D04 Regio Holland Rijnland, jaarverslag RBL schooljaar 2024-2025.pdf
Tekst van het document
Pia Teeuwen Van: Verzonden: Aan: Onderwerp:
Regionaal Bureau Leerrecht <communicatie@hollandrijnland.nl> dinsdag 9 december 2025 15:38 Griffie-Hillegom Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht
Jaarverslag Schooljaar 2024-2025
Beste samenwerkingspartner, Ieder jaar beschrijft het Regionaal Bureau Leerrecht (RBL) haar activiteiten over het vorig schooljaar in een uitgebreid jaarverslag. Dit keer zagen we dat het aantal leerlingen dat verzuimt, is gedaald. Dat is een mooie ontwikkeling, waar we samen met scholen en samenwerkingspartners aan werkten. Onze consulenten zetten zich dagelijks in om schooluitval en thuiszitten te voorkomen en te verminderen. Daarnaast begeleiden wij jongeren richting een zelfstandige toekomst. Ook rond het Doorstroompunt zat het RBL afgelopen jaar niet stil. We bereidden ons voor op de nieuwe wet ‘Van school naar duurzaam werk’ en het nieuwe regionale programma 'Voortijdig schoolverlaten en duurzaam werk'. Beiden treden in het nieuwe jaar in werking. Het RBL is volledig klaar voor de uitbreiding van de doelgroep van 23 naar 27 jaar in 2026. Dat doen we niet alleen, maar samen met scholen, gemeenten, sociaal ontwikkelbedrijven en de arbeidsmarkt.
1
Ik dank u hartelijk voor de prettige samenwerking in het afgelopen jaar. Ik hoop dat we ons ook de komende tijd gezamenlijk kunnen blijven inzetten voor de kinderen en jongeren in onze regio. U kunt hier het jaarverslag 2024-2025 van Regionaal Bureau Leerrecht lezen. Veel leesplezier! Hartelijke groeten, Kim van der Poel
Regionaal Bureau Leerrecht is onderdeel van Regio Holland Rijnland. Wij zijn een samenwerkingsverband van dertien gemeenten in de Leidse regio, de Duin- en Bollenstreek en de Rijn- en Veenstreek. Samen verbeteren we de kwaliteit van wonen, werken, leren en leven.
Verstuurd naar: griffie@hillegom.nl Uitschrijven Holland Rijnland, Schuttersveld 9, Leiden, Nederland
2
Jaarverslag Schooljaar 2024-2025
Regio Holland Rijnland November 2025
Voorwoord Alle kinderen in Nederland hebben recht op
Ik geloof dat een positieve benadering van
werk als het nieuwe VSV-programma in werking.
onderwijs en ontwikkeling. Daarmee leggen zij een
aanwezigheid, in plaats van afwezigheid (verzuim),
Ik kijk bijzonder positief terug op de bijeenkomst in
positieve basis voor hun toekomst. Door zich te
ons kan helpen om verzuim en dreigende uitval te
januari 2025, waar professionals elkaar ontmoetten,
ontplooien en onderwijs te volgen, vergroten zij de
voorkomen.
ervaringen uitwisselden en samen de contouren van het nieuwe VSV-programma schetsten. Het
kans op een baan die aansluit bij hun talenten en interesses. Het Regionaal Bureau Leerrecht (RBL)
Een mooie ontwikkeling is dat het verzuim in onze
RBL is volledig voorbereid op de uitbreiding van
werkte ook het afgelopen jaar, in opdracht van elf
regio voor het eerst in jaren is gedaald. Scholen en
de doelgroep van 23 naar 27 jaar in 2026. Hiervoor
gemeenten, aan het voorkomen en verminderen
de consulenten van het RBL hebben hier hard aan
werken we niet alleen samen met scholen, maar ook
van verzuim, thuiszitten en schooluitval. In dit
gewerkt. Het aantal kinderen dat (gedeeltelijk) geen
met de arbeidsmarkt.
jaarverslag over schooljaar 2024-2025 leest u
onderwijs volgde, groeide echter wel. Nog altijd
meer over de laatste cijfers en ontwikkelingen, en
kampen veel jongeren met mentale problemen.
Ik ben trots op alles wat we het afgelopen schooljaar
over de activiteiten van het RBL.
Zij ervaren druk, voelen zich vaker eenzaam en
hebben bereikt en kijk ernaar uit om dit samen met
hebben meer moeite op school of thuis. Dit is een
u voort te zetten.
De medewerkers van het RBL zetten zich dagelijks
maatschappelijk probleem dat we alleen kunnen
in voor de ontwikkelkansen van de jeugd in onze
keren als we ons hier allemaal verantwoordelijk voor
regio. Zij spraken en ondersteunden jeugdigen en
voelen. Ik vind het bewonderenswaardig dat de
hun ouders, fungeerden als sparringpartner voor
consulenten van het RBL, juist in deze uitdagende
Jolanda Langeveld,
scholen en andere partners, en zorgden voor de
tijd, blijven zoeken naar oplossingen voor kinderen
Portefeuillehouder Maatschappij
registratie van alle thuiszittende kinderen. Dit jaar
die al thuiszitten én tegelijkertijd manieren vinden
Regio Holland Rijnland
werd geëxperimenteerd met een meer preventieve
om eerder in te grijpen.
aanpak, bijvoorbeeld door al in een vroeg stadium verzuimgesprekken te voeren op scholen.
Ook rond het doorstroompunt en het voortijdig
Daarnaast is het RBL gestart met het actief onder
schoolverlaten zat het RBL niet stil. In 2026 treden
de aandacht brengen van schoolaanwezigheid.
zowel de nieuwe wet Van school naar duurzaam
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
Veel leesplezier!
Inhoudsopgave
Conclusie en reflectie schooljaar 2024-2025
4
Inleiding
7
4
Voortijdig schoolverlaten en het Doorstroompunt
35
4.1
Voorbereiding wet ‘van school naar duurzaam werk’
36
4.2 Werkwijze Doorstroompunt bij voortijdig schoolverlaten
36
4.3 Cijfers en ontwikkelingen
38 39
1
Wettelijke leerplichttaken po en vo
9
4.4 Onze inzet bij de monitoring van voortijdig schoolverlaters
1.1
Cijfers en ontwikkelingen
10
4.5 Onze inzet bij de monitoring Praktijk- en Speciaal onderwijs
41
15
4.6 Onze inzet bij de begeleiding van jongeren tot 23 jaar
43
4.7 Pilots in voorbereiding op nieuwe doelgroep 23-27 jaar
46
1.2 Inzet van RBL op de wettelijke leerplichttaken
2
Aanvullende regionale opdracht
2.1.
Cijfers en ontwikkelingen
18 19
5
Samenwerking Voortijdig schoolverlaten
47
2.2 Inzet van RBL op geoorloofd verzuim
22
5.1
Regionale gemeentelijke vsv projecten
48
3
Voortijdig schoolverlaten voorkomen
24
6
Het RBL als lerende organisatie
50
3.1
De oorzaken van voortijdig schoolverlaten
25
3.2 Werkwijze van het Doorstroompunt bij verzuim op het mbo
26
3.3 Cijfers en ontwikkelingen
27
3.4 De inzet van het Doorstroompunt bij verzuim
30
3.5 Preventieve inzet bij overstap vo-mbo en schoolkeuze
34
Dit is een interactief document. Door te klikken op de titels in de inhoudsopgave, komt u direct op de betreffende pagina. Via
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
rechtsboven, gaat u naar de inhoudsopgave.
Conclusie en reflectie schooljaar 2024-2025 Ook in het afgelopen schooljaar heeft het Regionaal Bureau Leerrecht (RBL) zich iedere dag ingezet om thuiszitten te voorkomen en te verminderen en verzuim tegen te gaan. Dit deden wij in opdracht van 11 gemeenten, waarin bijna 60.000 kinderen en jongeren wonen in de leeftijd van 5-18 jaar. Gelukkig gaat 98,5% van hen ‘gewoon naar school’.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
4
gaat samen met de leerling, ouder(s)/verzorger(s),
beeld te krijgen en te ondersteunen. Het aantal
Schooljaar 2024-2025 in cijfers
de school en eventueel andere instanties op
kinderen dat thuiszat met een schoolinschrijving
• 60.000 kinderen en jongeren totaal in de regio • Actief op 200 scholen • 6500 verzuimmeldingen van 180 verschillende
zoek naar een oplossing om het verzuim terug te
is afgelopen jaar opnieuw gestegen, maar wel
dringen. Wanneer het verzuim verwijtbaar is, maakt
minder hard dan de jaren daarvoor. Psychische
het RBL afspraken om het verzuim te stoppen. Bij
problematiek wordt nog altijd als belangrijkste
complexe verzuimcasuïstiek maakten we afgelopen
oorzaak genoemd van thuiszitten.
scholen
• 550 lopende vrijstellingen • 300 meldingen absoluut verzuim
schooljaar vaker een proces-verbaal op.
