04. Nota van beantwoording zienswijzen - Drie ontwerpen beleid gemeentelijke monumenten Hillegom 2025.pdf
Tekst van het document
Beantwoording Graag wordt verwezen naar het bovenstaande gele kader.
Aanpassing ontwerp Niet van toepassing
Graag wordt verwezen naar het bovenstaande gele kader.
Niet van toepassing
Bladzijde 25 van 44
Nota van beantwoording
2.11 Zienswijze 11 a.
Zienswijze Bescherming bollenerfgoed schiet tekort Hillegom is in de 19 de en 20ste eeuw ontwikkeld tot het bollendorp met de grootste oppervlakte bollengrond en de meeste bollenbedrijven. In geen andere plaats in de Bollensteek zijn zo veel bollenschuren gebouwd als in Hillegom. Niet voor niets staat ruim een kwart van de bollenschuren van de Regionale Collectie Bollenschuren, de circa 100 meest waardevolle bollenschuren in de Duin- en Bollenstreek, in Hillegom. Het erfgoed van de bloembollencultuur is bepalend is geweest voor de ontwikkeling van Hillegom en zit in het DNA van het dorp verweven. Dit is echter niet terug te zien aan het aantal bollenschuren met monumentenbescherming. Hillegom telt slechts 1 bollenschuur als rijksmonument en 2 als gemeentelijke monumenten. Een bedroevend laag aantal, vergeleken met de andere gemeenten in de Bollenstreek. Daarom hebben wij al in 2019 de noodklok geluid (zie onze brief aan de Gemeenteraad van Hillegom van 19 mei 2019). Sindsdien heeft de Gemeente Hillegom niets ondernomen om het bollenerfgoed beter te beschermen. Ook uit het concept-Beleidskader gemeentelijke monumenten Hillegom 2026 blijkt weer dat de bescherming van bollenschuren en ander bollenerfgoed nog steeds ernstig tekortschiet. Wij zijn zeer teleurgesteld over het gevoerde én het voorgestelde erfgoedbeleid.
Beantwoording De gemeente is vrij in het vaststellen van de grenswaarden. Deze grenswaarden zijn tot stand gekomen na consultatie van Dorp, Stad en Land en vergeleken met grenswaarden in omliggende gemeenten. De grenswaarden zijn tot stand gekomen op basis van jarenlange ervaring en expertise van Dorp, Stad en Land. Doelstelling is om tot een evenwichtige verdeling te komen in de verschillende gebouwcategorieën.
Aanpassing ontwerp Bij objectcategorie ‘D. Boerderijen, bollenschuren en overige (agrarische) gebouwen’ wordt de grenswaarde voor Erfgoed hoog (gemeentelijk monument) vervangen van 16 naar 15.
Bollenerfgoed is regionaal erfgoed. Het is college is van mening dat dit inderdaad beter beschermd moet worden. Om deze reden is besloten om in het beleidskader voor objectcategorie ‘D. Boerderijen, bollenschuren en overige agrarische gebouwen’ niet af te wijken van de grenswaarden van Dorp Stad en Land.
Bladzijde 26 van 44
Nota van beantwoording
b.
c.
Nieuwe waarderingsmatrix doet bollenerfgoed tekort In december 2022 heeft de Werkgroep Cultuurhistorische Waardenkaart Hillegom, op verzoek van de Erfgoedcommissie, haar ‘Voorstel cultuurhistorische waarden in de gemeente Hillegom’ ingediend. Daarin is uitgegaan van de waarderingsmatrix van de Stichting Dorp, Stad en Land (DSL), die ook wordt gehanteerd in het Omgevingsplan Buitengebied en Zanderij. Uit het concept-Beleidskader 2026 en uit het rapport ‘Onderzoek potentiële gemeentelijke monumenten Hillegom’ van DSL (2024) blijkt dat de waarderingsmatrix is vervangen door een andere matrix met hogere criteria. De nieuwe waarderingsmatrix heeft vooral gevolgen voor de waardering van de categorie Agrarisch erfgoed, waaronder ook de bollenschuren vallen. In 2021 moesten gebouwen in deze categorie minimaal 11 punten te hebben voor de waardering Hoog. Dat is in het advies van DSL opgetrokken tot minimaal 15 punten; een stijging van maar liefst 45%! Bollenschuren moeten nu dus op één punt na aan dezelfde criteria voldoen als kerken en villa’s, om aangewezen te kunnen worden als gemeentelijk monument. Dat is geen eerlijke vergelijking. Bollenschuren zijn industrieel-agrarisch erfgoed met een specifieke vorm van architectuur, die kenmerkend is voor Hillegom en de Bollenstreek, Deze gebouwen zijn in de loop der tijd aangepast aan de technische en logistieke ontwikkelingen.
Door het nivelleren van de categorieën in de nieuwe DSL-matrix worden bollenschuren ondergewaardeerd. Verhoging grenswaarde Het College van B&W doet daar in het concept-Beleidskader gemeentelijke monumenten Hillegom 2026 nog een schep bovenop door de grenswaarden voor gemeentelijke monumenten nog met een extra punt te verhogen. Deze verhoging van de grenswaarden is niet met inhoudelijke argumenten onderbouwd en negeert de adviezen van de onafhankelijke adviesorganisatie DSL. Kerken en villa’s moeten naar mening van het college minimaal 17 punten halen; woonhuizen, winkels en agrarische gebouwen minimaal 16 punten. Hierdoor vallen veel potentiële gemeentelijke monumenten buiten de boot. Van de 38 panden die volgens het advies van DSL een gemeentelijk monument konden worden, komen hiervoor nu nog slechts 14 panden in aanmerking. In de zienswijze van , die wij van harte onderschrijven, is duidelijk te zien welke effecten deze extra verhoging heeft op het Hillegomse erfgoed en welke panden de status gemeentelijk monument hierdoor niet zullen bereiken.
Ter kennisname en zie beantwoording punt a.
Zie aanpassing punt a.
Ter kennisname en zie beantwoording punt a.
Zie aanpassing punt a.
Bladzijde 27 van 44
Nota van beantwoording
d.
e.
