1. Visie Verblijfsrecreatie Hillegom, Lisse en Teylingen.pdf

▪

Goede onderlinge samenwerking: tussen gemeenten, ondernemers en organisaties in Hillegom, Lisse en Teylingen en buiten de gemeentegrenzen, zodat we met elkaar regie kunnen voeren op de uitvoering van deze visie. Initiatiefnemer staat centraal: de nieuwe omgevingswet stelt de initiatiefnemer centraal. Dat betekent initiatieven die goed onderbouwd zijn, in overleg met de omgeving zijn ontstaan en voldoen aan dit afwegingskader de gewenste kwaliteiten toevoegen. Wij wegen af vanuit een ‘ja, mits’ houding.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

26

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

27

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Regioversterkend: in samenhang met de Duin- en Bollenstreek De Bollenstreek is aantrekkelijk voor recreatie en toerisme, zowel door de bollenvelden als door historische- en kleinschalige elementen. De potentie van de cultuurhistorische rijkdom en de variatie in het landschap biedt voldoende aanknopingspunten voor een verdere uitbreiding en kwalitatieve verbetering van ons toeristische verblijfsrecreatie product. We vinden het belangrijk dat bestaande en nieuwe initiatieven regioversterkend werken. Met andere woorden; de Duin- en Bollenstreek sterker maken (zowel ruimtelijk en economisch, als in het uitdragen van onze streekidentiteit). Nieuwe en bestaande verblijfsrecreatie initiatieven moeten passen bij de identiteit van ons gebied, bijvoorbeeld bijzondere overnachtingsmogelijkheden op of rondom de bollenvelden of op de Kagerplassen.

Bij het beoordelen van nieuwe initiatieven hanteren we een aantal uitgangspunten. We staan positief tegenover initiatieven die een bijdrage leveren aan een of meer uitgangspunten.

Verblijfs- en dagrecreatie gaan hand in hand Een aantrekkelijke toeristische bestemming beschikt over voldoende overnachtingsmogelijkheden en recreatieve voorzieningen, zoals fiets- en wandelpaden, musea, horecagelegenheden en attracties. Het samenspel tussen dag- en verblijfsrecreatie creëert een aantrekkelijk totaalproduct. Daarom vinden we het belangrijk dat het verblijfsrecreatie aanbod goed aansluit op de dagrecreatie voorzieningen in de Duin- en Bollenstreek. Dat kan fysiek door bijvoorbeeld gezamenlijke arrangementen te ontwikkelen, of middels routestructuren, maar ook in de vorm van goede informatievoorziening.

Passende schaal We vinden het belangrijk dat verblijfsrecreatie ondernemers een goede boterham kunnen verdienen en waar mogelijk en gewenst kunnen doorgroeien en daarmee extra werkgelegenheid kunnen realiseren. We staan daarom open voor nieuwe verblijfsrecreatie initiatieven, maar de recreatiedruk die daarmee ontstaat moet wel in balans zijn met de draagkracht van ons gebied. Verblijfsrecreatie mag niet voor overlast zorgen, noch voor de leefomgeving, noch voor de natuur, noch voor onze eigen inwoners. Ruimte is schaars in de Duin- en Bollenstreek en de landschappelijke kwaliteiten kwetsbaar. Dit vraagt om ontwikkeling op passende schaal. Daarbij gaat het niet om de omvang, maar of het initiatief bijdraagt aan de vrijetijdseconomie en in balans is met de leefomgeving. Daarbij kunnen we ons voorstellen dat met name kleine tot middelgrote verblijfsrecreatie initiatieven goed passen in Hillegom, Lisse en Teylingen.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Jaarrond beleefbaarheid We zien dat Hillegom, Lisse en Teylingen nu aantrekkelijk zijn als dagje uit bestemming voor inwoners uit de omgeving en toeristen. De bezoekdruk gedurende het bollen- en vaarseizoen is echter hoog en we streven naar meer jaarrond beleefbaarheid. Bijvoorbeeld door hotspots toe te voegen die buiten het hoogseizoen toeristen trekken, zoals de ruïne van Teylingen. We staan dan ook nadrukkelijk open voor verblijfsrecreatie initiatieven die bijdragen aan de jaarrond beleefbaarheid van onze gemeenten, zodat de toeristische voorzieningen, waaronder de verblijfsrecreatie, ook buiten het hoogseizoen gasten mogen verwelkomen.

28

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Meerwaarde in de markt De verblijfsrecreatie in Hillegom, Lisse en Teylingen is, op een aantal grote voorzieningen na, vooral kleinschalig van aard en slechts beperkt onderscheidend. We staan met name positief tegenover initiatieven die een duidelijke meerwaarde in de markt hebben en onderscheidend zijn ten opzichte van het bestaande aanbod in Hillegom, Lisse en Teylingen en de rest van de Duin- en Bollenstreek. We zetten met name in op individuele vakantiegangers uit eigen land en bezoekers uit de dichtbij markten; Duitsland en Vlaanderen die sterke interesse hebben in ons gebied en onze kernkwaliteiten; de kleinschaligheid, het landschap, het water en de cultuurhistorische parels. We zijn bijvoorbeeld een mooie shortbreakbestemming voor toeristen die op zoek zijn naar de combinatie tussen natuur, cultuur, water en rust, met de zee, stranden en reuring van de stad op steenworp afstand.

bungalowparken gebruikt worden waarvoor ze bedoeld zijn: recreëren en de reguliere woningvoorraad is bedoeld om in te wonen.

Goede bereikbaarheid Bij ontwikkelingen is infrastructuur een belangrijke factor. Smalle wegen en verschillende verkeersstromen zorgen ervoor dat de toegankelijkheid en bereikbaarheid van het gebied niet overal optimaal is. Ook enkele verblijfsrecreatie bedrijven zijn niet goed ontsloten en alleen bereikbaar via smalle polderweggetjes. Auto’s met caravans kunnen daar nauwelijks langs, wat het gebied minder interessant maakt voor kortdurend verblijf. Echter maken de smalle polderweggetjes ons gebied ook charmant en uniek. Bij nieuwe ontwikkelingen hebben we nadrukkelijk oog voor de bereikbaarheid en toegankelijkheid. In alle gemeenten is de bereikbaarheid een belangrijke voorwaarde voor initiatieven, maar vooral in Lisse.

Koers van de omgevingsvisie De gemeenten hebben ieder een eigen omgevingsvisie, waarin de hoofdlijnen voor het eigen omgevingsbeleid zijn opgenomen. Wij verwoorden hierin wat we belangrijk vinden voor de toekomst van onze gemeente, welke kwaliteiten en welke doelen wij nastreven. Wij staan positief ten opzichte van initiatieven die een bijdrage leveren aan de koers van de omgevingsvisie.

Landschappelijke inpassing en ruimtelijke kwaliteit Ons landschap is een groot goed. We zijn een gebied met grote landschappelijke en ruimtelijke kwaliteiten. Die moeten we koesteren en respecteren. Goede landschappelijke inpassing van bestaande en nieuwe initiatieven is dan ook essentieel. De kernkwaliteiten van het landschap, zoals deze ook benoemd zijn in de omgevingsvisies van de gemeenten, willen we koesteren en versterken. In onze dorpen willen we de ruimtelijke kwaliteit van bebouwing en de openbare ruimte behouden en waar dat kan versterken. Nieuwe initiatieven kunnen daar aan bijdragen en zorgen voor nog meer rijkdom in het landschap en in onze dorpen.

Focus op toeristische capaciteit In Hillegom, Lisse en met name Teylingen worden nu veel vaste staanplaatsen aangeboden. De toeristische capaciteit is beperkt. Bij nieuwe initiatieven of doorontwikkeling van bestaande initiatieven vinden we het belangrijk dat er aantoonbaar is nagedacht over de toeristische exploitatie, de wijze waarop het bedrijf wordt ‘gerund’ en hoe omgegaan wordt met risico’s in de markt. In lijn met het provinciale beleid vinden wij het belangrijk dat kampeerterreinen en

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

29

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Landgoed Keukenhof. In Teylingen en Lisse is ook ruimte voor B&B’s op andere plekken in de gemeente, zoals in de dorpscentra. In deze paragraaf hebben we per verblijfsvorm de uitgangspunten voor toekomstige ontwikkelingen weergegeven6. Dit gaat om initiatieven voor nieuwe verblijfsrecreatie voorzieningen en ontwikkelingen bij bestaande bedrijven. Ontwikkelingen worden zowel aan de algemene uitgangspunten als aan de uitgangspunten per verblijfsvorm getoetst, zie daarvoor het afwegingskader in paragraaf 5.1.

