Programmabegroting 2024
Tekst van het document
GemeGemeente Heumen Gemeente Heumen
Programmabegroting 2024
Gemeente Heumen - Provincie Gelderland
PROGRAMMABEGROTING 2024
Bezoekadres: Gemeentehuis Kerkplein 6 6581 AC MALDEN Correspondentieadres: Postbus 200 6580 AZ MALDEN Telefoon: Internet : Email:
024-3588300 www.heumen.nl heumen@heumen.nl
Gemeente Heumen
2
Programmabegroting 2024
Inhoud Aanbiedingsbrief ....................................................................................................................................... 5 Begroting in één oogopslag ....................................................................................................................... 7 Vergelijkingsoverzicht gemeentelijke belastingen Rijk van Nijmegen .............................................................. 8 Leeswijzer programmabegroting ................................................................................................................ 9 Beleidsbegroting ........................................................................................................................................ 13 Programma 1 Sociale leefomgeving .......................................................................................................... 15 Programma 2 Fysieke leefomgeving ......................................................................................................... 25 Programma 3 Bestuur en organisatie ........................................................................................................ 37 Recapitulatie cijfers programma 1 t/m 3 ...................................................................................................
51 Paragrafen ................................................................................................................................................ 53 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheer ........................................................................................ 55 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................... 59 Paragraaf financiering ............................................................................................................................. 69 Paragraaf bedrijfsvoering ........................................................................................................................ 75 Paragraaf lokale heffingen ....................................................................................................................... 81 Paragraaf grondbeleid ............................................................................................................................. 89 Paragraaf verbonden partijen .................................................................................................................. 93 Paragraaf Wet open overheid ..................................................................................................................
99 Financiële begroting ................................................................................................................................. 101 Geprognosticeerde balans ..................................................................................................................... 101 Financiële kaders en uitgangspunten ...................................................................................................... 112 BIJLAGEN PROGRAMMABEGROTING ......................................................................................................... 119 Bijlage 1 Beleidskaders per programma .................................................................................................. 121 Bijlage 2 Beleidsindicatoren per programma ............................................................................................ 127 Bijlage 3 Reserves en voorzieningen ....................................................................................................... 133 Bijlage 4 Staat Vaste activa ................................................................................................................... 135 Bijlage 5 Afschrijvingstabel ....................................................................................................................
137 Bijlage 6 Lopende investeringen............................................................................................................. 139 Bijlage 7 Tabel Weerstandsvermogen ..................................................................................................... 143 Bijlage 8 Algemene uitkering ................................................................................................................. 149 Bijlage 9 Gemeentelijke tarieven ............................................................................................................ 151 Bijlage 10 Subsidies .............................................................................................................................. 153 Bijlage 11 Meerjaren onderhoudsplannen ............................................................................................... 155 Meerjaren onderhoudsplan Gemeentehuis ........................................................................................... 157 Meerjaren onderhoudsplan Parkeergarage ........................................................................................... 163 Meerjaren onderhoudsplan Molens ......................................................................................................
167 Meerjaren onderhoudsplan Kerken ..................................................................................................... 175 Meerjaren onderhoudsplan Werkplaats ................................................................................................ 179 Meerjaren onderhoudsplan Wegen ...................................................................................................... 181 Meerjaren onderhoudsplan Sportcentrum ............................................................................................ 183 Bijlage 12 Raadsbesluit ......................................................................................................................... 187
Gemeente Heumen
3
Programmabegroting 2024
Gemeente Heumen
4
Programmabegroting 2024
Aanbiedingsbrief Algemeen Voor u ligt de programmabegroting 2024 met meerjarenperspectief 2025-2027. Ondanks de vanaf 2026 onzekere financiële toekomst is het gelukt om binnen een sluitende meerjarige programmabegroting de afspraken uit het coalitieakkoord in de programmabegroting op te nemen. Dit is gelukt door elke keuze zorgvuldig af te wegen en te toetsen op nut en noodzaak. Zoals ook in het coalitieakkoord verwoord staat in de gemeente Heumen 'de inwoner centraal' en doen we het 'natuurlijk samen'. Het merendeel van de begrotingsomvang bestaat uit zogenoemde 'going concern' taken. Dit betreft de uitvoering van bestaand (lokaal) beleid en de uitvoering van de wettelijke taken. In de begroting is hier inhoudelijk nauwelijks aandacht voor, omdat er geen inhoudelijke keuzes aan de orde zijn. De begroting richt zich juist op de accenten waar lokaal keuzes gemaakt (moeten) worden door de gemeenteraad. De begroting geeft per programma antwoord op de vraag wat we willen bereiken en wat we daarvoor doen. Uiteraard wordt ook inzicht gegeven in de financiële consequenties van de inhoudelijke keuzes. Strategische Visie: ‘Natuurlijk met iedereen’
Wij zijn een betrouwbare en transparante overheid. We zijn navolgbaar in ons handelen en leggen aan de gemeenschap verantwoording af. Vanuit diversiteit voeren we de dialoog en vanuit goede verhoudingen werken we samen. Dit citaat uit de strategische visie staat symbool voor waar het college voor staat. Het college zet zich in voor een inclusieve samenleving in een gemeente die groen, duurzaam en veilig is. Beleidsvoornemens worden langs de meetlat van de strategische visie gelegd en op die wijze getoetst aan nut en noodzaak. Lokale ontwikkelingen De afgelopen jaren lag de focus op een zachte landing van de decentralisaties in het sociaal domein. Een inclusieve samenleving is zoals hiervoor beschreven een speerpunt binnen de gemeente. Binnen het sociaal domein wordt hier hard aan gewerkt. Het onderbrengen van het welzijnswerk bij één welzijnsorganisatie is hier een voorbeeld van. Binnen het fysieke domein zien we de energietransitie/warmtetransitie en het circulair bouwen op stoom komen. Daarnaast is er de vraag om betaalbare woningen. In 2024 worden verdere stappen gezet in het vitaal centrum Malden. Een voorbeeld hiervan is de herontwikkeling van het Steenhuys, dat in 2024 gerealiseerd zal worden. Na jaren van meer en minder intensieve voorbereiding volgt eind 2023/begin 2024 een definitief besluit over de ontwikkeling van de Kanaalzone.
Landelijke ontwikkelingen Het kabinet Rutte IV verkeert tijdens dit schrijven in demissionaire toestand. In november 2023 worden er nieuwe landelijke verkiezingen gehouden. Met de (op)komst van met name de Boer Burger Beweging (BBB) en Nieuw Sociaal Contract (NSC) en de fusie tussen Groen Links en de PvdA worden de verkiezingen spannend en is het onzeker hoe een te vormen coalitie uitpakt voor de lokale overheden. Ongeacht de verkiezingsuitslag blijft landelijk de roep om (betaalbare) woningen en duurzaamheid onverminderd groot.
Invoering omgevingswet
Wat inmiddels wel vast staat is de invoering van de omgevingswet. Deze stond ooit gepland op 1 januari 2019. Dat is verschillende malen opgeschoven en staat nu gepland op 1 januari 2024.
