Bijlage XII Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen
Tekst van het document
Archeologisch informatiesysteem Archis3, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), Amersfoort, juli 2022. https://archis.cultureelerfgoed.nl| Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG), internetsite, juli 2022. http://bagviewer.kadaster.nl Beeldbank Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; internetsite, juli 2022
http://www. beeldbank.cultureelerfgoed.nl| Bodemloket, internetsite, juli 2022. http://www.bodemloket.nl Dinoloket; internetsite, juli 2022. http:/Awww.dinoloket.nl/
Geoportaal Gelderland, internetsite, juli 2022. https://geoportaal.gelderland.nl/portaal/apps/webappviewer/index.html?id=fc07d32a5d80443bbe9d7be9777ea344
Indicatieve kaart Militair Erfgoed; internetsite, juli 2022. http://www.ikme.nl/ Kadaster, Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG); internetsite, juli 2022. https://www.nationaalgeoregister.nl/geonetwork/srv/dut/catalog.search#/metadata/1cOdcc64-91aa4d44-a9e3-54355556f5e7.
Kadaster, Landelijke Voorziening Beeldmateriaal (2021); internetsite, juli 2022. https://www.nationaalgeoregister.nl/geonetwork/srv/dut/catalog.search#/metadata/c82a783a-9a584761-a809-b4c5d90dcd35.
Kadaster Topotijdreis; internetsite, juli 2022. http://www.topotijdreis.nl/
NGR/Wageningen Environmental Research (2018), ‘BRO - Bodemkaart van Nederland 1:50.000’ internetsite, juli 2022. https://nationaalgeoregister.nl/geonetwork/srv/dut/catalog.search;jsessionid=11F26FBO95C4D0E 1D6AC7C8A4B52D94D#/metadata/ed960299-a147-4c1 a-bc5741ff83a2264f.
Portaal voor ruimtelijke plannen; internetsite, juli 2022.
http://www. ruimtelijkeplannen.nl/web-roo/roo/
Publieke Dienstverlening Op de Kaart (PDOK); internetsite, juli 2022. https://pdokviewer.pdok.nl
Rapport 18436.003 versie 2
Pagina 19 van 20
ccoharn XR PDOK/Rijkswaterstaat (2018) ‘Actueel Hoogtebestand Nederland 3 WCS’; internetsite, juli 2022. https://nationaalgeoregister.nl/geonetwork/srv/dut/catalog.search;jsessio-
nid=46C4686376C427 12F 153C906C9BEB9CD#/metadata/bicc58 8f-9393-4c70-b989-d9e92ac2493. SIKB; internetsite, juli 2022. https://www.sikb.nl
VEO Bommenkaart; internetsite, juli 2022. http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/
Rapport 18436.003 versie 2
Pagina 20 van 20
wer
Figuur 1. Het plangebied op de topografische kaart (1:25.000).*?
:X
= TOG
187000Ze waex
1G. ~ >See
2
» \& i CN ESCli CT lel SS AS feao eS
; San 189000R
%xs
We
Ne Ne ny,F SY NX
Wu \; Ue eS Ue eee! Zant Sia
lia
\ aig
=
aNRO i \ ®\Eetee ame Hae 4 CN sieteeso EN a) LS EY,Re a )Fmet iam | Ne Wee. aff: ifxe || sen. — Fe Be ae hy
oN \ NN nos a7) 2}
| i.
ae : \ Sie wee , 9 oe
i we ee iy ; = Ne ‘i aN f
cS ao% i),
‘VND ee Olt New \s y) i NN eg aie Molenhoek / Bakes Se A | \
XY
ERY
ERT ONS
aa
7
ey |
7
ye =
i os
aN
WS —_ =
bbePome — ie = mi E ery SNS, ih y Sy. | Misesaw wed et > eee El P| ME Zp Ly , \ \\. ° = “A IX ¢ cea ee on 48
}ee (adeaeges 1 = Gaye 7aN\ a‘\ .aatis apoe ~ * dl Rees ae iGes ie Badf ai a -s ees b : Natgieay ae\ Ao. \| ane ets |. Neca7 RY sd |TFBy ope N Neeence ee Y ‘le aj f
ary ed
—J
Se
\ et
y
:
SBMS
_ | CX.) “heel fe Bie | fe/ —=xSS ANSELS? aK 3 \\ ret WV S| ae | | SS Y =. ee ee See. Se a eee Lf) re WE ee
NS
N ae We a) B.WY Pyral4
BSS a “a go esESSat = 3 Q *Wlny 2cas: Verte \le j aesed =. oe 9 FS Ped bs: 5a] [ RY ‘\ LP” Pn UN =iP We ony ee aoee ) Csef aN NC.S
= 0
Econsultancy
es area
E,
250 500 750 1000 1250m | Geng 187000
ee Be ts) |
theied ||
188000
Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436.003) Het plangebied op de topografische kaart (1:25.000). Legenda
(©) Plangebied
Rapport 18436.003 versie 2
ae Lay
ie ee \
l=
\{Bya \ae| 189000
ccohaen QR Figuur 2. Het plangebied op de kadastrale kaart.** 187900
187950
188000
C3027
C3028
>
=
ie
\
—
So
o
+ g 8
C2846
/
|
Y
C1827
|
46
=
5g
= + N
=
Econsultancy 0
10
20
a
30
40
50m
Ee
187900
187950
Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436.003) Het plangebied op de kadastrale kaart.
Legenda
| plangebied
(-]
perceel
Rapport 18436.003 versie 2
488000
ccohaen AR Figuur 3. Het plangebied op een luchtfoto uit 2022.34 187900
187950
188000
C She
g=
\
\\Y a
.
:i
Y
7
=
.
\
ve
a
.
L
oF tdmAyy > :> 3+ Me a,fiat , Sets 7 * 4 :
B
<i
~~ ,
a
g
N
XN
> KN . 4
8co) +
<
J .
~
f
~
8
os =
N
~
ah
Up
Econsultancy 0
10
20
30
40
50m
aE
187900
"==",
Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436.003) Het plangebied op een luchtfoto uit 2022.
Legenda
|
plangebied
Rapport 18436.003 versie 2
g= =
xe
Eco/nutan’
Figuur 4. Situering van het plangebied binnen de archeologische beleidskaart.** 187875
-
= pePa
8
188000
WA
ae
*th
a=
Eate
T
:
r5ey
a oo ™"i aoa
ao
a
%
six
8
of
>
$2464 . : ee th 894 lio en
+
4
e="
188125
B hes 1
ig a
‘4 N
a
+ Econsultancy
0
25
50
75
100
125m
187875
188000
188125
Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436.003)
Archeologische beleidskaart van de gemeente beesel, Bron: Gemeente Beesel. Legenda
OC pangebied
GEG hoge verwachting, waarschiinlikgoede conservering [hoe
ies
goede conservering
Terreinen met een archeologische status (AMK-terreinen)
—— idols van archcab alecha waanle Rapport 18436.003 versie 2
102 RAAP-catalogusnummer (bijlage 1)
[jot teat gti
(bijlage 3) 40543 ARCHIS-onderzoeksmeldingnummer
Cultuurhistorische elementen met een archeologische
component (zie kaartbijlage 2 en(centrumecdrdinaat) het GIS voor details) _boerderj ofwoonhuis
— we mS
‘
\ [
y/ an ZS
es
a alr \
r
ccohaen XR Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436.003)
Legenda bij geomorfologische kaart. Legenda
([)
Plangebied
(9 (9) [) =
Terrasrest-rug Plateau-achtige storthoop, opgehoogd of opgespoten terrein, of kunstmatig eiland Smeltwaterwaaier, Sandr Glooiing van sneeuwsmeltwaterafzettingen
(9) [] [] HE
Terrasviakte Vlakte van rivierafzettingen Vlakte ontstaan door afgraving en/of egalisatie Droogdal
[__] _ Storthopen met grind-, zand-, kleigaten of ijzerkuilen
Rapport 18436.003 versie 2
ccofan
Figuur 6. Het plangebied op het actueel hoogtebestand (AHN3).°’ eS
SS
(ne Peg Ao = | gid ira ech lta,RTAot te lol On re
aBs Bee SS Et ee Bee gh eeae,
ee
Py a ee - a RT a ac Swi es =
Pei tr a = —
by tg Sener a
PSadiidtit e eeae
Pogo =.