Uitgangspunt is dat de beschikbaarheid van de woningvoorraad niet onder druk mag komen te staan. Wanneer blijkt dat hier sprake van is biedt de wet toeristische verhuur mogelijkheden om ongewenst gebruik tegen te gaan. Verder is van belang dat de leefbaarheid van de woon-en leefomgeving als gevolg van een B&B niet onder druk komt te staan. Per gebied kan dit andere vereisten opleveren. Zo geldt in woongebieden en dorpscentra dat er geen onevenredige parkeerdruk ontstaat. Het parkeren moet in principe op eigen erf worden opgelost.

4.2.1 Bed & Breakfast Definitie: Een Bed & Breakfast is kleinschalig, gevestigd in bestaande bebouwing, ondergeschikt aan de woonfunctie en wordt gerund door de hoofdbewoner als nevenactiviteit. Een B&B heeft geen eigen kookgelegenheid. Een B&B heeft geen horecabestemming, een hotel heeft dat wel. Een B&B mag aan maximaal zes personen in maximaal twee kamers tegelijkertijd verblijf bieden. In het buitengebied kan deze omvang groter zijn. De omvang en schaal van de activiteit zijn zodanig dat slechts beperkt inbreuk wordt gemaakt op de omgeving en dat er sprake is van een aanvaardbare toename van verkeers- en parkeerdruk.

B&B’s hebben geen zelfstandige woonfunctie. Voor zover nodig worden initiatieven aan bouwkundige voorwaarden getoetst. B&B‘s mogen geen onevenredige afbreuk doen aan de bedrijfsvoering en ontwikkelingsmogelijkheden van nabijgelegen (agrarische) bedrijven en woningen. Met een inrichtingsplan wordt aangetoond dat het initiatief ruimtelijk goed is ingepast en dat de ruimtelijke kwaliteiten van het huidige erf worden versterkt. We willen meer ruimte bieden aan plannen die een positieve bijdrage leveren aan de identiteit van onze streek (zie paragraaf 2.1) en de ruimtelijke kwaliteit versterken. Voorwaarde daarbij is dat de B&B ondergeschikt blijft aan de woonfunctie.

We staan positief tegenover Bed & Breakfasts. Vooral eigenzinnige Bed & Breakfasts (B&B’s) die passen bij de Duin- en Bollenstreek juichen we toe. Bijvoorbeeld in waardevolle historische bollenschuren of andere karakteristieke gebouwen, zodat een bijdrage wordt geleverd aan de identiteit en beleving van de bollenstreek. Een B&B staan we toe in bestaande bebouwing als nevenfunctie bij (agrarische) bedrijfswoningen in het buitengebied en op

In Lisse en Teylingen wordt uitbreiding van bestaande B&B’s in de dorpscentra toegestaan. Daarbij dient onderbouwd te worden dat dit past binnen een goed woon- en leefklimaat.

De definities zijn gebaseerd op landelijke definities, zoals o.a. gehanteerd door het CBS. In deze paragraaf wordt regelmatig gesproken over recreatief gebruik. Onder recreatief gebruik verstaan we kortdurende wisselende verhuur aan gasten met een toeristisch (bezoek aan de regio voor het plezier) of zakelijk (bv. bezoek aan de regio voor een afspraak of event) bezoekmotief. 5

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

We volgen met deze ruimtelijke kaders de koers van de Omgevingsvisie en daarmee het ‘nieuwe denken’. Dat betekent dat we niet alles vastleggen in harde kaders, strakke definities of cijfers (tenzij dat een duidelijke meerwaarde heeft), maar bewust kiezen voor een kwalitatieve toetsing. 6

30

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

4.2.2 Hotels

op het dagrecreatie aanbod van de streek en de lokale identiteit versterken. Nieuwe initiatieven worden extra getoetst op het onderscheidend vermogen. Daarnaast is instandhouding van de kwaliteit op lange termijn belangrijk. Met een inrichtingsplan wordt aangetoond dat het initiatief ruimtelijk goed ingepast is en de ruimtelijke kwaliteiten van het terrein worden versterkt. Er moet sprake zijn van een langjarige bedrijfsmatige exploitatie, zodat permanente bewoning is uitgesloten.

Definitie: Een hotel is een accommodatie met slaapplaatsen voor logiesverstrekking in overwegend één- en tweepersoonskamers tegen boeking per nacht, waar afzonderlijke maaltijden, kleine etenswaren en dranken kunnen worden verstrekt. We staan positief tegenover kleinschalige initiatieven in de centra van de dorpen. We zien verder mogelijkheden voor kleinschalige en innovatieve concepten, zoals kleinschalige boetiekhotels en concepten die op een andere doelgroep aansluiten (zie paragraaf 2.4).

Op nieuwe terreinen zijn uitsluitend verplaatsbare kampeermiddelen toegestaan, zoals toercaravans, vouwwagens, campers, tenten et cetera die door de recreant op het terrein geplaatst worden voor de duur van het verblijf. Hierbij geldt geen maximaal aantal standplaatsen. Van het totaal aantal standplaatsen mag 20% uit permanente verhuurobjecten (zoals trekkershutten, stacaravans, glamping tenten) bestaan. De oppervlakte van de verhuurobjecten bedraagt maximaal 100 m2. Er geldt op voorhand geen beperking aan de oppervlakte van bebouwing ten behoeve van beheer en voorzieningen. Recreatiewoningen en verkoop van kavels zijn beiden niet toegestaan.

Uitbreiding en ontwikkeling van bestaande hotels is mogelijk. Verder liggen er kansen voor een groter hotel (buiten het centrum), mits goed ontsloten voor autoverkeer en kan worden voldaan aan de parkeernorm. 4.2.3 Verblijfsrecreatie terreinen

Voor bijzondere concepten die aantoonbaar onderscheidend zijn en voldoen aan bovengenoemde algemene uitgangspunten, kan afgeweken worden van het percentage permanente verhuurobjecten. Deze afwijkingsmogelijkheid geldt ook voor de maximale oppervlakte van verhuurobjecten.

Definitie: Onder verblijfsrecreatie terreinen verstaan we zowel kampeerterreinen als huisjesterreinen. Dit zijn terreinen met (volledig of gedeeltelijk) toeristische slaapplaatsen, waarop kan worden overnacht in tenten, toercaravans, campers, tenthuisjes of trekkershutten. Evenals terreinen met een aantal zomerhuisjes, stacaravans, (vakantie-)bungalows of (vakantie-)appartementen, die hoofdzakelijk voor verhuur door de exploitant of beheerder van het complex beschikbaar zijn.

Nieuwe bungalowparken (huisjesterreinen) zijn niet toegestaan. Wel zien we mogelijkheden voor tijdelijke ‘pop-up’ campings. Hiervoor gelden dezelfde voorwaarden als voor permanente terreinen, met uitzondering van de bebouwing. Alleen tijdelijke units voor beheer en voorzieningen zijn toegestaan. Bestaande terreinen Aan het Oosteinde en de Wasbeeklaan zijn meerdere verblijfsrecreatie terreinen aanwezig. De gemeente Teylingen vindt het totaalbeeld van de huidige situatie nu niet gewenst. Kampeermiddelen staan soms te dicht op elkaar of op de weg. En de toegangswegen zijn op veel plekken te smal voor hulpdiensten. Daarmee

Nieuwe initiatieven We staan in Lisse en Teylingen beperkt nieuwe verblijfsrecreatie terreinen toe voor uitsluitend toeristische plaatsen. We staan vooral positief tegenover nieuwe initiatieven die een aanvulling vormen op het bestaande aanbod, die aansluiten BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

31

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

is sprake van een potentieel onveilige situatie. Wij juichen daarom kwaliteits- en vitaliteitsverbetering van de huidige terreinen en het gebied als geheel toe. Elke vorm van kwaliteitsverbetering staan we in principe toe, met uitzondering van het toevoegen van permanente bewoning.

