1. De Transitievisie Warmte 1.0.pdf

In werksessies zijn de voorlopige uitkomsten besproken en getoetst met de ambtelijke adviseurs en ketenpartners (netbeheerder, woningcorporatie, waterschap en waterbedrijf). Daarna zijn de getoetste uitkomsten voorgelegd en besproken met de inwoners. Deze werkwijze hielp om tot gedeelde inzichten te komen over de warmtevoorziening van de toekomst. Voor zowel de gemeente als geheel als voor de individuele wijken. Daarmee heeft het bijgedragen aan een begrijpelijke, goed onderbouwde Transitievisie Warmte.

Toelichting op het participatietraject Het doel van het participatietraject is om in kaart te brengen welke sentimenten en ideeën er leven in de gemeente Hillegom over duurzame energie en warmte. Daarvoor in gesprek gegaan met inwoners, stakeholders en andere betrokkenen uit Hillegom. Daarnaast hebben we informatie opgehaald in drie enquêtes, waarvan twee in samenwerking met de RES-regio Holland Rijnland. En een online meedenksessie op 20 april.

68

| TVW Hillegom

Bijlage: Verdieping en achtergrond

Diepte-interviews met stakeholders Stakeholders zijn mensen en partijen die op een of andere manier betrokken zijn (of zouden kunnen zijn) bij de energietransitie en warmtetransitie in de gemeente Hillegom: In totaal is met 12 partijen gesproken: Draka Interfoam B.V., VHGM, stichting Vrienden van Oud Hillegom, LTO Noord-Nederland afdeling Duin- en Bollenstreek, Sophia stichting, stichting Fioretti Teylingen, Cultuurhistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek, stichting Greenport Duin- en Bollenstreek, stichting Bollenstreek Duurzaam, Bedrijfsleven Bollenstreek, Zuid-Hollands Landschap en lokale energiecoaches. De interviews zijn telefonisch gehouden en met een vooraf opgestelde topiclijst. Hierin kwamen vragen aan bod over de mening over de voorgenomen plannen van de gemeenten, ideeën over concrete oplossingen en ideeën voor participatie. In de gesprekken hebben we ons zoveel mogelijk laten leiden door de onderwerpen die de stakeholders zelf belangrijk vonden en aandroegen, mits die relevant waren voor het onderwerp. We zijn dus niet de topiclijst stap voor stap afgegaan en zijn daar soms vanaf geweken. Zo hebben we zoveel mogelijk de verschillende perspectieven van stakeholders aan bod laten komen.

Diepte-interviews met inwoners Heel graag hadden we inwoners gesproken in straatgesprekken, bijvoorbeeld bij de supermarkt, of bij het schoolplein. Het idee daarvan is dat we inwoners spreken die niet standaard terug te vinden zijn op informatieavonden. Door de coronacrisis was dit echter niet verantwoord. Onze alternatieve methode is geweest om de stakeholders die we gesproken hebben, te vragen ons in contact te brengen met een bekende die (nog) niet betrokken is bij de energietransitie. Zo hoopten we toch relatief willekeurig inwoners te spreken die normaal gesproken niet duidelijk van zich laten horen. Veel geïnterviewde stakeholders vonden dit een lastige vraag. In totaal hebben we via deze weg zeven inwoners kunnen spreken.

Enquêtes In de periode tussen oktober 2020 en januari 2021 zijn in drie enquêtes inzichten opgehaald. 1. Enquête over houding en gedrag t.o.v. de energietransitie, en de informatiebehoefte van inwoners. Looptijd: 11 november tot 7 december 2020. In samenwerking met RES-regio Holland Rijnland. In de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen is deze enquête door onderzoeksbureau Direct Research ook voorgelegd aan een inwonerpanel. In Hillegom waren er 373 respondenten. 2. Verdiepende enquête over de ruimtelijke voorwaarden bij plaatsing windturbines en zonnevelden. Looptijd: 15 december 2020 tot 10 januari 2021 In samenwerking met RES-regio Holland-Rijnland. In Hillegom waren er 135 respondenten. 3. Jongerenpanel over houding en gedrag t.o.v. de energietransitie, en de informatiebehoefte. Looptijd: 25 november tot 5 december 2020. Uitgezet door HLTSamen. In Hillegom waren er 9 respondenten.