Slechts één bollenschuur erbij op de monumentenlijst! Voor het agrarisch erfgoed en bollenerfgoed heeft deze verhoging helemaal grote gevolgen. Van de 7 bollenschuren waaraan DSL 15 punten (waarde Hoog) heeft toegekend, komt nu slechts 1 bollenschuur in aanmerking voor aanwijzing als gemeentelijk monument: de tot appartementen herbestemde bollenschuur Zanderijhof 4 t/m 12. De overige 6 bollenschuren met 15 punten krijgen nu slechts de waarde Middel. Dit biedt juridisch echter een veel lagere mate van bescherming als een gemeenlijk monument. Koninklijke Gebr. Van Zanten Bij de potentiële gemeentelijke monumenten is ook het bloembollenbedrijf van Koninklijke Gebroeders Van Zanten aan de 1 e Loosterweg 1A. Deze markant gelegen bollenschuur met kantoor aan de spoorlijn Haarlem-Leiden is gebouwd in 1911 en door de eigenaar altijd zorgvuldig onderhouden. Dit gebouw is het tastbare bewijs van de ontwikkeling van Hillegom tot toonaangevend centrum van de bloembollenteelt en -handel in Nederland. Dat maakt deze bollenschuur voor Hillegom en de hele Bollenstreek zeer waardevol en rechtvaardigt de status van gemeentelijke monument. De DSL-score van 15 punten voor dit gebouw is overigens aan de lage kant, zeker als we zien dat het stookhuis op het bollenland aan de Kennemerbeekweg van DSL 17 punten heeft gekregen.
Dit in 1957 gebouwde ketelhuis is vervallen en van binnen leeg gesloopt, maar zou dus wél een gemeentelijk monument kunnen worden. Dit verschil met Gebr. Van Zanten is niet uit te leggen. Ook de waardering van de bollenschuren aan de Leidsestraat 114 en van de Holkamer op Kwekerij Veelzorg (Stationsweg 131) is te laag. Wij zetten dan ook onze vraagtekens bij de juistheid van de waardering die door DSL is toegekend aan de specifieke categorie bollenerfgoed.
Zie beantwoording punt a. Aanvulling: door de grenswaarden op 15 punten te zetten, zullen mogelijk meer bollenschoren in aanmerking komen om aangewezen te als gemeentelijk monument. Dorp, Stad en Land heeft de objecten onderzocht. Zij hebben het college geadviseerd over de te beschermen objecten en hoeveel punten daarbij horen. Dit onderzoek staat uitgelegd in bijlage 1 van het beleidskader. Het college vindt dat Dorp, Stad en Land beschikt over de juiste kennis en ervaring om dit onderzoek goed uit te voeren. De adviezen zijn zorgvuldig gemaakt en bevatten geen ernstige gebreken.
Zie aanpassing punt a.
Geen aanpassing.
Bladzijde 28 van 44
Nota van beantwoording
f.
Conclusie In 2019 luidden wij de noodklok voor een betere bescherming van bollenschuren. De gemeenteraad zegde ons toen toe dat de bescherming van Hillegomse bollenschuren zou verbeteren. In die zes jaar zijn we helaas geen stap opgeschoten. Voor het bollenerfgoed in Hillegom betekent het concept-Beleidskader gemeentelijke monumenten 2026 eerder een achteruitgang dan een verbetering, doordat de puntenscores en criteria voor bollenschuren onredelijk hoog zijn. Op deze manier zou Hillegom in totaal 3 bollenschuren op de gemeentelijke monumentenlijst krijgen. Dit aantal staat niet in verhouding tot het cultuurhistorisch belang van het bollenerfgoed voor Hillegom. Het steekt bovendien schril af tegen het aantal gemeentelijke monumenten bollenschuren in de andere bollendorpen. Met dit nieuwe Beleidskader heeft Hillegom de kans om deze achterstand te herstellen. Wij verzoeken u dan ook de criteria voor Agrarisch erfgoed in het Beleidskader gemeentelijke monumenten 2026 zodanig aan te passen, dat een groter aantal bollenschuren daadwerkelijk beter beschermd kan worden als gemeentelijk monument.
Zie beantwoording punt a.
Zie aanpassing punt a.
1.12. Zienswijze 12 De ingediende zienswijze heeft betrekking op bijlage 2 van het ontwerp beleidskader. Deze bijlage betreft Conceptlijst ‘Lijst objecten ‘Erfgoed Hoog’ in Hillegom’. De panden op de conceptlijst zullen na vaststelling van het beleidskader mogelijk worden voorgedragen, maar dat is op dit moment nog niet zeker. Daarvoor is eerst nader onderzoek nodig. Met vaststelling van het beleidskader worden in ieder geval nog geen concrete panden aangewezen als gemeentelijk monument. Op het moment dat er een concreet voornemen is, worden de zakelijk gerechtigden van de panden nog in de gelegenheid gesteld om hier hun zienswijze op te geven en hun belangen kenbaar te maken. Die procedure staat los van dit beleidskader zelf, waarin de panden nog niet worden voorgedragen. Die zienswijze leidt om die reden niet tot aanpassing van de ontwerpen.
a.
b.
Zienswijze 1. Toekomstige uitbreidingsmogelijkheden Wij hebben de wens om in de toekomst zowel aan de achterzijde als aan de zijkant van de woning een aanbouw te realiseren, met behoud van de karakteristieke uitstraling. Een monumentstatus zou dergelijke uitbreidingen sterk beperken, bemoeilijken of zelfs onmogelijk maken door strikte regelgeving rondom verbouwingen, materialen en vergunningverlening. 2. Beperkte flexibiliteit voor onderhoud Als monumentale woning zouden wij gebonden zijn aan speciale materialen en uitvoeringsrichtlijnen die aanzienlijk duurder zijn en vaak minder praktisch in onderhoud.
Beantwoording Graag wordt verwezen naar het bovenstaande gele kader.
Aanpassing ontwerp Niet van toepassing
Graag wordt verwezen naar het bovenstaande gele kader.
Niet van toepassing
Bladzijde 29 van 44
Nota van beantwoording
c.
d.