Gemeente Heumen
5
Programmabegroting 2024
Ontwikkelingen Jeugdzorg
Zoals bekend kampen gemeenten al sinds de decentralisatie van de jeugdzorg met tekorten. De landelijke hervormingsagenda heeft als doel om de tekorten terug te dringen. Vooralsnog worden de beoogde besparingen uit de hervormingsagenda niet gerealiseerd. Het Rijk erkent dat en komt per jaar waar nodig met incidentele aanvullende middelen ter compensatie. Financiële ontwikkelingen In de voorliggende begroting zijn bovenstaande ontwikkelingen verwerkt. De (minder) extra jeugdmiddelen en de nadelige herverdeeleffecten van de herijking van het gemeentefonds zijn opgenomen in de meerjarenraming. Het college is trots dat ondanks deze tegenvallende financiële effecten toch een sluitende begroting met meerjarenperspectief gepresenteerd kan worden. In onderstaande tabel worden de begrote resultaten van de komende jaren weergegeven. Omschrijving / Jaar Resultaat
2024 20.021
2025 1.830.981
2026 476.316
2027 364.109
Voordeel / Nadeel
Voordeel
Voordeel
Voordeel
Voordeel
Bovenstaande laat een positief beeld zien van de meerjarenraming. Tegelijkertijd moet het beeld ook worden genuanceerd. Het is nog onzeker hoe de landelijke hervormingsagenda van de jeugdzorg uitpakt en of daarmee de ingeboekte besparingen worden gerealiseerd. Daarnaast zijn in de begroting de kapitaallasten van het vitaal centrum Malden opgenomen. Doordat deze investering gefaseerd uitgevoerd wordt, drukt het deel dat in 2027 wordt gerealiseerd (pas) vanaf 2028 als kapitaallast op de gemeentelijke begroting. Ook de ontwikkeling van de Kanaalzone is niet meegenomen in de begroting. Bij doorgang legt deze ontwikkeling een aanzienlijk beslag op de gemeentelijke reserves, waardoor onder andere het weerstandsvermogen zal dalen. Uw raad neemt hier nog een expliciet go of no-go besluit over. Septembercirculaire Traditiegetrouw komt op de derde dinsdag van september, Prinsjesdag, de septembercirculaire uit. Op dat moment is de begroting al in het besluitvormingsproces. De resultaten van de septembercirculaire kunnen daardoor niet meer worden verwerkt in de begroting. Het college stelt om die reden een addendum op waarin de uitkomsten van de septembercirculaire en eventueel overige wijzigingen met uw raad worden gedeeld.
Gemeente Heumen
6
Programmabegroting 2024
Begroting in één oogopslag
Gemeente Heumen
7
Programmabegroting 2024
Vergelijkingsoverzicht gemeentelijke belastingen Rijk van Nijmegen
Uitgangspunten tariefvergelijking: 1. 2. 3. 4.
Op basis van tarieven 2023 Gemiddelde WOZ waarde woning 2023 van de genoemde 7 gemeenten: verwachting circa € 374.000 (per peildatum 1-1-2022) Afvalstoffenheffing exclusief vuilniszakken, containerlediging of diftar De heffing van de hondenbelasting wordt niet gerekend tot het totale overzicht voor de belastingdruk
Heumen
Wijchen
Nijmegen
Druten
1 pers
meerpers 1 pers
meerpers 1 pers
meerpers 1 pers
meerpers
OZB
€
467,13
€
467,13
€
373,25
€
373,25
€
644,03
€
644,03
€
376,24
€
376,24
Rioolheffing
€
163,35
€
163,35
€
134,64
€
134,64
€
173,91
€
173,91
€
245,00
€
245,00
Afvalstoffe nheffing Totale woonlasten
€
148,05
€
204,25
€
178,00
€
178,00
€
-
€
-
€
145,93
€
202,88
€
778,53
€
834,73
€
685,89
€
685,89
€
817,94
€
817,94
€
767,17
€
824,12
Berg en Dal 1 pers
Beuningen
Mook en Middelaar
meerpers 1 pers
meerpers 1 pers
meerpers
OZB
€
291,72
€
291,72
€
411,40
€
411,40
€
445,43
€
445,43
Rioolheffing
€
204,00
€
340,00
€
184,00
€
184,00
€
136,80
€
136,80
Afvalstoffe nheffing Totale woonlasten
€
216,40
€
303,20
€
170,70
€
170,70
€
203,52
€
203,52
€
712,12
€
934,92
€
766,10
€
766,10
€
785,75
€
785,75
Gemeente Heumen
8
Programmabegroting 2024
Leeswijzer programmabegroting INLEIDING Met deze leeswijzer geven wij op hoofdlijnen weer wat u aantreft in de programmabegroting 2024 van de gemeente Heumen. De programmabegroting is het hulpmiddel voor uw raad om de volksvertegenwoordigende, kaderstellende en controlerende rol uit te kunnen voeren en te kunnen sturen op hoofdlijnen. De programmabegroting bestaat uit een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting bestaat uit een programmaplan en paragrafen. In het programmaplan is ons gemeentelijke beleid op hoofdlijnen opgenomen. Het richt zich vooral op de maatschappelijke effecten die wij in onze gemeente willen bereiken. De paragrafen richten zich op het beleid ten aanzien van relevante beheersaspecten, zoals de bedrijfsvoering, het weerstandsvermogen, onze kapitaalgoederen, de lokale heffingen en de verbonden partijen. De financiële begroting gaat vooral in op de financiële positie van onze gemeente. Hier hebben wij het totale financiële overzicht inclusief de toelichtingen opgenomen. De door u vastgestelde kaders, het algemene financiële beeld en het overzicht van de baten en lasten presenteren wij u hier. INDELING PROGRAMMABEGROTING In de inhoudsopgave treft u aan uit welke delen de programmabegroting is samengesteld.
In vogelvlucht worden deze delen hier kort toegelicht: Deel 1 - programmaplan Op grond van artikel 8 van het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten (BBV) bevat het programmaplan de te realiseren programma's, het overzicht van algemene dekkingsmiddelen, een overzicht van de kosten van overhead, het bedrag voor de heffing van vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorziene uitgaven. In de programma’s maken we duidelijk welke doelen en maatschappelijke effecten we nastreven en welke activiteiten daarvoor uitgevoerd worden. Per programma geven we ook een raming van baten en lasten. Naast de beschrijving van de doelstellingen, de activiteiten voor 2024 en het overzicht van baten en lasten per programma zijn op een overzichtelijke manier per programma de gegevens toegevoegd betreffende de investeringen en de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op het programma. De gedetailleerde financiële informatie op taakveldniveau is opgenomen bij het onderdeel financiële begroting. Hieronder volgt de toelichting op de verschillende onderdelen van de programma’s. Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor in 2024 doen? Dit zijn de belangrijkste onderdelen van het programma. Het coalitieakkoord 2022-2026 en de kadernota 2024 vormen de basis voor de beschrijving van het programma.
Per programma zijn de doelstellingen die uw raad wil bereiken weergegeven en worden de activiteiten voor 2024 beschreven om deze doelstellingen te realiseren. Wat mag het kosten/wat gaat het opbrengen? We presenteren in een tabel de lasten en baten van het programma. Daarnaast geven wij ook inzicht in de investeringen die voor dit programma gepland zijn en de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op het programma. Bij de investeringen geven wij aan wat deze in totaliteit kosten (de bruto investering), hoeveel door anderen wordt bijgedragen en welk bedrag voor onze eigen rekening komt (de netto investering). Deel 2 - paragrafen Artikel 9 van het BBV schrijft voor dat in de paragrafen de beleidslijnen worden vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. De begroting bevat de volgende paragrafen: Weerstandsvermogen: In deze paragraaf brengen wij onze risico’s in beeld. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële gezondheid van de gemeente. Het geeft aan in welke mate de gemeente in staat is om financiële risico’s op te vangen. Onderhoud kapitaalgoederen: Deze paragraaf geeft inzicht in onze kapitaalgoederen. De kosten van het onderhoud van onze wegen, openbare verlichting, riolering en water, groen en gebouwen vormen een substantieel deel van de begroting. Gemeente Heumen
9
Programmabegroting 2024
Financiering: In de financieringsparagraaf bespreken wij de specifieke beleidsvoornemens respectievelijk de uitvoering van het beleid op het gebied van treasury. Bedrijfsvoering: De bedrijfsvoering betreft de processen binnen onze gemeentelijke organisatie om de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren, sturen en beheersen. Bedrijfsvoering bestaat traditioneel uit de onderdelen personeel, informatisering, automatisering, communicatie, organisatie, financieel beheer en huisvesting. Lokale heffingen: In deze paragraaf geven wij de ontwikkelingen met betrekking tot ons belastinggebied weer. Per heffing geven wij aan wat het beleid is en op welke wijze het tarief tot stand is gekomen. Ook geven wij inzicht in de (geraamde) opbrengsten. Verbonden partijen: De gemeente werkt vaak samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken. Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm wordt gegoten, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf lichten wij deze partijen, hun beleidsdoelstellingen en de hiermee gemoeid zijnde gemeentelijke bijdragen nader toe. Grondbeleid: Het grondbeleid heeft een grote invloed op en samenhang met de realisatie van doelstellingen op het gebied van Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting, Verkeer en Vervoer, Cultuur, Sport en Recreatie en Economische Zaken. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact.
