02. VRHM Regionaal Risicoprofiel 2027-2030 (bijlagen)

Daarnaast zijn er indirecte kosten door verstoring van andere processen, vooral voor sectoren met veel afval, zoals zorg, industrie en horeca. De daadwerkelijke impact is afhankelijk van de aard en omvang van de verstoring. Ecologische veiligheid De ecologische impact zal beperkt blijven. Enkel bij grootschalige incidenten kan langdurige schade aan flora en fauna optreden, maar dit zal bij de meeste verstoringen niet het geval zijn. Sociale en politieke stabiliteit Een verstoring in de afvalverwerking kan impact hebben op het dagelijks leven. Zeker bij een langdurige verstoring zullen sommige delen van het dagelijks leven tijdelijk last hebben, maar dit zal niet op grote schaal gebeuren. Daarnaast kan een verstoring een sociaalpsychologische impact hebben. Zichtbare vervuiling van woonwijken kan leiden tot gevoelens van irritatie over het (gebrek aan) overheidsoptreden of er kunnen gevoelens van onveiligheid optreden bij stankoverlast, ongedierte en brandgevaar. De mate van de sociaalpsychologische impact hangt sterk samen met de lengte van de verstoring, communicatie, de crisisaanpak en het vertrouwen in (overheid)instanties. Veiligheid van cultureel erfgoed Er is geen impact op de veiligheid van cultureel erfgoed. Conclusie De impact van een verstoring van de afvalverwerking is laag.

Er is mogelijk een financiële impact en een sociaal-politieke impact, maar deze zullen beperkt blijven. De impact zal de komende jaren waarschijnlijk grotendeels hetzelfde blijven. Beoordeling waarschijnlijkheid Een verstoring in de afvalverwerking is enigszins waarschijnlijk. Een verstoring als gevolg van brand is daarbij het meest waarschijnlijk. Meestal blijft een verstoring beperkt. Daardoor is de impact op de samenleving in de meeste gevallen klein. Er is geen reden om aan te nemen dat de waarschijnlijkheid in de komende jaren zal gaan veranderen. 7.2.3.7 Verstoring voedselvoorziening Inhoudelijke beschrijving Een verstoring van de voedselvoorziening raakt aan de basisbehoeften van de bevolking. De voedselzekerheid in Nederland is over het algemeen goed, maar een verstoring kan plaatsvinden164. Dat kan het gevolg zijn van opzettelijk handelen of als gevolg van een ander incident. Een verstoring kan ook ontstaan door een verminderde opbrengst van landbouw, bijvoorbeeld door een steeds verder afnemende biodiversiteit. Zo kan een toename van bijensterfte directe gevolgen hebben voor de bestuiving van gewassen, zoals fruitbomen, en daarmee de fruitteelt onder druk zetten. Daarnaast leidt de stijging van de temperatuur tot een hogere zeespiegel, wat de kans op overstromingen vergroot en daarmee een risico vormt voor de landbouwopbrengst165.

Een verstoring kan ook optreden in de distributie van voedsel. Dit was bijvoorbeeld het geval in 2023, door stakingen in enkele distributiecentra. Deze stakingen vonden niet in Hollands Midden plaats, maar hadden wel gevolgen voor de bevoorradingen in de regio166. 164 Financieel Dagblad. (2023). Het grootste gevaar voor ons voedsel is instabiliteit. 165 ANV. (2022). Themarapportage klimaat- en natuurrampen. 166 NOS. (2023). ‘Stakingen kosten Albert Heijn tientallen miljoenen euro’s’. Bijlagen 37 Ook het ‘just-in-time’ (JIT) principe maakt de Nederlandse | Sociale en politieke stabiliteit voedselvoorziening kwetsbaar. Het JIT-principe betekent dat | Een verstoring van de voedselvoorziening kan impact hebben op producten precies op tijd worden geleverd, wat leidt tot lagere kosten, | de sociale en politieke stabiliteit. Bij een langdurige verstoring minder verspilling en meer efficiëntie. Maar als er een verstoring | kan het dagelijks leven worden ontregeld, bijvoorbeeld wanneer optreedt, is de impact direct groter doordat er weinig buffer in | winkels moeten sluiten door voedseltekorten. Daarnaast raken de keten is167. Er is daarbij een verschil tussen een aangekondigde | voedseltekorten direct aan de bestaanszekerheid. Daarom kan verstoring, zoals een staking, en een acute verstoring. | voedselverstoring tot gevoelens van onrust, wantrouwen of woede leiden.

De mate van de sociaalpsychologische impact hangt sterk Beoordeling impact | samen met de communicatie, crisisaanpak en het vertrouwen in Territoriale veiligheid | (overheid)instanties. Een verstoring van de voedselvoorziening zal geen impact hebben op de territoriale veiligheid. | Veiligheid van cultureel erfgoed Er is geen impact op de veiligheid van cultureel erfgoed. Fysieke veiligheid De impact op de fysieke veiligheid is bij een verstoring van de | Conclusie voedselvoorziening meestal beperkt. Bij langdurige en grote | De impact van een verstoring van de voedselvoorziening is laag. Bij verstoringen kunnen klachten ontstaan, vooral bij kwetsbare groepen. | langdurige verstoring kan de impact groter zijn, maar zo’n verstoring is minder reëel. De impact zal de komende jaren waarschijnlijk Economische veiligheid | grotendeels hetzelfde blijven. De kosten van een verstoring van de voedselvoorziening hangen sterk samen met de duur en schaal van de verstoring. Kosten | Beoordeling waarschijnlijkheid kunnen voortkomen uit bijvoorbeeld hogere kosten door schaarste, | Een verstoring van de voedselvoorziening is enigszins waarschijnlijk. omzetverlies of logistieke kosten. Het ‘just-in-time’ principe van | Het is mogelijk dat deze in de komende jaren toeneemt.

Ecologische moderne voedselvoorziening leidt snel tot economische schade, ook | ontwikkelingen vergroten de waarschijnlijkheid van een verstoring bij kleinere verstoringen. | van de voedselvoorziening. Zo heeft klimaatverandering invloed op de voedselproductie in de wereld, en daarmee op de beschikbaarheid van Ecologische veiligheid | voedsel168. Geopolitieke ontwikkelingen beïnvloeden ook de kans op De verstoring van de voedselvoorziening leidt niet direct tot | verstoringen, vooral doordat ze handel en transport van voedsel onder aantasting van natuurgebieden. Wel kunnen indirecte effecten | druk kunnen zetten. Ook de voedselproductie kan onder druk komen optreden, zoals intensivering van landbouw elders, maar permanente | te staan door geopolitieke ontwikkelingen169. Echter zal dit tot een schade is onwaarschijnlijk. | kortdurende en/of beperkte verstoring leiden. Beleving Voor de incidenten binnen het thema Verstoring Vitale Infrastructuur is de beleving overkoepelend uitgewerkt. 167 Suleiman, M.A. and Huo, B. (2022). Impact of just-in-time (JIT) on supply chain | 168 ANV. (2024). Trendanalyse Nationale Veiligheid 2024. disruption risk: the moderating role of supply chain centralization, Vol. 122 No. | 169 LTO. (2025). Inbreng-LTO-tbv-commissiedebat-Nationale-veiligheid-en- 7, pp. 1665-1685. | weerbaarheid.pdf.

38 De continuïteit van vitale voorzieningen wordt door een groeiend | Daarbij ligt de nadruk vaak op formele regels, terwijl effecten en deel van de bevolking als kwetsbaar ervaren. Ongeveer één op de drie | restrisico’s minder worden meegewogen. Dit gebrek aan integraal inwoners acht het (zeer) waarschijnlijk dat we te maken krijgen met | overzicht vergroot de kans dat incidenten complex worden en hun een verstoring van een vitaal proces170. Deze cijfers gaan echter over | impact groter is. alle vitale processen in Nederland en zeggen weinig over hoe mensen specifiek het risico op verstoring van de voedselvoorziening ervaren. | Bij hoogbouw kan rook zich snel verspreiden, waardoor ontvluchting moeilijker wordt. Zo moesten bij een brand in een studentencomplex Inwoners zoeken en ontvangen steeds vaker informatie over dit | in 2024 aan het Bètaplein in Leiden bewoners via balkons worden thema, mede door de toegenomen aandacht vanuit de overheid en de | geëvacueerd174. Ook bij ondergrondse parkeergarages ontstaan media. De ervaren kans op uitval van vitale processen is de afgelopen | risico’s, zeker nu er steeds meer elektrische voertuigen en jaren sterk toegenomen, en inwoners zien de gevolgen daarvan als | laadvoorzieningen zijn175,176. Branden met accu’s of zonnepanelen zeer ernstig tot zelfs catastrofaal.