Kleinschalig kamperen beperkt zich tot verplaatsbare kampeermiddelen als toercaravans, vouwwagens, campers en tenten die door de recreant op het terrein geplaatst worden voor de duur van het verblijf. Meer permanente verhuurobjecten als trekkershutten, tenthuisjes, stacaravans of vergelijkbare accommodaties, die door de eigenaar op het terrein geplaatst worden, zijn toegestaan tot maximaal 20% van het totaal aantal plaatsen. Permanente bewoning is niet toegestaan. Een kleinschalig kampeerterrein kan worden gecombineerd met een Bed & Breakfast, onder de daarvoor geldende voorwaarden.

We zien kans voor schaalvergroting van de bestaande parken, waarbij parken gaan samenwerken of worden samengevoegd. We werken mee aan de verbetering van de bereikbaarheid op en naar de terreinen. Ook andere initiatieven die bijdragen aan versterking van de vitaliteit en kwaliteit van de bestaande parken zijn wenselijk. We toetsen initiatieven aan de mate waarin het initiatief de kwaliteit en vitaliteit van het park verbetert.

Bestaande kleinschalige kampeerterreinen mogen zich ontwikkelen, zodat er ruimte is om flexibel in te spelen op de markt. Denk aan vergroting van het terrein voor grotere standplaatsen. Voor ontwikkeling tot regulier kampeerterrein gelden de daarvoor geldende uitgangspunten.

4.2.4 Kleinschalige kampeerterreinen Definitie: Een kleinschalig kampeerterrein heeft een beperkt aantal standplaatsen, ondergeschikt aan de hoofdfunctie en wordt gerund door de hoofdbewoner als nevenactiviteit. Kampeerterreinen zijn uitsluitend bestemd voor recreatief gebruik. Kleinschalig kamperen is toegestaan in de periode van 15 maart tot en met 31 oktober.

4.2.5 Vrij kamperen Vrij kamperen wordt binnen de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen niet toegestaan. 4.2.6 Losse recreatiewoningen Definitie: Losse recreatiewoningen zijn solitaire bungalows en/of huisjes die niet op een verblijfsrecreatie terrein zijn gelegen.

We bieden ruimte aan kleinschalige kampeerterreinen. We zien vooral kansen voor nieuwe terreinen die een aanvulling vormen op het huidige aanbod en aansluiten bij de identiteit van de streek en het landschap. Kleinschalige terreinen zijn als ondergeschikte functie bij (agrarische) bedrijven toegestaan in de hele gemeente.

Losse recreatiewoningen zijn niet toegestaan binnen de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen.

Met een inrichtingsplan wordt aangetoond dat het initiatief ruimtelijk goed ingepast is en bijdraagt aan de ruimtelijke kwaliteit. Bebouwing met voorzieningen ten behoeve van het kampeerterrein (onder meer opslag en sanitair) is toegestaan tot een maximale oppervlakte van 150 m2. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

32

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

4.2.7 Particuliere verhuur

versterkt7. Nieuwe initiatieven richten zich uitsluitend op toeristisch gebruik. Met een inrichtingsplan wordt aangetoond dat het initiatief past binnen het landschapskader en dat sprake is van een kwaliteitsverbetering. De vaarroutes blijven bevaarbaar en vrij toegankelijk. Bovendien geldt dat nieuwe initiatieven goed zijn ontsloten.

Definitie: Iemand die een ruimte in zijn woning of de volledige woning tijdelijk verhuurd als logiesaccommodatie, bijvoorbeeld via een platform zoals AirBnB of Expedia.

Voor bestaande woonschepen geldt dat bij het proces van de omgevingsvisie in Teylingen moet worden afgewogen in hoeverre de mogelijkheden voor nieuwe verblijfsrecreatieconcepten toepasbaar zijn. We staan hierin positief tegenover de verschuiving van wonen naar recreatief gebruik voor verhuur aan derden. Particuliere initiatieven voor eigen gebruik (recreatief) zijn niet toegestaan.

Verhuur van particuliere woningen voor recreatieve doeleinden is in principe toegestaan in alle drie de gemeenten. Wij staan dit toe zolang de leefbaarheid niet onder druk komt te staan. In woongebieden en bedrijventerreinen zijn wij daarom terughoudend. Voor de verhuur geldt een registratieplicht. Een particuliere woning mag maximaal 60 nachten per jaar worden verhuurd voor recreatief gebruik.

4.2.9 Jachthavens Definitie: Een jachthaven is een haven waar pleziervaartuigen tegen betaling aan steigers of kades kunnen worden gelegd. Buiten het vaarseizoen kunnen de boten er ook gestald worden.

4.2.8 Woonboten (recreatief gebruik) In de gemeenten zijn al veel woonschepen aanwezig, verspreid over het gehele grondgebied, zoals de Kagerplassen, in het veenweidegebied en in het Strandwallenlandschap. Op sommige plaatsen is een hoge concentratie woonschepen aanwezig.

We staan ontwikkeling van nieuwe jachthavens niet toe. Uitbreiding van bestaande jachthavens is toegestaan, wanneer door middel van een inrichtingsplan is aangetoond dat landschappelijke en natuurlijke waarden niet worden aangetast.

Er is beperkt ruimte voor nieuwe bedrijfsmatige en geclusterde initiatieven. Teylingen onderzoekt of en waar mogelijkheden te creëren zijn voor woonschepen / innovatieve concepten voor recreatief gebruik. Bij het opstellen van de omgevingsvisie wordt nader onderzocht op welke locaties dit mogelijk is. Voor deze nieuwe recreatieve woonschepen / concepten gelden nadere voorwaarden qua inpasbaarheid, beeldkwaliteit en maximale afmetingen. In Hillegom is momenteel geen ruimte voor nieuwe woonschepen, omdat er geen plek meer voor is.

Aanleggen van pleziervaartuigen voor dagrecreatieve doeleinden (recreatie zonder overnachting) zijn toegestaan buiten de jachthavens. Overnachten is toegestaan op de daarvoor bedoelde en als zodanig bestemde jachthavens, Koudenhoorn en op plekken waar volgens de APV ankeren is toegestaan.

Kansrijk zijn nieuwe initiatieven waarbij sprake is van innovatieve bedrijfsmatige en geclusterde concepten en waarbij de verbinding met ‘land’ recreatie wordt 7

Zie speerpunt 1, pagina 21, ‘aantrekkingskracht water vergroten’.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

33

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

4.2.10 Camperplaatsen

heeft voor het toeristisch-recreatieve product. De gemeente denkt hier graag in mee en heeft hierin een positieve grondhouding met ‘ja, mits’.

Definitie: Een camperplaats is een speciaal voor campers ingerichte parkeerplaats, niet op een verblijfsrecreatieterrein gelegen. Hier mag de camper worden geparkeerd en is recreatief overnachten toegestaan. Een camperlocatie is ook een aantal camperplaatsen op een afgesloten en beheerd terrein. Een camper of kampeerauto is een motorvoertuig, dat is ingericht om in te overnachten en te verblijven.

We staan positief tegenover nieuwe verblijfsrecreatie ontwikkelingen die passen bij de uitgangspunten, zoals hierboven geschetst. Om nieuwe initiatieven makkelijk te kunnen beoordelen en ondernemerschap te stimuleren geven we in deze paragraaf weer in welke gebieden we toekomstige nieuwe verblijfsrecreatie mogelijkheden zien. Met andere woorden; welke kansen voor nieuwe verblijfsrecreatie liggen er per deelgebied?

We stimuleren het realiseren van kleinschalige camperplaatsen op toeristische hotspots (locaties met een – in potentie – toeristische aantrekkingskracht) of bij agrarische bedrijven. De camperplaatsen worden geëxploiteerd door een ondernemer. De ondernemer is vrij om een aantal basisvoorzieningen toe te voegen, zoals aansluiting voor water, elektriciteit, afvalwaterpunt en/of sanitair. De aanleg van een camperplaats mag niet ten koste gaan van rendabele bollengronden.

Het uiteindelijk aanwijzen van locaties moet plaatsvinden binnen het instrumentarium van de omgevingswet, zodat een goede integrale afweging kan plaatsvinden.