De resultaten op de grondexploitaties zijn dan ook van groot belang voor de financiële positie van onze gemeente. Wet open overheid: Per 1 mei 2022 is de Wet Open Overheid (Woo) ingegaan. Deze wet is de opvolger van de Wob (Wet Openbaarheid van Bestuur). De Woo is bedoeld om de overheid nog transparanter te maken. Voor ons als gemeente betekent dit dat we diverse categorieën actief en passief openbaar moeten maken. De aankomende jaren zal de Woo in fases worden ingevoerd. Deel 3 - financiële begroting In dit deel zijn de financiële ontwikkelingen, kaders en uitgangspunten opgenomen. Ook geven wij inzicht in het financiële beeld voor de komende jaren. Bovendien vindt u hier de op grond van de BBV verplichte onderdelen, zoals het overzicht van de baten en lasten, de incidentele baten en lasten en de uiteenzetting van de financiële positie. Tot slot hebben wij een aantal bijlagen toegevoegd. AUTORISATIE BEGROTING De wet Dualisering Gemeentebestuur schrijft voor dat de gemeenteraad op hoofdlijnen stuurt en dat het college van burgemeester en wethouders de dagelijkse uitvoering van zaken voor haar rekening neemt. Om dit te ondersteunen heeft de wetgever een splitsing gemaakt in de gemeentebegroting. Voor uw raad is er de programmabegroting ter ondersteuning van het sturen op hoofdlijnen en de kaderstellende en controlerende taak.
Hierna volgt een nadere toelichting op de verschillende verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Programmabegroting Dit is de begroting die (onder andere) de kaderstellende functie van uw raad ondersteunt. Met de kaderstellende functie wordt bedoeld dat op het niveau van “programma’s” middelen (de begrotings- en investeringsbudgetten) worden toegewezen. U stelt de programmabegroting vast en autoriseert daarmee ons college voor de middelen uit de begroting op programmaniveau. Productenraming Als college hebben wij de taak de programma’s uit te voeren. De productenraming ondersteunt ons bij onze uitvoerende functie. De productenraming wordt opgebouwd vanuit de programmabegroting en geeft alle gemeentelijke activiteiten weer in termen van producten. De productenraming stellen wij als college vast. Begrotingsbudgetten Uw raad autoriseert ons college op het niveau van programma’s. Wij zijn daarmee bevoegd uitvoering te geven aan het realiseren van de doelstellingen van het betreffende programma. Voorwaarde daarbij is dat wij bij de besteding van de budgetten voor bestaand beleid binnen de grenzen van het totale budget van het programma blijven. Binnen deze grenzen zijn wij bevoegd om de wijze van besteding van de budgetten aan te passen als dit noodzakelijk is voor het bereiken van de door u vastgestelde resultaten van het betreffende programma.
Hiervoor hoeven wij u, ingevolge de voorschriften, geen begrotingswijziging voor te leggen. Bij het budgettair schuiven met budgetten tussen verschillende programma’s, moeten wij uw goedkeuring vragen middels het voorleggen van een raadsvoorstel met begrotingswijziging. Met tussentijdse rapportages en de programmarekening leggen wij aan u verantwoording af over de uitvoering (en dus over de besteding van de middelen en de bereikte resultaten) van het betreffende programma en de realisatie van de doelstellingen. Gemeente Heumen
10
Programmabegroting 2024
Investeringsbudgetten Bij de programmabegroting vermelden wij per programma naast de begrotingsbudgetten ook de betreffende investeringsbudgetten uit het investeringsprogramma die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen van het betreffende programma. Zoals gezegd autoriseert u ons op het niveau van de programma’s en zijn wij daarmee bevoegd uitvoering te geven aan de realisatie van de doelstellingen van het betreffende programma. Wij zijn dus bevoegd om ook uitvoering te geven aan de investeringsbudgetten. Hiertoe ramen wij per investeringsbudget een krediet, inclusief bijbehorende dekking en eventueel in te stellen dekkingsreserves. Reserves en voorzieningen Bij de programmabegroting vermelden wij per programma de betreffende reserves en voorzieningen. Voor mutaties in reserves zijn wij verplicht uw raad om autorisatie te vragen. In het kader van het budgetrecht bent u als raad bevoegd reserves in te stellen en toevoegingen en onttrekkingen te autoriseren. De bij het onderdeel reserves opgenomen mutaties gelden in dit verband als vast te stellen kader. Voor noodzakelijke wijzigingen hierin komen wij met een apart besluit bij uw raad terug. Voor voorzieningen geldt een ander regime. U stelt als raad een voorziening in op basis van bijvoorbeeld een onderhoudsplan. Bij de instelling van de voorziening bepaalt u de hoogte van de jaarlijkse dotatie.
De werkelijke bestedingen ten laste van de voorziening vinden plaats op basis van het vastgestelde onderhoudsplan. Deze bestedingen vallen binnen het mandaat van ons college.
Gemeente Heumen
11
Programmabegroting 2024
Gemeente Heumen
12
Programmabegroting 2024
Beleidsbegroting
Gemeente Heumen
13
Programmabegroting 2024
Gemeente Heumen
14
Programmabegroting 2024
Programma 1 Sociale leefomgeving WAT WILLEN WE BEREIKEN ? 1.1. Doorontwikkeling sociaal domein
Toekomstbestendige zorg
We zetten het huidige beleid voort in het sociaal domein en gaan voor een inclusieve samenleving waarbij de verbinding tussen inwoners in de dorpen en wijken en het versterken van eigen kracht en samenredzaamheid voor ons belangrijk zijn. We zijn ‘nabij’ en ‘iedereen doet mee’. Maatschappelijke participatie en eigen verantwoordelijkheid staan centraal. De meeste inwoners in onze gemeente redden zich prima samen met hun directe omgeving. Als gemeente willen we mensen ondersteunen waarbij de zelfredzaamheid minder vanzelfsprekend is. Om onze gemeenschap gezond en vitaal te houden, zetten we in op kwaliteit van leven. We geven daarom voorrang aan preventie en het versterken van de sociale basis. Daar waar inzet van zorg nodig is, borgen we een effectieve inzet van de benodigde middelen. Daarbij omarmen we ook de benadering van ‘positieve gezondheid’ die zich niet richt op de ziekte of het probleem maar op eigen regie en veerkracht van mensen. Dit draagt bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en zo veel mogelijk eigen regie te voeren.
We hanteren daarbij een zestal speerpunten: inwoners hebben zorg voor elkaar, inwoners voelen zich vitaal en iedereen telt en doet mee, ondersteuning is passend en nabij, inwoners hebben mogelijkheden om zichzelf te ontwikkelen, inwoners zijn tevreden met hun leefomgevingen voorzieningen en ondersteuning zijn betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief goed.
Eén organisatie voor welzijnswerk
We hebben een groot vertrouwen in de kennis, het organiserend vermogen en de veerkracht van onze inwoners. We willen verbinding tussen alle inwoners stimuleren, enthousiasmeren en mogelijk te maken. We streven naar een inclusieve samenleving waar iedereen aan mee kan doen (zoals verwoord in de Strategische visie: ‘Natuurlijk met iedereen’).De beweging naar een sterke sociale basis vraagt om facilitering door één sterke en herkenbare organisatie voor welzijnswerk. Zodat vanuit één algehele visie een samenhangend welzijnsaanbod ontstaat voor alle inwoners, van jong tot oud. Hiervoor zijn we de samenwerking aangegaan met Synthese. Sinds 1 juli 2023 zijn al enkele welzijnsfuncties overgegaan naar Synthese. Met ingang van 1 januari 2024 zullen ook vrijwilligersondersteuning en de functie van beweegcoach overgaan, zodat inwoners van onze gemeente voor laagdrempelige ondersteuning vanuit het welzijnswerk bij één organisatie terecht kunnen.