• 1000 meldingen voor kinderen die
Afgelopen schooljaar hebben we op een aantal
alle vo-scholen het gesprek over leerlingen die
vo-scholen preventieve gesprekken gevoerd.
volledig thuiszitten en kinderen die structureel
Op deze scholen gaat de verzuimconsulent
minder dan 50% van het onderwijs volgen. Ook
al voor een officiële melding in gesprek met
met po-scholen hebben we veelvoudig contact
een leerling. De eerste resultaten hiervan zijn
over deze doelgroep. In de gesprekken met de
positief. Ook zijn we gestart met het aandacht
scholen bespreken consulenten wat de oorzaak is
vragen voor schoolaanwezigheid. De focus op
van het (gedeeltelijk) thuiszitten, wat de huidige
(gedeeltelijk) thuiszitten
• 1300 jongeren gebeld • 1000 jongeren thuis bezocht • 290 jongeren begeleid • 650 preventieve gesprekken op het mbo
Het RBL voert meerdere keren per schooljaar met
schoolaanwezigheid in plaats van afwezigheid
dagbesteding is, hoeveel onderwijs het kind nog
Primair- en voortgezet onderwijs
(verzuim) is een positieve benadering van
volgt en welk plan er is voor (volledige)terugkeer
Het RBL heeft de wettelijk taak om verzuim te
leerplicht, waarbij het bevorderen en behouden
naar school. Daarnaast wordt expliciet stilgestaan
monitoren en aan te pakken. Het verzuim in de
van betrokkenheid bij de school centraal staat.
bij de vraag of – en vanuit welke ketenpartner –
regio is afgelopen schooljaar gedaald en met name
Scholen zijn hiervoor aan zet, maar vanuit het RBL
de regie is belegd.
in het voortgezet onderwijs (vo) is een flinke daling
ondersteunen we deze ontwikkeling.
te zien. Scholen zijn beter gaan melden en zetten
Op beleidsniveau werkten we afgelopen schooljaar
ook meer in op preventie. Als RBL ondersteunen we
Sinds 2019 heeft het RBL van onderwijs- en
intensief samen met andere partijen in de regio. We
de school bij het voorkomen van verzuim en uitval.
gemeentebestuurders de aanvullende opdracht
namen deel aan overleggen, zetten ons actief in voor
Aan iedere school waren ook afgelopen schooljaar
gekregen om ook alle kinderen met een
een betere data-analyse van de thuiszitters, droegen
één of twee consulenten verbonden. De consulent
schoolinschrijving die geoorloofd thuiszitten in
bij aan de herziene versie van de ‘Handreiking
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
5
rollen, taken en verantwoordelijkheden’ en aan
afnemend verzuim, zijn er sommige jongeren die
nauw samen met de arbeidsmarktregio en de
waren betrokken bij de analyse naar de doelgroep
heel veel verzuimen.
scholen. Als voorbereiding op de nieuwe wetgeving
hoogbegaafde kinderen.
is extra ingezet op de entree opleiding. Daarnaast Jongeren zonder schoolinschrijving zijn in beeld bij
heeft het Doorstroompunt zich op de nieuwe
Het Doorstroompunt en voortijdig schoolverlaten
het Doorstroompunt; het Doorstroompunt bereikt
opdracht voorbereid door in pilots jongeren langer
een groot deel van deze groep. De consulenten
te monitoren en begeleiden (tot 27 jaar) zoals
In het voorkomen van voortijdig schoolverlaten
van het Doorstroompunt zetten zich in om deze
wordt voorgesteld in de nieuwe wet. Deze pilots
(vsv) werken veel partijen (scholen, gemeenten,
jongeren zo nodig begeleiding te bieden naar
voor de doelgroep 23-27 jaar geven steeds meer
het Doorstroompunt) samen. Samen met
school en werk. Er zijn veel jongeren gebeld en thuis
inzichten, waardoor het Doorstroompunt goed
de jongeren en ouders wordt ingezet op het
bezocht. Met de meeste voortijdig schoolverlaters
voorbereid is op deze opdracht.
voorkomen van uitval. Daar waar dat geen optie
gaat het goed. Zij geven aan met veel plezier te
is, wordt zo mogelijk ingezet op begeleiding naar
werken. Vaak werken zij in loondienst en soms
werk of andere vormen van begeleiding. Dat deze
hebben zij een eigen onderneming. Op de krappe
samenwerking succesvol is, blijkt uit het percentage
arbeidsmarkt zijn nog steeds veel kansen voor
nieuwe vsv’ers dat het afgelopen schooljaar verder
jongeren; ook zonder startkwalificatie.
is gedaald én lager is dan in benchmarkregio’s. Ook het verzuim van de mbo’ers daalde het
Het afgelopen schooljaar is de voorbereiding op de
afgelopen schooljaar. De consulenten van het
nieuwe wetgeving (ingangsdatum 1 januari 2026)
Doorstroompunt hebben zich, samen met het
‘van school naar duurzaam werk’ voortgezet. Het
mbo, ingezet om verzuim en schooluitval zo
doel van deze wet is zorgen voor meer gelijke
veel mogelijk te voorkomen. De consulenten
kansen. Jongeren die het nodig hebben krijgen
werken zo veel mogelijk op locatie van het mbo,
hulp in de stap van school naar werk. De wet
zodat samenwerken vanzelfsprekend wordt. Het
heeft invloed op de dienstverlening van mbo-
Doorstroompunt sprak het afgelopen schooljaar
instellingen, gemeenten en het Doorstroompunt
met meer jongeren en hun ouders, dan het
omdat zij jongeren ondersteunen in deze stap. In de
voorgaande schooljaar. Hoewel er sprake is van
voorbereiding op de wet werkt het Doorstroompunt
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
6
Inleiding We werken bij het RBL in opdracht van 11 gemeenten, als onderdeel van Regio Holland Rijnland. Leidend hierbij is het beleidsplan 2022-2025. Hierin heeft het Algemeen Bestuur van Regio Holland Rijnland de missie van het RBL als volgt vastgesteld:
Missie van het RBL Iedereen verdient kansen op onderwijs en ontwikkeling. Sommige kinderen en jongeren hebben steun nodig bij het grijpen van die kansen. Wij bieden die steun.
Waar we spreken van kinderen en jongeren gaat het om de doelgroep van 5- tot 23-jarigen. Onze primaire inzet is dat alle jongeren tussen de 5 en 23 jaar die daartoe in staat zijn, onderwijs volgen tot zij een startkwalificatie hebben behaald. Wanneer dat op geen enkele manier haalbaar is, helpen we jongeren op andere manieren – richting werk, zorg of een vorm van dagbesteding.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
7
Juridische kaders
Jaarverslag 2024-2025
De juridische kaders waarbinnen het Regionaal
Doorstroompunt-wetgeving
In dit jaarverslag rapporteert het RBL over haar
Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland (RBL)
Naast de Leerplichtwet voert het RBL de
inzet in schooljaar 2024-2025. De eerste twee
opereert zijn de Leerplichtwet (voor minderjarigen)
Doorstroompunt-functie uit, voor jongeren
hoofdstukken beschrijven onze inzet en resultaten
en de Doorstroompunt-wetgeving:
onder de 23 jaar. Doel van de Doorstroompunt-
in het primair onderwijs (po) en voortgezet
wetgeving is het scheppen van voorwaarden
onderwijs (vo), zowel op onze wettelijke taken
voor jongeren om de voor hen hoogst
als op onze aanvullende regionale opdracht.