3. Functionele in plaats van historische waarde Hoewel wij de uitstraling van onze woning erg waarderen, achten wij de cultuurhistorische waarde onvoldoende zwaarwegend om de ingrijpende gevolgen van een monumentale aanwijzing te rechtvaardigen. 4. Balans tussen behoud en leefbaarheid Wij vinden het belangrijk om de woning toekomstbestendig en leefbaar te houden. De beperkingen die gepaard gaan met de monumentstatus staan haaks op deze ambitie. Wij willen graag duurzaam investeren in onze woning, en daarvoor is flexibiliteit in bouwkundig en technisch opzicht essentieel
Graag wordt verwezen naar het bovenstaande gele kader.
Niet van toepassing
Graag wordt verwezen naar het bovenstaande gele kader.
Niet van toepassing
Bladzijde 30 van 44
Nota van beantwoording
1.13. Zienswijze 13 a.
Zienswijze Tot onze verbazing moeten wij constateren dat in het concept-Beleidskader gemeentelijke monumenten Hillegom 2026 de waarderingsmatrix van Stichting Dorp, Stad en Land (DSL) – een gerenommeerde en door de gemeente zelf ingehuurde erfgoedadviesorganisatie – om financiële redenen éénzijdig door de gemeente is aangepast en verzwaard. Waar DSL in haar rapport (2024) nog uitging van een bepaalde, beproefde waarderingssystematiek, is deze in het beleidskader eenzijdig door B&W aangescherpt, zonder dat er sprake is van onafhankelijk onderzoek of een onderbouwde motivatie door de gemeente. De grenswaarden voor potentiële monumenten zijn verhoogd: • Kerken en villa’s moeten nu minimaal 17 punten behalen; • Woonhuizen, winkels en agrarische gebouwen, waaronder bollenschuren, minimaal 16 punten. Deze beleidsmatige aanscherping is niet gestoeld op inhoudelijke argumenten en wijkt af van eerdere gemeentelijke kaders, waaronder de DSL-matrix die in 2021 nog werd toegepast in het Omgevingsplan Buitengebied en Zanderij. Ook de Werkgroep Cultuurhistorische Waardenkaart Hillegom (2022) heeft haar onderzoeksrapport gebaseerd op die matrix Door deze eenzijdige verhoging van de grenswaarden vallen veel potentiële gemeentelijke monumenten nu af, waaronder ook veel bollenerfgoed, ondanks het feit dat DSL deze panden wél als monumentwaardig heeft beoordeeld.
Volgens DSL zouden 38 panden in Hillegom als gemeentelijk monument kunnen worden aangewezen; met de nieuwe gemeentelijke criteria blijven er nog slechts 14 over. Daarmee ontstaat er een onaanvaardbaar risico dat waardevolle panden worden gesloopt, aangetast of verbouwd zonder voldoende waarborgen hiertegen. In feite wordt de bescherming van erfgoed – nota bene panden die reeds door een deskundige, onafhankelijke instelling als monumentwaardig zijn bestempeld – onzeker en willekeurig. Voor wat betreft bollenschuren staat dit haaks op de eerdere toezeggingen van de gemeente dat de bescherming van bollenschuren verbeterd zal worden. Hierover krijgt u meer informatie in de zienswijze van het CultuurHistorisch Genootschap Duin- & Bollenstreek, die wij ook van harte onderschrijven.
Beantwoording De gemeente is vrij in het vaststellen van de grenswaarden. Deze grenswaarden zijn tot stand gekomen na consultatie van Dorp, Stad en Land en vergeleken met grenswaarden in omliggende gemeenten. De grenswaarden zijn tot stand gekomen op basis van jarenlange ervaring en expertise van Dorp, Stad en Land. Doelstelling is om tot een evenwichtige verdeling te komen in de verschillende gebouwcategorieën.
Aanpassing ontwerp Bij objectcategorie ‘D. Boerderijen, bollenschuren en overige (agrarische) gebouwen’ wordt de grenswaarde voor Erfgoed hoog (gemeentelijk monument) vervangen van 16 naar 15.
Bollenerfgoed is regionaal erfgoed. Het is college is van mening dat dit inderdaad beter beschermd moet worden. Om deze reden is besloten om in het beleidskader voor objectcategorie ‘D. Boerderijen, bollenschuren en overige agrarische gebouwen’ niet af te wijken van de grenswaarden van Dorp Stad en Land. Daarnaast vindt de gemeente het belangrijk dat aan de eigenaren van monumenten een subsidie gegeven kan worden Het aantal (te verwachten) aanvragen moet dan wel passen binnen het budget dat door de gemeenteraad is vastgesteld.
Bladzijde 31 van 44
Nota van beantwoording
b.
c.
Inhoudelijke kritiek op de waardestelling Hoewel wij waardering hebben voor de door Stichting Dorp, Stad en Land gehanteerde beoordelingscriteria, plaatsen wij inhoudelijke kanttekeningen bij enkele waardebepalingen door de vertegenwoordigers van eerdergenoemde stichting. Hun expertise op het gebied van monumentale gebouwen staat buiten kijf, maar naar onze mening is de lokaalhistorische waarde van bepaalde panden in Hillegom mogelijk onderschat, mede door een beperkte historische kennis van het dorp. Zo kent het rapport een hoge waarde toe aan Leidsestraat 114, terwijl de bollenschuur (nummer 112) hierachter een lage waardering krijgt, ondanks de onderlinge samenhang en de hoogwaardige ensemblewaarde. Een vergelijkbare situatie doet zich voor bij Kwekerij Veelzorg. In een eerder rapport werd deze locatie als een monumentale kwekerij aangemerkt met het advies tot aanwijzing als beschermd dorpsgezicht. In het huidige rapport wordt echter elke pand afzonderlijk beoordeeld, waardoor volgens ons de ensemblewaarde onvoldoende tot uiting komt en het geheel als monumentaal zou moeten worden gekwalificeerd. Daarnaast roept de lagere waardering van de schuren van Koninklijke Van Zanten aan de 1e Loosterweg ten opzichte van de bollenschuur op Kwekerij Veelzorg veel vragen bij ons op. Tot slot wijzen wij op Hoofdstraat 180.