Campers mogen alleen op de daarvoor aangewezen camperplaatsen worden neergezet. De gemeenten gaan hiervoor plekken aanwijzen in afstemming met regio en betrokken partijen. Bijvoorbeeld in samenhang met toeristische locaties zoals de Ruïne van Teylingen of bij een jachthaven. We maken geen nieuwe camperlocatie op (openbare) parkeerplekken. De gemeenten Lisse, Hillegom en Teylingen verbieden het plaatsen van campers langs de openbare weg, waaronder langs de Leidse Trekvaart. 4.2.11 Andere ontwikkelingen dan hiervoor genoemd Het gaat hierbij om vormen van verblijfsrecreatie die niet zijn te scharen onder de vormen zoals hiervoor genoemd. Innovatieve, unieke en onderscheidende verblijfsrecreatie ontwikkelingen worden in beginsel positief benaderd. Aangetoond dient te worden dat de ontwikkeling bijdraagt aan de differentiatie en vernieuwing van het bestaande aanbod en/of een aantoonbare meerwaarde

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

34

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Afbeelding 4.1 Landschappelijke kernkwaliteiten Hillegom, Lisse en Teylingen

4.3.1 Bollengebied De bloemenpracht van de bollenvelden en Keukenhof is aantrekkelijk voor bezoekers. We zien kansen voor kleinschalige verblijfsrecreatie in oude cultuurhistorische boerderijen en bollenschuren. Door hier mogelijkheden voor te bieden blijft dit erfgoed behouden en wordt de identiteit van het Bollengebied versterkt. Hillegom/ Lisse / Teylingen: ▪ Ruimte bieden aan kleinschalige accommodaties, zoals een B&B en/of kleinschalige camperplaatsen bij agrarische bedrijven. ▪ Keukenhof: mogelijkheden voor camperplaatsen en/of B&B’s. ▪ Entrees naar Bollengebied versterken in combinatie met een Toeristisch Overstappunt. ▪ Parelsnoer N208 versterken: langs de N208 is plek voor grootschalige recreatieve ontwikkelingen, gericht op het bollentoerisme. ▪ Recreatief ontwikkelen en onderling verknopen van de Trekvaart tussen Haarlem en Leiden met Park Vogelenzang en de Oosteinderpolder. Dit kan ruimte bieden aan nieuwe vormen van kleinschalige verblijfsrecreatie (op het water). 4.3.2 Halfopen weidegebied Het halfopen weidegebied met de lange strokenverkaveling, het open, natte grasland en de grazende koeien stralen een Oer-Hollands beeld uit. Door de ligging tegen de kernen en het Bollengebied is dit een belangrijk recreatief uitloopgebied én interessant voor kleinschalige accommodaties.

Hillegom/ Lisse / Teylingen: ▪ Kleinschalige accommodaties, zoals een B&B en/of recreatiewoning op een bestaand erf in een agrarisch pand is kansrijk, evenals op een erfgoedlocatie. ▪ Kleinschalige camperplaatsen bij agrarische bedrijven zijn eveneens passend.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

35

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Hillegom: ▪ In de Oosteinderpolder liggen kansen voor extensieve / kleinschalige recreatieve nevenfuncties die geen negatieve impact hebben op de (bestaande en te ontwikkelen) natuurwaarden en milieukwaliteit van het gebied.

Hillegom: ▪ Nabij Station Hillegom kunnen nieuwe B&B’s worden gerealiseerd. 4.3.5 Dorpen met historische centra De historische centra van de dorpjes Hillegom, Lisse, Teylingen, Voorhout, Warmond en Sassenheim bieden een breed palet aan cultuurhistorische gebouwen, horeca, winkels en parken. Hier zien we mogelijkheden voor B&B’s of een boetiek hotel met link naar de identiteit van het dorp.

4.3.3 Polder Het open en waterrijke polderlandschap biedt mogelijkheden voor watergebonden verblijfs- en dagrecreatie. Er liggen kansen om nog meer verbinding te zoeken tussen de polder en de andere deelgebieden. Teylingen: ▪ Toevoegen van nieuwe woonschepen / innovatieve concepten voor recreatief gebruik en dan met name binnen de bestaande jachthavens. ▪ Ruimte voor het toevoegen van nieuwe woonschepen (op nader te bepalen locaties) wordt opgenomen in nieuw beleid (o.a. de omgevingsvisie). Daarbij wordt ook aangegeven waar geen mogelijkheden zijn. Lisse: ▪ Versterken van de waterverbindingen tussen het Bollengebied en de polder met meer aanlegmogelijkheden voor boten.

Hillegom/ Lisse / Teylingen: ▪ Het historische hart biedt ruimte voor kleinschalige accommodaties, zoals een B&B of een boetiek hotel. ▪ Kansen voor een groter hotel (buiten het centrum), mits goed ontsloten voor autoverkeer en het kan voldoen aan de parkeernorm. Hillegom: ▪ De nadruk ligt op het toevoegen van commerciële en toeristische functies in het centrum van Hillegom. ▪ Versterken van de waterverbindingen naar het centrum en het realiseren van meer aanlegmogelijkheden voor recreatieve boten. Lisse: ▪ In de aanloopstraten naar het centrum liggen kansen voor het toevoegen van kleinschalige verblijfsrecreatie (i.p.v. winkels).

4.3.4 Bebouwingslinten Deze historische linten liggen van oudsher op de strandwallen. Vanuit de linten met bebouwing is zicht op het open landschap. Deze linten dooraderen het gemeentelijk grondgebied van alle drie gemeenten. Interessant voor – met behoud van de kenmerken – kleinschalige verblijfsrecreatie.

In Teylingen (ruimte voor uitzondering) en Lisse is ook ruimte voor B&B’s op andere plekken in de gemeente.

Hillegom/ Lisse / Teylingen: ▪ Koesteren van kenmerkende bebouwing zoals de oude bollenschuren en arbeiderswoningen door kleinschalige accommodaties te realiseren, zoals een B&B.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

36

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

37

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Heeft u een plan dat u wilt realiseren in de HLT-gemeenten? Met deze proceswijzer helpen wij u op weg. Als eerste kijkt u in het omgevingsplan. Voor kleinere ontwikkelingen kunt u daarin meestal eenvoudig lezen waaraan uw plan moet voldoen en hoe u de aanvraag kunt indienen. Plannen met directe gevolgen voor de omgeving, passen vaak niet in het bestemmings- of omgevingsplan. Dan is meer voorbereiding nodig. U als initiatiefnemer kunt met behulp van deze proceswijzer laten zien dat uw plan een bijdrage levert aan onze doelen. Zodat wij van harte kunnen instemmen met uw plan. Het proces voor goedkeuring van een initiatief start met een intakegesprek bij de gemeente. Daaruit blijkt welk vervolgproces het beste passend is. Voor recreatieve initiatieven zal de gemeente ook het toetsingskader in dit hoofdstuk meenemen in het proces. Als u het hele proces doorlopen heeft, wordt uw plan besproken aan de omgevingstafel. Aan de omgevingstafel wordt uw plan integraal afgewogen. Hierin kunnen tussen de drie gemeenten verschillen ontstaan, afhankelijk van het lokale beleid. Als uw plan aan de omgevingstafel uiteindelijk akkoord is bevonden, kan het worden voorgelegd aan het college van B&W.

De verkenning bestaat uit drie onderdelen. 1. Verkenning en overleg Belangrijk is dat u zich met uw plan in een relatief vroeg stadium bij uw gemeente komt melden. Dan kunnen we al in een vroeg stadium met u bespreken of uw plan zou passen binnen het beleid van uw gemeente en wat er eventueel nodig is om dit nog verder te brengen. We bekijken in de eerste plaats of het initiatief past binnen provinciaal en regionaal beleid en binnen onze omgevingsvisie. Dat voorkomt mogelijke teleurstellingen op een later moment. 2. Quick scan en inrichtingsschets Er wordt echter al wel van u verwacht dat u wat ‘huiswerk’ hebt gedaan in de vorm van een Quick scan. Naast het invullen van het intakeformulier