Daardoor ziet de samenleving het | zijn moeilijk te blussen, er komen gevaarlijke stoffen vrij en branden uitvallen van vitale processen als een van de grootste bedreigingen | kunnen leiden tot langdurige rook- en geuroverlast, bijvoorbeeld bij voor maatschappelijke stabiliteit en veiligheid. | ziekenhuizen. De aard van de bebouwing vergroot de complexiteit: evacuatie van 7.2.4 | Gebouwde omgevingouderen en hulpbehoevenden is lastig, zeker in stedelijke gebieden waar ziekenhuizen dicht bij het centrum zijn gelegen. Evacuatie 7.2.4.1Complex | incident | van grote groepen mensen legt extra druk op infrastructuur en Inhoudelijke beschrijving | hulpdiensten177. Door de energietransitie nemen bovendien de Er is sprake van een complex incident in de gebouwde omgeving | risico’s toe van onder meer lithium-ionbatterijen, die bij brand of wanneer een ongeval meerdere disciplines raakt en/of een | beschadiging gevaarlijke situaties kunnen veroorzaken178,179. Ook reguliere aanpak niet volstaat. Het gaat dan om situaties met een | aanpassingen zoals isolatie of volledige overkappingen van oude multidisciplinair karakter, met een langdurig, moeilijk te voorspellen | gebouwen kunnen branduitbreiding versnellen of rookontwikkeling afloop.171 | veranderen.

De bevolkingsdichtheid in de grote steden binnen Hollands Midden | Een incident in gebieden met hoogbouw, multifunctioneel gebruik is hoog. Meervoudig ruimtegebruik kan tot complexe situaties | en ondergrondse bouwwerken is daardoor vaak lastig te beheersen. leiden, waardoor het risico toeneemt172. Het Leids Bio Science Park | Branden zijn op zichzelf niet altijd complex, maar de gevolgen — zoals (LBSP) was bijvoorbeeld bedoeld voor onderwijs en laboratoria, maar | langdurige afsluitingen, overlast of cascade-effecten — maken ze dat door woningnood zijn er ook woningen bijgebouwd, waardoor | vaak wel. risicobronnen dichter bij elkaar liggen173. Gemeenten zoeken door verdichting steeds intensiever naar bouwlocaties en transformaties. | 174 Brandveiligheid parkeergarages in geding door elektrische auto’s 175 20201021-BA-Brand-Singelgarage-Alkmaar.pdf 176 Elektrische auto blussen lastig voor brandweer: ‘Verbieden in garages’ | Economie | NU.nl 170 Ispos I&O. (2025). Risico- en Crisisbarometer – Extra meting december 2024. | 177 https://vakbladveiligheid.nl/viecuri-ziekenhuisevacuatie-met-complicaties 31 171 Netcentrisch werken - Nederlands Instituut Publieke Veiligheid | januari 2022 172 | www.gebiedsontwikkeling.nu/artikelen/de ruimtelijke puzzel vereist meervou- | 178 De keerzijde van ¬lithiumionbatterijen | medischcontact dige waardecreatie en slim grondgebruik.

Geraadpleegd op 20 september 2025. | 179 https://www.omroepwest.nl/nieuws/4364286/fietsenwinkel-van-jack-brandt- 173 (PDF) Fysieke veiligheidsaspecten bij Meervoudig Ruimtegebruik | volledig-af-ik-probeer-positief-te-blijven 22 februari 2021 39 Beoordeling impact Territoriale veiligheid Dit crisistype heeft niet direct gevolgen voor de territoriale veiligheid. Het is wel mogelijk dat, afhankelijk van de grootschaligheid van het incident en de lange duur ervan, een effect ontstaat op de bereikbaarheid van bijvoorbeeld ziekenhuizen en zorginstellingen. Het getroffen gebied is vaak beperkt van omvang, waardoor de impact op de integriteit van het grondgebied klein blijft. Fysieke veiligheid De impact van een complex incident kan groot zijn en leiden tot (dodelijke) slachtoffers. Dit is echter sterk afhankelijk van het type incident, de schaal, de locatie en de snelheid van hulpverlening. Vooral bij incidenten met een grote brand en snelle rook- of hitteontwikkeling, bij instortingen of explosies, of bij gevaarlijke stoffen, is de kans op dodelijke slachtoffers en ernstig gewonden groot180. Door ontwikkelingen op het gebied van de energietransitie, zoals het gebruik van waterstof en grote bevolkingsdichtheden binnen Hollands Midden, kunnen er meer complexe incidenten ontstaan181. Meer mensen kunnen direct, maar ook indirect geraakt worden door een incident.

Indirecte gevolgen, zoals uitval van water, elektriciteit of gas, kunnen door veel mensen worden gevoeld, waaronder vaak ook ouderen. Economische veiligheid De impact van een complex incident is groot wanneer herstel van panden moet plaatsvinden. Indien er sprake is van onderbreking van bedrijfsprocessen, kan productie- en omzetverlies ontstaan. Daarnaast kunnen kosten voor schoonmaak van de omgeving groot zijn. De zorgkosten voor slachtoffers van een incident kunnen hoog oplopen. 180 Britse overheid gefaald: brand én alle doden Grenfell Tower waren te voorkomen 181 20220429-NIPV-De-doorwerking-van-de-energietransitie-op- omgevingsveiligheid.pdf Ecologische veiligheid De impact van een complex incident is doorgaans voor de natuur niet groot. Incidenten betreffen vaak een beperkt gebied en hebben doorgaans een lokaal effect. Wanneer complexe incidenten in de nabijheid van natuurgebieden plaatsvinden kunnen de gevolgen wel groot zijn. Hollands Midden heeft in de regio echter weinig van dergelijke gebieden. De laatste jaren zijn als gevolg van de energietransitie veel zonnepanelen op daken van panden geplaatst. Brand kan het glas, folie en andere materialen van het paneel doen smelten, verbranden of verspreiden als afval, over een groot gebied182. Sociale en politieke stabiliteit De impact op het maatschappelijk leven kan in een dichtbevolkt gebied als Hollands Midden groot zijn.

De bereikbaarheid van gebieden kan namelijk ernstig verstoord raken, waardoor bedrijven en winkels niet bevoorraad kunnen worden. Scholen en zorg- en welzijnsorganisaties kunnen tijdelijk sluiten wanneer de panden niet gebruikt kunnen worden. Wanneer sprake is van het verlies van woningen en bedrijven kan verdriet en verslagenheid ontstaan, maar meestal zijn deze gevoelens niet langdurig van aard. Veiligheid van cultureel erfgoed Cultureel waardevolle objecten liggen in de regio verspreid. Daardoor is het zeldzaam dat zij allemaal tegelijk worden geraakt bij een complex incident. Door klimaatverandering, energietransitie en verstedelijking neemt de kans op incidenten toe. Een extreem grootschalig en blijvend verlies van meerdere cultuurhistorische objecten blijft echter uitzonderlijk. Conclusie Een complex incident heeft een potentieel hoge impact. De impact van dit soort incidenten in de bebouwde omgeving, ligt vooral op het gebied van fysieke veiligheid en kosten. Door de energietransitie, verdichting en het multifunctioneel gebruik van de ruimte kan de impact van dit soort incidenten aanzienlijk zijn. 182 V&R. (2023, 5 december). Leeronderzoek Brand bedrijventerrein Ter Aar. Bijlagen Bijlagen 40 Daarnaast spelen ook cascade-effecten een grote rol in de (eventuele) impact van een complex incident.