Se 6 ee
‘hae
eed #8 b=, I ati. TLae totea eee Sek oe GES a ae ee
tt
eo. '=i ¥ * es st ue ees Res
ae SSS Ssogas ag es a Sas Rae SSos; es (aeee =
NvFh Saul p re ee tonee ih ne cle
a
ee
Pai gal 42
a ay -
et! as
eo ee Soe, ts epee Pa a, = Se ee 7 =, et aa aera See
See
es
"
poeta" Sa
eRe
ea
es The
ee See = ie Laae
ee ne
nee
eeees Sap ees Stein oN Sears eee a Se ant ae ee ene
Sees4|
aie ae
Ss
ee
ee ee ns eee
=
on pel
4, noe
ee ih ieeeEE ee at eee ee poate ee; at ae eaae eS See g=) j v7 ae a eee ._ backoe a PS ie ace eee ae teresa tie? ad a Ve re e othe ete 8 Seat, Bees AS: aes an rar eam eee NE =
SS
Seger eS aw Se elee Figg a [i= iaao aE et SES a ey NE PCee Deeae | alien eee tay eeeSeas gnSereeee ve se Le Bee et re =agROR oe et,aes A e s ee ee ee ee SCRE EeeSe Se ee a
Bes:
re
ae
eel ag FL ay ge” tate Pe nS
a
sae
peas Fer aaa eae Gh eae ae ere eee Bee
a
ps
Spenser orca arte,
soit
git
Baigent
ea Re | AGAR Bee = Ages tere Rent hike ae a non nt Ri oe NU Reet Beata tpn CIO aL I cy Min Hane i Or“ aT pS Ela tg aN nt par a ERM STS1 ad paei ochre Ne cn
RL RE
MR
at ea Re Oe es ee ete
i eo Sean
|
asm
g a SRST er rsccrater cage sence: oktSnapeeeea ge eee ¥ Oo ee ee F
Econsultancy)
Soca Sg
— ===
"ee
arma nr ME
Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436.003)
Het plangebied op het actueel hoogtebestand (AHN3). Legenda
CI) plangebied AHN3
my Me [_] {] Mm Mm
243
246 249 253 256
Rapport 18436.003 versie 2
Mae eS Se
se
ee
SS
Ee
SEs
ccohasen QR Figuur 7. Het plangebied op de bodemkaart.*° 186250
187500
188750
jc OPHOOG
fre) N
yy
g
red N
’
Sy
qi. Yekan2)
(c¥30)
x
33g
IKRd
KE |\\\
ean
%
bEZ30,
\
30)
25g
|bAEGRAV, i
|NDIUK
|h.DUK
=a Rd90C
.
5
pom
Rd90C
Ig WATER
|
}\
~ |hsaa BEBOUW
—
—~ j
pKRN2
nm
/\
fe | 03% EAN]
1} hn TNA Pace| RR RS N RNSAN \ |\
\\ \
|1
ww
Econsultancy | || 0Ee 250 50 750 10 0 1250 m 186250
Rd90C
ay
cS’
187500
Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436.003)
Rd9OG
SAS | L LAMIAN A
.
\\ NR BEBOUV
BR SSA AORA
NERO P| Sse] “4 \, A ys x 7 - N \ ® . SES Y
188750
RALOCN A Azz
Het plangebied op de bodemkaart. Legenda
(—) Plangebied
[1 | waaggronden
| bebouwing 1] groeve/afgegraven/vergraven/geégaliseerd
Z& hoge bruine enkeerdgronden al) vaaggronden
|
water
=
oude bewoningsplaatsen/dijk/bovenlandstrook/opgehoogd/opgespoten/mijnstort
Rapport 18436.003 versie 2
HH
bcopodzolg loopodzolgronden
=
oude rivierkleigronden
y
5
er
Figuur 8. Archeologische waarden en onderzoeken in de omgeving van het plangebied.*9
ie Sega
Fite187600 -
188000ee NR ENGR
188400
aos
i Sy ~ \ wae % oe en VO ae Batiees= ekim ‘ow xoeeen} A a? = ee Ns e* ba \) A SNBd AS = pg,* S Vale ig ee y se oS.n ee gt © Ree zat: Xe SN
\
ee gee Ns
eae
x 25
oo DerIO ae WNen ey %aE g3P gO R wor Nagas Saco La S , 0 ) : Me wy we NGS Ni ae2Nae AS. eeaaeONS, e e Be aSae 27815SB021Ps PN Me Bn 15440041 0 98. eae aE: € arn
R
OS
sy BO WEAN Wes im e ee a % Un Vy et “et eo! KOZ ge, Vr eee eA fo oS ee KC is 2 Fa ae NAc eee ae a MART! & NZ Se ES Oren. 5 es \ ; aX FG = Se ge eS Lace aS ct ts * an Fg 5 NS See
ey
g
i ES eee ee be at
DOF
Ae
NS
ce 6% op. «x
ee Ge. 7 si i S 781324100 see
oe NA EZ A eo NSS Ap AN eeee eS hh Ses eae W|N se Pigoe BaSee onan Wie | OO 522270401, oeca re Ts oN rE OLEAN: BANN3091270100 sSh \yGe seProdth ZoZANN FE OOVectar ne \5 NZ a \psi 229761 lie“Wah. \\aaa fe Cee ee nae coe 3
eee
ro Wigs aer, Soles“a ‘a2 \——_227EIEE tee 5108 Tsuna VI Back) ashh 2 WUSeeBNOSo. BUR EAA Be ee ne Se = eo SEW o> Be Se SS SF
."
Ses
oy
=
& ad
ng
SN
ee
Sete ae
ok
an
_ =
“= N
A Vos Ss ‘sae ea a
ed* Eab a sheet 1a VA eee = of WN NON 22130710100 SRE -
5) SS Jo Ye ; ae ao Wy EN Alaa al iy Es NO 2 Bape 8 ee = E:
™. ~X GIES 7 Sa %
cd
ee 7)oe
A ae ee ‘xe:SsAg —s a f “S i |
Ee
{H| 9
4 ty
=
ae Ag
Si ~
—
Sas
x
pe 7 21376581 0 a 16520(00h LF 3185928100 Se
Né Vg
oo
CxS
Sa
Gye, SESS a 9pa8
So of Ses Aue: wer.
ef
Ra SS
SS Oa =< <3 R568 SO-y 31008 eee
=
ee
573004
ae, ape ra ane 00 € ——™ Se) Y Go hewe eae 5 iad peey 1 aePN ee Dp 80 160 240 320 400m — [emer 283100nnnnern 3121791100 5¢ xee ee Econsultancy
187600
1———————EE
——
2161309100 aS
2161309100, [_____
a
488000
Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436.003)
+
=
Sh oes
ezine,
Se aN
ee
188400
Archeologische waarden en onderzoeken in de omgeving van het plangebied.