Ongeveer vier jaar geleden kende een rapport van Stichting Dorp, Stad en Land dit pand deels een hoge monumentale waarde toe, waarop de toenmalige Erfgoedcommissie HLT heeft geadviseerd het pand aan te wijzen als gemeentelijk monument. In het huidige rapport ontvangt het echter een lage waardering, waarvoor geen duidelijke verklaring wordt gegeven. Op basis van bovenstaande constateringen achten wij de huidige waarderingen onvoldoende inzichtelijk, niet representatief en niet goed te onderbouwen. Bescherming van panden met middelwaarde en lage waarde Nu de aandacht voornamelijk uitgaat naar de aanwijzing tot gemeentelijk monument, bestaat het risico dat panden met een middel- of lage waarde onderbelicht blijven. In eerdere bestemmingsplannen genoten deze panden beperkte bescherming als “karakteristiek bouwwerk”. Deze bescherming bood het college de mogelijkheid om bijvoorbeeld sloop van Villa Santwyck tegen te houden. Zoals eerder vermeld, heeft een werkgroep van het CHG en Oud Hillegom zich in de afgelopen jaren toegelegd op het inventariseren van panden en heeft deze 458 gebouwen geclassificeerd volgens bovengenoemde waarderingscategorieën. Mogen wij aannemen dat deze waarden integraal worden opgenomen in het Omgevingsplan, zodat ook deze waardevolle panden adequaat worden beschermd?
Dorp, Stad en Land heeft de objecten onderzocht. Zij hebben het college geadviseerd over de te beschermen objecten en hoeveel punten daarbij horen. Dit onderzoek staat uitgelegd in bijlage 1 van het beleidskader. Het college vindt dat Dorp, Stad en Land beschikt over de juiste kennis en ervaring om dit onderzoek goed uit te voeren. De adviezen zijn zorgvuldig gemaakt en bevatten geen ernstige gebreken.
Geen aanpassing.
Niet alle geïnventariseerde panden komen automatisch in het Omgevingsplan. Alleen gebouwen met een formele beschermde status, zoals rijks- of gemeentelijke monumenten, karakteristieke panden en beschermde dorpsgezichten, worden daarin opgenomen.
Geen aanpassing.
Bladzijde 32 van 44
Nota van beantwoording
d.
Beschermde gebieden In opdracht van de gemeente zijn ook onderzoeken gedaan naar waardevolle gebieden zoals het Lokhorsterduin en het gebied rond de Oude Hillegommerbeek. We weten dat in ieder geval het gebied rond de Oude Hillegommerbeek als zeer waardevol door Stichting Dorp, Stad en Land wordt aangemerkt. Helaas zien we in dit monumentenbeleid hierover niets terug, waardoor een (verdere) aantasting van dit zeer waardevolle gebied tot de mogelijkheid blijft behoren.
Dit ontwerp beleid gaat alleen over ‘Erfgoed hoog’. Dit is gelijk aan gemeentelijke monumenten. Het gaat niet hele gebieden. Voor de bescherming van gebieden zijn aparte regels opgenomen in de erfgoedverordening en in het omgevingsplan.
e.
Conclusie en verzoek Het huidige concept-Beleidskader gemeentelijke monumenten 2026 is qua uitwerking teleurstellend en betekent voor het bollenerfgoed en andere monumentwaardige panden in Hillegom zeker geen verbetering in hun bescherming. De vastgestelde puntenscores en criteria zijn niet proportioneel, niet herleidbaar tot inhoudelijk onderzoek, financieel ingegeven en sluiten niet aan op de unieke historische context van Hillegom. Namens de Stichting Vrienden van Oud Hillegom verzoeken wij u dan ook met klem om: 1. De door de gemeente opgehoogde grenswaarden te heroverwegen en deze weer in lijn te brengen met de waarderingsmatrix van DSL; 2. Enkele panden her te beoordelen op basis van hun ensemblewaarde en lokaalhistorische waarde; 3. Hierdoor te waarborgen dat een groter aantal monumentwaardige panden daadwerkelijk in aanmerking kan komen voor gemeentelijke monumentenbescherming. Hierbij ook het verzoek aan de gemeenteraad om hiervoor extra gelden ter beschikking te stellen. 4. Zorg te dragen dat ook de panden met een middel- en lage waarde in het omgevingsplan worden opgenomen 5. Zorg te dragen voor bescherming van waardevolle gebieden die door Stichting Dorp, Stad en Land als zodanig zijn gewaardeerd.
Alleen dan kan worden voldaan aan de toezeggingen uit het verleden en kan Hillegom het erfgoed beschermen dat zo essentieel is voor de identiteit en geschiedenis van ons dorp.
Zie beantwoording hierboven.
Geen aanpassing.
Bladzijde 33 van 44
Nota van beantwoording
1.14. Zienswijze 14 a.
b.
Zienswijze 1. Inspectie Oude gebouwen hebben over het algemeen veel onderhoud nodig en 1x per 4 jaar een inspectie is een te lang interval om de staat van de objecten te kunnen monitoren. Door de klimaatverandering hebben gebouwen meer te leiden onder de extreme koude/natte/warme perioden waardoor een object snel achteruit kan gaan. Daarom denkt dat het beter is minimaal 1x per 3 jaar een inspectie uit te voeren. Op dit moment wordt vanuit het Katholieke Bisdom Rotterdam zelfs gesteld dat een inspectie elke 2 jaar noodzakelijk is. Een additioneel aspect is dat de gemeente moeilijk vooraf kan beoordelen op basis van een inspectierapport hoe goed/slecht een pand is, omdat het inspectierapport 4 jaar oud kan zijn. Verder wil de gemeente naderhand ook nog een ambtenaar lang sturen om de werkzaamheden te beoordelen, wat de gemeente extra geld zal kosten vanwege deze additionele activiteiten. 2. Hogere administratieve lasten De nieuwe verordening brengt hoge administratieve lasten met zich mee voor alle partijen. Gemeente en eigenaren van Gemeentelijke Monumenten. 1. Jaarlijks moet de 30 euro Monumentenwacht abonnementsgelden worden gedeclareerd. 2. Aanvragen voor een onderhoudssubsidie zullen aanzienlijke administratieve kosten met zich meebrengen. Enerzijds vanuit de eigenaar die de subsidie moet onderbouwen, veelal samen met een (dure) externe adviseur.
Anderzijds vanuit de gemeente, die aanvragen moet beoordelen/motiveren/besluiten en bezwaren moet behandelen. Het jaarlijks afhandelen van abonnementsgelden van de Monumentenwacht (a) is een te laag bedrag t.o.v. de kosten bij de gemeente. De verlening van subsidie zal meer mankracht en daarmee kosten met zich meebrengen voor alle partijen (b). Dit staat nog los van de monitoring van de werkzaamheden naderhand als de subsidie is verleend.