Bijlage: Verdieping en achtergrond

TVW Hillegom |

69

Online meedenksessie Op 20 april heeft de gemeente Hillegom een online meedenksessie georganiseerd over de warmtetransitie. Tijdens deze avond stond centraal wat men belangrijk vindt in de warmtetransitie in het algemeen en wat mensen zelf willen en kunnen doen aan hun eigen huis. Daarnaast hoe inwoners aankijken tegen het tempo van de transitie en hoe zij zelf betrokken willen zijn de komende jaren. Plenair sprak de dagvoorzitter met wethouder Karin Hoekstra over warmtetransitie. Aansluitend gaf een expert van Royal HaskoningDHV een presentatie waarin hij de oplossingsrichtingen en de WAT-kaart toelicht. Daarnaast zoomde hij in op de strategie en ambitie van de gemeente. Daarna ging de groep uit elkaar in drie kleinere groepjes van elk ongeveer 10 inwoners om het gesprek te voeren over wat zij belangrijk vinden en wat zij doen en nodig hebben als het gaat om maatregelen in en om hun eigen huis. Daarnaast hoe zij tegen het tempo van de transitie aankijken, en hoe zij betrokken willen zijn de komende jaren. Om zoveel mogelijk verschillende perspectieven op te halen, heeft de gemeente veel aandacht besteed aan communicatie, zodat zoveel mogelijk mensen zich zouden aanmelden. Behalve een campagne op sociale media, stonden er enkele weken a-nul-borden langs de wegen.

Ook is met de huis-aan-huiskrant een uitnodigingskaartje meegestuurd, en er hebben verschillende berichten in de lokale krant gestaan. Bovendien werd er bericht op de website van de gemeente. Mensen konden zich tegelijkertijd met de meedenksessie over de warmtetransitie, ook aanmelden voor een informerend webinar over de energietransitie op 6 april, en voor een meedenksessie in het kader van de Lokale Energiestrategie op 31 mei. In totaal meldden zich 111 mensen aan voor de meedenksessie. Uiteindelijk namen 30 inwoners deel aan de sessie. Download hier een uitgebreide analyse van de opbrengst van de meedenksessie.

Onze uitgangspunten voor de Transitievisie Warmte Om een strategie te maken hebben we uitgangspunten opgesteld voor het uitvoeren van de warmtetransitie. Deze uitgangspunten zijn door de gemeenteraad vastgesteld op 25 maart 2021. 1. Realistisch en betaalbaar voor iedereen Bij de warmtetransitie gaat het erom dat het betaalbaar blijft. We weten uit de vele landelijke onderzoeken dat de kosten niet lager worden en/of gelijk blijven. Dit betekent dat we op zoek gaan naar oplossingen die voor de gemeenten en inwoners realistisch en betaalbaar zijn, nu en in de toekomst. Met als mogelijke realistische oplossing het zoeken naar mogelijkheden om iedereen over te laten stappen op een collectieve oplossingen. Met als belangrijke randvoorwaarden dat we transparant zijn over de kosten en dat we weten of inwoners deze kosten kunnen betalen. Al dan niet met behulp van (rijks-)subsidie. Dit betekent dat wij: a. Oplossingen realiseren die betaalbaar zijn voor iedereen. b. Transparant zijn over de kosten en de betaalbaarheid. c. Faciliteren bij het zoeken en/of verstrekken van de juiste (rijks-)subsidies. 2. Beschikbaar en betrouwbaar richting de toekomst Om de transitie te realiseren hebben we alle mogelijke warmtebronnen nodig. Het is daarom van belang inzage te hebben in het soort bronnen, de opslagmogelijkheden voor warmte en de beschikbaarheid van deze bronnen.

Hierbij kijken we niet alleen naar onze bodem (geothermie) en het vaarwater (Ringvaart/Leidsevaart). Ook onderzoeken we naar de mogelijkheden van restwarmte binnen en buiten onze gemeente. Met als belangrijke randvoorwaarde dat we een goede bronnenstrategie hebben. Met deze bronnenstrategie zorgen we dat het leveren van warmte in de toekomst richting bewoners betrouwbaar is en blijft. Dit betekent dat wij: a. Inzage hebben in alle mogelijke warmtebronnen. b. Een goede bronnenstrategie voor opwek en opslag hebben richting de toekomst voor zowel de boven- als de ondergrond. c. Betrouwbare warmtelevering richting de toekomst willen d. Ons blijven informeren over nieuwe technologieën.