Sociaal Team Heumen
Verder vraagt de beweging naar een sterke sociale basis om meer integrale samenwerking tussen zorg- en welzijnsprofessionals. We willen met alle professionals gaan werken vanuit één integraal Sociaal Team Heumen, in de vorm van een netwerkorganisatie. Het Sociaal Team Heumen met alle professionals in het welzijns- en zorgveld van Heumen kan inwoners op allerlei manieren faciliteren, ondersteunen, de weg wijzen, een keukentafelgesprek inzetten voor vraagverheldering en een ondersteuningsplan opstellen. Uitgangspunt daarbij is om signalen vroegtijdig te signaleren en ondersteuning nabij, toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief goed te organiseren.
Sociale kaart
We willen het gebruik van algemene voorzieningen voor en door inwoners stimuleren. Daarvoor is het belangrijk dat het aanbod makkelijk vindbaar en toegankelijk is. Hiervoor gaan we een nieuwe sociale kaart ontwikkelen en daarna breed bekend maken bij inwoners, maar ook bij vrijwilligers en professionals
Hervormingsagenda jeugd
Het rijk en gemeenten zijn samen aan de slag om de hulpverlening aan kinderen en jongeren te verbeteren en het jeugdzorgstelsel beter te beheersen. Hiervoor is in het najaar van 2023 een landelijke hervormingsagenda opgesteld, die vanaf eind 2023 gefaseerd wordt uitgevoerd. Onderdeel van deze hervormingsagenda zijn onder andere de vereenvoudiging van de jeugdbeschermingsketen, het bepalen van de reikwijdte van de jeugdwet, meer eenduidigheid in de uitvoering door gemeenten en een brede invoering van een specialist jeugd GGZ.
Decentralisatie beschermd wonen
De decentralisatie van beschermd wonen zou zijn beslag moeten krijgen in 2023, in die zin dat elke gemeente vanaf dat moment (financieel) verantwoordelijk is voor beschermd wonen voor de eigen inwoners. Dit is echter uitgesteld naar 2025. Dit betekent dat de financiële middelen in 2024 nog naar de centrumgemeente Nijmegen gaan, maar de gemeente wel de activiteiten en werkzaamheden uitvoert, die op basis van het landelijke Hoofdlijnenakkoord ambulantisering GGZ lokaal geregeld en ingezet worden. Over de vergoeding van de kosten van deze activiteiten en werkzaamheden vanuit de centrumgemeentemiddelen zijn voor 2024 afspraken gemaakt met de gemeente Nijmegen.
Gemeente Heumen
15
Programmabegroting 2024
Naast de genoemde activiteiten en werkzaamheden is ook het creëren van draagvlak en sociale veiligheid in de wijken en dorpen van belang. Dit vraagt om nadrukkelijke inzet op het samenleven van bewoners in wijken en dorpen en een intensieve samenwerking tussen de domeinen zorg en veiligheid.
Van woonzorgopgave naar woonzorgvisie
We zien een enorme vergrijzing van onze bevolking, ambulantisering van de GGZ en dat gemeenten en woningcorporaties steeds meer bijzondere doelgroepen moeten huisvesten. Gezien de krapte op de woningmarkt, het relatief laag aantal sociale huurwoningen in onze gemeente en beperkte ruimte om woningbouw te realiseren zijn integrale oplossingen op het gebied van wonen, welzijn en zorg nodig. In 2023 hebben we onze woonzorgopgave inzichtelijk gemaakt. Op basis van de regionale woonzorgvisie en onze eigen woonzorgopgave, zal in 2024 een woonzorgvisie worden opgesteld. Met ingang van 1 januari 2024 is elke gemeente verplicht om een woonzorgvisie te hebben. 1.2 Participatie in de samenleving Het uitgangspunt is een inclusieve samenleving waar iedereen aan mee kan doen, zoals verwoord in de Strategische visie "Natuurlijk met iedereen". Werk zien we als belangrijk middel voor zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie. De meeste inwoners redden zich prima, samen met hun directe omgeving. We ondersteunen en versterken mensen waarbij de zelfredzaamheid minder vanzelfsprekend is. Zij kunnen rekenen op een vangnet voor zorg, inkomensondersteuning of vervoer. We zijn 'nabij' en 'iedereen doet mee'.
Lokale Inclusieagenda
In de Lokale Inclusieagenda staat hoe we als gemeente eraan bijdragen dat iedereen zo veel als mogelijk zelfstandig kan meedoen. We willen dat onze inwoners zich welkom voelen en kunnen doen wat ze willen doen. Wij geven als gemeente daarin het goede voorbeeld en zetten ons samen met het Inclusiepanel in om er voor te zorgen dat verenigingen, instellingen en organisaties ons voorbeeld volgen.
Doelgroepenvervoer
Bereikbaarheid van voorzieningen is een belangrijke voorwaarde om te kunnen participeren in de samenleving. Voor korte ritten ligt het primaat bij het lokale vrijwilligersvervoer door Buurtvervoer Heumen. Gezien dit primaat en het toenemend gebruik van Buurtvervoer Heumen hebben we het Buurtvervoer doorontwikkeld en geprofessionaliseerd. Voor de langere ritten buiten de gemeente vullen we Buurtvervoer Heumen aan met vervoer door AVAN (Aanvullend Vervoer Arnhem Nijmegen).
Bijstandsgerechtigden
We vinden het belangrijk dat mensen die van de bijstand gebruik moeten maken en een grote afstand hebben tot de arbeidsmarkt, maatschappelijk actief zijn via bijvoorbeeld vormen van dagbesteding of vrijwilligerswerk. We blijven hen dan ook sociaal activeren. Maatwerk is het uitgangspunt en het accent ligt op stimulering en ondersteuning. Als het gaat om bemiddeling na werk werkt het werkbedrijf met een versterkte kandidaatgerichte arbeidsbemiddeling, welke onder de huidige omstandigheden vooral mensontwikkeling is: het ontwikkelen van kennis, vaardigheden, motivatie en houding. Deze mensontwikkeling wordt waar nodig breder verbonden met de ontwikkeling van de kandidaat op andere levensdomeinen.
Inkomensondersteunende regelingen
Onze gemeente kent diverse inkomensondersteunende regelingen voor een brede doelgroep. Voorbeelden hiervan zijn de participatieregelingen, die sinds 2022 worden aangeboden via Heumenstegoed. In zijn algemeenheid zetten we in op het vergroten van het gebruik van de inkomensondersteunende regelingen door de inwoners die hiervoor in aanmerking komen. In het meerjarig uitvoeringsplan Iedereen doet mee! zijn hiervoor concrete acties opgenomen.
Mensen met schulden
Schulden zijn vrijwel altijd een belemmering om mee te doen. Daarom blijven we de komende periode, naast onze reguliere schuldhulpverlening, vooral inzetten op preventie en vroegsignalering. De concrete acties die we hiervoor (gaan) ondernemen vinden eveneens hun beslag in het meerjarig uitvoeringsplan Iedereen doet mee! 1.3 Gezonde en vitale gemeenschap
Vrijwilligers en verenigingen
We zien vrijwilligers als cruciale verbinders in onze gemeenschap. Zij spelen een belangrijks rol in de samenredzaamheid van onze inwoners en zijn onmisbaar voor de sociale cohesie en inclusie. Wij vinden het belangrijk om onze vrijwilligers en verenigingen op een goede wijze te ondersteunen.
Stimuleren van beweging en gezonde leefstijl
Onze gemeente beschikt over goede binnen- en buitensportvoorzieningen voor sport en bewegen en dat willen we naar de toekomst toe ook zo houden. Deze sportvoorzieningen zorgen ervoor dat inwoners kunnen sporten en bewegen, maar ook elkaar kunnen ontmoeten. Door hiertoe mogelijkheden te bieden en dit extra te blijven faciliteren met een Lokaal Sportakkoord en een integrale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis geven we inwoners de mogelijkheid om gezond te blijven en te participeren in de samenleving. Gemeente Heumen
16
Programmabegroting 2024
1.4 Onderwijs We hechten waarde aan de kwaliteit van het milieu- en binnenklimaat van de scholen; een gezonde school in een duurzaam gebouw voor onze schoolgaande kinderen. Samen met de schoolbesturen gaan we het Integraal huisvestingsplan actualiseren, zodat duidelijk wordt wat in de komende jaren aan acties nodig is en op welke wijze de kosten hiervan verdeeld worden tussen schoolbesturen en gemeente.