Beoordeling waarschijnlijkheid Complexe incidenten in de bebouwde omgeving zijn zeer waarschijnlijk. Regelmatig vinden dit soort incidenten al plaats in Hollands Midden. De waarschijnlijkheid van dit crisistype zal in de komende jaren toenemen, mede als gevolg van ecologische ontwikkelingen, de energietransitie en klimaatverandering. Ook bredere sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen, zoals woningnood en druk op vergunningverlening, vergroten door toenemende verdichting de kans op complexe incidenten. 7.2.4.2 Instorting Inhoudelijke beschrijving Instorting verwijst naar het gedeeltelijk of volledig bezwijken van bouwwerken (zoals woningen en gebouwen) of constructies (zoals bruggen en viaducten), met mogelijk ernstige gevolgen voor de fysieke veiligheid en leefomgeving. Het bezwijken van bouwwerken kan ontstaan door bouw- of ontwerpfouten. Dit gebeurde onder meer bij het instorten van een parkeergarage bij een vliegveld in Eindhoven183 en bij het instorten van hellingbanen van een parkeergarage in de nabijheid van een ziekenhuis in Nieuwegein184. Instorten kan ook plaatsvinden als gevolg van een brand of explosie. VRHM heeft als één van de vijf regio’s in Nederland een team Specialisme Technische Hulpverlening (STH)185,186.

Dit team wordt opgeroepen bij complexe incidenten, 183 https://www.ad.nl/binnenland/parkeergarage-eindhoven-ingestort-na-bouw- fout-meer-panden-met-zwakke-vloeren~a88200e6/en 184 Instorting hellingbanen parkeergarage Nieuwegein - Onderzoeksraad voor Veiligheid 185 Specialisme Technische Hulpverlening (STH) - BrandweerNederland.nl 186 Landelijk specialisme Technische hulpverlening - Nederlands Instituut Publieke Veiligheid zoals de instorting van gebouwen of tunnels waarbij mogelijk nog slachtoffers onder het puin liggen. Ook bij complexe spoorincidenten kunnen de teams worden gealarmeerd om ondersteuning te bieden. VRHM levert medewerkers voor Team West, dat bestaat uit reddingswerkers, logistiek ondersteuners, teamleiders en plaatsvervangend teamleiders. Bij het incident in Den Haag (Tarwekamp) heeft dit team een bijdrage geleverd aan de hulpverlening. Beoordeling impact Territoriale veiligheid De impact op de territoriale veiligheid is klein. De instorting betreft vaak een relatief klein gebied. Dit kan wel gevolgen hebben voor de fysieke leefomgeving, omdat het gebied dan niet meer bereikbaar is. Eventuele bevoorrading van bedrijven kan stil komen te liggen en bewoners kunnen wellicht hun woning niet meer bereiken of de woningen zijn onbewoonbaar. Als er in het gebied zorginstellingen staan, kan er geen hulp of ondersteuning meer worden verleend.

Fysieke veiligheid De impact kan groot zijn op de fysieke veiligheid. Dit is mede afhankelijk van de functie van het gebouw en waar het zich bevindt. Vanwege grotere bevolkingsdichtheden in stedelijke gebieden vindt ook meer hoogbouw plaats. Als zulke gebouwen ook een publieksfunctie hebben, kan een instorting veel slachtoffers veroorzaken. Economische schade De herstelkosten voor het gebouw en de directe omgeving kunnen hoog zijn. Als in het pand een bedrijf of meerdere bedrijven zijn gevestigd dan is er ook sprake van indirecte kosten omdat productieprocessen stil kunnen komen te liggen. Ook de omgeving kan geraakt worden omdat het gebied niet bereikbaar is. Bedrijven die in nabijheid van het ingestorte bouwwerk liggen kunnen wellicht ook niet bevoorraad worden, waardoor zij geraakt worden in de continuïteit van hun bedrijfsvoering. Bijlagen 41 Ecologische veiligheid De impact op flora en fauna is afhankelijk van de locatie en grootte van de instorting, maar zal vermoedelijk klein zijn. Sociale en politieke stabiliteit Het dagelijks leven kan ontwricht raken als het incident zich voordoet in een gebouw met publieksfunctie, zoals een ziekenhuis of zorginstelling. Indien deze voorzieningen niet bereikbaar meer zijn, heeft dat impact op de maatschappij.

Wanneer herstel langer duurt en de overheid daarover onvoldoende communiceert, kan dit de relatie tussen inwoners en overheidsinstanties onder druk zetten. Veiligheid van cultureel erfgoed Zolang de instorting niet een gebouw met cultureel erfgoed betreft is de impact nihil. Conclusie De impact van een instorting is groot, vooral wanneer er slachtoffers vallen en wanneer de herstelkosten van het gebouw of bouwwerk hoog zijn. Vooral de hoogte van een gebouw en de directe omgeving spelen daarbij een belangrijke rol. Beoordeling waarschijnlijkheid Het bezwijken van gebouwen en constructies door instorting komt niet vaak voor in Hollands Midden. Bouwwerken zijn echter niet altijd bestand tegen klimaatverandering waaronder extreem weer. Door droogte kan het grondwaterpeil zakken en dat kan langdurige schade aan funderingen veroorzaken. Hevige stormen kunnen daken en gevels losrukken en extreme sneeuwval kan ervoor zorgen dat dakconstructies bezwijken. Vanwege beperkte ruimte vindt de laatste jaren in toenemende mate hoogbouw plaats. Gebouwen worden dicht bij elkaar gerealiseerd en er verblijven regelmatig veel personen. Vanwege de energietransitie worden deze bouwwerken vaak uitgevoerd met onder meer zonnepanelen of een EOS (elektronisch opslagsysteem). Bij een incident kunnen er explosies ontstaan waardoor een gebouw kan bezwijken en er slachtoffers kunnen vallen.

De waarschijnlijkheid neemt toe door klimaatverandering, verdichting en het multifunctioneel gebruik van bouwwerken. Ook het gebruik van explosieven om zakelijke conflicten in het criminele milieu uit te vechten draagt hieraan bij. Beleving Voor de incidenten binnen het thema Gebouwde Omgeving is de beleving overkoepelend uitgewerkt. Incidenten met de crisistypen instorting of complexe incidenten komen niet vaak voor in VRHM. Wanneer een incident bij dit crisistype zich echter voordoet worden de gevolgen ervan wel als zeer heftig ervaren187. 7.2.5 Mobiliteit en Infrastructuur 7.2.5.1 Luchtvaartincident Inhoudelijke beschrijving In regio Hollands Midden bevinden zich geen luchthavens. In de aangrenzende regio’s bevinden zich twee luchthavens: Schiphol Amsterdam Airport en Rotterdam The Hague Airport. In 2024 kwamen er bij het Analysebureau Luchtvaartongevallen (ABL) in Nederland veertig meldingen binnen over luchtvaartongevallen met ernstig of dodelijk letsel188. De meeste luchtvaartongevallen vinden plaats tijdens het opstijgen en landen van een vliegtuig. Tussen de 75% en 80% van alle luchtvaartongevallen vindt plaats binnen een zone van een kilometer voor en achter de start- en landingsbaan van een luchthaven (zone 1). Daarnaast vindt tien procent van de luchtvaartongevallen plaats binnen tien kilometer van de start en landingsbaan (zone-2).

187 Dakloos, schulden en trauma’s: leven slachtoffers explosie langdurig in puin 188 Analysebureau Luchtvaartongevallen (ABL). Jaarpublicatie Analysebureau Luchtvaartongevallen 2024. Bijlagen Bijlagen 42 De overige vijftien procent vindt willekeurig plaats, al dan niet ver buiten de tien kilometer (zone-3)189. VRHM ligt niet binnen een zone-1 van de luchthavens in Rotterdam en Schiphol. De afstand van de veiligheidsregio tot de start- en landingsbaan is op de kortste afstand ongeveer 6.000 meter (Zuidplas t.o.v. Rotterdam The Hague Airport en Kaag en Braassem, Nieuwkoop en Hillegom t.o.v. Schiphol Amsterdam Airport). Het deel van Hollands Midden dat binnen zone 2 van de luchthavens valt, bestaat hoofdzakelijk uit agrarisch gebied, afgewisseld met enkele woonkernen. Het grootste gedeelte van Hollands Midden ligt in zone-3, dus op minimaal tien kilometer afstand van beide luchthavens (zie afbeelding 1: Luchtvaartzones). Naast het risico van commerciële luchtvaart, kunnen er in Hollands Midden ook andere typen luchtvaartincidenten plaatsvinden. Zo heeft Valkenburg een vliegveld voor zweefvliegtuigen en modelvliegtuigen. Daarnaast is er een laagvlieggebied in Gouda, waar ongelukken met sportvliegtuigen of drones kunnen plaatsvinden. 189 Instituut Fysieke Veiligheid (2021). Handreiking Crisisbeheersing op luchthavens. Werkversie 1.0. Arnhem: IFV. Figuur 13.