Beantwoording Voor het nieuwe beleid heeft het college gekozen voor 1x in de 4 jaar een inspectie, voor het verkrijgen van subsidie, omdat we denken dat dit haalbaar is. Als we hier ervaring mee hebben, dan kan de frequentie altijd met een beleidswijziging naar boven of naar beneden worden bijgesteld.
Aanpassing ontwerp Geen aanpassing.
Verduurzamen van een monument blijft een keuze van de eigenaar. Deze laat zich adviseren door partijen in de markt en gaat daarmee in gesprek. De Monumentenwacht kan daarbij helpen. Voor het overige kan de eigenaar van een monument gebruik maken van bestaande subsidieregelingen voor iedereen.
Aanpassen Subsidieverordening. Kosten van de Monumentenwacht komen in aanmerking voor subsidie in artikel 9.
Bladzijde 34 van 44
Nota van beantwoording
c.
3. Sommige monumenten hebben intern ook mooie elementen De gemeente richt zich in eerste instantie op de buitenkant van een monument. Sommige panden hebben ook karakteristieke zaken aan de binnenkant. Wellicht kan de Monumenten Commissie van de gemeente hier in een rol spelen.
Het uitsluiten van de bescherming van het interieur is een keuze van de raad. De gemeenteraad is verplicht op grond van de Omgevingswet goed om te gaan met cultuurhistorie. Daarnaast heeft ook de eigenaar een belang. Door interieur uit te sluiten van bescherming, wordt het exterieur (buitenkant) van een object nog steeds beschermd en tegelijk de eigenaar tegemoetgekomen door meer vrijheid te geven op het gebied van interieur (binnenkant).
Geen aanpassing.
d.
5. Verduurzaming is niet meegenomen rol van de Monumenten Commissie Ook Gemeentelijke Monumenten zou men verder moeten verduurzamen, zeker in combinatie met “groot onderhoud”. Dit zou meegenomen moeten worden in deze nieuwe verordening. Naar onze mening zal de Monumenten Commissie hierin een grotere adviserende rol zou kunnen spelen. Bij het Inspectierapport van de Monumentenwacht zou de eigenaar een plan kunnen inleveren welke werkzaamheden de eigenaar/bewoner zal gaan/ laten uitvoeren de komende jaren. Hierbij zou ook gevraagd moeten worden welke verduurzamingsmaatregelen worden doorgevoerd en welk energielabel het monument op dit moment heeft. De kerk zou ook 1x per 5 jaar uitgenodigd moeten worden door de Monumenten Commissie om in gesprek te gaan over wat gedaan kan worden om de objecten te behouden en welke rol de gemeente Hillegom hierin zou kunnen spelen. 6. Tuin wordt genoemd, maar wordt in praktijk nooit beoordeeld. In tegenstelling tot het interieur, dat uitgesloten wordt, is de tuin wel meegenomen in deze nieuwe verordening. Hierin kan de Monumenten Wacht geen rol spelen en wordt dan ook nooit vermeld in een inspectierapport. Rondom de gebouwen van de kerk, het klooster, de parochie en de begraafplaats zijn beeldbepalende tuinen die tevens onderhouden moeten worden. Er is wel iets over opgenomen in de nieuwe verordening, maar handhaving, groot onderhoud etc.
is niet belicht.
Verduurzamen van een monument blijft een keuze van de eigenaar. Deze laat zich adviseren door partijen in de markt en gaat daarmee in gesprek. De Monumentenwacht kan daarbij helpen. Voor het overige kan de eigenaar van een monument gebruik maken van bestaande subsidieregelingen voor iedereen.
Aanpassen Subsidieverordening. Kosten van de Monumentenwacht komen in aanmerking voor subsidie in artikel 9.
Als de tuin een cultuurhistorische waarde heeft die beschermd moet worden, dan staat dat in de beschrijving van het monument. Deze beschrijving wordt later gemaakt bij de aanwijzing van het object. Daarnaast heeft Hillegom een bomenbeleid. Als er bomen in de tuin staan die beschermd zijn, dan zijn die te vinden in dat beleid. De eigenaar is verantwoordelijk voor het in stand houden van de cultuurhistorische waarden, ook die in de tuin.
Geen aanpassing.
e.
Bladzijde 35 van 44
Nota van beantwoording
f.
g.
7. De kwam in de “Huidige” noch “in de nieuwe concept” verordening in aanmerking voor subsidie. Ondanks dat de de eigenaar is van verschillende panden en objecten die genoemd staan in deze nieuwe ontwerpverordening, zal de slechts beperkt gebruik kunnen maken van deze nieuwe regeling. Daarbij zullen de voordelen naar verwachting laag zijn vanwege de hoge administratie lasten. De heeft op dit moment een onderhoudsbegroting van alle kerken en omliggende panden voor in de Zilk, Lisse, en Hillegom van 800.000 euro. We weten uit ervaring dat regulier onderhoud goedkoper is dan af-en-toe zaken herstellen. Echter zijn veel de objecten meer dan 100 jaar oud en zijn structurele aanpassingen nodig om objecten te behouden. Voor deze grote ingrijpende verbeteringen wil de graag een beroep kunnen doen op de Gemeente Hillegom. Het is echter onvoldoende beschreven wanneer iets exact “regulier onderhoud” is versus “restauratie”.
Ter kennisname.
Geen aanpassing.
Uit een enquête onder monumenteigenaren bleek dat slechts een kleine meerderheid de voorkeur geeft aan subsidie op basis van onderhoud. Gezien deze beperkte steun en de ingediende zienswijzen wordt de ontwerp subsidieregeling op basis van onderhoud en restauratie niet voortgezet. Het wordt weer een subsidieregeling gebaseerd op teruggave van de onroerendezaakbelasting (OZB) aan de eigenaar van een woonhuismonument.
Aanpassen Subsidieverordening. Het wordt weer een subsidieregeling gebaseerd op teruggave van de onroerendezaakbelasting (OZB) aan de eigenaar van een woonhuismonument.