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

38

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

principeverzoek (zie de website van uw gemeente), vragen wij van u het volgende: ▪ Een beschrijving van uw initiatief, waaruit blijkt dat uw initiatief voldoet aan de uitgangspunten voor de verblijfsvorm(en) die u wilt realiseren, zoals beschreven in paragraaf 4.3. ▪ Bij grote initiatieven een concurrentieanalyse die in kaart brengt in hoeverre het initiatief meerwaarde heeft in de markt en een onderscheidend concept heeft ten opzichte van bestaande initiatieven. ▪ Een inrichtingsschets waarmee u laat zien dat u heeft nagedacht over de ruimtelijke inpassing en hoe u de ruimtelijke kwaliteiten versterkt. Bij het inrichtingsplan heeft u bij voorkeur nagedacht over de volgende zaken: ▪ Beschrijving van de locatie, historie en omgeving ondersteund met beeldmateriaal. ▪ Wat zijn volgens u de ruimtelijke kwaliteiten van het landschap? ▪ Geef aan hoe uw initiatief de ruimtelijke kwaliteit versterkt? Denk hierbij aan: ▪ Beeldkwaliteit bebouwing (ligging, massa, vorm, kleur en materiaalgebruik) ▪ Beeldkwaliteit buitenruimte (meubilair, verlichting, verharding, beplanting); ▪ Landschappelijke inpassing en het toepassen van inheems plantmateriaal; ▪ Oog voor (het in stand houden van) groen en natuur; ▪ Waterhuishouding: hoe sluit u aan op eventuele watergangen? Vangt u het regenwater op?

ontstaan tussen de drie gemeenten, afhankelijk van het eigen beleid en de omgevingsvisies. Wij willen vooral benadrukken wat wij wél willen en minder wat wij niet willen. Geef daarom in uw Quick scan aan hoe u rekening houdt met de volgende uitgangspunten (zie paragraaf 4.1):

3. Voldoen aan algemene uitgangspunten en speerpunten Houdt u bij uw Quick scan ook rekening met de algemene uitgangspunten (zie paragraaf 4.1) die wij belangrijk vinden bij het realiseren van recreatieve ontwikkelingen. Voor elke gemeente geldt hierbij: hoe beter uw initiatief voldoet aan de uitgangspunten en u dat kunt onderbouwen, hoe sneller de gemeente is geneigd om mee te werken aan een initiatief. Daarbij kunnen verschillen BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

▪

Passende schaal ▪ Past de schaal en omvang bij de landschappelijke kwaliteiten ter plaatse? ▪ Welke kenmerken van de directe leefomgeving worden versterkt door het initiatief?

▪

Regioversterkend, in samenhang met de Duin- en Bollenstreek ▪ Op welke wijze versterkt het initiatief de identiteit van de streek? ▪ Sluit de verblijfskwaliteit van de locatie aan op het profiel van de gast? ▪ Is het initiatief gevestigd in een beeldbepalend pand of pand met een erfgoedstatus?

▪

Goed samenspel tussen verblijfs- en dagrecreatie ▪ Zijn in de omgeving van het initiatief vrijetijdsvoorzieningen die kunnen profiteren van de komst van het initiatief en andersom? ▪ Levert het initiatief een bijdrage aan profilering van de identiteit van de streek?

▪

Jaarrond beleefbaarheid ▪ Vormt het initiatief een aanvulling op het huidige aanbod? ▪ Levert het initiatief een bijdrage aan toeristische beleving buiten het voor- en hoogseizoen? Meerwaarde in de markt ▪ Is er (regionale) marktruimte voor het initiatief? ▪ Is het initiatief onderscheidend voor de bezoeker?

▪

39

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

▪

Goede bereikbaarheid ▪ Welke maatregelen worden genomen om de bereikbaarheid en toegankelijkheid van het initiatief te vergroten? ▪ Is sprake van voldoende parkeerruimte op de locatie?

▪

Focus op toeristische capaciteit ▪ Is aangetoond dat sprake is van een langjarige toeristisch-recreatieve exploitatie? ▪ Is aangetoond dat de beoogde exploitant en duurzaam verantwoordelijkheid is voor de exploitatie en langjarig kwaliteit van het initiatief? En waarbij langdurig verbod op permanent verblijf is gegarandeerd?

▪

▪

▪

In de tweede fase zijn de vereisten groter en moeten de plannen verder uitgewerkt worden aan de hand van: ▪

▪

Landschappelijke inpassing en ruimtelijke kwaliteit ▪ Op welke wijze sluit het initiatief aan op de kernkwaliteiten van het landschap? ▪ Is er sprake van een landschappelijke inpassing van de locatie? ▪ Levert het initiatief een bijdrage aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit (van gebouwen en omgeving)?

▪

▪

Koers van de omgevingsvisie ▪ Levert het initiatief een bijdrage aan de koers van de omgevingsvisie? ▪ Past het initiatief bij de uitgangspunten van de omgevingsvisie?

▪

Tot slot willen we als gemeenten werken aan een aantal speerpunten (zie hoofdstuk 3). We nodigen u daarom uit om met initiatieven te komen die één of meerdere van de volgende elementen in zich hebben (NB indien dit logisch passend is bij uw initiatief): ▪ ▪ ▪

Een haalbaarheidsstudie die aangeeft dat het plan financieel haalbaar is. Specifiek moet hierin aandacht worden gegeven aan de levensvatbare langjarige bedrijfsmatige exploitatie en de aanbodmix met bijbehorende prijs-, bezetting- en omzetprognose per accommodatie type. Een bewijs van het houden van een omgevingsdialoog. Om de kans van slagen te vergroten, doet u er goed aan in een vroeg stadium andere partijen te betrekken bij uw plan. Denk aan omwonenden en anderen die gevolgen kunnen ervaren. Participatie is een belangrijk aspect, de gemeente neemt dit mee bij de beoordeling van uw plan. Een doelgroepanalyse waarin wordt aangegeven op welke doelgroep(en) er zal worden gefocust. Ook is het belangrijk dat in deze analyse aangegeven wordt waarom er voor deze doelgroep gekozen is; Een SWOT-analyse waarmee de ondernemer aantoont op de hoogte te zijn van kansen en bedreigingen en de eigen sterktes en zwaktes. Hierop kan later worden ingespeeld. Een risico-analyse met daarin de grootste risico’s voor het bedrijf en de manier waarop hier mee omgegaan zal worden (mitigeren, overzetten, accepteren) en waarom.

De gemeente bespreekt dit plan graag nog een keer met u. Dit gesprek geeft u de gelegenheid om het plan op onderdelen nog aan te passen of aan te scherpen, als dat de haalbaarheid van uw initiatief vergroot.

Aanvulling op het huidige aanbod. Denk aan agrotoerisme of initiatieven die de water – land verbindingen versterken. Versterking van de vitaliteit van de sector. Aansluiting op het streekeigen profiel: de Duin- en Bollenstreek.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Verbinding met andere ondernemers en gebieden.

Daarna kunt u het plan officieel indienen en volgen de gangbare ruimtelijke procedures. Wij vertellen u welke procedures u moet doorlopen.

40

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

41

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

▪

Lange termijn: na 4 jaar, deze acties lopen deels voorbij de looptijd van deze uitvoeringsagenda maar kunnen eerder worden opgepakt als zich koppelkansen voordoen.

6.1.2 Verbinding Omgevingsvisies Onderstaande acties staan niet op zichzelf, maar zijn allemaal verbonden aan of moeten landen in de Omgevingsvisies en Omgevingsplannen. Bij de uitvoering zullen we dan ook nadrukkelijk de koppeling maken. Integraal werken staat bij de uitvoering voorop.

Elke investering in de vrijetijdssector in het algemeen en de verblijfsrecreatie sector in het bijzonder levert iets op voor onze regio. Niet alleen inkomsten voor onze lokale middenstand, maar ook maatschappelijke baten, zoals voorzieningen die bijdragen aan het vitaal houden van onze dorpskernen, een goede recreatieve infrastructuur en daarmee kwalitatief hoogwaardige leefomgeving waar onze eigen inwoners volop van profiteren. En de sector levert natuurlijk werkgelegenheid op. Op die manier draagt toerisme bij aan onze brede welvaart en loont de investering.

In onderstaande schema’s hebben we per speerpunt acties weergegeven. De acties zijn op volgorde van prioriteit en haalbaarheid in het schema geplaatst. De acties met de hoogste prioriteit en die eenvoudig te realiseren zijn hebben we bovenaan geplaatst. Per speerpunt hebben we een aantal algemene acties opgenomen die voor alle gemeenten van toepassing zijn en enkele specifieke acties voor één of twee gemeenten.

Voor de uitvoering van deze uitvoeringsagenda hebben we geld nodig8. We kunnen de ambities alleen realiseren met voldoende financiële middelen. Daarvoor staan we niet alleen aan de lat. Ondernemers en organisaties moeten ook een bijdrage leveren. Daarom kijken we ook nadrukkelijk naar andere (co-) financieringsmogelijkheden.