Verbonden partijen Voor de realisatie van de doelstellingen vanuit programma 1 hebben we een aantal samenwerkingsrelaties met de zogenaamde verbonden partijen. Het gaat hier om: verbonden partij rechtsvorm programma GGD gemeenschappelijke regeling Sociale leefomgeving IBO gemeenschappelijke regeling Sociale leefomgeving MGR gemeenschappelijke regeling Sociale leefomgeving, Bestuur en organisatie DRAN bedrijfsvoeringsorganisatie Sociale leefomgeving Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen.
Gemeente Heumen
17
Programmabegroting 2024
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.1.
Transformatie sociaal domein
Planning
Het versterken van de eigen kracht van de inwoners, het versterken en beter benutten van de kracht van de samenleving Het vergroten van het gebruik van preventieve voorzieningen en snellere en adequate hulpverlening aan inwoners die dat nodig hebben Het uitvoeren van de acties/activiteiten om de transformatie van het sociaal domein verder vorm en inhoud te geven. Dit doen we aan hand van speerpunten en een nieuwe transformatieagenda. gehele jaar 2024
Budget
Reguliere ambtelijke uren en bestaand budget
Doel
Verbeteren van de zorg aan kinderen en jongeren en een betere (financiële) beheersing van het jeugdzorgstelsel
Doel Effecten Inhoud
Effecten
Planning
Snellere en adequate hulpverlening aan kinderen en jongeren die dat nodig hebben Uitvoering geven aan de lokale actiepunten uit de landelijke hervormingsagenda jeugd, waaronder het lokaal bieden van lichte hulp en het verbeteren van de afstemming tussen onderwijs en zorg gehele jaar 2024
Budget
Reguliere ambtelijke uren en rijksmiddelen
Inhoud
Planning
Meer samenhang en samenwerking in plaats van de nu bestaande versnippering en een duidelijk opdrachtgeverschap vanuit de gemeente, meer gericht op resultaten en effecten in plaats van op activiteiten De uitvoering van het welzijnswerk wordt verder versterkt en is meer gericht op de behoeften van de inwoners, waardoor de sociale basis in de wijken en dorpen wordt versterkt Samen met Synthese vormgeven aan de tweede fase van het overgaan van welzijnsfuncties naar Synthese. Concreet gaat het om de welzijnsfuncties beweegcoach en ondersteuning vrijwilligers, die nu onderdeel zijn van de ambtelijke organisatie en het Buurtvervoer Heumen. 1e kwartaal 2024
Budget
Reguliere ambtelijke uren, bestaande budgetten en financiële middelen kadernota
Doel Effecten Inhoud
Doel Effecten
Inwoners en professionals weten bij welke organisaties en verenigingen in onze gemeente zij terecht kunnen voor welke producten, diensten en activiteiten op het gebied van wonen, zorg & welzijn, werk & inkomen, kinderen en jeugd. Er wordt meer gebruik gemaakt van voorzieningen en activiteiten in het voorliggend veld. De eigen kracht en zelfredzaamheid worden versterkt.
Inhoud
De website Gelderse handen Heumen uitbreiden, zodat deze tevens fungeert als sociale kaart
Planning
1e helft 2024
Budget
Reguliere ambtelijke uren en bestaand budget
Doel
Passende integrale toegang tot zorg en ondersteuning, waarbij de inwoner centraal staat
Effecten
Het vroegtijdig en integraal faciliteren en ondersteunen van onze inwoners
Planning
Het samen met betrokkenen komen tot een multidisciplinaire netwerkorganisatie van vrijwilligers, welzijnswerkers, wmo- en jeugdconsulenten, inkomensconsulenten, schuldhulpverleners en 2e lijns professionals voor zorg en ondersteuning: het Sociaal Team Heumen 1e helft 2024
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Doel
Inzicht bieden in hoe het gaat in het sociaal domein in onze gemeente. Periodiek gegevens genereren die de informatie bieden die nodig is om de middelen efficiënt en doelmatig in te kunnen zetten
Effecten
Tijdig kunnen signaleren en waar nodig bij kunnen sturen
Inhoud
Planning
Het periodiek verstrekken van gegevens over de uitvoering van de Participatiewet, de Jeugdwet en de Wmo aan management, medewerkers, college en raad. 4e kwartaal 2023 en gehele jaar 2024
Budget
Reguliere ambtelijke uren en aanvullend budget informatiebeleidsplan 2024 en verder
Inhoud
Gemeente Heumen
18
Programmabegroting 2024
Planning
Beschermd wonen GGZ en de maatschappelijke opvang uitvoeren op een wijze die de inwoner en zijn of haar herstel centraal stelt. Behoud van of terugkeer naar zelfstandigheid in een “normale” omgeving voor inwoners die het betreft. We zijn concreet aan de slag met de ambulantisering van beschermd wonen en zorgen er voor dat de kosten die we hiervoor maken gefinancierd worden vanuit de centrumgemeentemiddelen voor beschermd wonen van Nijmegen gehele jaar 2024
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Doel Effecten Inhoud
Doel Effecten Inhoud
Anticiperen op: - de vergrijzing en de consequenties daarvan voor de huisvesting van ouderen - de toenemende huisvestingsvraag van bijzondere doelgroepen, zoals statushouders en mensen met een verstandelijke of psychiatrische beperking Het samen met de betrokken partners realiseren van voldoende passende woningen en woonvormen voor de genoemde doelgroepen. We brengen samen met de regiogemeenten, de woningcorporatie en zorg- en welzijnspartners de toekomstige opgave voor de huisvesting van de diverse doelgroepen in beeld. Allereerst zal dit leiden tot een regionale woonzorgvisie, op basis waarvan een lokale woonzorgvisie zal worden opgesteld.