Leer- en kwalificatieplicht
haalbare en meest passende onderwijs- en/of
Daarbij is ook aandacht voor de belangrijkste
Alle kinderen in de leeftijd van 5 tot en met
arbeidsmarktpositie te bereiken.
cijfers en ontwikkelingen van afgelopen jaar. In
15 jaar die in Nederland wonen, zijn leerplichtig.
de drie hoofdstukken die daarop volgen gaan we
Zij moeten ingeschreven zijn op een school en
De Doorstroompunt-functie omvat vier taken:
in op onze inzet en resultaten in het middelbaar
onderwijs volgen op de school waar ze staan
• Zorgdragen voor goede registratie van alle
beroepsonderwijs (mbo), namelijk voortijdig
ingeschreven. De leerplicht duurt tot en met
jongeren tussen 18 en 23 jaar die niet op
schoolverlaten en verzuim op het mbo. Tot slot is
het einde van het schooljaar waarin het kind
school zitten en nog geen startkwalificatie
te lezen hoe het RBL zich ontwikkelt als lerende
16 jaar wordt. Met de kwalificatieplicht
behaald hebben.
organisatie.
wordt de leerplicht verlengd tot de dag dat
• In beeld brengen en begeleiden van jongeren
de leerling een startkwalificatie (minimaal
die zijn uitgevallen, gericht op terugleiden
diploma op havo of mbo2-niveau) heeft
naar school, werk of een combinatie daarvan.
gehaald, of tot de dag waarop de leerling 18 jaar wordt.
• Coördineren en initiëren van samenwerking tussen partijen die te maken hebben met deze jongeren en het onderhouden van dit netwerk.
• Alle jongeren in beeld houden die van het Praktijk- en Speciaal onderwijs afkomen.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
8
1
Wettelijke leerplichttaken po en vo Het RBL heeft de wettelijk taak om ongeoorloofd verzuim te monitoren en aan te pakken. In dit hoofdstuk worden als eerste de belangrijkste cijfers en ontwikkelingen rond het ongeoorloofd verzuim besproken. Daarna is beschreven wat de inzet van het RBL hierop is geweest het afgelopen schooljaar.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
9
1.1 Cijfers en ontwikkelingen
Aandeel po/vo jongeren (5-18 jaar) dat 1 of meerdere keren is gemeld voor verzuim Per gemeente, per 1000 ingeschreven jongeren
Afgelopen schooljaar zijn 22 op de 1000 ingeschreven kinderen (2,2%) bij ons gemeld voor verzuim1. Net als voorgaande jaren werden in
40
gemeente Leiden – met 2,8% van de ingeschreven
35
kinderen tussen de 5 en 18 jaar (28 op de 1000
30
jongeren) – relatief de meeste kinderen gemeld.
25
Het totale verzuim in de regio is gedaald en dit geldt ook voor ongeveer de helft van de individuele gemeenten.
28 25
23
22
21
20
18
16
14
15
20
20
11
10 5
2020-2021
1
ou de
Zo et er w
ho te n
Vo or sc
Te yl in ge n
ee st tg
ijk No or
O eg s
dw
se Li s
rp rd o
n Le id e
Le id e
ijk tw
ag
en
Ka
Br a
ill
eg om
as se m
0
Ka
Ze is heel kundig in wat ze doet en een prettige ketenpartner om mee samen te werken.
H
Vo-school
2021-2022
2022-2023
2023-2024
2024-2025
Dit gaat om relatief verzuim, zoals spijbelverzuim, luxe verzuim en overig verzuim (incl. preventieve verzuimmeldingen).
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
10
Aantal meldingen in het primair onderwijs blijft laag
we 1866 meldingen voor 1075 personen, in het
Afgelopen jaar ontvingen wij 211 verzuimmeldingen
personen. Soms waren dit meerdere meldingen
vanuit het po (over 178 personen). Het aantal
per persoon. We zien ook dat er minder sprake
verzuimmeldingen dat wij vanuit het po ontvangen
is van verzuimrecidive. Dit is gedaald van 16%
blijft laag. Sommige kinderen worden wel met
in schooljaar 2023-2024 naar 13% afgelopen
grote regelmaat ziekgemeld door hun ouders, wat
schooljaar. Bij recidive zijn we soms genoodzaakt
in eerste instantie als geoorloofd verzuim wordt
handhavend op te treden. Zeker wanneer er geen
vastgelegd en niet bij het RBL kan worden gemeld.
complexe problematiek speelt. Hierbij verwezen
Dit verzuim kan problematisch worden en alsnog
we net zo vaak naar Halt als vorig schooljaar,
resulteren in een thuiszitter. Scholen zijn op de
maar wel meer dan de jaren ervoor. Het RBL kan
hoogte van het belang van tijdig melden om erger
jongeren van 12 tot 18 jaar naar Halt verwijzen,
verzuim of uitval te voorkomen.
wanneer er sprake is van minimaal 12 uur afwezig/
vorige jaar waren dat 2131 meldingen voor 1118
te laat en maximaal 60 uur afwezig/te laat. Bij Het aantal meldingen voor ‘luxe verzuim’ steeg de
Halt gaat de jongere starten met een Halt-
afgelopen jaren, maar is dit jaar gelijk gebleven. Het
traject. Meestal bestaat het traject uit meerdere
gaat hierbij om kinderen die zonder toestemming
gesprekken, een digitale leeropdracht en een
buiten de schoolvakanties op vakantie gaan.
gesprek met afspraken voor de toekomst. Er kan ook een werkstraf worden opgelegd. Het doel
Verzuim in het voortgezet onderwijs flink gedaald
van Halt is om ervoor te zorgen dat de jongere in
Het verzuim in het vo is flink gedaald. Scholen waar
te voorkomen dat jongeren gelijk strafrechtelijk
sprake is van veel verzuim vanwege de doelgroep,
vervolgd worden met een proces-verbaal, is het
zijn beter gaan melden. Het verzuim wordt steeds
belangrijk dat scholen tijdig melden. Als verzuim
beter geregistreerd en er wordt meer ingezet
gemeld wordt na de 60 uurs-grens is een traject
op preventie. In het afgelopen schooljaar kregen
bij Halt niet meer mogelijk.
de toekomst betere keuzes kan maken. Juist om
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
11
Meer processen-verbaal bij complexe verzuimcasuïstiek Bij complexe verzuimcasuïstiek is afgelopen schooljaar vaker een proces-verbaal opgemaakt. Er
Aantal absoluut verzuimers weer verder gedaald Absoluut verzuim, langer dan 3 maanden in schooljaar 250
speelt dan problematiek rondom de jeugdige en het verzuim. Deze afweging wordt zorgvuldig gemaakt door de consulenten, waarbij altijd gekeken wordt
216 200
189
naar het belang van de leerling. Een proces-verbaal kan bijvoorbeeld een middel zijn om hulp op gang te krijgen of om te begrenzen, daar waar dat niet op
145
150
een andere manier gebeurt.
Aantal absoluut verzuimers opnieuw gedaald
100
Het aantal absoluut verzuimers is, net als vorig jaar, gedaald. Dit zijn kinderen die leerplichtig zijn, maar geen schoolinschrijving hebben. In het schooljaar
80
83
2020-2021
2021-2022
50
2022-2023 was er sprake van een grote stijging vanwege de komst van een grote groep Oekraïense vluchtelingen. Van deze groep hadden op dat moment 101 kinderen geen schoolinschrijving. Dit
0 2022-2023
2023-2024
2024-2025
jaar zijn dat er nog maar 23. De doelgroep is goed in beeld en vanuit het onderwijs wordt er alles aan gedaan om voldoende aanbod voor hen te creëren.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
12
Er zijn verschillende redenen waarom een kind
Oorzaken absoluut verzuim
thuis komt te zitten zonder een schoolinschrijving. Een deel is administratief van aard, zoals een
250
verhuizing of het wachten op het startmoment van school. Vanuit het RBL wordt altijd gekeken naar de oorzaak van het absoluut verzuim, zodat de juiste ondersteuning geboden kan worden. Bij enkele
200
Overig
kinderen speelt dermate veel problematiek dat
67
Reden (nog) niet bekend
onderwijs nog niet aan de orde is. Een beroep op vrijstelling is dan een vervolgstap. Toch is veel van het absoluut verzuim binnen het schooljaar weer
16
opgelost. Zo gaan 33 kinderen weer naar school en
32
zijn eveneens 25 kinderen inmiddels weer verhuisd 59
100
minderjarigen zonder schoolinschrijving, maar
32
sommigen van hen zitten wel al in een proces om tot een inschrijving te komen.