Legenda schema: ▪ Waarom en wat: hierin onderbouwen we kort waarom we met deze actie aan de slag willen en geven we een toelichting op de actie. ▪ Lead: welke partij pakt hierin de lead. ▪ Onze rol: wat is de rol van de gemeente bij de uitvoering van deze actie. ▪ Planning: ▪ Korte termijn: uitvoerbaar binnen nu en 2 jaar. ▪ Middellange termijn: uitvoerbaar over 2-4 jaar.

8 De gemeente Teylingen overweegt toeristenbelasting te gaan heffen. Die inkomsten kunnen hier

o.a. voor worden benut. Daar heeft geen afstemming over plaatsgevonden. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

42

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Hiervoor zijn een aantal mogelijkheden: ▪ Cofinanciering vanuit subsidies, landelijke en provinciale regelingen. ▪ Ondernemers en organisaties.

▪ ▪ ▪ ▪

6.2.1 Cofinanciering Er zijn veel regelingen en projecten waar mogelijk cofinanciering gezocht kan worden, zoals de subsidieregeling toerisme van de provincie Zuid-Holland. Per actie gaan we - zodra we overgaan tot uitvoering - de mogelijkheden in kaart brengen en partijen benaderen. Voor veel regelingen en subsidies is een gemeentelijke bijdrage noodzakelijk.

Zijn we nog op de juiste weg om onze ambities te realiseren? Zijn de benoemde acties nog logisch? Moeten nieuwe acties worden toegevoegd? Et cetera

De eerste evaluatie zal eind 2023 plaatsvinden, de tweede eind 2025 en de laatste eind 2027. We betrekken de sector bij de evaluatie.

6.2.2 Ondernemers en organisaties Onze ambities kunnen alleen worden gerealiseerd als ook ondernemers en andere organisaties zich inzetten. Bij de totstandkoming van deze visie hebben we met deze partijen samengewerkt. Daardoor is de betrokkenheid groot. Ondernemers investeren natuurlijk tijd en geld in hun eigen bedrijf en daarmee ook (in)direct in het profiel en aanbod in de regio, maar ook voor andere, gezamenlijke projecten kan een bijdrage van ondernemers gevraagd worden. Bijvoorbeeld als het gaat om (re)vitaliseringstrajecten, regiomarketing, de verbinding tussen ondernemers verbeteren en het vergroten van kennis. Op welke manier bedrijven en organisaties bij kunnen dragen zal per actiepunt verschillen.

We gaan het beleid ongeveer eens in de twee jaar evalueren. Vragen die daarbij centraal staan zijn: ▪ Is de visie op verblijfsrecreatie werkbaar? ▪ Kunnen de ondernemers ermee uit de voeten? ▪ Wat heeft het tot nu toe opgeleverd? ▪ Wat moeten we eventueel herzien?

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

43

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Speerpunt 1: Het aanbod versterken ALGEMENE ACTIES Actie 1: Agrotoerisme stimuleren Waarom en wat? De ruimte voor nieuwe verblijfsrecreatie voorzieningen in HLT is schaars. We zien o.a. nog kansen voor (kleinschalig) nieuw verblijf bij agrariërs, zoals camperplaatsen of een B&B. Voor deze vorm van toerisme is nog marktruimte en dit past goed bij de identiteit van onze streek, dus dat willen we stimuleren. Daar zijn we de afgelopen jaren al mee begonnen en willen we de komende jaren continueren via partijen zoals Stichting Greenport Duin- en Bollenstreek, LTO, de Economic Board en de KAVB. We stimuleren door middels de omgevingsvisies helder te definiëren welke mogelijkheden we zien en het qua regelgeving en kaders makkelijk te maken om (kleinschalige) verblijfsrecreatie bij agrarische bedrijven te realiseren. Dit nemen we mee bij de totstandkoming en herijking van de omgevingsvisies. We gaan kijken wat daarvoor nodig is en welke ruimte moet worden opgenomen in de omgevingsplannen. En we gaan agrotoerisme stimuleren door ondernemers actief te informeren over de mogelijkheden. Dat doen we niet zelf, maar moet via partijen zoals Greenport (waar wij als gemeenten direct bij betrokken zijn), LTO en KAVB plaatsvinden.

Dat betekent dat de lijntjes tussen ons als gemeenten – en onze wensen en de ontwikkelmogelijkheden die wie zien – en die partijen kort moeten zijn, zodat de neuzen dezelfde kant op staan en wij onze kennis over de sector kunnen overdragen. Regelmatige afstemming is nodig. Die afstemming zal plaatsvinden via de bestaande contactpersonen binnen de gemeenten. Wij zorgen dat die contactpersonen ook op de hoogte zijn van onze wensen m.b.t. verblijfsrecreatie. In het verleden hebben we weleens gezamenlijke bijeenkomsten georganiseerd of deelgenomen aan een bijeenkomst van onze partners. Dergelijke activiteiten zijn voor de toekomst ook zinvol. De lead ligt bij partijen zoals Greenport, LTO en KAVB.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

44

Lead

Onze rol als gemeente

Planning

Stichting Greenport, LTO, KAVB met ondersteuning van de Economic Board

Faciliterend en stimulerend

Korte- middellange termijn

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Actie 2: Uitvoeringsprogramma toerisme en recreatie opstellen Waarom en wat?

Lead

Onze rol als gemeente

Planning

Gemeenten

Faciliterend, stimulerend en meedenkend

Korte termijn

Waarom en wat?

Lead

Onze rol als gemeente

Planning

Het water is een belangrijker trekker voor ons gebied. Overnachten op en aan het water is wat ons betreft een grote kans (uitgaande van kwaliteitsverbetering en het landschapskader is hierbij sturend). We gaan de mogelijkheden voor verblijven op en aan het water vergroten. Dit doen we door aan te haken op bestaande initiatieven, zoals Kansen voor Warmond en het Hollands Utrechts Plassenberaad (een samenwerking van o.a. drie provincies, 15 gemeenten en 2 waterschappen). In de uitvoeringsagenda 2025 van het HUP wordt al volop ingezet op het creëren van voldoende aantrekkelijke aanlegplekken en meer overnachtingsmogelijkheden op en langs het water. Het Hollands Utrechts Plassenberaad pakt hierin de rol van faciliterende partij op om ondernemers en organisaties bij elkaar te brengen en te komen tot gezamenlijk actie.

Provincie Zuid-Holland

Faciliterend

Korte- middellange termijn

Tijdens de totstandkoming van deze visie is naar voren gekomen dat onze stakeholders ook het dagrecreatie en horeca aanbod in HLT willen versterken. Daarbij zijn verschillende opgaven benoemd. Zo’n uitvoeringsprogramma toerisme en recreatie is in onze ogen waardevol, maar alleen zinvol als het breder wordt opgepakt in Duin- en Bollenstreek verband - en binnen de kaders van de Ruimtelijke Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek wordt ingevuld. Dit is een brede ruimtelijke agenda van de streek die inmiddels wordt ontwikkeld op basis van de placemat. Samen met onze partners gaan we kijken of we een regionaal uitvoeringsprogramma ‘toerisme en recreatie’ kunnen opstellen, waarin we aandacht hebben voor de versterking van het dagrecreatieve aanbod zoals evenementen, routenetwerken, horeca en cultuur en erfgoed. ACTIES PER GEMEENTE Actie 3: Kansen water beter benutten, meer mogelijkheden voor overnachten creëren (Teylingen en Lisse)

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

45

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Wij kunnen als gemeenten de kaders scheppen o.a. via de uitgangspunten en speerpunten die benoemd staan in deze visie en de vertaling hiervan in de omgevingsvisies. Actie 4: Kansrijke gebieden voor camperplaatsen aanwijzen (Lisse en Hillegom) Waarom en wat?