Luchtvaartzones Hollands Midden Bijlagen 43 Beoordeling impact Territoriale veiligheid Bij een groot luchtvaartincident blijft het getroffen gebied langdurig afgesloten, omdat hulpdiensten bezig zijn met reddingswerk, brandbestrijding, onderzoek en het ruimen van wrakstukken. Afhankelijk van de plaats waar het luchtvaartincident zich voordoet, kan ook infrastructuur getroffen worden, waardoor een groter gebied onbereikbaar is. Fysieke veiligheid Het aantal slachtoffers is erg afhankelijk van de grootte van het ongeval en het aantal aanwezige passagiers in het vliegtuig. Daarnaast is de plaats van het incident ook relevant: wanneer een vliegtuig neerkomt in landelijk gebied zal het aantal slachtoffers lager zijn dan een vliegtuigongeval in een woonwijk, stad of op een weg. Volgens ICAO en EASA is het aantal dodelijke ongevallen per miljoen vluchten gedaald in de afgelopen decennia190,191. Economische veiligheid De kosten van luchtvaartincidenten kunnen snel hoog oplopen. Deze kosten kunnen voortkomen uit het herstellen van schade aan het vliegveld en de getroffen omgeving. De hoogte van de kosten en de economische impact is echter sterk afhankelijk van het specifieke incident. Ecologische veiligheid Er treedt vooral ecologische schade op in het gebied waar het incident heeft plaatsgevonden.

Branden kunnen de natuur aantasten en schadelijke stoffen kunnen vrijkomen die bodem- en/of grondwatervervuiling kunnen veroorzaken. Sociale en politieke stabiliteit Een luchtvaartincident kan kortstondig grote impact hebben op de sociale en politieke stabiliteit. In het dagelijks leven leidt het tot verstoringen van mobiliteit, lokale overlast en mogelijk onrust onder de bevolking. 190 International Civil Aviation Organization (ICAO). (2024). Safety Report. 191 European Union Aviation Safety Agency (EASA). (2024). Annual Safety Review. Bij incidenten met slachtoffers of onduidelijke oorzaken neemt de maatschappelijke ongerustheid toe. Bestuurlijke druk ontstaat wanneer de crisisaanpak of communicatie tekortschiet, en publieke of politieke verantwoording wordt gevraagd. Daarnaast kan de sociaalpsychologische impact groot zijn, vooral door slachtoffers en vanwege traumatische ervaringen, wat vaak langdurige ondersteuning en zorg vraagt. Belangrijk aspect hierbij is of de oorzaak van een incident moedwillig is of niet. Veiligheid van cultureel erfgoed Cultureel erfgoed kan worden aangetast wanneer een incident zich voordoet in of nabij monumentale gebouwen of beschermde gebieden. Conclusie De impact van een luchtvaartincident is afhankelijk van het type incident en de hoeveelheid slachtoffers die erbij betrokken zijn.

Over het algemeen is het effectgebied van een luchtvaartincident vrij afgebakend en daardoor zal de impact voor de samenleving beperkt zijn. Wel kunnen sectoren die afhankelijk zijn van de luchtvaart voor langere of kortere periode stil komen te liggen en hier hinder van ondervinden. Beoordeling waarschijnlijkheid Een luchtvaartincident in Hollands Midden is onwaarschijnlijk. Doordat Hollands Midden niet in zone 1 gebied ligt, is de kans in deze regio nog kleiner dan in buurregio’s waar wel een luchthaven ligt. In de gemeenten Zuidplas, Kaag en Braassem, Nieuwkoop en Hillegom is de kans op een luchtvaartincident iets groter, omdat deze gemeenten in het zone 2 gebied vallen. Technologische ontwikkelingen kunnen een aanjager vormen voor de waarschijnlijkheid van dit crisistype. De luchtvaartsector is in toenemende mate afhankelijk van digitale technologieën voor navigatie, communicatie en onderhoud. Deze verbondenheid vergroot de kwetsbaarheid voor verstoringen en cyberdreigingen. Een succesvolle cyberaanval kan leiden tot ontregeling van het luchtverkeersmanagement, verstoring van de communicatie met de luchtverkeersleiding of beïnvloeding van kritieke vliegtuigsystemen. Bijlagen Bijlagen 44 Dit kan de vliegveiligheid direct in gevaar brengen en bijdragen aan het ontstaan van een luchtvaartincident. Daarnaast neemt het gebruik van drones toe.

Dat vergroot de kans op verstoringen of botsingen192. 7.2.5.2 Incident op of onder water Inhoudelijke beschrijving Een watergerelateerd incident doet zich voor wanneer het gebruik van vaarwegen, waterlichamen of onderwaterinfrastructuur zodanig wordt verstoord dat de continuïteit in gevaar komt. Deze incidenten veroorzaken, of dreigen te veroorzaken, schade aan mens, dier, goederen of milieu. Oorzaken variëren van menselijk handelen (zoals onoplettendheid, verkeerd beladen schepen of achterstallig onderhoud) tot technische mankementen en plotseling veranderende weersomstandigheden. In 2024 registreerde Hollands Midden 314 waterongevallen, waarvan drie als groot incident193. Incidenten kunnen plaatsvinden op de binnenwateren, die een belangrijk onderdeel vormen van het nationale vaarwegennetwerk. Door Hollands Midden lopen meerdere hoofdvaarwegen (zie afbeelding 1). De binnenvaart is cruciaal voor goederenvervoer: circa 15% van de binnenlandse goederenstroom en jaarlijks zo’n 95 miljoen ton aan gevaarlijke stoffen wordt via binnenvaartschepen vervoerd194. Het Basisnet stelt hiervoor risicoplafonds vast om veilige afstanden tot bebouwing te waarborgen. Gemiddeld vinden in de regio jaarlijks ongeveer tien scheepsongevallen plaats.

Daarnaast kent Hollands Midden een drukbezochte kust en diverse recreatiegebieden, zoals de Zijl, Does, Ringvaart en de Reeuwijkse en Nieuwkoopse Plassen. Recreatieve activiteiten, vooral op warme dagen, vergroten de kans op waterongevallen. Incidenten zijn soms lastig bereikbaar; daarom is inzet van vaartuigen van politie, brandweer, KNRM en Rijkswaterstaat vaak noodzakelijk. Veel vaarwegen liggen op grensgebieden van regio’s, waardoor incidenten al snel een bovenregionaal karakter krijgen. 192 Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). (2023, 20 november). Gemelde dronevoorvallen. 193 VRHM (2025). Jaarverslag 2024. 194 Inspectie Leefomgeving en Transport. Gevaarlijke stoffen binnenvaart. Figuur 14. Vaarwegen Hollands Midden, uitgesplitst in scheepstype Bijlagen 45 Beoordeling impact Territoriale veiligheid In de meeste gevallen zal een incident op of onder water weinig gevolgen hebben voor de territoriale veiligheid. Deze impact kan groter zijn wanneer het om een incident gaat waarbij infrastructuur betrokken is. Dan kan een gebied mogelijk verminderd bereikbaar of volledig onbereikbaar zijn. Ook kunnen vaarwegen of recreatieplassen (tijdelijk) afgesloten worden om slachtoffers te redden en eventuele wrakstukken te verwijderen. Dit kan hinder opleveren voor het overige waterverkeer.

Fysieke veiligheid Een incident op of onder water kunnen (dodelijke) slachtoffers tot gevolg hebben. Denk aan verdrinkingen of incidenten op het water, zoals bij watersport. Echte, het aantal betrokken personen zal vaak beperkt blijven. Een belangrijke uitdaging bij watergerelateerde incidenten is dat slachtoffers vaak lastig bereikbaar zijn. Dit geldt zowel voor incidenten in de scheepvaart als bij recreatieve activiteiten. Economische veiligheid De kosten van een incident op of onder water kunnen hoog oplopen. Dit zal voornamelijk het geval zijn bij incidenten waarbij scheepsvaart betrokken is. Ook wanneer het incident een aanvaring met infrastructuur betreft, zullen de kosten van herstelwerkzaamheden fors oplopen. Daarnaast kan een incident waarbij gevaarlijke stoffen in het water terechtkomen extra kosten met zich meebrengen. Incidenten tijdens recreatieve activiteiten zullen echter beperkt zijn in kosten. Ook beïnvloedt de bereikbaarheid van een incident de economische veiligheid: hoe moeilijker een locatie te bereiken is, hoe sneller de kosten oplopen. Ecologische veiligheid In de meeste gevallen is de impact van een incident op of onder water beperkt voor de flora en fauna. Als bij een incident gevaarlijke stoffen betrokken zijn, kan de natuur wel schade oplopen.