Bladzijde 36 van 44
Nota van beantwoording
3
Het advies van de GACO
De Gemeentelijke Adviescommissie Omgevingskwaliteit voor erfgoed heeft in de vergadering van 9 december 2025 op verzoek van het college een advies uitgebracht op de ontwerpen. Het advies is positief ten aanzien van het voorgelegde onderwerp betreft drie regelingen voor gemeentelijke monumenten in Hillegom. Wel wordt op bepaalde onderdelen negatief geadviseerd. Advies
a.
Beleidskader gemeentelijke monumenten Hillegom 2026 Met een beleidskader voor monumenten introduceert de gemeente een systematische grondslag voor het aanwijzen van monumenten, die ook van toepassing is voor eventueel áfvoeren van de lijst’. In beginsel is de onderbouwing een welkom middel om tot objectieve afwegingen te komen. De regeling bevat grenswaarden die worden gehanteerd voor aanwijzing als monument. Deze grenswaarden hebben geleid tot een lijst nieuw aan te wijzen monumenten in bijlage 2. De commissie deelt de conclusie, dat deze objecten een wezenlijke erfgoedwaarde hebben die een status als gemeentelijke monument rechtvaardigt. Wat dat betreft is de commissie positief over het voorgelegde kader. Ten aanzien van de gevolgen voor bestaande monumenten zoals omschreven in artikel 4 en de lijst zoals opgenomen in bijlage 3 voorziet de commissie onwenselijke gevolgen. De lijst bevat geen waardering, waarmee dit artikel een uitnodiging wordt om met gebruik van de systematiek maar zonder de onderlinge afweging tussen de monumenten een eigen invulling te geven aan de puntentelling. Hiermee laat de gemeente een gat vallen dat aanleiding kan zijn voor ongewenste procedures.
De ervaring leert dat dit in andere gemeenten met een vergelijkbare systematiek leidt tot bezwaren, die een onredelijke last leggen bij de ambtelijke organisatie en ten koste gaan van behoud van erfgoedwaarden. De waardering is een middel om als gemeente in redelijkheid over te gaan tot aanwijzing danwel het ongedaan maken daarvan. Mocht een initiatiefnemer het hiermee niet eens zijn, dan zou een goede motivatie aanleiding kunnen zijn om zonder een particuliere versie van de telling te vragen vanuit het bestuur tot een nieuwe afweging te komen.
Beantwoording
Aanpassing ontwerp
Wij waarderen het positieve advies van de commissie over dit deel van het voorstel.
Geen aanpassing.
Het doel van het beleidskader is om te komen tot een meer objectieve afweging bij het aanwijzen van nieuwe monumenten, en bij verzoeken om bestaande monumenten van de lijst te schrappen. Als de systematiek niet wordt gehanteerd bij verzoeken tot schrappen, wordt deze doelstelling niet bereikt. Een gebrek aan een duidelijk kader bij het beoordelen van verzoeken tot schrappen van een aangewezen monument, kan daarbij leiden tot onduidelijkheid en daarmee ook meer bezwaren.
Om deze reden adviseert de commissie ten aanzien van de uitwerking van de puntentelling negatief (W1). Bladzijde 37 van 44
Nota van beantwoording
b.
Het beleidskader geeft verder uitdrukking aan de gedachte, dat eigenlijk alleen het exterieur van belang is voor het behoud van erfgoedwaarden. Het voorstel is het verbod op het uitvoeren van activiteiten aan het gemeentelijk monument zonder omgevingsvergunning niet te laten gelden voor het interieur. Hiermee zou voor inpandige wijzigingen van zowel de bestaande als de nieuwe monumenten in veel gevallen geen vergunning meer nodig zijn. Dit voorstel gaat uit van de gedachte, dat het interieur in beginsel van ondergeschikt belang is. De commissie kan zich hier gezien de aard en bouwwijze van veel monumenten niet in vinden. Juist voor publieke bouwwerken zoals kerken en kerken maar vaak ook voor particuliere bouw zoals woonhuizen heeft het interieur een eigen waarde. Veel gebouwen zijn meer dan een schil. Dat betekent overigens niet dat er geen wijzigingen kunnen plaatsvinden, maar dat bij veranderingen de erfgoedwaarde van het interieur eigen afwegingen verdient waarin rekening kan worden gehouden met de wens meer vrijheid te bieden aan particuliere wensen. De commissie adviseert, zeker voor de publieke gebouwen, negatief op het generiek uitsluiten van interieurs zoals voorgesteld in artikel 6 (W2).
Bij het opstellen van de regeling moet rekening worden gehouden met enerzijds het belang van het behoud van erfgoed, en anderzijds de belangen van eigenaren van monumenten om geen onevenredige beperkingen op te leggen aan eigenaren van een monument. Met de voorgestelde regeling blijft naar ons inziens de zichtbaarheid en herkenbaarheid van het erfgoed beschermd, zonder onnodige belasting en regeldruk voor de eigenaren van monumenten. Voor de meeste huidige monumenten geldt ook, dat de redengevende beschrijving geen interne monumenten bevat. In zoverre blijft de impact van deze wijziging vermoedelijk ook beperkt.
Wijzigingsverordening 2026 van de Erfgoedverordening gemeente Hillegom 2024 c.
Vanwege het opstellen van het beleidskader zijn er aanpassingen nodig in de erfgoedverordening van de gemeente. Gezien bovenstaande opmerkingen geeft de commissie ten aanzien van de veranderingen de onderstaande adviezen. Ten aanzien van de indieningsvereisten in de vorm van een motivatie bij de aanvraag aanwijzen dan wel intrekken de monumentenstatus is de commissie positief als rekening wordt gehouden met de eerder benoemde kanttekeningen (W3). Wat betreft het laten vervallen van het verbod op het uitvoeren van activiteiten aan het gemeentelijk monument zonder omgevingsvergunning voor inpandige veranderingen adviseert de commissie negatief (W4).
Graag wordt verwezen naar de antwoorden hierboven.
Geen aanpassing.
Subsidieverordening gemeentelijke monumenten Hillegom 2026
Bladzijde 38 van 44
Nota van beantwoording
d.