Legenda
() plangebied
AMK-terreinen
(
terrein van hoge archeologische waarde
onderzoeken
| bureauonderzoek (1 | booronderzoek
"| (KY) proefsteuven Rapport 18436.003 versie 2
vondsten, complextype
A
Mesolithicum
@
A
Bronstija
A
_nederzetting
|_|
verdedigingswerk
grafcontext
@ — teligieuze context He onbepaald
vondsten, datering
A
es
Paleolithicum
A\ _ Neolithicum A
luzertijd
A Romeinse tijd A Middeleeuwen A
Nieuwe tijd
/\ Onbepaald
wer
Figuur 9. Het plangebied op de Kadastrale Minuutkaart uit 1817.” 187850
188020
188190
::
g 4 gg 2 wD
Econsultancy
0
34
68
102
136
170m
Dl
187850 Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436,003) Het plangebied op de Kadastrale Minuutkaart uit 1817. Legenda
oO plangebied
188020
188190
ccohaen XR Figuur 10. Het plangebied op de Militaire topografische kaart uit 1870.“
a
_
187750
188000 Se
x
.
,
ba % x
|
a
) ADEE oll = = | \ ~
hery p ad *
*» +
>
# .~“
'%
ha
.
8
5 ~,
,
«
_ 4
“a,wha /¢
f
)A
4(aoe>
*
,
, 7
~&
0 50 —
Z
$.
ab Ww Econsultancy | 100
150 200 ademas 250m alarm 187750
Legenda
|
plangebied
Rapport 18436.003 versie 2
\ |
-
ma . ! ae ak
4
-
i >: ‘3 aie aN} eh
*
4
on
,
/ ‘,
Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436.003) Het plangebied op de historische kaart uit 1870.
:
lia zane | we| +
.
!
sySm
i
’
4
s
.
.
Nel A 4.
be
,
—
4 fs
ge
f +
;
-
4
sis toora. =, a ‘ \ ie RT
“oea atet |
.
188250
¥
=
§
a ; "=
~
+
"4
. %
KA * one res 7 é / fe f
x"ay
g
/
TS
ae
188000
’fa
th,v4
=
188250
88 .
ccohasen AR Figuur 11. Het plangebied op de Militaire topografische kaart uit 1899.*
_
187750
Ar3
188000
\ee
EAE >. a
Fe he tel
be
188250
Pe
: -
.Lorea
oo
WiLOtener :
rvhi
hs ‘
.
;
‘-
9 hh ¢: \
\
q
8|
PA\
.i
-—*
<x
,
‘|
.*:;Ar\\ 7
|
Game ete
<—
_oan Tyta
vet
ee
- >" ae, \- i
ii! ; ; he,
\—_—_ ot- A. + : .AfIfin +"\ a/. es .ibSK=>a |{ 5)
_
,
ee
a.
¥;
‘“
:
“3
ey+
q
>
+
4s. -
LS I a
N
|\
4
;’fi
er
Econsultancy
relSH
(_— o 50——— 100 150 200 250m 187750
i
i‘
f‘
Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436.003) Het plangebied op de historische kaart uit 1899. Legenda
|
plangebied
Rapport 18436.003 versie 2
;
/
+t
- re) + Wea Pi. Y. ‘ it=2 Pl +”
a
\
,>“- *
188000
‘
.*
a4via 1, Se ;
ee,/
// é
r
——
“ro”
I; if 188250 0
_
A
. -. y
La =
335
csohaen XR Figuur 12. Het plangebied op de Militaire topografische kaart uit 1931.”
=
Ps
|
187750
ya
S
:
‘
:=
:
| 7)
188000
—_
JS
:
/
ax
—
188250 r
.\;
ak A . ee¢ NN a i ,j . ran itts2 Sysg Oh HD. we as
In
-
7
'
:
,M7 a nf renee -ad re MGT :
\ee , . AM MS , Rew AL) = ,*t
.
oe =
+
‘SS .
. s /™
> A
2
=|
0
50
~ ?“™ ™“. . / 4 4 / fiPe 4S = re if' ™ «/ /
EconsultancyNL 100
s
150
187750
f
200
250 m
=
Het plangebied op de historische kaart uit 1931.
| plangebied
Rapport 18436.003 versie 2
a, ‘
et
“ys j
+~~,
188000 :
.
rs 4%’
.
‘a ®
j ee “' ‘* ¢: bed
*
Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436.003)
Legenda
if F.>| ae“s ‘ ° a ae
te
2
N
J3
™
cause
=
;
a
s3
—at , {
i
.
188250
S 3=
Figuur 13. Het plangebied op de Topografische kaart uit 1950.4
aw
\ Nae Fe
SA eR AS <Beligsictit peney: 27 wee 02 <a ee\WEN
foheriigek “ZNiay a SMEARS a Sie ogee One — aa be he Sa asd! PAN
BROT I agp hs <i
ee yy yee) x LN SKUs g SS BOS
=e
RES.
Figuur 14. Het plangebied op de Topografische kaart uit 1970.”
Sebzich
8
VE
Aeag AM. Kf | Wi, - ‘ Ae Mes,
LULL ‘Ce $Fa | a! e ae aj : As ak
nm
+
-
ee hs
,BOP my ; SoM ) - Ss a
-
i
9)
i
= a ewif ® ~U<aket ~~art }
_
ay
) mp LA ab |
: + Econsultancy” ¢
Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436.003)
y
!
,
/\* |
SR >
Yeo
er
Figuur 15. Het plangebied op de Topografische kaart uit 1990.*°
A
187750
188000
188250
3ergzicht € | AR
‘ . \4 rc. a . |
9.6
eae
* \|
|:
LAS
#
-: 4
wi S44
h a = © <> “4 A
em ON —<4fo a Ke aa |
.
-
Ss ‘ L,
“
x
0
50
100
150
187750
200
250m
—
Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436.003)
Het plangebied op de historische kaart uit 1990. Legenda
| | plangebied
Rapport 18436.003 versie 2
+> \
rey Tt
g | Econsultancy a Th i
> Ve
188000
>
&te
0a" me
Oe
188250
.
g is
ccohaen QR Figuur 16. Het plangebied op de Topografische kaart uit 1990.”
ie
187750
te
TI
:
_
ev;
\ . A) a a
geol® eaNoebe 9. 6 K\\
\
i '
ct!
gs”
yl! ee
~
I di
yf
.
feos°
¥
\\
x
b
ae 4 } ! /
i! i!
€\
Sa
er =]
eee .
=.
\
4
>]
D
\
:
Re‘
‘
\
LL ~ “f i i
fy
.
4
) i f ff
d
baer
\ \ & gee
4
> ida Pat, «
‘
Was
' \ \!
4
a
;
ONS
, 1 \ er7 8Y | C oe t s.\ \
ra=
‘i oe
=
.
ge.
i
—%
488000
\ Bergvicht| AAG .
—
BA(*
\‘
/
4S ~\)
5:
§ik
-
a) \;
C\ ws f.s ‘e(2 )
i ~ =
Y S
= 4 <
|
ails
UD
Econsultancy
g ———_a_ 0 50 100 150 200 250m ie. 187750
Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436.003)
Het plangebied op de historische kaart uit 2019. Legenda
| plangebied
Rapport 18436.003 versie 2
en 188000
i
y
MA,
_ o °a or. 188250
2
DO
8
er
Figuur 17. Boorpunten geprojecteerd op een luchtfoto uit 2022. 187900
187950
188000
$
m4 o
ce
A on
+
ry
oi
.