27 46
2025) nog een groep van zo’n 46 leerplichtige
50
10
16
13 6 10
46
36
0
3 11
8 10
2020-2021
2021-2022
25 31 5 4 7
15
17
17
2022-2023
2023-2024
2024-2025
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
Psychisch, HoogBeg/HoogSens. Psychisch (externaliserend) Psychisch (internaliserend)
11 1 16
21 10
24
Verhuisd Fysieke oorzaak
8
uit de regio. 30 kinderen zijn 18 geworden en niet langer leerplichtig. Er resteert (dd. 1 augustus
Aangemeld op school, wacht op startmoment
71
150
13
Vrijstellingen in de regio
Aantal vrijstellingen 5 onder a licht gestegen Vrijstellingen 5 onder a, langer dan 3 maanden in schooljaar
Het RBL heeft de wettelijke taak om vrijstellingen te beoordelen en monitoren. Dit gaat om verschillende vrijstellingen, zoals vrijstelling 5 onder b2
350
(59 lopende vrijstellingen) en vrijstelling 5 onder c3 (116 aantal lopende vrijstellingen). Meer informatie
287
300 268
hierover is te lezen in het tabellenboek. Vanuit het RBL hebben we daarnaast veel te maken met de
250
222
vrijstellingen 5 onder a. Een vrijstelling 5 onder a is een vrijstelling die wordt afgegeven als er sprake is van
200
185
197
lichamelijke of psychische redenen waardoor het kind niet naar school kan gaan. Een groot gedeelte van deze vrijstellingen wordt afgegeven voor kinderen waarbij sprake is van meervoudige problematiek. Het RBL beoordeelt deze vrijstellingen niet zelf, dit wordt door een onafhankelijke arts of instelling gedaan.
150
100
50
Het aantal vrijstellingen 5 onder a is dit jaar, net als voorgaande jaren, licht gestegen. Dit heeft te maken met een stijging van het aantal kinderen met
0 2020-2021
2021-2022
2022-2023
2023-2024
2024-2025
meervoudige problematiek. Het afgelopen jaar waren dat er 32 meer dan het jaar ervoor.
2 3
Artikel 5 onder b van de Leerplichtwet biedt ouders/verzorgers de mogelijkheid om voor hun kind vrijstelling van inschrijving op een school aan te vragen, omdat zij overwegende bezwaren hebben tegen de richting (levensbeschouwelijk of pedagogisch) van het onderwijs op alle voor hen toegankelijke scholen. Artikel 5 onder c van de leerplichtwet kan worden afgegeven wanneer een kind in Nederland woont, maar op een school in het buitenland onderwijs volgt.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
14
1.2 Inzet van RBL op de wettelijke leerplichttaken
Naar aanleiding van een melding stemt het RBL af
het po gaven de meldingen van het luxe verzuim hier
met school en gaat de consulent waar nodig met
aanleiding toe. In het vo kwamen vanuit sommige
de leerling en ouder(s)/verzorger(s) in gesprek
scholen meer meldingen dan voorheen die reden
De eerste verantwoordelijkheid voor het stimuleren
om de reden van het verzuim te bepalen. Verzuim
gaven tot het opmaken van een proces-verbaal.
van schoolaanwezigheid en het aanpakken van
kan namelijk een signaal zijn van achterliggende
verzuim ligt bij de school. Als RBL ondersteunen we
problematiek. In alle gevallen gaat het RBL samen
Preventief inzetten om verzuim tegen te gaan
de school bij het voorkomen van verzuim en uitval.
met de leerling, ouder(s)/verzorger(s), de school
Afgelopen schooljaar hebben we op een aantal
Aan iedere school was ook afgelopen schooljaar
en eventueel andere instanties op zoek naar een
vo-scholen preventieve gesprekken gevoerd.
een verzuimconsulent verbonden. Om goede
oplossing om het verzuim terug te dringen.
Op deze scholen is de afspraak gemaakt dat de verzuimconsulent al in gesprek gaat met een leerling
afspraken te maken hebben we zoals elk jaar alle po- en vo-scholen bezocht. Daarnaast hebben we
In het gesprek met de leerling en ouder(s)/
en ouder wanneer er nog geen sprake is van 16 uur
op alle vo-scholen startgesprekken geïnitieerd waar
verzorger(s) gaan onze consulenten altijd na of het
in 4 weken of 12 keer te laat/spijbelen in het kader
de verschillende ketenpartners, zoals jeugdteams,
verzuim verwijtbaar is. Dit is niet altijd het geval.
van Halt. De eerste resultaten hiervan zijn positief.
de JGZ en het samenwerkingsverband, afspraken
Wanneer het verzuim verwijtbaar is, maakt het RBL
Een deel van de jongeren stopt met verzuimen of te
maakten over de samenwerking op de scholen.
afspraken om het verzuim te stoppen. Een officiële
laten komen na zo’n preventief gesprek. In schooljaar
waarschuwing kan dan op zijn plaats zijn. Wij wijzen
2025-2026 wordt deze inzet verder verkend en als
Verzuimmeldingen afhandelen volgens de MAS en in gesprek met ouders
jongeren er dan op dat nogmaals verzuimen zou
dat passend en mogelijk is verder uitgebreid.
kunnen leiden tot een Halt-verwijzing of proces-
Naast de preventieve gesprekken zijn er ook meer
Als een minderjarige leerling minimaal 16 uur in
verbaal. Wanneer het verzuim continueert, kan
verzuimgesprekken (na een DUO-melding) op de
4 weken (spijbel) verzuimt is de school wettelijk
handhaven passend zijn. Het RBL handhaaft in
scholen gevoerd. Op een aantal scholen verspreid
verplicht een verzuimmelding te doen bij DUO. De
principe alleen bij het vermoeden dat dit een positief
over de regio wordt daartoe met spreekuren
school geeft daarbij ook aan of actie gewenst is.
effect heeft op de leerling en ouder(s)/verzorger(s).
gewerkt.
Luxe verzuim kan vanaf 1 schooldag worden gemeld.
Wij volgen hierin de landelijke richtlijnen, zoals
Via DUO komt de melding bij het RBL binnen. Onze
geformuleerd in de MAS (Methodische Aanpak
consulenten hebben 211 verzuimmeldingen voor
Schoolverzuim). Dit schooljaar is vaker een proces-
het po verwerkt en 1866 meldingen voor het vo.
verbaal opgemaakt dan voorgaande schooljaren. In
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
15
Informatie voor scholen en aandacht voor schoolaanwezigheid
in nieuwsbrieven en in overleggen vragen we hier
Het RBL ziet het als haar taak om scholen en andere
we scholen en partners afgelopen jaar actief
partijen te informeren over regels, afspraken en
geïnformeerd over onderwerpen als zorgplicht,
ontwikkelingen rond verzuim, daar waar dat bij hen
luxe verzuim, in- en uitschrijven, schorsen en
nog niet bekend is. Een voorbeeld hiervan is het
verwijderen.
doorlopend aandacht voor. Daarnaast hebben
Ketenpartner
Ze komt heel zorgvuldig en volledig over. Ze is kritisch en empathisch. Fijn om mee samen te werken.
tijdig melden van verzuim. Tijdens schoolbezoeken, Ook zijn we gestart met het aandacht vragen voor schoolaanwezigheid. De focus op school aanwezigheid in plaats van afwezigheid (verzuim) is een positieve benadering van leerplicht, waarbij het bevorderen en behouden van betrokkenheid bij de school centraal staat. Scholen zijn hiervoor aan zet, maar vanuit het RBL ondersteunen we deze ontwikkeling. De eerste gesprekken hierover zijn intern en met de samenwerkingsverbanden gevoerd. In het schooljaar 2025-2026 wordt dit opgevolgd en bekijken we hoe schoolaanwezigheid meer vorm kan krijgen in de regio.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
16
De inzet op het tegengaan van absoluut verzuim
de samenwerkingsverbanden om jaarlijks met
geweest. Hierin is vastgesteld dat Regio Holland
elkaar te bekijken of deze vrijstellingen verlengd
Rijnland inderdaad grote stappen heeft gemaakt in
Wanneer minderjarige kinderen in onze gemeenten
moeten worden. Een deel van deze kinderen is
het verstandig omgaan met politiegegevens en op
staan ingeschreven, maar geen schoolinschrijving
vrijgesteld van de leerplicht tot ze 18 jaar worden.
vrijwel alle punten meer dan voldoet aan de gestelde
hebben, krijgt het RBL een signaal dat er mogelijk
Voor de vrijstellingsaanvragen die niet via een
eisen. Eventuele aandachtspunten worden in het
sprake is van thuiszitten (‘absoluut verzuim’).
instelling komen hebben we afspraken gemaakt
nieuwe schooljaar opgepakt.