Hoe groot de impact op natuur en milieu is, is afhankelijk van de hoeveelheid en wat voor soort gevaarlijke stof in het water terechtkomt. Sociale en politieke stabiliteit Een incident of op onder water kan leiden tot een verstoring van het dagelijks leven. Dit gebeurde bijvoorbeeld bij een aanvaring met de Gouwebrug in Gouda, waardoor zowel de scheepvaart als het treinverkeer stil kwam te liggen195. Dit soort stremmingen zullen in de meeste gevallen van korte duur zijn, waardoor de impact beperkt blijft. Incidenten tijdens recreatie op of onder water zijn over het algemeen beperkt en zullen daarom slechts voor een korte periode effect hebben op de toegankelijkheid van het betreffende gebied en daarmee beperkte impact hebben op het dagelijks leven. Het bestuur en de politieke stabiliteit zullen niet tot nauwelijks aangetast worden door een incident op of onder water. De sociaalpsychologische impact van een incident op of onder water is over het algemeen klein. Veiligheid van cultureel erfgoed Een incident op of onder water heeft niet of nauwelijks impact op cultureel erfgoed. Conclusie De impact van een incident op of onder water is over het algemeen beperkt. De impact kan complexer worden door beperkte bereikbaarheid van een gebied, maar dit is meestal van korte duur.

Beperkte bereikbaarheid kan een relatief klein incident snel doen uitgroeien tot een incident met een grotere impact. Ook zijn slachtoffers voorstelbaar. Dit zal met name impact hebben wanneer deze slachtoffers lastig te bereiken zijn. Technologische ontwikkelingen zorgen ervoor dat de scheepvaart in toenemende mate afhankelijk is van digitale systemen. Deze technologische afhankelijkheid introduceert nieuwe risico’s, waarbij storingen of cyberaanvallen de responscapaciteit en herstelmogelijkheden beperken. Infrastructuur op of onder water is daarbij een mogelijk doelwit voor sabotage. 195 ZoGouds. (2024, 15 oktober). Spoor- en scheepvaart weer op gang na vastgelo- pen schip onder Gouwebrug. Bijlagen Bijlagen 46 Beoordeling waarschijnlijkheid | Onderzoek in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Een incident op of onder water is waarschijnlijk. De waarschijnlijkheid | Waterstaat stelt de prognose dat het aandeel van vervoer van betreft vooral incidenten door waterrecreatie; scheepvaartincidenten | gevaarlijke stoffen over de weg in de komende jaren niet zal dalen201. komen minder vaak voor. Klimaatverandering kan een aanjagend effect hebben op de | Beoordeling impact waarschijnlijkheid van een incident op of onder water.

Zowel | Territoriale veiligheid beroeps- als recreatievaart kan hinder ondervinden van wisselende | De impact van een wegvervoerincident op de territoriale veiligheid is waterstanden en infrastructurele uitdagingen. Daarnaast kan | afhankelijk van de omvang, de ernst, de aard en het tijdstip van het klimaatverandering ook leiden tot intensiever en langduriger gebruik | incident. Bij een klein ongeval zal de impact gering zijn. Wanneer het van waterrecreatiegebieden, wat de kans op incidenten vergroot. | een groot of complex incident betreft, zal het langer duren voordat de Ook economische groei leidt tot meer gebruik van vaarwegen en | weg en/of het gebied waar het incident plaatsvond wordt vrijgegeven. recreatiegebieden. Tot slot maakt technologische afhankelijkheid | Daarnaast zal de impact groter zijn wanneer het incident plaatsvindt scheepsvaart en waterbeheer kwetsbaarder voor storingen en | tijdens de spits en er veel wegverkeer is. cyberdreigingen, waardoor incidenten sneller kunnen ontstaan. Fysieke veiligheid 7.2.5.3Wegvervoerincident | Er kan een impact zijn op de fysieke veiligheid wanneer bij een Inhoudelijke beschrijving | incident slachtoffers vallen. Gemiddeld vallen er in Hollands Midden Jaarlijks vinden er in Hollands Midden gemiddeld ongeveer 4.400 | jaarlijks 14 doden bij verkeersongevallen. Ongeveer 50% van de verkeersongevallen plaats.

Daarbij vallen gemiddeld veertien | verkeersdoden vindt plaats buiten de bebouwde kom en 34% vindt verkeersdoden196. De meeste vervoersbewegingen vinden plaats via | plaats binnen de bebouwde kom202. Naast mogelijke dodelijke auto(snel)wegen. Nederland beschikt hiervoor over een uitgebreid | slachtoffers kunnen ook zwaar- of lichtgewonden zorgen voor netwerk van gemeentewegen, provinciale wegen en rijkswegen. | een grote impact. Bij een incident met gevaarlijke stoffen kan de VRHM beschikt over ruim 4.000 kilometer weg197,198. | desbetreffende stof zich via de lucht verspreiden naar omliggende gebieden en daar klachten veroorzaken. In Hollands Midden vindt ook transport van gevaarlijke stoffen over de weg plaats. Om gevaarlijke stoffen op een veilige manier over de weg | Economische veiligheid te vervoeren is een landelijk wegennetwerk aangewezen, het Basisnet | Een wegvervoerincident kan een grote economische impact hebben. Weg. Onderdeel van het Basisnet zijn zogenaamde risicoplafonds. | Het grootste deel van deze kosten betreft immateriële kosten. Ook Deze risicoplafonds begrenzen de risico’s die gepaard gaan met het | schade aan voertuigen kan financieel hoog oplopen203. Daarnaast zijn vervoer van gevaarlijke stoffen199.

In Hollands Midden zijn naast de | er ook indirecte kosten als schadeclaims of kosten door vertraging van Rijkswegen ook verschillende provinciale wegen aangewezen voor het | andere weggebruikers. vervoer van gevaarlijke stoffen200. 196 Rijkswaterstaat. (2025). Bestand Geregistreerde Ongevallen Nederland. 197 Rijkswaterstaat. (2025). Nationaal Wegenbestand. | 201 Ecorys. (2024). Verkenning Vervoer Gevaarlijke Stoffen. 198 Hoofdrijbanen, rijbanen en erven. | 202 SWOV (2025). Verkeersdoden in Nederland. SWOV-factsheet, april 2025. SWOV, 199Regeling basisnet. (2024, 15 november). Geraadpleegd van wetten.nl - Regeling | Den Haag. - Regeling basisnet - BWBR0035000. | 203 SWOV (2024). Kosten van verkeersongevallen. SWOV-factsheet, juni 2024. 200 Atlas Leefomgeving. (2024). Vervoer gevaarlijke stoffen. | SWOV, Den Haag. 47 Ecologische veiligheid | De beperkte uitwijkroutes in dichtbebouwde gebieden maken dat In de meeste gevallen is de impact van een wegvervoerincident voor | verstoringen langer aanhouden en de maatschappelijke impact groter de flora en fauna beperkt. Als bij een incident op de weg gevaarlijke | is. stoffen betrokken zijn, kan de natuur wel schade oplopen.

Hoe groot de impact op natuur en milieu is, is afhankelijk van de hoeveelheid die | Beoordeling waarschijnlijkheid is vrijgekomen en wat voor soort gevaarlijke stof in het water of de | De waarschijnlijkheid van een wegvervoerincident is hoog. Dagelijks lucht terechtkomt. | vinden kleinschalige verkeersongevallen plaats. Dit type incidenten heeft doorgaans een beperkte impact, al kunnen weggebruikers wel Sociale en politieke stabiliteit | hinder ervaren door bijvoorbeeld files bij weg- of rijstrookafsluitingen. Een wegvervoerincident kan leiden tot beperkte bereikbaarheid. | Op wegen waar veel verkeersongevallen plaatsvinden en waar het is Weggebruikers zullen hierdoor langer dan normaal onderweg zijn. | toegestaan om gevaarlijke stoffen te transporteren, is het risico op De mate van hinder die ervaren wordt, is afhankelijk van de ernst | een ongeval met gevaarlijke stoffen ook verhoogd. van het incident. Dit zal het dagelijks leven echter in beperkte mate | Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid beïnvloeden. Ook bestuurlijke en politieke stabiliteit zal niet tot | (SWOV) heeft in een rapport prognoses opgesteld voor het aantal nauwelijks beïnvloed worden door een wegvervoerincident. Bij een | verkeersdoden en -gewonden in 2040, 2050 en 2060.