J
:
;
+ »
:
£
q
%
2
-
Y
o3S
3
\
ee
%
2a
A
5
3)
.
.
a Zh,
oak ooh
°
Se
i
2)
‘
8
y
fi
at
f=}S
3=
r
‘
+
< 2
>
5
8
,
8
Fred
Hie
vv
N
3 Tr
+
Econsultancy
0
10
20
a
30
40
50m
Ee
187900
187950
Archeologisch vooronderzoek Molenstraat te Heumen (18436.003) Boorpunten geprojecteerd op een luchtfoto uit 2022.
Legenda
([)
Plangebied
@
boring
Rapport 18436.003 versie 2
188000
wer \ Bijlage 1
Overzicht geologische en archeologische tijdvakken
in jaren
Chronostratigrafie
Lithostratigrafie
Holoceen
aG78s
1
7
Late Dryas
12.745
Allered
(Laat-
Vroege Dryas
Weichselien
44008
Glaciaal)
29.0007
J!
warn
pa go
Pleniglaciaal
Midden-
Midden9
=
Pleniglaciaal
3
Vroeg-
4
Pleniglaciaal
=
2
Laat-
| 2)° Weichselien : i 2] (Pleniglaciaal)
=
Formatie van
= a458 :
&
Formatie
van
Beegden
3 [|
etn warme_periode
“LL
-
5e
;
Formatie
Saalien (ijstijd) 410.000 478 G00
ao
c
c
a
|
{| ss=, warme periode
3
a
sl I i
7
Elsterien (ijstijd) sty
Drent ee Formatie van
Urk
aon o
> 2.600.000
Rapport 18436.003 versie 2
2
2
>
a
Pre-Cromerien
Formate
van Peelo
Cromerien
(warme periode)
a
van
Boxtel
Weichselien (VroegGlaciaal)
130.000
370.000
Formatie.
Kreftenheye
Vroeg-
o
115.000
koud Balling
z
Je|3]
50.000
75.000
warm
B
%
(veen), Echteld (fluviatiel)
koud
Laat-
13.675
15.700
Formaties: Naaldwijk (marien), Nieuwkoop
Formatie van
Sterksel
coho
Cal. jaren
vin Chr.
|14,,
ine
C jaren
450
6§
=
— 800
2000
815:
2650
375:
ai 5000-0] oO 5 Ke) ke)
Subatlanticum
Vb1
koeler
vochtiger
Va
Subboreaal koeler d roger
IV:a
8800
8240
go004
12.74!
10.800
13.67 14,02:
11.800 42.000
15.700
13.000-| o|| = cS
veel cultuurplanten
haagbeuk
Romeinse tijd
Loofbos
Bronstijd
overheersen
r
rogge, boekweit, korenbloem
"i
lJzertijd!
git eanass d
beuk>1% invloed andbouw Neolithicum
vochtig
in zuiden speelt
overheersen
linde een grote rol
den overheerst
Wanvier
Mesolithicum
ae
hazelaar, eik, iep,
.
Al later ; eerst ce berk en
Preboreaal
den overheersend
warmer
arklandscha
q
Weichselien Glaciaal) e~ Cc
=] o
3] 2} |G]
open parklandschap LW | | open vegetatie met
*
.
Balling
clo
Bhs
rz sen09
Middeleeuwen
perioden
Loofbos
Boreaal
| S|S
10.150
eik en hazelaar
eik, els en hazelaar
t=2
41.75:
Archeologische
Atlanticum warm
8000
i
granen
- 5300 7020
Vegetatie
zones
;
os =
- 4900
Pollen
Chronostratigrafie
kruiden en
Laat-Paleolithicum
berkenbomen perioden met een ;
:
MiddenWeichselien
poolwoestijn en é perioden met een toendra
|| o|> (Pleniglaciaal)
ae
75,000
Vroeg-
perioden met bos
(Vroeg-
een subarctisch
Weichselien
115.000
en perioden met
Glaciaal)
open landschap
a emien
Midden-Paleolithicum
co
oO
oO °
2
a”
300.000
2
a c
gD
oO
A
mer
Saalien (ijstijd)
s
Vroeg-Paleolithicum
=
Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Mulder et af. (2003). Lithostratigrafie
volgens De Mulder et a/. (2003). Mariene iso} Zuurstofisotoop calibratie (OxCal) versie 3.9
i
IS) volgens Bassinot et af. (1994). Atmosferische data volgens Stuiver ef a/. (1998). (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen.
Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdie! Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2000). Pollenzones volgens
Rapport 18436.003 versie 2
&
idkundig Bodemonderzoek (ROB). (2005).
cca XR Bijlage 2. AMK-terreinen 43
130 meter ten oosten van
het plangebied Provinciale Weg; De Hove te Molenhoek Gemeente Heumen
Codrdinaat:
188149/419516
Rapport 18436.003 versie 2
Late-Bronstijd, \Jzer- | Complex: Urnenveld, Weg, Nederzetting tiid, Romeinse tijd
Waarde: Terrein van archeologische waarde Terrein met sporen van bewoning en/of begraving. Boorgegevens doen vermoeden dat hier een oude cultuurlaag aanwezig is. Er zou sprake zijn van een Romeinse weg. Hierover is geen documentatie bekend. Het terrein ver-
toont een licht reliéf naar het oosten. Op de kadasterkaart uit 1832 zijn en-
kele gebouwen weergegeven, waaronder de Wind-Korenmolen. In ARCHIS wordt vermeld dat het aangetroffen aardewerk betrekking heeft op de Nederrijnse grafheuvel-cultuur.
er \ Bijlage 3
Onderzoeksmeldingen
Zaaknummer
(OM-
Locatie
2227040100 (32677)
70 meter ten noorden van het | Type onderzoek: booronderzoek plangebied Uitvoerder: Synthegra BV
nummer)
Aard, uitvoerder en resultaten van het onderzoek
Molenstraat te Heumen
Datum: 14-1-2009
Gemeente Heumen
Resultaat:
Codrdinaat: 187989/419748
In het westelijk deel van het plangebied is zandige oude (en aan het opperviak waarschijnlijk ook jonge) rivierklei aangetroffen met daaronder vanaf 40-80 cm -mv zwak grindhoudend, matig grof rivierzand. In de sterk zandige rivierklei zijn ooivaaggronden ontwikkeld. Het bodemprofiel was, met uitzondering van boring 12 en 18, intact. In het oostelijk deel van het plangebied zijn grindhoudende, matig grove hellingafzettingen aanwezig. Het plaggendek was bruin van kleur en had een dikte van 60-120 cm, waarbij het plaggendek in het uiterste oosten het dikste was. Naar het westen toe werd het plaggendek dunner en kleiiger. De oorspronkelijke podzolgrond was niet meer onder het plaggendek aanwezig. In geen van de boringen zijn indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor
95 meter te noordoosten van het plangebied
Type onderzoek: booronderzoek Uitvoerder: RAAP Archeologisch Adviesbureau
het plangebied geen vervolgonderzoek geadviseerd.
2297609100 (42464)
2207552100 (29968)
2312244100 (44483)
5.1.26 [5.1.26 Gemeente Heumen
Datum: 25-8-2010
Coérdinaat: 188034/419683
Tijdens het booronderzoek is een A/C-profiel aangetroffen. De bovengrond bleek verstoord te zijn.