Planning
1e helft 2024
Budget
Reguliere ambtelijke uren
1.2. Participatie in de samenleving
Planning
Het wegnemen van achterstanden/belemmeringen/drempels die inwoners ervaren om volwaardig mee te kunnen doen in de samenleving Iedereen hoort erbij, iedereen doet er toe en iedereen kan in de samenleving mee doen naar eigen wens en vermogen Het uitvoeren van de acties uit de lokale inclusieagenda, samen met betrokken inwoners, maatschappelijke organisaties, verenigingen en ervaringsdeskundigen 3e kwartaal 2022 en 1e kwartaal 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren en financiële middelen Kadernota 2024
Doel
Problemen rondom armoede en schulden vroegtijdig in beeld krijgen en meer inwoners sneller en beter weten te bereiken en te ondersteunen
Effecten
Meer mensen kunnen zonder financiële belemmeringen meedoen in de samenleving
Inhoud
Uitvoeren van acties uit het Uitvoeringsplan Iedereen doet mee! 2023-2027
Planning
4e kwartaal 2023 en gehele jaar 2024
Budget
Reguliere ambtelijke uren, bestaand budget en financiële middelen kadernota
Doel Effecten Inhoud
Planning
Inwoners op een goede, doelmatige wijze ondersteunen bij hun weg naar werk door mensontwikkeling, gericht op werk maar in verbinding met de ontwikkeling van de inwoner op andere levensdomeinen Heldere opdracht aan en financiering van het Werkbedrijf en betere sturings- en verantwoordingsinformatie. Dienstverlening aan inwoners zo dichtbij mogelijk met als doel het vergroten van de uitstroom naar werk Op basis van het nieuwe reïntegratie- en arbeidsmarktbeleidsplan zal samen met de deelnemende gemeenten worden bepaald welke dienstverlening door het Werkbedrijf aan kandidaten en ondernemers hier bij hoort en wat hiervan de kosten zijn. 1e kwartaal 2024
Budget
Reguliere ambtelijke uren, bestaand budget en financiële middelen kadernota
Doel
Effecten
Inhoud
Gemeente Heumen
19
Programmabegroting 2024
Doel
Planning
Toekomstbestendig Buurtvervoer Heumen Kwetsbare inwoners kunnen meedoen in de samenleving omdat zij op een goede en efficiënte wijze vervoerd kunnen worden naar de activiteiten waaraan zij willen deelnemen en/of de personen die zij willen ontmoeten. Sinds medio 2021 moeten inwoners voor ritten binnen onze gemeente en naar de ziekenhuizen in Nijmegen gebruik maken van Buurtvervoer Heumen. We zien het aantal ritten met Buurtvervoer steeds meer oplopen. Daarom hebben we de capaciteit uitgebreid en de organisatie geprofessionaliseerd. We monitoren deze veranderingen en kijken samen met de stuurgroep van betrokken vrijwilligers wat nog meer nodig is. Daarnaast begeleiden we de overgang van de vrijwilligers van Buurtvervoer Heumen naar Synthese. gehele jaar 2024
Budget
Reguliere ambtelijke uren, bestaand budget en financiële middelen kadernota
Effecten
Inhoud
1.3. Gezonde en vitale gemeenschap Doel
Het versterken van de ondersteuning van vrijwilligers en verenigingen
Planning
Versterking van de sociale samenhang in dorpen en wijken, het voorkomen van eenzaamheid door inwoners met elkaar in contact te brengen en sociale initiatieven te koppelen Het uitvoeren van het beleidskader voor jaarlijkse subsidies en initiatiefsubsidies en het waar nodig aanpassen van de ondersteuning aan vrijwilligersorganisaties aan de hand van de uitkomsten van de gehouden enquete. 4e kwartaal 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren, bestaand budget en financiële middelen kadernota
Effecten Inhoud
1.4 Onderwijs Doel Effecten
Een passende leeromgeving voor kinderen creëren Zicht krijgen op de benodigde onderwijscapaciteit in alle kernen van de gemeente vanuit inclusie en leefbaarheid
Inhoud
Het samen met de schoolbesturen actualiseren van het Integraal huisvestingsplan
Planning
4e kwartaal 2023 tot en met 3e kwartaal 2024
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Gemeente Heumen
20
Programmabegroting 2024
WAT MAG HET KOSTEN/WAT GAAT HET OPBRENGEN?
Rekening Exploitatie
Begroting
2022 (€)
2023 (€)
Lasten
-22.475.320
-22.784.408
Baten
6.283.926
5.898.918
Saldo
-16.191.394
-16.885.490
2024 (€)
2025 (€)
2026 (€)
2027 (€)
-22.566.510
-22.011.550
-21.559.029
-21.477.744
5.534.389
5.589.625
5.571.707
5.339.983
-17.032.121 -16.421.925
-15.987.322
-16.137.761
Lasten Programma € 13.024.227 ; 27% € 22.566.510 ; 46%
Programma 1 Sociale leefomgeving Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie
€ 12.878.273 ; 27%
Baten Programma
€ 5.534.389 ; 12%
€ 5.047.269 ; 10%
€ 37.907.373 ; 78%
Programma 1 Sociale leefomgeving
Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie
Gemeente Heumen
21
Programmabegroting 2024
Programma 1 Sociale leefomgeving Begroting 2024
Objectnr.
Product en taakveld
T0020
Burgerzaken
-559.897
306.820
-253.077
T4100
Openbaar basisonderwijs
-32.288
0
-32.288
T4200
Onderwijshuisvesting
-558.661
0
-558.661
T4300
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-506.662
64.000
-442.662
T5200
Sportaccommodaties
-2.220.054
734.892
-1.485.162
T5300
Cultuurpresentatie,-productie,-particip.
-34.362
0
-34.362
T5600
Media
-422.773
51.135
-371.638
T5700
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-90.925
0
-90.925
T6100
Samenkracht en burgerparticipatie
-1.777.572
99.953
-1.677.619
T6200
Wijkteams
-956.581
0
-956.581
T6300
Inkomensregelingen
-5.635.370
4.106.710
-1.528.660
T6400
Begeleide participatie
-1.224.407
0
-1.224.407
T6500
Arbeidsparticipatie
-516.557
0
-516.557
T6600
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
-805.121
110.235
-694.886
T6710
Maatwerkdienstverlening 18+
T671A
Hulp bij huishouden (WMO)
T671B T671C T6720
Maatwerkdienstverlening 18-
T672A
Jeugdhulp begeleiding
T672B
Jeugdhulp behandeling
T672C
Jeugdhulp dagbesteding
T672D T673B
Lasten (€)
Baten (€)
Saldo (€)
0
0
0
-1.642.646
0
-1.642.646
Begeleiding (WMO)
-959.329
0
-959.329
Dagbesteding (WMO)
-68.000
0
-68.000
0
0
0
-646.007
0
-646.007
-163.951
0
-163.951
-432.481
0
-432.481
Jeugdhulp zonder verblijf overig
-91.852
0
-91.852
Gezinsgericht
-48.104
0
-48.104
T673C
Jeugdhulp met verblijf overig
-63.011
0
-63.011
T674A
Jeugdhulp behanding GGZ z. verblijf
-1.137.822
0
-1.137.822
T6810
Geëscaleerde zorg 18+
0
0
0
T681A
Beschermd wonen (WMO)
T681B
Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
T6820
Geëscaleerde zorg 18-
T682A
Jeugdbescherming
T682B
Jeugdreclassering
-27.979
0
-27.979
T7100
Volksgezondheid
-834.640
60.644
-773.996
-22.566.510
5.534.389
-17.032.121
Totaal
Gemeente Heumen
22
0
0
0
-139.819
0
-139.819
0
0
0
-969.638
0
-969.638
Programmabegroting 2024
In de volgende tabel vindt u een overzicht van het voor dit programma geraamde nieuw beleid ( reeds meegenomen in kadernota). In de tabel zijn de bedragen per begrotingsjaar opgenomen. Bedrag Nieuw beleid
Raming 2025 2026 (€) (€)
2024 (€)
2027 (€)
Programmabegroting 2024-2027
Terugdraaien bezuiniging muziekonderwijs Handhaven bestaand beleid VVE Voortzetting beleid VVE Uitvoeringsplan armoede en SHV Uitvoering lokale inclusieagenda Professionalisering buurtvervoer Subsidie OZB sport en dorpshuizen Kosten één welzijnsorganisatie FTE WMO consulent FTE versterking kernteam
15.000 50.000
15.000 50.000
30.000 58.100 40.000 35.000 25.000 58.000 58.000
30.000 10.100 40.000 35.000 17.500 58.000 58.000
15.000
15.000
50.000 30.000 10.100
50.000 30.000 10.100
35.000 17.500
35.000 17.500
In de volgende tabel vindt u een overzicht van de voor dit programma geraamde investeringen. In de tabel zijn de investeringsbedragen opgenomen. Meerjaren investeringsplan
Investerings bedrag
Toelichting
Raming 2024 (€) 44.100
Speelvoorzieningen
2025 (€)
2026 (€)
2027 (€)
In de volgende tabel vindt U een overzicht van de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op dit programma.
Reserves
Stand per Toevoeging Onttrekking
Stand per
1-1-2024 (€)
31-12-2024 (€)
66.759
66.759
0
0
Egalisatiereserve BUIG
135.188
135.188
Kapitaallasten aanbouw bibliotheek
153.118
Onderhoud sportzaal Brede school Malden
84.496 439.561
Participatiewet Risicoreserve Sociaal domein**
Voorzieningen
51.459
101.659
11.500
10.000
85.996
11.500
61.459
389.602
Stand per Toevoeging Onttrekking
Stand per
1-1-2024 (€)
31-12-2024 (€)
Dubieuze vorderingen Sociaal domein
432.275
58.000
50.000
440.275
Groot onderhoud sportcentrum Malden
375.717
116.850
30.000
462.567
807.992 174.850 80.000 902.842 *Voor een nadere toelichting van de reserves en voorzieningen wordt verwezen naar de toelichting op de balans ** Het saldo van Risicoreserve Sociaal Domein ad. € 600.514 is bij de maandrapportage oktober 2023 vrijgevallen ten gunste van de exploitatie 2023.