De huidige subsidieverordening bevat een regeling voor een jaarlijks restitutie van het eigenaren gedeelte van de onroerende-zaak belasting. Dit is een tegemoetkoming in de lasten voor eigenaren en daarmee een indirecte bijdrage aan de instandhouding van monumenten. Het voorstel is deze regeling te vervangen door subsidies die direct verbonden zijn aan of ten goede komen van de instandhouding. Het gaat daarbij om de mogelijkheid om bijdragen te ontvangen voor onderhoud en restauratie en voor abonnement op en inspectie door de monumentenwacht. De commissie adviseert op deze wijziging positief (W5). Conclusie De commissie is positief over de gekozen systematiek, het aanwijzen van nieuwe monumenten, de veranderingen in de subsidieverordening. Ten aanzien van de uitwerking van de puntentelling plaatst de commissie kanttekeningen. Wat betreft het laten vervallen van de vergunningplicht voor het interieur van monumenten is de commissie negatief en nodigt zij de gemeente graag uit voor nader overleg over een passende regeling.
De subsidieverordening is naar aanleiding van de zienswijzen herzien. Het wordt weer een subsidieregeling gebaseerd op teruggave van de onroerendezaakbelasting (OZB) aan de eigenaar van een woonhuismonument. In toevoeging hierop zijn abonnementen, inspecties, en duurzaamheidsadviezen door de monumentenwacht nu ook subsidiabele activiteiten. Deze activiteiten dragen ook bij aan de instandhouding van monumenten.
Geen aanpassing.
Wij waarderen het positieve advies van de commissie. Graag wordt verwezen naar de antwoorden hierboven.
Geen aanpassing.
Bladzijde 39 van 44
Nota van beantwoording
4
Ambtelijke wijzigingen Advies Artikel 9, tweede lid: - Verwijderen ‘motivatie’. - Toevoegen ‘motivering’. Artikel 14: Verduidelijken.
Artikel 22: Met de Wijzigingsverordening wordt geen nieuwe regeling gemaakt, maar wordt de oude Erfgoedverordening 2024 op een paar punten gewijzigd. Met deze wijziging aan de overgangsbepaling wordt de gehele (bestaande) Erfgoedverordening 2024 ingetrokken (en zou er dus geen Erfgoedverordening meer zijn). Dus deze wijziging kan geschrapt worden III CITEERTITEL: Een wijzigingsverordening hoeft geen citeertitel te hebben, de wijzigingen worden opgenomen in de al bestaande Erfgoedverordening en die kan geciteerd worden. Toelichting – Algemeen – Inleiding, 1e alinea: Toevoegen ‘De gemeente werkt samen met eigenaren en cultuurhistorische verenigingen aan het behoud van erfgoed’.
Aanpassing ontwerp Aanpassing Wijzigingsverordening Artikel 9, tweede lid komt daarmee te luiden: ‘Een aanvraag bevat in ieder geval motivering in de vorm van een inventarisatie en … etc.;’ Aanpassing Wijzigingsverordening: Artikel 14 tweede lid onder b komt daarmee te luiden: ‘Enkel inpandige wijzigingen, voor zover deze wijzigingen niet vergunningplichtig zijn op grond van het Besluit Bouwwerken Leefomgeving.’ Verwijderen Artikel 22.
III CITEERTITEL: Verwijderen. Toelichting – Algemeen – Inleiding, 1e alinea, eerste zin komt daarmee te luiden: ‘De gemeente werkt samen met eigenaren en cultuurhistorische verenigingen aan het behoud van erfgoed’.
Bladzijde 40 van 44
Nota van beantwoording
Toelichting – Artikel 14: Tekst toevoegen na laatste zin.
Subsidie op basis van teruggave OZB volgens huidige regeling.
Artikel 3, alinea ‘Gemeentelijk monument’: Wijzigen woordkeuze. Bijlage 2, Conceptlijst ‘Lijst objecten ‘Erfgoed Hoog’ in Hillegom’: Deze bijlage betreft Conceptlijst ‘Lijst objecten ‘Erfgoed Hoog’ in Hillegom’. De panden op de conceptlijst zullen na vaststelling van het beleidskader mogelijk worden voorgedragen, maar dat is op dit moment nog niet zeker. Daarvoor is eerst nader onderzoek nodig. Met vaststelling van het beleidskader worden in ieder geval nog geen concrete panden aangewezen als gemeentelijk monument. Na vaststelling van het beleid wordt het beleidskader, inclusief bijlage 2, gepubliceerd op www.overheid.nl bij de officiële bekendmakingen. Hierdoor blijven de objecten geregistreerd als ‘mogelijk aan te wijzen’, ook wanneer zij uiteindelijk niet worden aangewezen. Om dit te voorkomen, wordt de bijlage verwijderd. Bijlage 3, ‘Register gemeentelijke monumenten Hillegom’: De bijlage bevat een overzicht van gemeentelijke monumenten in Hillegom. Dit overzicht wordt periodiek geactualiseerd, bijvoorbeeld bij adreswijzigingen of toevoeging van nieuwe gemeentelijke monumenten. Om de actualiteit van het document te waarborgen, dient een datum te worden toegevoegd.
Aanpassing Wijzigingsverordening: Toelichting – Artikel 14: ‘In de Erfgoedverordening is een uitzondering gemaakt voor inpandige wijzigingen aan een monument. Deze uitzondering geldt alleen voor werkzaamheden, waarvoor niet op grond van het Besluit bouwwerken Leefomgeving al een omgevingsvergunningplicht geldt. In het Besluit bouwwerken leefomgeving zijn landelijke regels gesteld met betrekking tot onder andere de constructieve veiligheid, de brandveiligheid, en isolatie-eisen. Als de draagconstructie of de brandcompartimentering van een monument wijzigt, kan dit van invloed zijn op de monumentale waarden van dit pand zoals het historische casco, of risico’s met zich meebrengen voor het behoud van het monument. In die gevallen is dus wel een vergunning vereist.’ Aanpassing Subsidieverordening Gehele subsidieregeling wordt omgezet naar een regeling op basis van teruggave OZB. Aanpassing Beleidskader Artikel 3, alinea ‘Gemeentelijk monument’: Verwijderen ‘Gemeentelijk monument’ en vervangen door ‘Grenswaarden’ Bijlage 2, Conceptlijst ‘Lijst objecten ‘Erfgoed Hoog’ in Hillegom’: Bijlage verwijderen. Daarna artikelnummers en bijlagenummers overeenkomstig aanpassen.