105 meter ten noordoosten van het plangebied
Type onderzoek: booronderzoek Uitvoerder: Synthegra BV
Molenstraat te Molenhoek
Resultaat:
Daarom is geen vervolgonderzoek aanbevolen.
Datum: 8-8-2008
Gemeente Heumen
Resultaat:
Codrdinaat: 188071/419638
Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor het plangebied geen vervolgonderzoek geadviseerd.
105 meter ten oosten van het | Type onderzoek: booronderzoek langebied
P1.2e |5.126)
Uitvoerder: Synthegra BV
‘1-4-2011
Gemeente Heumen
Resultaat:
Coordinaat: 188183/419619
Het plangebied ligt onder aan de voet van de stuwwal van Nijmegen, maar het ligt relatief hoog ten opzichte van het Rijnterras uit het Laat-Weichselien. Dit maakt het plangebied een gunstige vesti-
gingsplaats voor jager-verzamelaars. Daarom wordt een hoge verwachting toegekend voor het aantreffen van archeologische waarden uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Mesolithicum.
In de periode vanaf het Neolithicum tot en met de Vroege-Middeleeuwen heeft men nog steeds een voorkeur voor hoger en droger gelegen gebieden in de nabijheid van water. Daarom wordt aan het plangebied een hoge verwachting toegekend voor nederzettingsresten uit deze perioden. In de Late-Middeleeuwen is Molenhoek mogelijk een klein gehucht geweest, bestaande uit enkele huizen (‘Hooven’) langs de verbindingsroute Nijmegen-Gennep. Aangezien de verbindingsroute, de huidige Rijksweg, reeds vanaf de Romeinse tijd intensief werd benut is het aannemelijk dat eventuele bebouwing in de Late-Middeleeuwen direct langs deze belangrijke weg heeft gestaan. De verwachting voor nederzettingsresten uit de Late-Middeleeuwen wordt daarom op hoog gesteld. In de
19° eeuw is direct ten noorden van het plangebied een molen gebouwd. Het is niet bekend of deze
molen een of meerdere voorganger(s) heeft gehad, en of deze eventuele voorganger(s) op dezelfde plaats heeft/hebben gestaan. De verwachting voor nederzettingsresten uit de Nieuwe tijd, met name resten die gerelateerd kunnen worden aan de aanwezigheid van de molen, wordt om die reden op hoog gesteld. De archeologische resten uit de Late-Middeleeuwen en Nieuwe tijd worden vanaf het maaiveld in het plaggendek verwacht. Tijdens het veldonderzoek is in boring 2 in het onderste deel van het esdek fragment aardewerk uit de Romeinse tijd aangetroffen. Aangezien het fragment in het onderste deel van het esdek is aangetroffen ligt het waarschijnlijk niet in situ, maar is het tiidens de bemesting van het land tijdens de Middeleeuwen opgebracht. De aanwezigheid van het fragment wijst echter wel op de aanwezigheid van menselijke activiteiten in de omgeving van het plangebied en mogelijk ook ter plaatse van het plangebied. Daarom blijft de hoge verwachting voor de periode Neolithicum tot en met de Middeleeuwen bestaan, waarbij er met name resten uit de periode Romeinse tijd tot en met de Middeleeuwen worden verwacht. Vanwege de sporen van recente vergraving van de bovenste 55 a 115 cm van het bodemprofiel wordt de hoge verwachting voor de Nieuwe tijd bijgesteld naar laag.
4733927100
190 meter ten zuidwesten het | Type onderzoek: booronderzoek plangebied Uitvoerder: Econsultancy BV
te Heumen Gemeente Heumen
Datum: 5-9-2019 Resultaat:
Coordinaat: 187766/419447
Uit het bureauonderzoek is gebleken dat in het plangebied pleniglaciale terrasafzettingen voorkomen met een dek van holocene overstromingskleien. Het plangebied heeft een lage tot middelhoge verwachting voor resten uit de periode Laat-Paleolithicum — Nieuwe tijd. Deze resten worden verwacht in het overstromingsdek en in de top van de terrasafzettingen. Het veldonderzoek heeft aangetoond dat het plangebied in het verleden is gediepwoeld, waarbij de
top van het terras door de overstromingsklei is geroerd. Hierdoor kan de archeologische
Rapport 18436.003 versie 2
er \ verwachting van middelhoog naar laag worden bijgesteld. Geconcludeerd wordt dat de voorgenomen werkzaamheden waarschijnlijk geen archeologische waarden bedreigen. Econsultancy adviseert dan ook om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen werkzaamheden.
2197477100 (28572)
265 meter ten zuidoosten van | Type onderzoek: proefsleuvenonderzoek het plangebied
Uitvoerder: RAAP Archeologisch Adviesbureau
Gemeente Mook en Midde-
Resultaat:
laar Coérdinaat: 188371/419429
De vindplaats in het oostelijke deel van het plangebied is op inhoudelijke criteria gewaardeerd als behoudenswaardig. Afhankelijk van de precieze aard en ligging van de toekomstige ingrepen zou behoud in situ, eventueel door planaanpassing, tot de mogelijikheden kunnen behoren. Indien dit niet mogelijk is, verdient het de aanbeveling om de vindplaats ex situ te behouden door middel van een definitieve opgraving.
fs ize [5120 A -- Rea
Tijdens het proefsleuvenonderzoek is een vindplaats uit minstens de Midden-/ Late-lJzertijd aangetroffen. Er is een huisplattegrond en een spieker gedocumenteerd, maar de clusters van paalsporen wijzen op nog meer plattegronden in/buiten de proefsleuven. Daarnaast zijn enkele greppels onder-
zocht, waarvan de meest westelijke vermoedelijk als nederzettingsgrens geinterpreteerd moet worden. Enkele losse vondsten duiden op menselijke bewoning/activiteit in/in de omgeving van het plangebied in de Bronstijd en de Romeinse tijd.
2280622100
(40132)
290 meter ten oosten van het
Type onderzoek: booronderzoek
te Molenhoek
Datum: 29-3-2010
plangebied
Gemeente Mook en Midde-
Resultaat:
laar
Vervolgonderzoek in noordoosten nodig. Geen verdere informatie beschikbaar.
Co6rdinaat: 188303/419543
2469304100 (64879)
295 meter ten oosten van het | Type onderzoek: proefsleuvenonderzoek langebied
Uitvoerder: Econsultancy BV
Gemeente Mook en Midde-
Resultaat:
laar
Tijdens het proefsleuvenonderzoek is gebleken dat er geen behoudenswaardige sporen aanwezig
Coordinaat: 188289/419582
2123839100 (17998)
Uitvoerder: RAAP Archeologisch Adviesbureau
zijn in het plangebied. Het gebied kan worden vrijgegeven. Geen verdere informatie beschikbaar.
360 meter ten oosten van het | Type onderzoek: booronderzoek plangebied Uitvoerder: RAAP Archeologisch Adviesbureau Rijksweg te Molenhoek
Datum: 2-7-2006
laar Codrdinaat: 188372/419428
Naar aanleiding van het bureauonderzoek heeft het plangebied een middelhoge archeologische verwachting gekregen voor de perioden Paleolithicum t/m Mesolithicum. Het Neolithicum t/m Nieuwe tiid hebben een hoge verwachting door de vele vindplaatsen die in de omgeving van het plangebied aanwezig zijn. Uit het booronderzoek is als resultaat gekomen dat vermoedelijk Prehistorische resten op een nederzetting aanwezig zijn. Dit maakt waarschijnlijk deel uit van een nederzetting ten zuiden van het plangebied. Hoewel de indicatoren uit de Prehistorie of Romeinse tijd alleen in het zuiden van het plangebied zijn aangetroffen, is het gezien de aanwezigheid van archeologische resten ten noorden en noordwesten van het plangebied, aannemelijk dat (prehistorische) archeologische (nederzettings)resten in het gehele plangebied voorkomen. In het noordwesten van het plangebied zijn resten aanwezig van een huisplaats uit de Nieuwe tijd, waarvan de stichtingsdatum onbekend is. Oudere resten (uit de Late Middeleeuwen) zijn hier eveneens niet uit te sluiten. Vervolgonderzoek
Gemeente Mook en Midde-
Resultaat:
door middel van proefsleuven wordt geadviseerd.