Wij nemen contact op met de laatst bekende
met Hecht GGD Hollands Midden en Quistet om
school en met ouder(s)/verzorgers om erachter te
ons te adviseren over het al dan niet afgeven van
komen waarom het kind of de jongere niet staat
de vrijstelling. Er is namelijk altijd een verklaring
ingeschreven. Het komt regelmatig voor dat het kind
nodig van een onafhankelijk arts. De afspraak is dat
verhuisd is, maar nog niet is uitgeschreven uit de
de onafhankelijke arts bij elke beoordeling contact
gemeente. Is dat niet het geval dan sturen wij aan op
zoekt met het samenwerkingsverband om de
een schoolaanmelding. Als RBL ondersteunden wij
onderwijsmogelijkheden in de regio mee te kunnen
daarnaast gemeenten en onderwijs door maandelijks
nemen in het advies, mits ouders daar toestemming
een update te sturen van het aantal nieuwkomers-
voor geven. We evalueren deze samenwerking en de
kinderen per sub-regio dat (nog) zonder inschrijving
afspraken daarin.
is. Op deze manier hebben alle partijen een goed beeld gekregen van de opgave.
Verstandig omgaan met politiegegevens Regio Holland Rijnland wil vanzelfsprekend de privacy
Het monitoren en beoordelen van vrijstellingen
van inwoners zo goed mogelijk beschermen. Naast
Zoals aangegeven in het vorige hoofdstuk zijn er
(AVG) geldt voor het RBL ook de Wet op de
in onze regio 287 kinderen met een vrijstelling
Politiegegevens (WPG). In het afgelopen schooljaar
5 onder a. De meesten van hen gaan dagelijks
zijn grote stappen gezet in de naleving van deze wet,
naar een instelling of wonen daar. Wij hebben
waarbij de verbeterpunten uit de interne audit van
afspraken met de instellingen in onze regio en
2023 zijn opgepakt. Begin 2025 is een externe audit
de Algemene Verordening Gegevensbescherming
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
17
2
Aanvullende regionale opdracht De Onderwijsinspectie verstaat onder thuiszitters alle kinderen die geen schoolinschrijving en geen vrijstelling hebben en de leerlingen die langer dan 4 weken ongeoorloofd afwezig zijn op school. Onderwijs- en gemeentebestuurders binnen regio Regio Holland Rijnland en het RBL constateerde in 2019 dat door deze smalle definitie lang niet alle kinderen die thuiszaten in beeld waren. Ook kregen kinderen die ‘geoorloofd’ thuiszaten niet altijd de juiste ondersteuning en kansen op ontwikkeling4. Daarom heeft het RBL de aanvullende opdracht gekregen om ook alle kinderen met een schoolinschrijving die geoorloofd thuiszitten in beeld te krijgen en te helpen bij het vinden van een passend aanbod voor hen. Het RBL verstaat daarom sinds 2019 onder thuiszitters alle kinderen die geen onderwijs volgen tussen de 5 en 18 jaar, zonder een startkwalificatie. In dit hoofdstuk leggen we verantwoording af over aanvullende regionale opdracht, namelijk onze inzet op het geoorloofd verzuim.
4
Meer hierover is te lezen in het rapport van Ingrado uit 2023: Ingrado - Iedere jongere heeft recht op ontwikkeling.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
18
2.1. Cijfers en ontwikkelingen Aantal kinderen met schoolinschrijving dat thuis zit gestegen
Het feit dat kinderen geen onderwijs volgen betekent
jeugdhulp of een andere vorm van ondersteuning,
niet dat zij geen invulling van de dag hebben. Een
zoals het jeugdteam. Hier werken ze op hun eigen
groot gedeelte van de kinderen gaat naar een
manier aan hun ontwikkeling.
dagbesteding, krijgt specialistische ambulante
382 kinderen met een schoolinschrijving volgden vorig schooljaar een aaneengesloten periode van
Terugkeer naar school Situatie einde schooljaar
drie maanden of langer helemaal geen onderwijs5. Deze groep is ten opzichte van vorig jaar (313 kinderen) opnieuw gestegen, maar wel minder hard dan het jaar ervoor. Een meerderheid van
450 400
hen (213) volgt aan het eind van het schooljaar nog steeds geen onderwijs. Als kinderen eenmaal uit zijn gevallen, blijkt terugleiden naar onderwijs lastig. Vanuit het RBL blijven we deze doelgroep monitoren en ondersteunen. Voor een deel (109)
350 300 213 250
Overig
verandert de situatie wel ten goede. Van deze groep volgden 28 leerlingen aan het eind van het schooljaar weer deels onderwijs, veelal in de vorm van een opbouwschema. Voor 81 kinderen gold dat zij aan het eind van het schooljaar weer volledig onderwijs volgden.
184
200
Gedeeltelijk naar school
150
52
108 100 51
0
6 4 26 13 2020-2021
5
Vrijstelling
177
50
Nog open (0% onderwijs)
20 3 23
28 3 30
27
29
2021-2022
2022-2023
30 3 38
8 28 81
58 2023-2024
Weer naar school
2024-2025
Naast de 382 kinderen die geoorloofd volledig thuiszaten is het RBL ook betrokken bij de groep kinderen die minder dan 50% naar school gaat en risico heeft om verder uit te vallen.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
19
Psychische problematiek nog altijd belangrijkste reden voor thuiszitten
Jongeren zijn vaker eenzaam, ervaren steeds meer
verslaving, angsten etc.) ook regelmatig
druk om te presteren (o.a. op school) en hebben
andere factoren ten grondslag liggen aan het
Als RBL registreren wij de oorzaak van thuiszitten .
meer stressklachten. Bij het RBL zien we dat er
thuiszitten, zoals gezinsproblematiek, pesten en
Zo’n 343 kinderen van de in totaal 382 kinderen volgen
naast zogeheten kindfactoren (psychische stoornis,
criminaliteit.
6
geen onderwijs omdat er sprake is van psychische problematiek. Vaak (227 kinderen) gaat het om internaliserende psychische problematiek (angst, depressie, eetstoornissen etc.). Bij 95 kinderen met een schoolinschrijving was externaliserende psychische problematiek de voornaamste reden van uitval. 21 kinderen volgen geen onderwijs vanwege oorzaken
Oorzaken langdurg geoorloofd verzuim 450 400
gerelateerd aan hoogbegaafdheid/hoog-sensitiviteit.
350
De groep kinderen die vanwege psychische
300
20 19 21 34
problematiek geen onderwijs volgt, neemt de laatste jaren flink toe. Als regio zijn we hier niet uniek in. Het aantal jongeren in Nederland met psychische problemen is de afgelopen jaren sterk toegenomen en die problemen worden bovendien steeds complexer. Dit bleek uit de Gezondheidsmonitor Jeugd 20237 en uit gezondheidsonderzoek van het RIVM in 20258. 6
7 8
De geregistreerde oorzaak is een subjectieve inschatting van de consulent, op basis van de informatie die hij/zij heeft. Het aantal ‘categorieën’ oorzaken is daarom bewust beperkt gehouden. Wij zijn immers geen arts en kunnen geen diagnose stellen. Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 | Gezondheidsmonitor (monitorgezondheid.nl) Mentale gezondheid | RIVM
22 9 15
250 200
100 50
Overig Fysieke oorzaak
54
Psychisch, HoogBeg/HoogSens. Psychisch (externaliserend) Psychisch (internaliserend)
40 12 4 7 23
95
60
15 4 9
150
15 16
161
194
227
113
54 0
2020-2021
2021-2022
2022-2023
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
2023-2024
2024-2025
20
Samen aan de slag voor een dekkend onderwijszorg-continuüm Onderwijs-, zorgpartners en gemeenten werken gezamenlijk aan een dekkend onderwijszorgcontinuüm, waarbij ieder kind een plek heeft
Vo-school
Tijdens MDO heeft ze een rustgevende en proactieve houding. Ouders en leerlingen reageren goed op haar aanwezigheid. Ze is bereid om net dat extra stapje te zetten. De lijnen zijn kort, voornamelijk bij de complexe casussen.
om zich te kunnen ontwikkelen. Dat lukt nog niet voor ieder kind. Wel wordt in de regio steeds meer maatwerk ontwikkeld op de scholen, waardoor kinderen die extra aandacht of een meer prikkel arme omgeving nodig hebben toch onderwijs kunnen blijven volgen in een schoolse setting. Veel kinderen die geen onderwijs volgen zitten op een dagbestedingsplek. Hier wordt steeds vaker een vorm van educatie of onderwijs aan toegevoegd, al is dat soms maar voor enkele uren in de week. Daarnaast bekijken samenwerkingspartners hoe meer kinderen de overstap kunnen maken van een dagbestedingsplek terug naar een onderwijszorgarrangement of een school.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
21
2.2 Inzet van RBL op geoorloofd verzuim
Alle thuiszitters in beeld Om ervoor te zorgen dat er een oplossing komt voor
In gesprek over oorzaken verzuim en regie bepalen
alle kinderen die thuiszitten, dienen deze kinderen
Het RBL voert twee à drie keer per schooljaar met alle
Het RBL zet zich actief in om thuiszitten te
wel in beeld te zijn. Daarom registreert het RBL
vo-scholen het gesprek over leerlingen die volledig
voorkomen en te verminderen, zodat ieder
deze kinderen en de oorzaken van uitval. Waarom
thuiszitten en kinderen die structureel minder dan 50%
kind zich zo goed mogelijk kan ontwikkelen.
