd in de Bibliotheek Haarlem Schalkwijk, kunnen jonge kunstenaars in spé kennismaken met schilderen, beeldende kunst, etsen en nog vele andere vormen van grafische technieken. Bepakt met creatieve bagage Gezichten van Noord-Holland
hopen Neide Bastos en haar groep dat de jonge ‘crea-kuikens’ uiteindelijk uit zullen vliegen naar een kunstzinnige toekomst.
2.1.6 Spelen met verhalen In samenwerking met Hart Haarlem en Het Wereld Kindertheater organiseerden we ‘Spelen met Verhalen’. Dit waren theaterlessen van een theaterdocent, waarbij niet alleen kinderen welkom waren, maar ook hun (anderstalige) ouders. Verhalen van over de hele wereld werden uitgespeeld, zoals Anansi de spin. Ouders, met een andere moedertaal dan Nederlands, waren welkom en kregen een samenvatting in hun moedertaal van het verhaal. Naar aanleiding van de wereldse verhalen zijn er theaterkisten gemaakt die in de bibliotheek staan. Kinderen kunnen samen met hun ouders deze verhalen nog eens zelfstandig uitspelen.
2.1.7 Bezoek theatervoorstelling Moby Dick In december zijn wij een samenwerking gestart met de Stadsschouwburg en Philharmonie Haarlem. Het betrekken van anderstaligen en hun kinderen is een wens van de Stadsschouwburg. Aangezien de bibliotheek veel taalactiviteiten aanbiedt, hebben wij directe contacten met de gewenste doelgroep. Hierdoor ontstond het aanbod om samen met de gezinnen van de deelnemers en de taalvrijwilligers van de Taalsoos op school in Zandvoort naar de Spelen met verhalen
2. Iedereen kan meedoen
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
32
theatervoorstelling Moby Dick te gaan. Het uitje begon al in Zandvoort, want de deelnemers werden opgehaald met een grote bus. Tijdens de rit naar de Stadsschouwburg Haarlem werd er verteld over het bezoek en de voorstelling door een medewerker educatie van de Stadsschouwburg.
2.2 Partner voor ouders 2.2.1 Boekstart Vanaf maart lieten de coronamaatregelen de bezoeken van de BoekStartcoaches aan het consultatiebureau weer toe in de gemeente Haarlem. De BoekStartcoach komt wekelijks op het consultatiebureau en gaat daar op informele wijze in gesprek met ouders over het belang van voorlezen. Het blijkt dat vooral laagtaalvaardige ouders door deze aanpak makkelijker naar de bibliotheek gaan. In 2022 zijn er 896 BoekStartkoffertjes uitgedeeld. Voor 2022 was dit voor de gemeente Haarlem 692 koffertjes, Bloemendaal 28 koffertjes, Hillegom 33 koffertjes, Zandvoort 28 koffertjes en Heemstede 115 koffertjes. Van 2011 tot en met 2022 zijn er nu in totaal 9.641 koffertjes uitgedeeld. In 2022 is het totaal aan BoekStartabonnementen met 10% toegenomen.
2.2.3 Ouders helpen bij leesbevordering In 2022 heeft de bibliotheek meegedaan aan een landelijke pilot Gemeentelijke gezinsaanpak geletterdheid in samenwerking met de gemeente Haarlem. De gezinsaanpak is een belangrijke tool in de strijd tegen laaggeletterdheid, omdat het de cyclus van laaggeletterdheid kan doorbreken. De aanpak is erop gericht ouders te leren hun kinderen te ondersteunen en stimuleren in de taalontwikkeling. Daarnaast kunnen ouders ook werken aan hun eigen basisvaardigheden. De focusdoelgroep is voor de gemeente Haarlem ouders van kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 12 jaar. In een online netwerkbijeenkomst zijn concrete wensen opgehaald bij partners, zoals scholen. Op basis van ervaringen die we tijdens de pilot hebben opgedaan is een volgende groep bibliotheken met de gezinsaanpak aan de slag gegaan. In 2023 gaat de bibliotheek samen met de gemeente, scholen en andere partners verder met het uitwerken van een programma voor de Gezinsaanpak.
VoorleesExpress
2.2.2 VoorleesExpress In 2022 zijn bij de VoorleesExpress Haarlem 30 gezinnen gestart met een voorleestraject. In zo’n traject gaat een vrijwilliger 20 keer bij een gezin thuis langs. Er wordt voorgelezen, er worden gesprekjes gevoerd en spelletjes gespeeld. Ouders krijgen zo zelf de handvatten om van hun huis een taalrijke omgeving te maken. De uitdagingen die we hadden door corona, zijn inmiddels opgelost. Er is geen wachtlijst meer voor de VoorleesExpress en in november 2022 is een nieuwe projectleider VoorleesExpress gestart. In Heemstede en Hillegom wordt ook de VoorleesExpress georganiseerd, waarbij andere partijen zoals WIJHeemstede en de Bibliotheek Bollenstreek de trajecten organiseren en begeleiden. De bibliotheek in deze gemeenten heeft daarbij een ondersteunende rol.
2. Iedereen kan meedoen
Jaarverslag 2022 de Bibliotheek Zuid-Kennemerland
33
2.3 Nieuwe dingen leren 2.3.1 Taalspreekuur Het Taalspreekuur wordt uitgevoerd in opdracht van Taalhuis Zuid-Kennemerland en heeft een centrale adviesfunctie in de hele regio. De taalactiviteiten in Hillegom worden georganiseerd door de Bibliotheek Bollenstreek en gefaciliteerd door de Bibliotheek Hillegom. Het Taalspreekuur is zowel fysiek, online als telefonisch bereikbaar. We zijn op deze manier zo ‘vindbaar’ mogelijk. Fysiek spreiden we uit over onze vestigingen. Online zijn we dagelijks bereikbaar via onze NL-postbus, waar zowel onze eigen medewerkers als mensen extern gebruik van maken. Deze postbus is ook de plek waar de vragen vanuit het UWV en ‘Ik Wil Leren’ van Stichting Lezen en Schrijven binnenkomen. Telefonisch zijn we twee keer per week bereikbaar. De nasleep van de coronapandemie is in het bezoek van de fysieke spreekuren nog steeds voelbaar. De aantallen blijven achter. Ook de grote verandering in Haarlem afgelopen jaar bij de inzet van de taalscholen voor inburgering en laaggeletterdheid is van invloed op de kennis die scholen, docenten en daarmee ook deelnemers hebben van de taalspreekuren. De inburgering werd gegund aan Danner & Danner. Danner & Danner en TopTaal namen de lessen voor niet-inburgeraars over van het Nova College.