2389552100 (54649)
480 meter ten zuidoosten van | Type onderzoek: opgraving het plangebied Uitvoerder: Archaeological Research en Consultancy
En rMmwrery | a 26-11-2012 Gemeente Mook en Midde-
Resultaat:
laar
Geen gegevens aanwezig door faillissement.
Coérdinaat: 188414/419426
2213010100 (30827)
495 meter ten zuidoosten van | Type onderzoek: bureauonderzoek het plangebied
Uitvoerder:
weg te Mook Gemeente Mook en Middelaar
Resultaat: Het bureauonderzoek heeft uitgewezen dat er mogelijk archeologische resten aanwezig zijn in het gebied. Geadviseerd wordt om een inventariserend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven uit
Molenhoek Stiftstraat/ Middel- | Datum: 3-9-2008
Coérdinaat: 188453/419451
Rapport 18436.003 versie 2
te voeren.
wer \ Bijlage 4
Vondstmeldingen
nemingsnr.
2312244100 (425295)
260 meter ten oosten van het plangebied Gemeente Heumen
Romeinse tijd :
- fragment van gedraaid aardewerk
Coérdinaat: 188185/419605
3091270100 (15501)
285 meter ten oosten van het plangebied Molenhoek te Molenhoek Gemeente Heumen
ldzertijd:
- fragment van een handgevormd aardewerk object
Coérdinaat: 188200/419700
2469304100
235 meter ten oosten van het plangebied
RECENT:
te Molenhoek
- kuil,
Codrdinaat: 188266/419565
- 2 fragmenten van natuurlijk grondspoor, dier
Gemeente Mook En Middelaar
- muurrestanten
Nieuwe tijd : - 25 kuilen,
- 2 greppels/sloten - 3 paalgaten
- fragment van een roodbakkend geglazuurde grape
2781324100 (15837)
365 meter ten oosten van het plangebied
Romeinse tijd :
Gemeente Mook En Middelaar
- fragmenten van dakpannen
Stationstraat te Molenhoek
Coérdinaat: 188290/419640
3020598100 (292005)
500 meter ten noordoosten van het plangebied Bergzicht te Molenhoek Gemeente Mook En Middelaar Co6érdinaat: 188300/419940
Rapport 18436.003 versie 2
- botmateriaal
Nieuwe tijd :
- 20 fragmenten van gedraaid aardewerk - fragment van gekleurd glas
er \ Bijlage 5
Bewoningsgeschiedenis van Nederland
Als aanvullende informatie wordt hieronder een algemene ontwikkeling van de bewoningsgeschiedenis van Nederland weergegeven.
Paleolithicum (tot circa 8800 v. Chr.) De vroegste bewoningssporen in Nederland uit deze periode dateren uit de voorlaatste ijstijd, circa 300.000-130.000 jaar geleden. Waarschijnlijk hebben in de koudste fasen van de ijstijden in Nederland geen mensen geleefd. Daarentegen was bewoning in de warmere perioden wel mogelijk. De mensen die hier toen leefden trokken als jagers/vissers/verzamelaars rond in kleine groepen en maakten gebruik van tijdelijke kampementen. Veranderingen in het klimaat zorgden voor een veranderende flora en fauna. Tijdens de koude perioden bestond het groot wild onder meer uit rendieren, mammoeten, paarden en steppewisenten. Vooral op paarden en rendieren werd in het Laat-Paleolithicum intensief jacht gemaakt. Tijdens de warmere perioden werd er onder andere op herten, wilde zwijnen en oerossen gejaagd. Mesolithicum (circa 8800-4900 v. Chr.) Rond de overgang van het Pleistoceen naar het Holoceen (circa 9000 v. Chr.) verbeterde het klimaat voor een langdurige periode. De gemiddelde temperatuur steeg, waardoor de variatie in flora en fauna (o.a. bosontwikkeling) toenam. De mens kreeg nu de mogelijkheid om meer gevarieerd te eten: vruchten en andere eetbare gewassen stonden nu vaker op het menu. Doordat de temperatuur steeg, trok
het groot wild (met name rendieren) naar het noorden, en maakte plaats voor meer territoriumgebonden
klein wild, vogels en vissen. Door deze veranderende leefomstandigheden werd de jachttechniek aangepast. De vuursteen bewerkingstechniek hield met deze ontwikkeling gelijke tred. Er werden kleine vuursteenspitsen vervaardigd die als pijl- en harpoenpunt werden gebruikt. Met de stijging van de temperatuur begon het landijs te smelten en de zeespiegel te stijgen. Het tot dan toe droge NoordzeeBekken kwam onder water te staan. De groepen jagers/vissers/verzamelaars wisselden nog wel van locatie maar exploiteerden kleinere gebieden. In het voorjaar viste men in de rivieren, tijdens de zomer leefde men voornamelijk langs de kust, waar naast vis en schaaldieren ook zeehonden als voedselbron dienden. In de herfst verzamelde men noten en vruchten, terwijl in de winter op onder meer pelsdieren werd gejaagd. Neolithicum (circa 5300-2000 v. Chr.)
Aan het begin van deze periode gingen het jagen, vissen en verzamelen een steeds minder belangrijke
rol spelen. Men ging nu zelf cultuurgewassen telen en dieren houden bij het kamp. Uit vondsten valt af te leiden dat het om twee groepen mensen gaat, enerzijds kolonisten met een vrijwel agrarische levenswijze, anderzijds om de autochtone mesolitische bevolking die een half agrarische levensstijl erop na gaat houden. Deze verandering ging gepaard met enkele technologische en sociale vernieuwingen zoals: het wonen op een vaste plek in een huis, het gebruik van vaatwerk van (gebakken) klei en de introductie van geslepen stenen dissels en bijlen. De bevolking groeide nu gestaag, mede door de productie van overschotten. Uit het Neolithicum zijn verschillende nu nog zichtbare grafmonumenten bekend, te weten grafkelders, hunebedden en grafheuvels.