vallen kinderen uit? Om welke doelgroep kinderen
van het onderwijs volgen. Alle po-scholen is gevraagd
Dit is aanvullend op de wettelijke taken
gaat het? En hoe kan er effectief gebruik worden
om – wanneer het speelt – langdurig geoorloofd
vanuit de Leerplichtwet. We doen dit voor
gemaakt van de mogelijkheden in onze regio? De data
verzuim te melden bij het RBL. Ook met die scholen
twee doelgroepen: de kinderen die met een
delen we, daar waar wettelijk gezien mogelijk vanuit
zoeken we vervolgens regelmatig contact. In de
schoolinschrijving volledig thuiszitten (zoals
privacybescherming, met relevante partijen om zo
gesprekken met de scholen bespreken consulenten
hierboven beschreven) en de kinderen die
goed mogelijk casusoverleg te kunnen voeren, om
wat de oorzaak is van het (gedeeltelijk) thuiszitten, wat
minder dan 50% van de tijd naar school
samen slimme manieren te bedenken om thuiszitten
de huidige dagbesteding is, hoeveel onderwijs het kind
gaan maar nog niet volledig zijn uitgevallen
zoveel mogelijk tegen te gaan en om hiaten in het
nog volgt en welk plan er is voor (volledige)terugkeer
(zogeheten risicoleerlingen).
onderwijs-zorgcontinuüm in beeld te brengen.
naar school. Ook wordt expliciet stilgestaan bij de vraag of – en vanuit welke ketenpartner - de regie is belegd. Het is namelijk essentieel dat er een partij is die zich verantwoordelijk voelt voor de voortgang in de casus. Meestal is dat de school, maar vooral wanneer het kind al langer niet naar school gaat, is dit vaker iemand uit het jeugdteam of de jeugdhulpverlener. Indien regie ontbreekt en de casus stagneert, zorgen we dat iemand de regie alsnog oppakt of pakken we deze rol zelf op.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
22
Samen met partners op zoek naar een oplossing
zeker bij. Soms houden scholen de problematiek
bezig om samenwerkingspartners zo goed mogelijk
lang binnen de school. Zij kloppen dan pas aan
te informeren. Het is positief dat samenwerkings
De intensiteit van onze betrokkenheid verschilt
als de situatie geëscaleerd en onhandelbaar is
partners ons goed weten te vinden en dat zij goed
per casus. Wanneer er duidelijke afspraken zijn
geworden. Op dat moment kan het RBL veelal
geïnformeerd willen zijn. Echter betekent de rol van
tussen school, ouder, kind en hulpverlening en
minder betekenen. Hier vragen wij doorlopend bij de
vraagbaak ook een flinke tijdsinvestering. Komend
deze ook worden opgevolgd, hebben wij meestal
scholen aandacht voor.
schooljaar bekijkt het RBL hoe we zo efficiënt
een monitorende rol. Wanneer er onduidelijkheid
mogelijk aan deze rol kunnen voldoen. Bijvoorbeeld
of onenigheid is of het proces stagneert om
We investeren samen met andere partijen in
door het beschikbaar stellen van informatie op de
andere redenen hebben we een meer regisserende
‘integraal arrangeren’ (goed samenwerken
website of op een andere manier.
en sturende rol. Dit betekent ook dat wij
tussen school en ketenpartners teneinde een
anderen kunnen wijzen op hun verplichtingen
samenhangend aanbod van onderwijs/begeleiding/
Regionale samenwerking op beleidsniveau
of verantwoordelijkheid op grond van regionale
zorg aan te kunnen bieden). Het is essentieel
Ook afgelopen schooljaar werkte het RBL op
afspraken en wet- en regelgeving. Vanuit de neutrale
dat er een plan is voor (volledige)terugkeer naar
beleidsniveau actief samen met partijen in de regio.
positie tussen alle partijen (school, ouder, kind,
onderwijs, vastgelegd in het OPP. Eind 2024 is een
Dit deden we door onze deelname en inbreng bij
jeugdhulp) werken we toe naar de beste oplossing
nieuwe versie van de handreiking ‘rollen, taken
de regionale werkgroep onderwijs-jeugdhulp en
voor het kind.
en verantwoordelijkheden voor professionals’
andere (sub)regionale overleggen. In de regionale
vastgesteld en verspreid. Het RBL heeft de regionale
werkgroep zetten wij ons o.a. actief in voor een
Preventief inzetten en integraal arrangeren
afsprakenkaart aangepast, waarin alle partners
betere data-analyse van de thuiszitters, droegen
Juist omdat het terugleiden van thuiszitters
zich committeren aan de afspraken bij verzuim of
we bij aan de herziene versie van de handreiking en
naar onderwijs zo lastig is, is preventie zeer
thuiszitten.
aan de analyse naar de doelgroep hoogbegaafde
belangrijk. Sommige scholen maken tijdig en
kinderen. Daarnaast verkenden we waar de thuis
adequaat gebruik van externe partijen, zoals
Vraagbaak voor scholen
zitters in onze regio zich binnen het fasenmodel
het samenwerkingsverband passend onderwijs,
Naast onze inzet op casusniveau merken we dat
onderwijs-zorgcontinuüm bevinden en hoe we met
de JGZ, het RBL en de jeugdteams. Hier
scholen ons steeds vaker weten te vinden met vragen
elkaar meer van hen met elkaar kunnen terugleiden
helpen de casuïstiekbesprekingen met de vo-
over wettelijke rollen, taken en verantwoordelijkheden.
naar een onderwijsplek.
samenwerkingsverbanden en de scholen ook
Consulenten zijn een gedeelte van de werkweek
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
23
3
Voortijdig schoolverlaten voorkomen In dit hoofdstuk lichten we de ontwikkelingen en de inzet van het Doorstroompunt van het RBL toe bij het voorkomen van voortijdige schoolverlaten (vsv) op het mbo. Het Doorstroompunt heeft hierin een wettelijke taak namens de gemeenten. Hierbij gaat het om het monitoren en begeleiden van verzuimende studenten én het voorkomen van uitval. Verzuim is meestal een voorbode van schooluitval. Onze doelstelling is: verzuimende leerlingen uit het mbo volgen na onze interventies vaker de lessen. Dit hoofdstuk wordt ingeleid met informatie over de oorzaken van voortijdig schoolverlaten en de belangrijkste cijfers van het afgelopen schooljaar, daarna wordt ingegaan op de inzet van het Doorstroompunt in het afgelopen schooljaar. Ook wordt de werkwijze van het Doorstroompunt toegelicht.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
24
3.1 De oorzaken van voortijdig schoolverlaten In recent onderzoek van Regioplan in opdracht van Ingrado9, worden de belangrijkste oorzaken van schoolverlaten weergegeven. Deze oorzaken zijn opgedeeld in drie categorieën, op basis van eerder onderzoek van het ROA10. Uit de onderzoeken blijkt dat de school gerelateerde oorzaken het belangrijkste zijn, hoewel men ook aangeeft dat het vaak om een com binatie van oorzaken gaat. Dit zien we ook terug in de jaarlijkse analyse van de nieuwe vsv cijfers van het RBL11. Bij het voorkomen van voortijdig schoolverlaten (vsv) werken veel verschillende partijen en mensen samen. Jongeren zijn natuurlijk eerst zelf verantwoordelijk voor hun schoolloopbaan. Ook hun sociale netwerk is een belangrijke factor. Daarnaast hebben docenten, mentoren en begeleiders op school een belangrijke rol. Zij hebben dagelijks contact met hun studenten.
1. SCHOOLGERELATEERD (PUSH)
2. ARBEIDSMARKTGERELATEERD (PULL)
3. STUDENTENGERELATEERD
• Verkeerde opleidingskeuze (meest voorkomend). Studenten die om deze reden uitvallen, hadden vooraf een andere verwachting van de opleiding. Hierdoor verdwijnt de motivatie. • Het schoolklimaat. Deze studenten voelen zich vaak in de steek gelaten door school. Ze ervaren een gebrek aan interesse en ondersteuning vanuit de school. • Het niet kunnen vinden van een stageplaats. • Kwaliteit van het onderwijs. Scholen met hoge uitval scoren vaak lager op onderwijskwaliteit, waaronder aspecten als leerstofaanbod, pedagogisch-didactisch handelen, onderwijsleerklimaat en begeleiding van leerlingen met specifieke behoeften. • Drempelloze doorstroom. Jongeren die het vmbo-niveau niet halen, kunnen toch instromen in het mbo, maar hebben daar een grotere kans op uitval omdat het niveau vaak te hoog is.