70

| TVW Hillegom

Bijlage: Verdieping en achtergrond

3. Aan de slag met energiebesparing De beste besparing is de energie die je niet gebruikt, ook bij warmte. Los van het voornemen tot het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving en om gebouweigenaren te stimuleren en ondersteunen om gebouwen “transitiegereed” te maken, levert isolatie al een grote besparing van gasgebruik. Dit betekent dat er stevig ingezet moet worden op het “transitiegereed” maken van gebouwen qua isolatie. Daarnaast moet er ingezet worden om de in gebouwen aanwezige verwarmingssystemen gereed te maken, in afwachting van het beschikbaar komen van een aardgasvrije warmtebron. Dit betekent dat wij: a. Actief inwoners benaderen en ondersteunen om de huizen optimaal te isoleren, ook huurwoningen in overleg met de pandeigenaar. Denk hierbij aan het laten uitvoeren van energiescans. b. Naast eigen regelingen ook te faciliteren bij het zoeken en/of verstrekken van de juiste (rijks-)subsidies. c. Adviseren welke andere energiebesparende maatregelen te nemen zijn. d. Inzichtelijk maken wanneer nieuwe aardgasvrije warmtebronnen beschikbaar komen. e. Geen woningen gedwongen van het gas afsluiten voordat er ten minste wordt voldaan aan de punten 3a tot en met 3d. 4. Samenwerken en samen kennis delen om de verduurzaming te versnellen De warmtetransitie is een grote opgave, die de gemeente niet alleen kan uitvoeren.

Daarom werken we samen met onze ketenpartners en delen we kennis over elkaars doelen, belangen, onze agenda’s en planningen. Hierbij komen we tot gezamenlijke duurzame doelstellingen voor zowel collectieve oplossingen als individuele oplossingen. Met als belangrijke randvoorwaarde dat deze oplossingen voor verduurzaming toegankelijk zijn voor iedereen. En dat we ervoor zorgen dat de benodigde werkzaamheden op elkaar aansluiten. Zo nemen we bijvoorbeeld de regie bij het vormen van eventuele coalities voor de realisatie van bijvoorbeeld warmtenetten. Dit betekent dat wij: a. Samenwerken met onze ketenpartners en kennis delen. b. Duurzame oplossingen toegankelijk maken voor iedereen. c. Regie nemen om met elkaar de verduurzaming te versnellen en dit integraal op te pakken, waarbij de initiatieven een bijdrage leveren aan de koers van de Omgevingsvisie Hillegom. d. Koppelkansen benutten bij herinrichting of nieuwbouw van een wijk en de nieuwe aardgasvrije bronnen en energiebesparingsprojecten. 5. Aansluiten bij de regionale warmtevisie zoals deze in de concept-RES is opgenomen De beschikbaarheid van duurzame warmte in de regio heeft invloed op de beschikbaarheid van warmte voor onze gemeente, we zijn daarin mede afhankelijk van elkaar.

De regionale warmtevisie laat zien dat we op regionaal niveau, met een aansluiting op het Rotterdamse restwarmtenet, voldoende potentie hebben om aan de vraag van de gebouwde omgeving te voldoen, maar iets te kort komen wanneer de sectoren Landbouw en Industrie ook worden meegerekend. Subregionaal en lokaal zijn er wel verschillen, nader onderzoek naar waar een collectieve of een individuele oplossing het beste antwoord geeft, moet nog plaatsvinden. Op basis van de in 2019 uitgevoerde Warmteverkenning, passen we in Holland Rijnland de volgende prioritering voor warmte in collectieve warmtenetten toe zoals in de concept-RES is vastgelegd. Dit betekent dat wij binnen de samenwerking met de Holland Rijnland gemeenten; a. Op basis van beschikbaarheid en wijkkenmerken restwarmte toepassen en zoveel mogelijk in regionaal verband. b. Wanneer er geen restwarmte beschikbaar is geothermie toepassen, zoveel mogelijk in gezamenlijke netten. c. Als de bronnen onder a en b niet beschikbaar zijn aquathermie toepassen, bij voorkeur gecombineerd met WKO’s. d. Biomassa niet zien als de oplossing voor de warmtestrategie of energietransitie. Biomassa kan enkel worden toegepast indien het minimaal CO2-neutraal is, bijvoorbeeld als aanvullende energiebron door het gebruik van compostwarmte van de Meerlanden.

Bijlage: Verdieping en achtergrond

TVW Hillegom |

71