Bronstijd (circa 2000-800 v. Chr.) Het begin van dit tiidvak valt samen met het eerste gebruik van bronzen voorwerpen zoals bijlen. Vuurstenen werktuigen bleven, zij het minder, in gebruik. Het aardewerk uit deze periode is over het algemeen tamelijk zeldzaam. Vuursteenmateriaal uit de Bronstijd is meestal niet goed te onderscheiden van dat uit andere perioden. Lange tijd bleven bronzen voorwerpen zeer schaars binnen Nederlands
Rapport 18436.003 versie 2
wer \ grondgebied. Door het van nature ontbreken van de benodigde grondstoffen moest het brons worden geimporteerd en ontstonden er handelscontacten over langere afstanden. Eén en ander had wel tot gevolg dat er binnen de bevolking grotere verschillen ontstonden door verschillen op basis van bezit. De grafheuveltraditie, die tiidens het Neolithicum haar intrede deed, werd in eerste instantie voortgezet, maar rond 1200 v. Chr. vervangen door begravingen in urnenvelden. Het gaat hier om ingegraven urnen met crematieresten waar overheen kleine heuveltjes werden opgeworpen, omgeven door een greppel. Een Kopertijd voorafgaand aan de Bronstijd wordt in Noordwest-Europa niet onderscheiden, in tegenstelling tot bijvoorbeeld het Middellandse Zeegebied. Wel zijn uit het Laat-Neolithicum koperen voorwerpen bekend. lJzertijd (circa 800-12 v. Chr.) In deze periode werden voor het eerst ijzeren voorwerpen vervaardigd. Voor de productie van werktuigen en wapens werd brons vervangen door ijzer. Er ontstond een inheemse ijzerproductie. Het gebruik van vuursteen voor het vervaardigen van werktuigen duurde nog in beperkte mate voort. Ten opzichte van de Bronstijd traden er in de aardewerktraditie geen radicale veranderingen op.
Evenals in het Neolithicum en de Bronstijd woonden de mensen in verspreid liggende hoeven ('Einzelhéfe') of in nederzettingen bestaande uit maar enkele huizen; deze werden in een beperkt gebied nogal eens verplaatst. Op de hogere zandgronden ontstonden uitgebreide omwalde akkercomplexen (‘Celtic fields'). Opvallend zijn de verschillen in materiéle welstand (bezit van metalen voorwerpen), die mogelijk op sociale ongelijkheid duiden. In de zogenaamde vorstengraven uit Zuid Nederland, met daarin luxe, geimporteerde bijgaven, zijn vermoedelijk lokale of regionale autoriteiten begraven. De meeste begravingen vonden nog immer plaats in urnenvelden. Tijdens de lJzertijd werd het Friese kustgebied gekoloniseerd en ontstonden de eerste terpen.
Romeinse tijd (circa 12 v. Chr. - 450 n. Chr.) Met de komst van de Romeinen eindigt de prehistorie en begint de geschreven geschiedenis. Aangezien de schriftelijke bronnen slechts een zeer fragmentarisch beeld schetsen, is men toch nog in belangrijke mate aangewezen op de archeologie als informatiebron. Een tijd lang diende het Nederlandse rivierengebied als uitvalsbasis voor veldtochten in het noorden van Germanié. In 47 n. Chr. werd de Rijn definitief als Romeinse rijksgrens ingesteld. Ter controle en verdediging van deze zogenaamde ‘limes' werden langs de Rijn, tot diep in Duitsland, 'castella' (militaire forten) gebouwd. De inheemse manier van leven handhaafde zich nog lange tijd. Wel werd, vooral na de opstand van de Bataven tegen de Romeinse overheersers in 69-70 n. Chr., de Romeinse invloed steeds duidelijker. In veel inheems-Romeinse nederzettingen was bijvoorbeeld, naast het eigen handgevormde aardewerk, Romeins importaardewerk in gebruik, dat op de draaischijf was vervaardigd. Er werden, vooral in Limburg, grootse villa's (Romeinse herenboerderijen) gebouwd, hetzij nieuw gesticht, hetzij ontwikkeld vanuit een bestaande inheemse nederzetting. De Romeinen legden een voor die tijd al uitgebreide infrastructuur aan, waardoor het gebied steeds beter werd ontsloten.
Op verschillende plaatsen ontstonden aanzienlijke nederzettingen, waarvan er enkele met een stedelijk karakter (zoals Nijmegen). De inheemse bevolking, ten noorden van de Limes, werd niet zo sterk beinvloed door de Romeinse aanwezigheid. Er was wel sprake van handelscontacten en het uitwisselen van geschenken. In de tweede helft van de derde eeuw ontstond, onder meer door invallen van Germaanse stammen, een instabiele situatie die met korte onderbrekingen voortduurde tot in de vijfde eeuw. Uiteindelijk leidde dit in het jaar 406 tot de definitieve ineenstorting van de grensverdediging langs de Rijn.
Rapport 18436.003 versie 2
er \ Middeleeuwen (circa 450-1500 n. Chr.) Over de Vroege-Middeleeuwen, vooral over het tijdvak 450-600 n. Chr., is relatief weinig bekend. Zowel historische bronnen als archeologische overblijfselen zijn schaars. De bevolkingsomvang was ten opzichte van de voorafgaande periode sterk afgenomen. De marktgerichte economie verdween en de mensen vielen terug op zelfvoorziening. De politieke macht was na het wegvallen van de Romeinse staatsorganisatie in handen gekomen van regionale en lokale hoofdlieden. Een gezaghebbende status was nu vooral gebaseerd op militair succes en materiéle welstand. Deze instabiele periode wordt ook wel aangeduid als de 'tijd van de volksverhuizingen’. Vanaf de 10° — 11° eeuw wordt een overheersende positie van de al dan niet adellijke grootgrondbezitters waargenomen. Dit vertaalt zich in nieuwe nederzettingsvormen als mottes, kastelen en versterkte hoeven. In verband met de aanhoudende bevolkingsgroei, en mede dankzij gunstige klimatologische omstandigheden, werd een begin gemaakt met het ontginnen van woeste gronden als bos, heide en veen. Veel van de huidige dorpen en steden dateren uit deze periode. Door de aanleg van dijken en kaden werden laaggelegen gebieden beschermd tegen wateroverlast.
De heersende rivaliteit tussen de vorsten leidde, in combinatie met een zwak centraal gezag, veelvuldig tot lokaal geweld, waarvan de bevolking vaak het slachtoffer werd. Door het aanleggen van burgen, schansen, landweren en wallen trachtte men zich te beveiligen.
Nieuwe tijd (1500-heden) De Nieuwe tijd kenmerkt zich door een groot aantal veranderingen vooral op het gebied van mens- en wereldbeeld. Er is sprake van een Europese overzeese expansie wat leidt tot handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie. Er ontstaat een nieuwe wetenschappelijke belangstelling die resulteert in vele uitvindingen. Deze uitvindingen vormen de motor van de industriéle revolutie. Er ontstaat een nationale staat die centraal bestuurd wordt. Als gevolg van deze ontwikkelingen neemt het belang en de omvang van steden toe en neemt de macht van adel af. Het grootste deel van de bevolking is niet meer werkzaam en woonachtig op het platteland maar in de steden. In verband met de aanhoudende bevolkingsgroei worden aan het eind van de 19° tot het begin van de 20° eeuw op grote schaal woeste gronden gecultiveerd. Door de industriéle revolutie Komen steeds meer producten beschikbaar voor steeds meer mensen waardoor de welvaart stijgt. In de Nieuwe tijd vindt er eveneens een hernieuwde oriéntatie op het erfgoed van de klassieke Oudheid plaats, wat zich tot in het begin van de 20° eeuw uit in de kunsten.
Rapport 18436.003 versie 2
wer \ Bijlage 6
AMZ-cyclus
Het AMZ-proces Archeologisch onderzoek in Nederland wordt in het algemeen uitgevoerd binnen het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Het gehele traject van de AMZ omvat een aantal stappen die elkaar kunnen opvolgen, afhankelijk van het resultaat van de voorgaande stappen. Om inhoudelijke, prijs- en planningstechnische redenen kan er soms voor gekozen worden om bepaalde stappen gelijktijdig uit te voeren. Bovendien kan, indien reeds voldoende gegevens bekend zijn, een stap worden overgeslagen. Elke stap eindigt met een rapport met daarin een advies voor de vervolgstappen. Na elke stap wordt er een besluit genomen door de bevoegde overheid, gemeente, provincie of de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, op basis van de resultaten van het archeologisch onderzoek. Indien na een bepaalde stap blijkt dat geen nader vervolgonderzoek nodig is, wordt het archeologisch onderzoek afgesloten. Ook kan de bevoegde overheid besluiten dat een vindplaats van zo groot belang is, dat deze in situ behouden moet worden. Dan dienen de archeologische resten in de grond beschermd te worden door planaanpassing of planinpassing.