Lead

Onze rol als gemeente

Planning

In het verlengde van actie 1 gaan we plekken aanwijzen waar officiële camperplaatsen zijn toegestaan. We zien dat er nog marktruimte is voor camperplaatsen. Op enkele plekken zorgen camperaars helaas voor overlast op dit moment doordat ze op illegale plekken parkeren, bv. in Lisse. Daar handhaven we op. Door officiële camperplaatsen aan te wijzen stimuleren we ondernemers om te investeren in camperplaatsen, jagen we camperaars niet weg, kunnen we het aantal plekken uitbreiden en illegale activiteiten terugdringen. Wij gaan als gemeenten dus zelf geen camperplaatsen ontwikkelen of exploiteren. We wijzen alleen gebieden aan waar het mogelijk is en we stimuleren/faciliteren. De input uit paragraaf 4.3 gebruiken we hiervoor als basis. We gaan de NKC hierbij betrekken.

Gemeenten

Faciliterend en stimulerend

Korte termijn

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

46

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Speerpunt 2: Een vitale verblijfsrecreatie sector ALGEMENE ACTIES

Actie 1: Inventarisatie huidige staat vitaliteit verblijfsrecreatie sector Waarom en wat? We streven naar een kwalitatief hoogwaardige en toekomstbestendige verblijfsrecreatie sector. Een vitaal bedrijf biedt de kwaliteit die een toerist zoekt, is eigentijds, de eigenaarssituatie is goed geregeld en er zijn geen zorgen over het recreatieve toekomstperspectief. We hebben op dit moment helaas onvoldoende inzicht in hoe de sector ervoor staat. Met uitzondering van een verkenningsopdracht uit 2019 naar de campings in Warmond hebben we onvoldoende beeld van waar welke kansen en knelpunten liggen. We gaan als gemeenten zelf in afstemming met de ondernemers, brancheorganisaties, provincie en eventueel een externe kennispartner de huidige situatie inventariseren op bedrijfsen gemeenteniveau. Daarbij kijken we naar aspecten, zoals: staat van onderhoud, type voorzieningen, eigentijdsheid, veiligheid, eigendomssituatie, toekomstplannen en ervaren belemmeringen. Per bedrijf brengen we de kansen en knelpunten in beeld.

Lead

Onze rol als gemeente

Planning

Gemeenten

In de lead en uitvoerend

Korte termijn

Waarom en wat?

Lead

Onze rol als gemeente

Planning

Het Rijk en veel provincies en regio’s zijn al bezig met het (re)vitaliseren van vakantieparken, bijvoorbeeld de Veluwe (Vitale Vakantieparken), Drenthe, Limburg en Overijssel. De provincie Zuid-Holland is ook bezig met een pilot (zie paragraaf 1.4). We hoeven het wiel dus niet opnieuw uit te vinden. We gaan met de provincie in gesprek over hun aanpak en kijken of en zo ja op welke manier we kunnen aanhaken of samenwerken. En we gaan verkennen welke instrumenten die buiten onze provinciegrenzen worden ingezet (bv. de inzet van een kwaliteitsteam of duurzaamheid versterken) interessant kunnen zijn voor ons gebied om de kwaliteit van het verblijfsrecreatie aanbod – waar nodig – te verbeteren en toekomstbestendigheid te waarborgen.

Gemeenten

In de lead en uitvoerend

Korte termijn

Actie 2: Inventarisatie provinciale en landelijke programma’s

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

47

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Actie 3: Doelen bepalen, hoe willen we de vitaliteit verbeteren Waarom en wat?

Lead

Onze rol als gemeente

Planning

Vervolgens gaan we concrete doelen bepalen. Dat doen we in afstemming met het bedrijfsleven, de brancheorganisaties en eventueel de provincie of een externe kennispartner. Wat willen we met de verblijfsrecreatie bedrijven? Met welke bedrijven moeten we als eerste aan de slag? Hoe moet het bestaande aanbod er over +/- 10 jaar uitzien?

Gemeenten

In de lead en uitvoerend

Korte termijn

Lead

Onze rol als gemeente

Planning

Nader te bepalen, afhankelijk van de insteek van het programma

Nader te bepalen, maar in ieder geval faciliterend, de uitvoering van het programma ligt bij de sector en ondersteunende partijen

Middellange- en lange termijn

Lead

Onze rol als gemeente

Planning

Actie 4: Vitaliteitsaanpak uitwerken en uitvoeren Waarom en wat? Afhankelijk van de uitkomsten uit de inventarisaties, onze doelen en hoe we kunnen leren van en aanhaken op bestaande programma’s gaan we een totaalaanpak uitwerken op bedrijfs- of gebiedsniveau voor het verbeteren van de vitaliteit van onze verblijfsrecreatie bedrijven. Daarin gaan we bijvoorbeeld in op hoe we tot een kwaliteitsverbetering komen. Dit doen we samen met de sector, brancheorganisaties en provincie. Actie 5: Inzet wet toeristische verhuur Waarom en wat? Particuliere verhuur via platforms zoals AirBnB is in opkomst ook in ons gebied. Er is echter weinig zicht op de omvang en effecten. Per 1 januari 2021 is de wet ‘toeristische verhuur’ ingegaan. De wet regelt dat gemeenten verhuurders die hun woning aan toeristen verhuren kunnen verplichten om een registratienummer aan te vragen. Dit nummer moet de verhuurder vermelden bij elke advertentie op platforms zoals AirBnB, Booking.com en Expedia. Dit geeft meer zicht op de adressen en personen die verhuren aan toeristen. We gaan verkennen of het zinvol is om de wet toeristische verhuur in te zetten en zo ja, op welke manier.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

48

Gemeenten

In de lead en uitvoerend

Korte termijn

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Actie 6: Experimenteerruimte bieden Waarom en wat?

Lead

Onze rol als gemeente

Planning

Als we willen dat verblijfsrecreatie bedrijven kwalitatief hoogwaardig en toekomstbestendig zijn dan moeten we ze ook de ruimte geven om snel in te kunnen spelen op ontwikkelingen in de markt. Met experimenteerruimte kunnen we flexibel en tijdelijk bestemmen om innovatie te stimuleren. Bedrijven kunnen hierdoor makkelijker inspringen op de veranderende vraag van de gast, door (tijdelijke) concepten aan te bieden die net wat anders zijn dan in de reguliere bestemmingsplannen c.q. omgevingsplannen wordt voorzien, zoals boomhutten of een pop-up campingconcept (bv. interessant rondom evenementen). We gaan kijken of we deze experimenteerruimte kunnen opnemen in de omgevingsvisies / omgevingsplannen.

Gemeenten

Faciliterend

Middellange termijn

Lead

Onze rol als gemeente

Planning

Regisseur en ondernemers

Faciliterend. Wij investeren in de begeleiding, maar de ondernemers moeten het zelf doen.

Middellange- en lange termijn

ACTIES PER GEMEENTE Actie 7: Gebiedsplan campings Oosteinde en Wasbeeklaan (Teylingen) Waarom en wat? In de gemeente Teylingen liggen de meeste campings aan het Oosteinde en de Wasbeeklaan in Warmond, in een cluster van recreatiebedrijven. De campings worden vooral gebruikt door jaargasten. Van de campingeigenaren in Warmond kan 80 tot 90% niet leven van enkel de camping; het grootste deel doet dit als bijverdienste. Dat maakt investeren in kwaliteitsverbetering moeilijker. De terreinen zijn over het algemeen redelijk tot goed onderhouden, maar gedateerd. De ontsluiting van de terreinen is slecht. Daardoor ontstaan ongewenste situaties qua bereikbaarheid en veiligheid. Tussen de terreinen staan meerdere particuliere woningen. Uit een verkenning uit 2019 blijkt dat enkele eigenaren willen vernieuwen. Anderen hebben die behoefte niet. Ook blijkt dat er niet veel draagvlak is voor veranderingen op korte termijn, maar wel belangstelling voor een lange termijn beeld. Vanuit onze visie op verblijfsrecreatie is de huidige situatie niet wenselijk. De ligging van de parken is schitterend en potentie groot, maar de kwaliteit en aantrekkingskracht staat door de versnippering onder druk. We willen een regisseur aanstellen die samen met de verschillende eigenaren de

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

49

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

knelpunten en kansen in beeld gaat brengen en een aanpak gaat uitwerken voor het totale gebied. Actie 8: Knelpunten rondom bereikbaarheid verblijfsrecreatie terreinen in beeld brengen en beslechten (Teylingen en Lisse) Waarom en wat? Smalle wegen en verschillende verkeersstromen zorgen ervoor dat de toegankelijkheid en bereikbaarheid van ons gebied niet overal optimaal is. Enkele verblijfsrecreatie bedrijven zijn niet goed ontsloten en alleen bereikbaar via smalle polderweggetjes. Auto’s met caravans kunnen daar nauwelijks langs, wat het gebied minder interessant maakt voor kortdurend verblijf. Daarentegen zijn de smalle polderweggetjes ook charmant en kenmerkend voor ons gebied. We gaan alle knelpunten rondom de bereikbaarheid, bv. ook rondom de camperplaatsen aan de Leidse Vaart, van onze verblijfsrecreatie terreinen in beeld brengen. Een aantal knelpunten zijn al in beeld.