Bijlage 3, ‘Register gemeentelijke monumenten Hillegom’: De titel komt te luiden: ‘Register gemeentelijke monumenten Hillegom van 14 oktober 2025’.
Bladzijde 41 van 44
Nota van beantwoording
5
Binnengekomen vragen
Naast het indienen van zienswijzen zijn bij de gemeente diverse vragen binnengekomen. Na vaststelling van het beleid door de gemeenteraad zijn de regels duidelijk en kunnen deze vragen worden beantwoord. De beantwoording vindt afzonderlijk plaats; indieners ontvangen de beantwoording separaat. Zienswijze nummer 1
Antwoord
3
Antwoord op bovenstaande vragen. -
Vraag
Ik verzoek u hierbij: 1. Het onderliggende motiverings- en onderbouwingsrapport beschikbaar te stellen. 2. De voorgenomen aanwijzing van te heroverwegen. 3. Bij de besluitvorming de belangen van de eigenaar zwaarder mee te wegen dan de beperkte erfgoedwaarde. De ingediende zienswijze heeft betrekking op bijlage 2 van het ontwerp beleidskader. Deze bijlage betreft Conceptlijst ‘Lijst objecten ‘Erfgoed Hoog’ in Hillegom’. De panden op de conceptlijst zullen na vaststelling van het beleidskader mogelijk worden voorgedragen, maar dat is op dit moment nog niet zeker. Daarvoor is eerst nader onderzoek nodig. Met vaststelling van het beleidskader worden in ieder geval nog geen concrete panden aangewezen als gemeentelijk monument. Op het moment dat er een concreet voornemen is, worden de zakelijk gerechtigden van de panden nog in de gelegenheid gesteld om hier hun zienswijze op te geven en hun belangen kenbaar te maken. Die procedure staat los van dit beleidskader zelf, waarin de panden nog niet worden voorgedragen. De zienswijze leidt om die reden niet tot aanpassing van de ontwerpen. Vraag Wij hebben nu een jaarlijkse subsidie waarvan de hoogte bepaald wordt door de som van de betaalde OZB van de 14 appartementseigenaren (ca € 8.000, - per jaar).
Mogen wij ervan uitgaan dat deze subsidie, die als onderdeel geheel gebruikt wordt om het gemeentelijk monument Kloosterhof aan de Mariastraat te Hillegom, te onderhouden? Art. 6 lid 2 sub a: Geen subsidie als met het werk is begonnen, voordat op de aanvraag is beslist: hoe verhoudt zich dat tot noodreparaties die geen uitstel dulden? Art. 10 lid 1: Aan de eigenaar kan een vergoeding worden toegekend ... Betekent dit dat niet alle eigenaars die vergoeding krijgen? Art. 14 lid 1: De werkzaamheden moeten voltooid zijn binnen 52 weken na de datum van subsidieverlening. Wat gebeurt er als dat niet het geval is, terwijl de eigenaar niet verantwoordelijk is voor de vertraging? Is het juist dat de subsidiebedragen gelden, ongeacht de grootte van het gebouw. Onderhoud van een woonhuis zal immers minder kostbaar zijn dan van een groot gebouw. De subsidieverordening is naar aanleiding van de zienswijzen herzien. Het wordt weer een subsidieregeling gebaseerd op teruggave van de onroerendezaakbelasting (OZB) aan de eigenaar van een woonhuismonument.
Kunt u me ook vertellen waarom in de ontwerpstukken nergens gewag wordt gemaakt van beschermde dorpsgezichten.
Bladzijde 42 van 44
Nota van beantwoording
Antwoord 6
Antwoord
14
Beschermde dorpsgezichten zijn ook van cultuurhistorische waarde en worden in Hillegom ook beschermd. Deze regelingen zien echter alleen op de bescherming van monumenten. Daarom worden beschermde dorpsgezichten in deze concrete voorstellen niet genoemd. Vraag Kan bevestigd worden dat het juist is dat met de vaststelling van de drie regelingen nog geen concrete panden worden aangewezen als gemeentelijk monument en dat de genoemde bijlage 2 dan ook juridisch niet van belang is? Dat is juist. Er vindt eerst nader onderzoek plaats naar de objecten met een hoge cultuurhistorische waarde. Afhankelijk van de uitkomst van dit onderzoek wordt bepaald welke monumenten er worden voorgedragen als gemeentelijk monument. Als er een voornemen is om een object als monument aan te dragen, krijgen de eigenaren nader bericht en kunnen zij ook hun zienswijze geven op het voornemen. Vraag Wellicht anderzijds ook een overweging waard is de subsidieregeling van de gemeente Noordwijkerhout (vóór de fusie met Noordwijk). Subsidie voor onderhoud, 1 x per 5 jaar, € 4.000. Dit was voor “economische panden”, dus woonhuizen en bedrijven. Voor “niet-economische gebouwen” was de subsidie het dubbele, dus € 8.000. “Niet-economisch gebouwen” waren o.a. kerken en pastorieën.
Antwoord -
Antwoord
Is het mogelijk een soortgelijk regeling ook in de nu voorgestelde verordening op te nemen? De subsidieverordening is naar aanleiding van de zienswijzen herzien. Het wordt weer een subsidieregeling gebaseerd op teruggave van de onroerendezaakbelasting (OZB) aan de eigenaar van een woonhuismonument. Vraag Heel opvallend is dat de voorgestelde grenswaarden per objectcategorie door DSL afwijken van het voorstel met het concept beleidskader. Wij zijn benieuwd wat hier de afwegingen bij zijn geweest. De gemeente is vrij in het vaststellen van de grenswaarden. Deze grenswaarden zijn tot stand gekomen na consultatie van Dorp, Stad en Land en vergeleken met grenswaarden in omliggende gemeenten. De grenswaarden zijn tot stand gekomen op basis van jarenlange ervaring en expertise van Dorp, Stad en Land. Doelstelling is om tot een evenwichtige verdeling te komen in de verschillende ge-bouwcategorieën.
Bladzijde 43 van 44
Nota van beantwoording
6
Conclusie
De zienswijzen en het advies hebben geleid tot aanpassingen van de ontwerpen.
Bladzijde 44 van 44