• Groenpluk. Studenten krijgen soms een baan aangeboden, bijvoorbeeld van hun stageplek. Leerlingen die het werken leuker vinden, worden zo verleid om met school te stoppen. • Relatief veel beschikbare vacatures. Wanneer er sprake is van een krappe arbeidsmarkt en er veel beschikbare relevante vacatures zijn, kan een student (vooral de studenten die werkgerichter zijn) er sneller voor kiezen te stoppen met de opleiding om te gaan werken.
• Persoonlijke problemen. Studenten hebben soms problemen die niet direct aan school gerelateerd zijn, bijvoorbeeld mantelzorg, zwangerschap, financiële problemen, gezondheidsklachten en verslaving. • Ouderenbetrokkenheid. Wanneer ouders/verzorgers beperkt betrokken zijn/Interesse tonen in de opleiding van de student, neemt de kans op voortijdig schoolverlaten toe.
Door hun inzet, aandacht en inspiratie dragen zij bij aan het voorkomen van voortijdige schooluitval. Het Doorstroompunt werkt met hen samen in het terugdringen van verzuim. 9 Voortijdig schoolverlaters aan het werk. Regioplan 2025 (in opdracht van Ingrado) 10 Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA). (2018). Uitval zonder diploma: Aanleiding, Kansen en Toekomstintenties. Maastricht: ROA. 11 VSV-analyse – link toevoegen naar website
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
25
3.2 Werkwijze van het Doorstroompunt bij verzuim op het mbo
Het mbo is als eerste verantwoordelijk voor de student die verzuimt. Wanneer de actie van school niet in voldoende mate leidt tot aanwezigheid op school, is er een rol voor de consulent leerrecht van het Doorstroompunt. Het Doorstroompunt stemt af met het mbo en gaat indien nodig, samen met de
Het Doorstroompunt richt zich op het kort- en
studieloopbaanbegeleider, in gesprek met de student, eventueel met de ouder(s)/verzorger(s). In deze
langdurig ongeoorloofd verzuim op het mbo. In de
gesprekken is het belangrijk de achterliggende reden van het verzuim te achterhalen. Het Doorstroompunt
aanpak heeft het Doorstroompunt te maken met
gaat samen met de student, eventueel met de ouder(s)/verzorger(s) en zo nodig met andere instanties, op
minder- en meerderjarige studenten .
zoek naar oplossingen om het verzuim te stoppen. Ook voor de mbo’ers worden de landelijke richtlijnen
12
gevolgd zoals geformuleerd in Methodische Aanpak Schoolverzuim13. Handhavende instrumenten, zoals een verwijzing naar Halt of een proces-verbaal, kunnen ingezet worden voor minderjarige studenten. Dit gebeurt alleen als er de verwachting is dat dit het verzuim van de student positief zal beïnvloeden. Meestal is dit niet het geval, omdat we zien dat verzuim vaak te maken heeft met een motivatieprobleem. Bijvoorbeeld omdat de studie inhoudelijk niet voldoet aan de verwachtingen of vanwege complexe problematiek. Inzetten op ondersteuning is dan effectiever. Het Doorstroompunt heeft bovenregionale afspraken met de Doorstroompunt regio Zuid-Holland-Oost over de inzet bij verzuim binnen de vestigingen van mboRijnland.
12 Het RBL ontvangt verzuimmeldingen van de jongeren die wonen in de Doorstroom-regio. Deze jongeren gaan naar diverse mbo-scholen; het merendeel naar mboRijnland.
13 Voor meer informatie over de Methodische Aanpak Schoolverzuim, zie MAS
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
26
3.3 Cijfers en ontwikkelingen Het Doorstroompunt ontving het afgelopen schooljaar in totaal 4435 verzuimmeldingen.
Minder verzuimmeldingen Meldingen per mbo-school 6.000
De meeste verzuimmeldingen ontvingen wij van mboRijnland; de school met de meeste
5.000
inschrijvingen van studenten uit Regio Holland Rijnland. Het aantal verzuimmeldingen van alle
4.000 3.373
scholen is gedaald ten opzichte van vorig jaar. 3.000
2.000
1.000
595 111
88
268
0 mboRijnland
ROC Mondriaan
2020-2021
2021-2022
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
ROC Amsterdam 2022-2023
ROC Nova College
2023-2024
Overige scholen
2024-2025
27
Een groot aantal studenten verzuimt meerdere
Verzuimmeldingen Meldingen per college mboRijnland
keren. De verzuimrecidive op het mbo is het afgelopen jaar wat gedaald naar 40%.
2.500
Vanuit bijna alle colleges van mboRijnland ontvingen we minder verzuimmeldingen. Opvallend is de
2.000
daling bij Business and Hospitality en de stijging bij college Start-up. Op beide colleges is extra inzet geweest om verzuim te voorkomen en om te zorgen
1.500
dat jongeren zich duurzaam kunnen ontwikkelen (zie ook hoofdstuk 4).
1.139
1.028 1.000
491
456
500
259
0 Business en Hospitality 2020-2021
Start-Up 2021-2022
Techniek en ICT 2022-2023
Welzijn en Zorg
2023-2024
Vavo
2024-2025
Contactpersoon mbo
Hij stelt in gesprekken met studenten de juiste vragen en weet vaak de problemen boven water te krijgen. Als collega kan ik altijd bij hem terecht voor vragen en adviezen. Zijn inzicht betreffende studenten heeft mij gemotiveerd om zijn aanpak te gebruiken bij de SLB gesprekken.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
28
Sommige studenten verzuimen vaak Recidivisten per college mboRijnland 100 90
85
80 70 60
59
50 40 30
25
25 17
20 10 0 Business en Hospitality
Start-Up 2020-2021
2021-2022
Techniek en ICT 2022-2023
Welzijn en Zorg 2023-2024
Vavo
2024-2025
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
29
3.4 De inzet van het Doorstroompunt bij verzuim
Gedurende het schooljaar hebben de consulenten
minder jongeren buiten de regio naar het mbo
regelmatig overleg met studieloopbaanbegeleiders
gaan. Bovendien is de werkwijze aangepast aan de
van het mbo op casusniveau. Het doel hiervan is
afspraken die gemaakt zijn binnen de betreffende
Samenwerken en inzetten op aanwezigheid
de aanwezigheid van de studenten te vergroten
Doorstroompunt-regio. Vanzelfsprekend is er wel
Aan de domeinen van mboRijnland is een vaste
en/of oplossingen te vinden voor de knelpunten
contact met deze scholen over studenten uit onze
consulent van het Doorstroompunt verbonden.
die studenten hierbij ondervinden.
gemeenten.
bij mboRijnland. Hierdoor is er regelmatig
Met de andere mbo’s, zoals ROC Mondriaan, het
Op basis van de data van het RBL en de signalen
persoonlijk contact tussen bijvoorbeeld de
Nova College en het ROC Amsterdam, wordt
van consulenten of partners worden er regelmatig
studieloopbaanbegeleider van het mbo en de
ook samengewerkt. Met de vestigingen buiten
gesprekken op andere niveaus gevoerd.
consulent leerrecht. Ook studenten kunnen
de regio is dit contact minder intensief, omdat
Bijvoorbeeld met teamleiders en de directie.
Deze consulent is meestal wekelijks aanwezig
gemakkelijk en snel worden gesproken. Op alle domeinen van mboRijnland heeft het Doorstroompunt een startgesprek gevoerd met het opleidingsteam aan het begin van het schooljaar. In dit gesprek wordt de samenwerking tussen het mbo en het Doorstroompunt besproken en er is
Contactpersoon mbo
Hij heeft een fantastische omgang met onze collega’s en studenten. Hij denkt mee met de student maar weet ook wanneer hij moet handhaven. Omdat hij bij ons op de kamer zit, is het ontzettend prettig samenwerken vanwege de korte lijntjes.
uitleg over de wettelijke taken (vooral van belang voor nieuwe docenten). In sommige klassen van mboRijnland (indien wenselijk in overleg met de opleiding) wordt aan het begin van het schooljaar door de consulent leerrecht samen met school een voorlichting gegeven aan studenten over aanwezigheid, verzuim en leerplicht en de rol van het Doorstroompunt.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
30
Inzet bij verzuimmeldingen: meer verzuimgesprekken
maar vaak heeft school al goede afspraken gemaakt
Er is niet vaak ingezet op handhavende
met de student om het verzuim te stoppen. Een
instrumenten, omdat we zien dat verzuim meestal te
Het Doorstroompunt heeft het afgelopen schooljaar
gesprek met een consulent leerrecht heeft dan geen
maken heeft met een verlies van motivatie. Dit jaar
4435 verzuimmeldingen geregistreerd en
toegevoegde waarde.
is 42 keer een officiële waarschuwing gegeven en
beoordeeld (vorig schooljaar was dit nog 4848).