Lead

Onze rol als gemeente

Planning

Gemeenten

In de lead en uitvoerend

Middellange-, en lange termijn

Lead

Onze rol als gemeente

Planning

Gemeenten

In de lead en uitvoerend

Middellange-, en lange termijn

In het verlengde gaan we kijken welke oplossingen er zijn voor de knelpunten. Op termijn gaan we de knelpunten beslechten vanuit het domein mobiliteit of dit programma. Actie 9: Aanpak permanente bewoning (Teylingen) Waarom en wat? In de gemeente Teylingen wordt op enkele parken permanent gewoond. In lijn met het provinciale en landelijke beleid vinden wij het belangrijk dat kampeerterreinen en bungalowparken gebruikt worden waarvoor ze bedoeld zijn: recreëren. Daarom willen we de permanente bewoning terugdringen. In de landelijke actie-agenda (zie paragraaf 1.4) is dit ook één van de hoofdlijnen. Vanuit de landelijke actie-agenda 2021-2022 worden enkele pilots opgezet om de sociale problematiek op parken aan te pakken. De ervaringen die worden opgedaan met de pilots moeten resulteren in handelingsperspectieven die door gemeenten, regio’s en provincies kunnen worden overgenomen. Wij wachten deze pilots af en zijn voornemens de resultaten te implementeren.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

50

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Het contact met lokale marketingorganisaties, ondernemers, organisaties, ondernemersplatformen etc. onderhouden ▪ Social media kanalen inrichten en onderhouden ▪ Toolkit ontwikkelen voor ondernemers / organisaties in het gebied met daarin fotomateriaal, videomateriaal, teksten, een route widget, huisstijlelementen en logo’s Storytelling. De verhalen van het gebied ophalen (bijvoorbeeld over de kruiden, landgoederen, kunst, het water en bollen) en inzetten bij de profilering van het gebied. Informatiemateriaal ontwikkelen over de Duin- en Bollenstreek, on- en offline, zoals inspiratiekaarten, een toeristische gids, thematische gidsen / folders (seizoensgebonden i.v.m. spreiding jaarrond, type gast zoals de waterrecreant, de fietser, de wandelaar of thema). Uniforme look and feel. Verspreiden door de hele regio incl. Noordwijk, Leiden en Katwijk. Thematische ‘routes’ ontwikkelen om het bestaande aanbod (verblijf, dagrecreatie, horeca) beter aan elkaar te verbinden. Het gaat niet om het toevoegen van nieuw aanbod, maar het koppelen van het bestaande aanbod aan elkaar door een fysieke route of digitale informatie. Ambassadeurscursussen aanbieden (voor ondernemers, bewoners, organisaties, agrarische bedrijven etc.) met o.a. een training over het gebied en bedrijfsbezoeken, zodat ondernemers elkaar en het gebied beter leren kennen.

Organiseren van netwerkbijeenkomsten voor ondernemers waarbij een aantal bedrijven en locaties worden bezocht binnen en buiten Hillegom, Lisse en Teylingen. Met als doel de kennis over het gebied te vergroten en elkaar beter te leren kennen. Inzichten in ontwikkelingen in onze sector en kennis delen. Voor een ondernemer is het belangrijk om continu op de hoogte te zijn van de ontwikkelingen in de markt en daarop in te spelen. Wij kunnen niet op de stoel van de ondernemer gaan zitten, maar ondernemerschap wel stimuleren door kennis op te halen en te delen. ▪

Tijdens de bijeenkomsten kwam naar voren dat stakeholders deze speerpunten ontzettend belangrijk vinden. De uitwerking en uitvoering van deze speerpunten ligt echter niet bij ons als gemeenten. Wij zijn geen regiomarketingorganisatie en moeten die rol niet naar ons toe willen trekken. Er lopen op dit moment meerdere trajecten op het gebied van promotie en marketing van de regio. Onder andere binnen de regionale ruimtelijke uitvoeringsagenda, de regionale economische agenda, bij de Stichting Promotie Duin- en Bollenstreek en bij lokale marketingorganisaties. Binnen deze initiatieven gaan we een derde partij vragen een actieplan uit te werken. Onderstaande suggesties voor acties zijn tijdens de gesprekken met stakeholders naar boven gekomen en willen we ter inspiratie meegeven. ▪ ▪

▪

▪

▪

Toeristisch profiel ontwikkelen voor de Duin- en Bollenstreek. Gebiedsmarketing professionaliseren. Verbinden aan de actie ‘regiomarketing’ van de Economic Board. Mogelijke activiteiten: ▪ Coördinator gebiedsmarketing aanstellen die de lokale marketing partijen bij elkaar brengt ▪ Opstellen van een marketingplan met duidelijke ambities en acties ▪ Bestaande aanbod in kaart brengen en informatiemateriaal ontwikkelen over en voor het gebied (online en offline) ▪ Eén goede, actuele website en app beheren ▪ Ontwikkelen één herkenbare en aansprekende huisstijl ▪ Consumentencampagne ontwikkelen om de Duin- en Bollenstreek beter op de kaart te zetten voor de bezoeker uit de regio en bezoekers van verder weg ▪ Beeldenbank ontwikkelen met video- en fotomateriaal en sturen op gebruik

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

▪

▪

▪

51

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

52

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Voor een aantal acties kunnen we de kosten op het moment van schrijven nog niet inschatten, zoals de uitrol van de vitaliteitsaanpak, omdat daarvoor eerst de aanpak nog moet worden bepaald. Die acties worden in een later stadium begroot. Algemene acties Speerpunt 1 € 70.000,€ 145.000,-

Acties per gemeente Teylingen € 20.000,-

Lisse € 30.000,-

Hillegom € 10.000,-

2

€ 150.000,-

€ 15.000,-

-

€ 170.000,-

€ 45.000,-

€ 10.000,-

3 4 Totaal

(excl. uitvoering vitaliteitsaanpak + beslechten mobiliteitsknelpunten, die kosten zijn afhankelijk van de aanpak en knelpunten) Aanvraag via separaat actieplan van Stichting Promotie Duinen Bollenstreek. Aanvraag via separaat actieplan van Stichting Promotie Duinen Bollenstreek. € 215.000,-

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

53

VISIE VERBLIJFSRECREATIE HILLEGOM, LISSE & TEYLINGEN

Verblijfsrecreatie in de regio Het verblijfsrecreatie aanbod in Hillegom, Lisse en Teylingen is qua omvang beperkt ook in vergelijking met de rest van Zuid-Holland. In de provincie zijn bijna 270.000 bedden te vinden (zie tabel 2.2), waarvan slechts 2,8% in Hillegom, Lisse en Teylingen. Daarentegen is er in de omliggende steden en gebieden, zoals Leiden, maar ook Noordwijk en Katwijk wel veel verblijfsrecreatie aanbod te vinden. Met name hotels, maar ook (in veel minder grote mate) vakantieparken. Noordwijk profileert zich met name als kuuroord bestemming en richt zich daarmee op een specifieke doelgroep.

Dagrecreatie in de regio Op onderstaande kaart hebben we, globaal, de regionale (dag)recreatieve hotspots weergegeven. Hillegom, Lisse en Teylingen liggen landschappelijk erg mooi; op de overgang van zee-strand-duinen-binnenduinrand naar het open, waterrijke polderlandschap met de droogmakerij, de Haarlemmermeer en het gemaal Cruqius. Op korte afstand bevinden zich historische steden, als Leiden en Haarlem en Noordwijk met de focus op kuuroorden, stranden en de zakelijke markt en Katwijk als space-centrum. Ook cultuurhistorische parels liggen in de nabijheid, zoals de Limes (de noordgrens van het Romeinse Rijk), de Stelling van Amsterdam en de trekvaart die Leiden met Haarlem verbond. Afbeelding B1.1 Het dagrecreatie aanbod in de regio