Gemeente Heumen
23
Programmabegroting 2024
Gemeente Heumen
24
Programmabegroting 2024
Programma 2 Fysieke leefomgeving WAT WILLEN WE BEREIKEN ?
2.1 Duurzaamheid We willen in 2030 energieneutraal (elektriciteitsneutraal) en in 2050 klimaatneutraal zijn. . Voor het opwekken van duurzame energie kiezen we de volgorde zon, water en wind. De energietransitie is een grote opgave voor de komende jaren, zowel op het gebied van verduurzaming, grootschalige opwek van elektriciteit als de warmtetransitie. Hiervoor zijn reeds in de begroting middelen opgenomen en worden vanuit Rijksregelingen extra middelen beschikbaar gesteld. Vooralsnog worden geen extra middelen nodig geacht. T.b.v. de realisatie van onze opgave zal extra formatie en expertise op sommige gebieden ingehuurd moeten worden. Dat geldt met name voor de wijkuitvoeringsplannen die we samen met onze bewoners gaan opstellen, maar ook voor onderzoeken naar warmtenetten, en mogelijkheden van aqua- en geothermie. Het rijk stelt diverse middelen ter beschikking. Voor de jaren 2023 t/m 2025 is een aanvraag gedaan (en ook toegekend) voor de CDOKE-regeling (Capaciteit decentrale overheden voor klimaat-en energiebeleid) die bedoeld is voor de inhuur van expertise en formatie. Voor Heumen is voor 2023, 2024 en 2025 resp. € 320.858, € 323.769 en € 326.679 toegekend.
Warmtetransitie
Voor de warmtetransitie hanteren we de volgende uitgangspunten: maatregelen moeten realistisch en betaalbaar zijn voor iedereen, we starten met isoleren, beschikbaar en betrouwbaar richting de toekomst en samenwerken in de regio. We vinden het van belang dat zowel bij de energietransitie als de warmtetransitie iedereen mee kan doen. Juist inwoners met een lager inkomen zijn gebaat bij een lagere energienota en willen we ondersteunen. We hechten aan regionale samenwerking én ook aan eigen regie. Het Rijk heeft middelen toegekend voor het toepassen van energiebesparende maatregelen in het kader van de bestrijding van energie-armoede en middelen uit het Nationaal Isolatieprogramma (samen € 232.696). Dit zijn geoormerkte uitkeringen. Voor de uitvoering van het Klimaatakkoord in 2023 zijn eveneens in 2022 al middelen beschikbaar gesteld, maar dat is gebeurd in de vorm van een algemene uitkering (€ 168.149). Het Nationaal Isolatieprogramma heeft inmiddels een verder uitwerking gekregen, waarbij het Rijk inzet op het isoleren van 2,5 miljoen slecht geïsoleerde woningen. Gemeenten dienen hiervoor plannen in voor een lokale aanpak, en krijgen op basis daarvan gelden voor isolatiemaatregelen. In de eerste tranche is er Heumen € 315.360 beschikbaar. De aanvraag hiervoor wordt in het laatste kwartaal van 2023 gedaan.
Regionale Energie Strategie
In de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR AN) werken we samen aan het realiseren van duurzame energie via een Regionale Energie Strategie (RES). In de RES staat hoe we in onze regio van fossiele energie overschakelen op duurzame elektriciteit en duurzame warmte. Ook wordt in de RES gekeken naar de bijbehorende energie-infrastructuur. In de RES 1.0 hebben we afgesproken om in 2030 1,62 TWh duurzame elektriciteit op te wekken. De volgende stap is het realiseren van de afspraken uit de RES 1.0 en het vertalen van de RES naar omgevingsbeleid. Hiervoor is verder onderzoek nodig: een Milieueffectrapportage (planMER). De planMER laat zien welke milieueffecten plaatsvinden wanneer de beoogde duurzame opwek uit het RES 1.0 wordt gerealiseerd. Zo kan zorgvuldig beargumenteerd worden waarom locaties voor duurzame energie opwek geschikt, geschikt te maken of ongeschikt zijn. Het startpunt van dit onderzoek is de RES 1.0. Het resultaat van het onderzoek komt in een rapport, de planMER. Deze is gereed en de uitkomsten van de planMER zullen worden verwerkt in de RES 2.0 De planMER is aanleiding voor gemeente Heumen om onderzoek te doen naar potentiële locaties voor de opwekking van windenergie, en als die er blijken te zijn, over te gaan tot het opstellen van windbeleid.
Regionale Adaptatie Strategie
We sluiten actief aan bij de Regionale Adaptatie Strategie (RAS). Bij de lokale uitwerking van de RAS kijken we waar we het meest kwetsbaar zijn voor klimaatverandering en hoe we deze kwetsbaarheid kunnen verminderen of wegnemen. Hierbij vinden we het belangrijk inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties te betrekken. Daarbij moet er aandacht zijn voor meer groen. We maken onderscheid tussen regionale doelstellingen en de lokale uitwerking daarvan: * Regionaal werken we negen speerpunten uit. Deze speerpunten vormen een mix van bewustwording, laaghangend fruit, urgentie, onderzoek en het pakken van kansen. Omdat een gezamenlijke aanpak doelmatiger is en een vliegwieleffect kan hebben.
Gemeente Heumen
25
Programmabegroting 2024
* Lokaal brengen we kwetsbaarheden in beeld. Door modellering van het watersysteem van Heumen zijn de kwetsbaarheden op het gebied van water in kaart gebracht. In het Beleidsplan water en riolering 2023-2027 zijn maatregelen in een meerjarenprogramma opgenomen die helpen de kwetsbaarheid voor water te verminderen. Deze maatregelen worden integraal in de openbare ruimte uitgevoerd. Dat wil zeggen dat ok gekeken wordt naar verbetering van groen en verharding ook verharding en groen worden meegenomen alsmede de 7 maatschappelijke thema’s (zie ook IBOR). * Met Hittekaarten hebben we om de kwetsbaarheden op het gebied van hitte inzichtelijk gemaakt. Deze kaarten worden gebruikt om richting te geven aan maatregelen tegen hitte die het meest effect hebben. Met de koeltekaarten wordt de afstand vanaf de verschillende wijken tot aan koele locaties inzichtelijk (bijvoorbeeld, gemeentehuis, winkelcentrum). Kwetsbare mensen die nog thuis wonen kunnen hier bij extreme hitte naartoe uitwijken. Organisatie van opvang moet in het Hitteplan worden uitgewerkt. We stellen ook een beleidsplan op, om onder andere integraal uitvoering te geven aan de klimaatadaptatiemaatregelen en stellen een beleidsplan op water en riolering op. Met beide plannenkunnen we mede uitvoering geven aan de klimaat-adaptieve maatregelen rondom water, droogte en hitte voor de komende vijf jaar.
2.2. Woningbouw Woningbouw algemeen
De druk op de woningmarkt is sinds jaren enorm groot. Daar waar de Rijksoverheid zo’n 15 jaar terug nog dacht dat Nederland ‘af’ was wat woningbouw betreft, blijkt al jaren dat dit geenszins het geval is. Het tekort aan met name betaalbare woningen is sinds de wederopbouwperiode na de Tweede Wereldoorlog nooit zo groot geweest. Na de Randstad is de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen de regio waar de grootste tekorten zijn. De gemeente Heumen valt onder deze Groene Metropoolregio. De gemeente Heumen heeft in 2017 de gemeentelijke Woonvisie vastgesteld, voorzien van een uitvoeringsprogramma. Al snel bleek dat dit uitvoeringsprogramma niet meer goed aansloot op de feitelijke ontwikkelingen zoals de toenemende druk en onstabiliteit op de woningmarkt. Op 20 februari 2020 heeft de gemeenteraad dan ook een nieuw woningbouwprogramma voor de gemeente vastgesteld. In 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met de Woondeal Arnhem Nijmegen waarbij de handen van 18 gemeenten ineen geslagen worden om de wooncrisis in onze regio aan te pakken. Nadien is het landschap van de woningmarkt wederom erg veranderd en heeft ook het Rijk ingegrepen om meer regie terug te pakken in de volkshuisvesting en ruimtelijke ordening. Dit heeft geleid tot een actualisatie van de regionale afspraken. Op 16 maart 2023 heeft uw raad ingestemd met de Woondeal 2.0.