Dit rapport stelt ernstig incident kan grote sociaal psychologische impact verwacht | dat de verwachte aantallen verkeersslachtoffers in de komende jaren worden bij de direct betrokkenen van het incident, zoals gevoelens | zullen toenemen204. van angst of verslagenheid. Dit zal zich niet tot maatschappelijke schaal uitbreiden. | Sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen vormen een belangrijke aanjager voor de waarschijnlijkheid van incidenten met wegvervoer Veiligheid van cultureel erfgoed | van gevaarlijke stoffen. Verdichting van stedelijke gebieden Een incident op de weg heeft niet of nauwelijks impact op cultureel | leidt tot meer verkeersbewegingen in beperktere ruimte, met erfgoed. | complexere verkeerssituaties en een hogere kans op conflicten tussen weggebruikers. Daarnaast heeft ook de bevolkingssamenstelling Conclusie | invloed, want een groeiende bevolking leidt tot meer De impact van een wegvervoerincident zal in de meeste gevallen laag | verkeersbewegingen. Ook vergrijzing kan van invloed zijn op de zijn. Dit is afhankelijk van de omvang van het incident, het tijdstip | verkeersveiligheid, onder andere door verminderde reactietijd205. van de onderbreking en de snelheid waarmee de weg weer wordt vrijgegeven.

De impact is het grootst voor direct betrokkenen en voor | 7.2.5.4Spoorvervoerincident weggebruikers die tijdens het incident, of zolang de weg is afgesloten, | Inhoudelijke beschrijving in het gebied aanwezig zijn. | Nederland beschikt over een uitgebreid spoorwegennetwerk dat Hollands Midden goed verbindt met binnen- en buitenland. Binnen de Sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen beïnvloeden eveneens de | regio ligt 124 kilometer spoortracé206. impact van incidenten met wegvervoer van gevaarlijke stoffen. Door | 204 Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV). (2025). verdichting neemt het verkeer toe in beperkte ruimte. Hierdoor | Verkeersveiligheidsprognoses 2040-2060. veroorzaakt een incident sneller grote verkeersopstoppingen, | 205 Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). (2025). Toekomstverkenning WLO: verstoort het hulpdiensten en heeft het direct effect op de | Cahier Mobiliteit. bereikbaarheid van woningen, bedrijven en voorzieningen. | 206 PDOK. (2025, 18 augustus). Dataset: Spoorwegen. Geraadpleegd van Introductie - PDOK. 48 Het spoor vervult een belangrijke mobiliteitsfunctie voor zowel personen- als goederenvervoer. ProRail beheert het Nederlandse spoorwegennet. Hoewel het Nederlandse spoor één van de veiligste van Europa is, kunnen incidenten optreden.

Volgens ProRail is sprake van een treinincident wanneer het railverkeerssysteem of de dienstverlening zodanig wordt verstoord dat de continuïteit in gevaar komt of al belemmerd is. Deze gebeurtenissen kunnen direct dreigend of daadwerkelijk letsel en schade veroorzaken voor mens, dier, goederen en milieu207. In 2023 deden zich landelijk twintig ernstige treinongevallen voor208. Een daarvan was het incident bij Voorschoten (april 2023), waarbij een goederentrein een overstekende bouwkraan raakte. De kraanmachinist kwam om het leven en de machinist raakte gewond. Kort daarop botste een NS-trein op brokstukken, ontspoorde en belandde in een weiland. Meerdere reizigers raakten gewond. Een fysieke oorzaak van verstoringen is koperdiefstal209. Ondanks maatregelen blijft dit een aandachtspunt, al is het aantal incidenten afgenomen. Naast fysieke oorzaken spelen ook digitale verstoringen een rol; het spoor is steeds afhankelijker van digitale systemen. Over het spoor worden ook gevaarlijke stoffen vervoerd. Landelijk bestaat circa 10% van het goederenvervoer per spoor uit gevaarlijke stoffen. Voor dit vervoer is in het Basisnet het landelijke spoorwegennet aangewezen, inclusief risicoplafonds die de risico’s begrenzen. Deze plafonds worden in overleg met betrokken partijen vastgesteld en bepalen veilige afstanden tussen spoor en bebouwing.

In Hollands Midden vindt nabij Gouda transport van gevaarlijke stoffen plaats in de directe omgeving van werk-, onderwijs- en woonlocaties. 207 Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). (2024). Veiligheid van de spoorwegen. Jaarverslag spoorwegveiligheid 2023. 208 VVRV. (2023). VVRV cluster Treinincidenten. 209 ProRail. Waarom is koperdiefstal zo’n probleem op het spoor? De bestrijding van spoorongevallen vraagt een specialistische aanpak. De incidentbestrijding wijkt op onderdelen af van reguliere rampenbestrijding, bijvoorbeeld door beperktere bereikbaarheid, specifieke gevaren van treinmaterieel en het omgaan met bovenleiding en gevaarlijke stoffen. Deze aandachtspunten zijn beschreven in de Landelijke Informatiekaart Spoor. Beoordeling impact Territoriale veiligheid De impact van een spoorvervoerincident op de integriteit van het grondgebied is afhankelijk van de omvang en de aard van het incident. Als het een klein ongeval is, zal de impact gering zijn en is het gebied niet of slechts voor een korte periode onbereikbaar. Wanneer het een groot of complex incident betreft, kan het langer duren voordat het gebied wordt vrijgegeven. Een groot deel van het spoorwegennetwerk ligt in dun of onbewoond gebied, waardoor het functionele verlies van het desbetreffende gebied beperkt is (zie afbeelding 1: spoorwegen).

Als het een incident met gevaarlijke stoffen betreft, kan het langer duren voordat het spoor en/of gebied wordt vrijgegeven. Bijlagen 49 Figuur 15. Spoorwegen in Hollands Midden Fysieke veiligheid De hoeveelheid slachtoffers bij een spoorvervoerincident is afhankelijk van het specifieke incident. In 2023 vonden landelijk twintig ernstige ongevallen plaats met treinen. In totaal vielen er 56 slachtoffers, waarvan tien dodelijke210. Dit is een uitschieter in vergelijking met voorgaande jaren, veroorzaakt door het treinongeval bij Voorschoten. Het laat echter wel zien dat (dodelijke) slachtoffers bij een spoorvervoerincident voorstelbaar zijn. Een deel van de dodelijke slachtoffers bij spoorvervoer wordt veroorzaakt door aanrijdingen met personen. Daarnaast zijn slachtoffers voorstelbaar wanneer het een treinincident betreft waarbij gevaarlijke stoffen betrokken zijn, bijvoorbeeld in de omgeving van Gouda waar veel mensen rond het spoor wonen en werken. Economische veiligheid Een spoorvervoerincident kan in kosten hoog oplopen. Deze kosten kunnen voortkomen uit beschadigingen aan het spoor, beschadigingen aan de trein, schadevergoedingen voor slachtoffers of economische schade door hinder aan treinreizigers211. Ecologische veiligheid In de meeste gevallen is de impact van een spoorvervoerincident voor de flora en fauna beperkt.