3 maal een proces-verbaal opgemaakt/ verwezen
De verzuimmeldingen gingen over 1667 studenten.
Het afgelopen schooljaar is door school minder vaak
naar Halt. Dit past bij de langjarige dalende trend
Van deze studenten verzuimden 281 studenten
aangegeven dat actie van het Doorstroompunt niet
van handhaven in het mbo.
meerdere malen in het schooljaar 16 uur in 4 weken.
nodig was. Dit schooljaar werd bij 1170 meldingen
Van alle meldingen is nagegaan of er sprake was
door school aangegeven dat een gesprek met het
van ongeoorloofd verzuim, of inzet van het RBL
Doorstroompunt niet nodig was. Vorig jaar was dit
noodzakelijk was en of er risico was op uitval. Het
1374. Consulenten kunnen ook besluiten dat een
Doorstroompunt heeft het afgelopen schooljaar met
gesprek geen meerwaarde heeft (dit schooljaar bij
824 studenten uit het mbo gesprekken gevoerd en
1328 meldingen, vorig schooljaar 1370). Bijvoorbeeld
afspraken gemaakt. Dit is een stijging ten opzichte
wanneer er sprake is van een herhaalmelding,
van vorig jaar (783 studenten).
terwijl de student kortgeleden nog is gesproken. Een nieuw gesprek is op dat moment (nog) niet
Scholen meldden het verzuim van 16 uur in 4 weken,
zinvol. Wel is er regelmatig overleg tussen de
omdat er een wettelijke plicht (18-) of een boven
studieloopbaanadviseur en de consulent over de
regionale afspraak (18+) is dit verzuim te melden,
beste (vervolg)aanpak.
Contactpersoon mbo
De consulent is goed bereikbaar, staat open voor alle vragen en denk heel goed mee. Ze is echt betrokken.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
31
Minder meldingen, maar meer afspraken met studenten Aantal meldingen van mbo + vavo, naar afdoening 6.000
9
5.000
463 350
4.000
Nog open 18 376 185
2
213 883
Niet behandeld: overig
5 325
1.597
4 322 96
Niet behandeld: verzuim niet ongeoorloofd Geen actie gewenst door consulent
1.493 3.000
143
Geen actie gewenst door school
1.370 1.328
Leerling wordt uitgeschreven 1.404
PV/Halt (alleen 18-)
2.000 1.802
1.000
1.522
1.374
1.170
Afspraken gemaakt
811 127 3 43
Waarschuwing gegeven (alleen 18-)
155 4 68
82 10 74
95 6 45
72 3 42
557
672
801
783
824
2020-2021
2021-2022
2022-2023
2023-2024
2024-2025
0
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
32
Extra inzet bij de opleiding Business and Hospitality
Gedurende de taskforce-periode werd nauwelijks onderscheid gemaakt tussen studenten van 18- en
Extra inzet bij de entree opleiding van mboRijnland-pilot
Het afgelopen schooljaar heeft het Doorstroompunt
18+ in de aanpak om hen te motiveren vaker naar
Vanuit de aanpak jeugdwerkloosheid (in 2024)
deelnomen aan een taskforce bij mboRijnland,
school te gaan. Bij minderjarige studenten werden in
en gemeentelijke vsv projecten (2025) heeft het
gericht op het verminderen van ongeoorloofd
vrijwel alle gevallen ook de ouder(s) betrokken. Er is
Doorstroompunt, als pilot in voorbereiding op de
schoolverzuim en het tegengaan van ziekteverzuim
geen onderscheid gemaakt tussen ongeoorloofd en
nieuwe wetgeving, het afgelopen schooljaar extra
van studenten voor de domeinen Finance & Sales
geoorloofd schoolverzuim (ziekte). De stelregel was:
begeleiding gegeven aan jongeren binnen de
en domein Legal & Marketing van mboRijnland
“Je bent er of je bent er niet. En waarom je er niet
entreeopleiding, voor wie het betreffende onderwijs
(onderdelen van de Business and Hospitality). In de
bent, maakt ons even niet uit.”
niet passend is. Vanuit deze pilot kon dat ook
taskforce werkte de consulent leerrecht intensief
wanneer er zorg is over een student of zorg vanwege
samen met de teamleider, studieloopbaangeleider,
Uit navraag onder studenten bleek dat vooral
geoorloofd verzuim. Het voordeel van deze aanpak is
de verzuimmedewerker en de adviseur van het
de meerderjarigen zich vaak ziekmelden via het
dat jongeren sneller bij de gemeentelijke afdelingen
Onderwijs Service Centrum.
registratiesysteem van mboRijnland, terwijl ze
terecht kunnen komen. De gemeenten kunnen dan
eigenlijk wél in staat waren om naar school te
leerwerktrajecten of intensieve begeleiding naar
Wekelijks werd een 1e, 2e of 3e-jaars klas besproken
komen. Als reden werd vaak geopperd dat ze, door
werk/ een garantiebaan aanbieden aan de jongeren.
binnen de taskforce. De gesprekken gingen over
zich ziek te melden, buiten beeld konden blijven en
De jongeren kunnen begeleid worden naar een ander
studenten waarvan het verzuim te hoog opliep of
niet in de problemen zouden komen vanwege hun
duurzamer perspectief. Dit vermindert mogelijk ook
waarover zorgen waren inzake gedrag, houding, inzet
afwezigheid. In de praktijk bleken ze dan vaak elders
de instroom in de uitkering op de langere termijn.
of resultaten. Door de taskforce-deelnemers werden
aan het werk. Aan het eind van dit schooljaar zien
Bovendien kunnen ook de gemeenten op deze wijze
acties ondernomen richting student en/of ouder(s),
we bij deze domeinen een duidelijke daling van het
voorsorteren op de wetswijziging.
om de student beter in beeld te krijgen of afspraken
aantal verzuimmeldingen en gemelde studenten.
te maken om bijvoorbeeld een negatief studieadvies
Onze conclusie is dat preventief samenwerken om
te voorkomen.
de studenten eerder in beeld te krijgen een duidelijk effect heeft.
Jaarverslag Regionaal Bureau Leerrecht, Regio Holland Rijnland, schooljaar 2024-2025
33
3.5 Preventieve inzet bij overstap vo-mbo en schoolkeuze In de jaarlijkse vsv-analyse wordt duidelijk dat een
Het Doorstroompunt monitort jaarlijks samen met
Aan het einde van het schooljaar heeft het
de decanen van de VO-scholen de eindexamen
Doorstroompunt de leerlingen die nog geen
leerlingen uit het vmbo die dat jaar de overstap
vervolgkeuze gemaakt hadden benaderd en zo
gaan maken naar het mbo (of doorstromen naar
nodig begeleid. Deze begeleiding loopt soms door
de havo).
in de zomervakantie. Vaak lukt het dan toch om een
aanzienlijk deel van de voortijdig schoolverlaters de
keuze te maken.
“verkeerde studiekeuze” als reden van uitval noemt.
De leerlingen hebben het afgelopen schooljaar
Het Doorstroompunt werkte samen met scholen om
twee brieven vanuit het Doorstroompunt ontvangen
De eerste weken van het schooljaar werkte het
te ondersteunen bij het maken van de studiekeuze
om hen en ouders/verzorgers te informeren over
Doorstroompunt samen met het mbo in een “No-
en hiermee uitval te voorkomen.
de overstap. Via een geautomatiseerd systeem is
show Actie” om de jongeren die niet verschijnen,
op verschillende momenten in het jaar onderzocht
direct te kunnen benaderen. Zij werden zo
welke leerlingen nog geen vervolgkeuze gemaakt
nodig nog dezelfde week thuis bezocht door het
hebben. De decanen zijn hier vervolgens over
Doorstroompunt.
geïnformeerd.
Berichtje van jongere aan de consulent die een jaar eerder betrokken was