Daarin is een groot aantal afspraken gemaakt om de wooncrisis te verhelpen. Hierin is de omvang van de woningbouwopgave voor de regio en voor de afzonderlijke gemeenten opgenomen, is afgesproken dat minstens 2/3 van de nieuwbouwwoningen in het betaalbare segment moet worden gerealiseerd waarvan 30% in het sociale segment, is tevens opgenomen dat er beleid moet worden ontwikkeld voor specifieke aandachtsgroepen en dat er meer duurzaam en toekomstbestendig moet worden gebouwd om enerzijds de leefbaarheid van woonomgevingen te verbeteren en anderzijds een bijdrage te leveren aan de klimaatdoelstellingen. Daarnaast is besloten dat de Woondeal 2.0 het kader vormt voor het nader uit te werken lokale gemeentelijk woonbeleid. De afgelopen periode hebben wij hier nader uitwerking aan gegeven. Het resultaat daarvan, de beleidsnotitie Woonbeleid Gemeente Heumen 2024-2030, wat uw raad op 21 september 2023 heeft vastgesteld. Door het vaststellen van de voorliggende beleidsnotitie Woonbeleid gemeente Heumen 2024-2030 en het bijbehorend woningbouwprogramma is uitvoering gegeven aan het raadsbesluit van 16 maart 2023 om de uitgangspunten van de Woondeal 2.0 uit te werken tot lokaal gemeentelijk woonbeleid.
Met het vaststellen van de voorliggende notitie is tevens uitvoering gegeven aan de opdracht van de raad om het woonbeleid te actualiseren met als doel aan te sluiten op de huidige ontwikkelingen op de woningmarkt en met als doel meer toekomstbestendig te zijn.
Kanaalzone
Het project Kanaalzone Malden is in 2022, in aansluiting op de verleende WBI-subsidie eind 2021, feitelijk gestart. Opdrachten zijn verleend voor onder andere de uitwerking van het stedenbouwkundig plan alsmede de diverse onderzoeken. Ook het verplaatsten van het sportpark is als project gestart met een uitgebreide studie naar de meest haalbare locatie. De gemeenteraad heeft tot heden echter nog geen definitieve beslissing genomen of het sportpark naar de locatie Hatertseweg wordt verplaatst of dat een alternatieve locatie aan de andere zijde van het MaasWaalkanaal toch de voorkeur verdient. Hierdoor hebben de planologische voorbereidingen (onderzoeken en maken bestemmingsplan) voor zowel het nieuwe sportpark, als voor de Kanaalzone inmiddels vertraging opgelopen. De planning van de start van de realisatie van de woningen conform de WBI-beschikking staat daarmee inmiddels flink onder druk. Vooralsnog wordt uitgegaan van een beslissing op het verplaatsen van het sportpark in het najaar van 2023, waarna de planologische voorbereidingen op volle snelheid kunnen worden doorgezet. De budgetten opgenomen in de begroting en recent beschikbaar gesteld zijn voldoende om de planvorming op te pakken. Bij toekomstige voorstellen inzake zowel de Kanaalzone als het Sportpark zullen ook de financiële consequenties in beeld gebracht worden.
Gemeente Heumen
26
Programmabegroting 2024
Vitaal Centrum Malden
Ten behoeve van het Programma Vitaal Centrum Malden heeft uw raad op 16 december 2021 het Masterplan vastgesteld. Het Masterplan omvat de toekomstige kaders voor de ontwikkelingen in het centrum van Malden en bestaat uit: 1. De ontwikkelingskaders voor de bouwontwikkelingen in het centrum van Malden. 2. Het schetsplan Centrumplan Malden dat als basis dient voor de verdere inrichting van de openbare ruimte van het centrumgebied. Het uitgangspunt is dat de uitvoering van de openbare ruimte gefaseerd zal plaatsvinden na de bouw van de diverse woningbouwontwikkelingen. Ten behoeve van de uitwerking worden ook gesprekken gevoerd met de Provincie Gelderland betreffende de HOV halte. Voor de gemeente Heumen is het van belang dat HOV gekoppeld wordt aan een goede doorstroming en goede ruimtelijke inpassing. Ten aanzien van de woningbouwontwikkelingen zijn 5 woningbouwprojecten opgenomen in het Programma Vitaal Centrum Malden (Muse, Kerk St. Antonius Abt, Steenhuys, Kerkplein Noord en Raedstate). Alle projecten verkeren in verschillende stadia, zoals omgevingsvergunning en uitwerking ontwikkelstrategie. Ten aanzien van het algemene programma is voor Vitaal Centrum Malden in februari 2023 een financieringsaanvraag ingediend voor de Regio Deal ter hoogte van € 730.000.
Tevens wordt de subsidieaanvraag Impulsaanpak Winkelgebieden (WI) uitgewerkt ten behoeve van de 3e tranche in het najaar van 2023. Uw raad heeft (bij de vaststelling van de kadernota 2024-2027) ingestemd met investeringsbereidheid van € 5.552.000. De eerste fase van de uitvoering kan gestart worden in Q1 2025 en betreft € 1.350.000. Het resterende bedrag van € 4.202.000 wordt in 2 termijnen ten laste gebracht van de jaarschijven 2026 en 2027. Ten behoeve van de uitwerking is een voorbereidingskrediet beschikbaar van € 150.000 verdeeld (2x € 75.000) over de jaarschijven 2024 en 2025 . Dit krediet is t.b.v. projectleiding, projectondersteuning en verdere uitwerking.
2.3 Leefomgeving Algemeen
Onze inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers zijn zich bewust van hun verantwoordelijkheid voor de eigen leefomgeving. De openbare ruimte is voor iedereen. Dit betekent dat iedereen er gebruik van moet kunnen maken. De openbare ruimte moet dus ook zo veel mogelijk toegankelijk zijn voor inwoners met een beperking. Naast toegankelijkheid van onze openbare ruimte zijn biodiversiteit, veiligheid en mobiliteit belangrijke aandachtspunten bij de inrichting en beheer van onze leefomgeving.
Specifieke aandachtsvelden * Het gebied Malden Noord. We onderzoeken onder andere de mogelijkheden voor circulaire landbouw in
samenhang met andere wensen en behoeften voor het gebied. Voor het gebied Malden Noord wordt in 2023 een gebiedsvisie opgesteld, die ziet op (circulaire) landbouw, natuurverbindingen, landschap, recreatie en ruimtelijke kwaliteit. Bij de gebiedsvisie hoort een uitvoeringsprogramma met daarin concrete maatregelen die de komende jaren zullen worden getroffen. Te denken valt aan: aanpassing van de gemeentelijke regelgeving om tegemoet te komen aan de vragen vanuit de (circulaire) landbouw om ruimte voor teeltondersteunende voorzieningen, de aanleg/subsidiëring van natuurelementen (heggen, hagen en poelen) en de verbetering van bestaande, en eventueel de ontwikkeling van nieuwe, recreatieve voorzieningen. Het uitvoeringsprogramma vormt de financiële uitwerking van deze maatregelen. De verwachting is dat de Gebiedsvisie en het uitvoeringsprogramma in het najaar van 2023 gereed zullen zijn. Vanuit de gemeente Nijmegen is reeds toegezegd dat oor het uitvoeringsprogramma in ieder geval een bedrag van 30.000 euro beschikbaar wordt gesteld. De gemeente Heumen heeft dit nog niet gedaan omdat de Gebiedsvisie op moment van schrijven (zomer 2023) nog in ontwikkeling is (en dit het lastig maakt de exacte kosten te becijferen).