Als bij een incident op het spoor gevaarlijke stoffen betrokken zijn, kan de natuur wel schade oplopen. Hoe groot de impact op natuur en milieu is, is afhankelijk van de hoeveelheid en wat voor soort gevaarlijke stof in het water terechtkomt. Sociale en politieke stabiliteit Nederland beschikt over een compact netwerk van spoorwegen. Dit betekent dat een relatief klein incident een groot effectgebied kan hebben. De impact van een spoorvervoerincident – ongeacht of de oorzaak fysiek of digitaal is – bestaat vooral uit stremming van het treinverkeer, waardoor reizigers stranden of hun eindbestemming niet kunnen bereiken. 210 Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). (2024). Veiligheid van de spoorwe- gen. Jaarverslag spoorwegveiligheid 2023. 211 Bouma, K. (2019). Paraat voor als het misgaat op het spoor. De Volkskrant. Paraat voor als het misgaat op het spoor. Bijlagen Bijlagen 50 Dit zal als hinder worden ervaren, maar verstoort slechts een klein deel van het dagelijks leven. Het bestuur en de politieke stabiliteit zullen niet of nauwelijks aangetast worden door een incident op het spoor. Ongevallen met (dodelijke) slachtoffers komen op het spoor relatief weinig voor. Een spoorvervoerincident zal daarom over het algemeen weinig sociaal psychologische impact veroorzaken.

Een groter incident, zoals het treinongeval bij Voorschoten, zal wel tot gevoelens van angst en verslagenheid leiden. Veiligheid van cultureel erfgoed De impact op de veiligheid van cultureel erfgoed is nihil. Conclusie De impact van een spoorvervoerincident is meestal laag. Dit is echter in grote mate afhankelijk van de ernst en omvang van het incident. Kleine verstoringen op het spoor hebben een kleine impact, maar een groot incident, zoals het treinongeval bij Voorschoten, heeft een zeer grote impact. Door technologische ontwikkelingen wordt spoorvervoer steeds afhankelijker van digitale systemen voor besturing, beveiliging en communicatie 212. Dit in combinatie met het compacte spoornetwerk in Nederland kan ertoe leiden dat verstoringen eerder een lange hersteltijd kennen. Deze gevolgen zijn echter voornamelijk in hinder, waardoor de impact beperkt blijft. Beoordeling waarschijnlijkheid Een spoorvervoerincident is waarschijnlijk. In 2023 vonden er landelijk twintig ernstige incidenten plaats met treinen. Kleinere ongevallen zijn daar niet in meegenomen. Deze lichte incidenten of ‘bijna- ongevallen’ komen nog veel vaker voor. Technologische ontwikkelingen vergroten de kans op spoorvervoerincidenten, omdat het spoorvervoer steeds afhankelijker wordt van complexe digitale systemen voor besturing, beveiliging en communicatie. 212 Allan, K. (2025, 16 mei).

Ransomware on the rails. Future Rail. Storingen, cyberaanvallen of softwarefouten kunnen hierdoor sneller leiden tot operationele verstoringen of veiligheidsrisico’s213. Geopolitieke ontwikkelingen kunnen als aanjager werken op deze ontwikkeling omdat de kans op sabotage van (onder andere) het spoor toeneemt214. Ook door klimaatverandering neemt de waarschijnlijkheid van spoorvervoerincidenten toe. Door meer extreme weersomstandigheden zoals hitte, regen en storm neemt de kans op storingen toe215. Beleving Voor de incidenten binnen het thema Mobiliteit en Infrastructuur is de beleving overkoepelend uitgewerkt. Transportincidenten worden niet als grootste zorg of als meest waarschijnlijk beoordeeld in vergelijking met andere crisistypen. Dat blijkt uit de Risico- en Crisisbarometer. Voor incidenten op het gebied van weg- en spoorvervoer is de beleving onder inwoners naar verwachting hoger dan bij luchtvaart, omdat incidenten in deze domeinen zichtbaarder zijn (ongevallen, vertragingen, bijna- ongelukken). Bovendien zijn de gevolgen vaak direct merkbaar in het dagelijks leven. Dit soort incidenten wordt bovendien mogelijk gezien als iets wat vaker voorkomt dan bijvoorbeeld een luchtvaartincident.

7.2.6 Gezondheid 7.2.6.1 Bedreiging volksgezondheid Inhoudelijke beschrijving Het crisistype bedreiging volksgezondheid omvat risico’s die een directe en grootschalige impact kunnen hebben op de gezondheid van de bevolking. In het Regionaal Risicoprofiel ligt de focus op infectieziekten met grote maatschappelijke gevolgen: zoönosen en ziektegolven. 213 NS. (2025). Jaarverslag 2024. 214 ProRail. (2025). Jaarverslag 2024. 215 ProRail. (2024). Toekomst van het Spoor: Klimaatadaptatie. Bijlagen 51 Infectieziekten worden veroorzaakt door micro-organismen, zoals | In Nederland overlijden gemiddeld zo’n 4.700 mensen per jaar aan bacteriën, virussen, parasieten en schimmels. Sommige hiervan | griep, terwijl jaarlijks ongeveer 1 op de 15 volwassenen besmet kunnen mensen ziek maken. Wanneer overdracht van mens op mens | raakt220. plaatsvindt, spreken we van een besmettelijke ziekte216. | Infectieziekten zoals zoönosen en griep geven meestal kortdurende klachten, maar kunnen bij een deel van de bevolking leiden Zoönosen zijn infectieziekten die van dieren op mensen en omgekeerd | tot langdurige gezondheidsproblemen, zoals longschade, kunnen worden overgedragen. Besmetting kan plaatsvinden via | hartklachten of post-virale syndromen.

Na COVID-19 houden voedsel, water, lucht, direct contact met dieren of via vectoren zoals | sommige mensen langdurige klachten, waaronder vermoeidheid, muggen en teken. De grootste besmettingskans ligt doorgaans bij het | concentratieproblemen en kortademigheid (post-COVID)221. eten van rauw of onvoldoende verhit voedsel. In Nederland komen | Bij een ernstige ziektegolf kan de zorg overbelast raken door een verschillende zoönosen voor, zoals rabiës, psittacose, Q-koorts, de | grote toestroom van patiënten, hoge werkdruk en personeelstekorten. ziekte van Lyme, salmonellose en vogelgriep217. | Zelfs een reguliere griepgolf heeft merkbare gevolgen voor de zorgkwaliteit en de toegankelijkheid van huisartsenzorg, Een ziektegolf is een situatie waarin een besmettelijke ziekte zich | ziekenhuiszorg en medicatie. Tijdens de coronapandemie werd dit snel verspreidt onder veel mensen in een korte periode. Dit kan | duidelijk zichtbaar222. uiteenlopen van een lokale uitbraak tot een epidemie of, als de | Daarnaast kunnen isolatie- en quarantainemaatregelen het dagelijks verspreiding wereldwijd is, een pandemie. Ziektegolven duren meestal | leven bemoeilijken, vooral voor ouderen en alleenstaanden die kort en spelen zich vaak af binnen een beperkt gebied218. | afhankelijk zijn van mantelzorg of regelmatige ondersteuning.

Ziektegolven kunnen ontstaan door zoönosen, maar ook door | Economische veiligheid andere ziekteverwekkers zoals griepvirussen. Griep is een jaarlijks | Ziekten brengen directe zorgkosten met zich mee, zoals voor terugkerende luchtweginfectie, vooral actief in de winter, waarbij | ziekenhuisopnames en medicatie, en indirecte kosten door verschillende virusvarianten voortdurend circuleren en veranderen219. | productiviteitsverlies, verzuim en het sluiten van voorzieningen. Een gemiddelde griepepidemie kost jaarlijks al miljoenen euro’s aan Beoordeling impact | directe zorgkosten, nog los van de kosten door werkverzuim. Zo Territoriale veiligheid | waren de zorguitgaven voor influenza alleen al 74 miljoen euro in Een bedreiging volksgezondheid heeft geen directe impact op de | 2019223. Bij een grote ziektegolf als corona gaat het om miljarden territoriale veiligheid. | euro’s. Zo werd er in 2020 naar schatting 2,3 miljard euro aan corona gerelateerde zorgkosten gemaakt224. Fysieke veiligheid Ziektegolven zoals influenza veroorzaken jaarlijks sterfte onder kwetsbare groepen, vooral ouderen en mensen met onderliggende aandoeningen.

| 220 Feiten en cijfers griepprik | RIVM 221 Post-COVID (langdurige klachten na corona) | Coronavirus COVID-19 | Rijksoverheid.nl 216 Infectieziekte- bestrijding - GGD Hollands Midden | 222 Griepgolf slaat extra hard toe in ziekenhuis door hoog verzuim: ‘Kaartenhuis 217 Zoönosen | Dierziekten en zoönosen | NVWA | kan elke dag instorten’ | Binnenland | AD.nl 218 Ziektegolf: ben jij voorbereid op de volgende pandemie? | 223 Influenza | Zorguitgaven | Volksgezondheid en Zorg 219 Feiten en cijfers griepprik | RIVM | 224 Zorguitgaven, inclusief steunmaatregelen, stegen in 2020 met 8,3 procent | CBS 52 Ecologische veiligheid Een zoönose heeft invloed op de gezondheid van dieren. Ook een grote hoeveelheid virussen in afvalwater kan het evenwicht van het milieu en de gezondheid van dieren beïnvloeden als zij in contact komen met besmet water225. Sociale en politieke stabiliteit Een bedreiging volksgezondheid heeft directe gevolgen voor het dagelijks leven. De impact hangt vooral af van de ernst van de ziektegolf. Bij zware uitbraken, zoals tijdens corona, kunnen veel mensen tegelijk ziek worden, waardoor scholen, zorg en andere voorzieningen onder druk komen te staan door personeelstekorten. Ook maatregelen zoals quarantaine en lockdowns hebben grote maatschappelijke impact226.

Het openbaar bestuur wordt niet direct geraakt, maar bij langdurige of ernstige uitbraken ontstaat wel druk doordat snelle besluitvorming nodig is met beperkte informatie. Inwoners verwachten duidelijke communicatie, terwijl maatregelen ook kunnen leiden tot weerstand en dalend vertrouwen in de overheid. Extreme ziektegolven, zoals corona, veroorzaken daarnaast sociaalpsychologische gevolgen, zoals eenzaamheid, angst en depressie, vooral bij jongeren en kwetsbare groepen. Ook kunnen ze leiden tot maatschappelijke onrust en frustratie227. Veiligheid van cultureel erfgoed Een bedreiging volksgezondheid heeft geen invloed op de veiligheid van cultureel erfgoed. Maatregelen om grootschalige ziektegolven, zoals corona, te bestrijden kunnen wel leiden tot tijdelijke beperkingen voor culturele instellingen. Conclusie De impact van een bedreiging volksgezondheid hangt erg af van de aard, omvang en mortaliteit van de ziektegolf. Gevolgen zijn er vooral voor de fysieke en economische veiligheid en de sociale en politieke 225 Zoönosen | Dierziekten en zoönosen | NVWA 226 Het openbaar bestuur voorbij Corona.pdf 227 Invloed van de corona-epidemie op de gezondheid en leefstijl van Nederlandse volwassenen | RIVM stabiliteit. Vergrijzing, verstedelijking en verdichting zorgen er wel voor dat de impact in de toekomst kan toenemen.

Beoordeling waarschijnlijkheid Een bedreiging volksgezondheid is enigszins waarschijnlijk. In regio’s met intensieve veehouderij en natuurgebieden met veel mens-diercontact is de kans op zoönosen groter, zoals Q-koorts of vogelgriep228. Ook vectoren zoals teken en muggen kunnen ziekten overdragen. In stedelijke gebieden vergroot hoge bevolkingsdichtheid en verdichting de kans op snelle verspreiding van infecties en dus op een ziektegolf. Een lagere vaccinatiegraad verhoogt het risico verder; in Nederland en Hollands Midden ligt deze onder de WHO-norm voor groepsimmuniteit229,230. Ziektegolven zijn deels voorspelbaar en worden door het RIVM gemonitord231. Vectorziekten zijn afhankelijk van seizoen en locatie, zoönosen zijn minder goed voorspelbaar maar risicogebieden zijn bekend232. Ontwikkelingen zoals klimaatverandering, verstedelijking, verdichting en vergrijzing vergroten de kans op uitbraken. In een regio waar stedelijke en landelijke gebieden in elkaar overlopen en internationale reisbewegingen hoog zijn, zoals Hollands Midden, neemt de kans op verspreiding toe. Beleving In de Risico- en Crisisbarometer van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) wordt inzicht gegeven in hoe Nederlanders de nationale veiligheid beleven. De barometer bevat ook informatie over de publieke perceptie van infectieziekten.

Uit de voorjaarseditie van 2025 blijkt dat ongeveer de helft van de bevolking de kans op infectieziekten als zeer waarschijnlijk of waarschijnlijk inschat. 228 Zoönosen | Kennisplatform Veehouderij en humane gezondheid 229 Vrees voor uitbraken infectieziekten door lage vaccinatiegraad - GGD GHOR Nederland Daling vaccinatiegraad toont urgentie versterking infectieziektebestrijding - GGD GHOR Nederland % 230 Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland - GGD Hollands Midden 231 Surveillance van infectieziekten | RIVM 232 Zoönosen | Dierziekten en zoönosen | NVWA Bijlagen 53 Ook wordt de impact van dit risico op de Nederlandse samenleving | Door verharding van het debat leiden acties eerder tot een door 9% catastrofaal, 40% zeer ernstig en 31% als ernstig gezien. | tegengeluid van tegenstanders. Dit was zichtbaar in bijvoorbeeld 31% van de deelnemers van het onderzoek heeft infectieziekten in de | Katwijk (mei 2025), waar een pro-Palestina demonstratie tot een top vijf van de risico’s waarover zij zich het meeste zorgen maken233. | grote tegenactie leidde237. Daarnaast zijn vaker situaties zichtbaar waarin groepen het niet eens zijn met overheidsbeleid. Een voorbeeld daarvan waren boerenprotesten in Noordwijk238. Ook neemt in 7.2.7 | Publieke veiligheiddit kader het geweld tegen hulpverleners toe en daalt het respect voor het gezag van politie en overheid.

Daarbij zijn het niet altijd 7.2.7.1 | Verstoring openbare ordedemonstranten zelf die een verstoring veroorzaken, maar soms ook Inhoudelijke beschrijving | personen die bewust op dit soort situaties afkomen om de orde te Van aantasting van de openbare orde is sprake wanneer een | verstoren. verstoring van enige omvang de normale gang van zaken in de openbare ruimte belemmert234. Dit kan uiteenlopen van vreedzame en | Op landelijk niveau hebben zich eveneens verschillende kleinschalige acties tot grootschalige, strafbare en escalerende acties. | gewelddadige incidenten voorgedaan, waarbij de ME meermaals is ingezet. Ook in Hollands Midden is de ME ingezet, bijvoorbeeld Ordeverstoringen zijn niet per definitie problematisch; er is een | tijdens ongeregeldheden bij een voetbalwedstrijd in Katwijk239. verschil tussen vreedzame demonstraties en doelbewuste rellen | Bij de jaarwisseling 2023-2024 is de ME ondersteunend ingezet240. of geweldpleging. We maken dan ook een onderscheid tussen | Het toenemende capaciteitsprobleem bij politie en andere moedwillige verstoringen en niet-moedwillige verstoringen. Bij | veiligheidsdiensten maakt dat dit soort incidenten lastiger te moedwillige verstoringen is sprake van een bewuste keuze om de | bestrijden is, doordat de inzetmogelijkheden beperkt zijn. openbare orde te ontregelen.

Niet-moedwillige verstoringen ontstaan door spontane of onbedoelde escalaties. | Sociale media spelen hierbij een steeds grotere rol, waardoor ordeverstoringen zowel offline als online kunnen ontstaan. Bij online Een openbare ordeverstoring kan zich in fases ontwikkelen en | aangejaagde ordeverstoringen kunnen sociale media direct invloed onverwacht of binnen een kort tijdsbestek oplaaien235. Evenementen | hebben op de fysieke openbare orde. Dit kan voorkomen wanneer kunnen daarbij als katalysator werken. Wanneer een ordeverstoring | sociale media als verbindend en als aandrijvende media gebruikt uitmondt in een grootschalige confrontatie, waarbij de veiligheid van | worden241. Dit was zichtbaar na het instellen van de avondklok in inwoners en hulpverleners ernstig wordt bedreigd, is er sprake van het | januari 2021, iets wat tot openbare ordeverstoringen in verschillende crisistype extreem geweld. | gemeenten leidde. Sociale media speelden daarbij een duidelijke aanjagende rol242. Er is een ontwikkeling zichtbaar van toenemende polarisatie in de samenleving. Dit kan een voedingsbodem vormen voor incidenten die | 237NOS.nl. | Katwijk werd verrast door geweld tegen pro-Palestijnse betogers. 236 | 238 AD.nl. (2019). ‘Boerenprotest’ wordt harmonieus onderonsje bij Harry’s Business de openbare orde verstoren | .