Het begint met het bepalen van de onderzoeksplicht. Gemeentelijke, provinciale en landelijke archeologische waardenkaarten geven aan of het plangebied in een gebied ligt met een archeologische verwachting. Indien dit het geval is, dan zal er in het kader van de planprocedure onderzoek verricht moeten worden om te bepalen of er archeologische waarden binnen het plangebied aanwezig zijn. Hiermee start de zogenaamde AMZ-cyclus (zie schema). De eerste fase: Bureauonderzoek
Elk archeologisch onderzoek begint met een bureauonderzoek. Dit heeft tot doel het verwerven van informatie, aan de hand van bestaande bronnen, over bekende of verwachte archeologische waarden, binnen het plangebied om tot een gespecificeerd verwachtingsmodel te komen, op basis waarvan een beslissing genomen kan worden ten aanzien van een eventuele vervolgstap.
De tweede fase: Inventariserend VeldOnderzoek (IVO) Het doel van een IVO is het aanvullen en toetsen van het gespecificeerde verwachtingsmodel. Het IVO moet informatie geven over de aan- of afwezigheid, de aard, het karakter, de omvang, de datering, de gaafheid, de conservering en de inhoudelijke kwaliteit van de archeologische waarden. Inventariserend Veldonderzoek; Booronderzoek en Veldkartering Door een booronderzoek kan er een goede inschatting gemaakt worden van de kans op archeologische waarden (grondsporen en daarmee samenhangende voorwerpen). Bij het booronderzoek is een onderscheid aangebracht in een verkennende, karterende en waarderende fase. De verkennende fase heeft tot doel inzicht te krijgen in de vormeenheden van het landschap, voor zover deze van invioed zijn op de locatiekeuze. Op deze manier worden kansarme zones uitgesloten en kansrijke zones geselecteerd voor de volgende fasen. Tijdens de karterende fase wordt het onderzoeksgebied systematisch onderzocht op de aanwezigheid van archeologische vondsten of sporen. De waarderende fase sluit aan op de karterende fase. Het waarnemingsnet kan verdicht worden om de horizontale begrenzing, ligging en omvang van archeologische vindplaatsen vast te stellen.
Een veldkartering wordt uitgevoerd wanneer vondsten of sporen aan de opperviakte worden verwacht en zichtbaar zijn op het moment dat het onderzoek uitgevoerd wordt. Dit type onderzoek bestaat uit het systematisch belopen van het maaiveld van het plangebied.
Rapport 18436.003 versie 2
wer \ Inventariserend Veldonderzoek; Proefsleuven
Als uit vooronderzoek blijkt dat binnen het plangebied archeologische resten aangetroffen kunnen worden kan de bevoegde overheid beslissen tot een proefsleuvenonderzoek. Proefsleuven zijn lange sleuven van minimaal twee tot vijf meter breed die worden aangelegd in de zones waar in de voorgaande onderzoeksfase aanwijzingen voor vindplaatsen zijn aangetroffen. De KNA schrijft voor dat bij een dergelijk onderzoek minimaal 5% van het te verstoren gebied onderzocht dient te worden. Variant archeologische begeleiding Als het vooronderzoek niet voldoende informatie heeft opgeleverd om de archeologische waarde van de archeologische resten te bepalen en indien proefsleuvenonderzoek door praktische redenen niet uitvoerbaar is, kan besloten worden tot proefsleuven variant archeologische begeleiding van de sloopof graafwerkzaamheden. Dit betekent dat archeologen bij het graafwerk aanwezig zijn om het werk te volgen en eventuele resten te documenteren. Wanneer tijdens de werkzaamheden vondsten (van hoge archeologische waarde) naar boven komen, die aanleiding geven tot nader onderzoek, kan alsnog besloten worden om tot een opgraving over te gaan. De derde fase: Opgraven Indien de archeologische resten niet in situ bewaard kunnen blijven, maar wel van belang zijn voor de wetenschap, kan de bevoegde overheid besluiten over te gaan tot een opgraving.
Het doel hiervan is volgens de KNA het documenteren van gegevens en het veiligstellen van materiaal van vindplaatsen om daarmee informatie te behouden, die van belang is voor kennisvorming over het verleden. Variant archeologische begeleiding
Als het vooronderzoek niet voldoende informatie heeft opgeleverd om de archeologische waarde van de archeologische resten te bepalen, kan besloten worden tot een opgraving variant archeologische begeleiding van de sloop- of graafwerkzaamheden. Dit betekent dat archeologen bij het graafwerk aanwezig zijn om het werk te volgen en eventuele resten te documenteren. Wanneer tijdens de werkzaamheden vondsten (van hoge archeologische waarde) naar boven komen, die aanleiding geven tot nader onderzoek, kan alsnog besloten worden om tot een opgraving over te gaan.
Rapport 18436.003 versie 2
wer \ Vergunningaanvraag/ruimtelijke ontwikkeling v
Toetsing aan archeologisch beleid
(Gemeente, Provincie, Rijk)
Vv
Vergunningverlening indien geen onderzoek nood-
zakelijk wordt geacht.
Bureauonderzoek*
(verzamelen gegevens en opstellen verwachtingsmodel) v
Besluit
(door de bevoegde overheid op basis van resultaten) Vv
Vv
Inventariserend veldonderzoek*
Verkennend veldonderzoek
»**** Karterend veldonderzoek
Door middel van:
- terreininspectie
booronderzoek**
Vv
Bij geen of geringe kans op aanwezigheid van archeologie. Einde onderzoek, vrijgeven voor functie
(eventueel met bouwkundige voorwaarden). Ook
kan besloten worden over te gaan op het begeleiden
van de graafwerkzaamheden door archeologen.**
Door middel van:
-
Vv
- opperviaktekartering - booronderzoek**
- proefsleuven*** y tteee
Besluit (door de bevoegde overheid op basis van resultaten) Vv
Bij geen of geringe kans op aanwezigheid van archeologie. Einde onderzoek, vrijgeven voor functie
y eens
van de graafwerkzaamheden door archeologen.***
Bewezen of hoge kans op de aanwezigheid van archeologie Waarderend veldonderzoek door middel van proefsleuven***
(variant begeleiding) Vv Besluit (door de bevoegde overheid op basis van resultaten)
Vv
Opgraven*** Verwijderen van de archeologische resten door archeolo-
Vv
Beschermen Bescherming van de archeologie door planaanpassing
(eventueel met bouwkundige voorwaarden). Ook kan besloten worden over te gaan op het begeleiden
Bij geen of geringe kans op aanwezigheid van archeologie, wel archeologische waarden aanwezig maar geen vervolgonderzoek noodzakelijk op grond van waardering. Einde onderzoek, vrijgeven voor
functie (eventueel met bouwkundige voorwaarden).
gen
(variant begeleiding) * Combinatie bureauonderzoek en IVO verkennende of karterende fase mogelijk, indien een PvA aanwezig is. ** Voorafgaand aan het booronderzoek dient een PvA worden opgesteld, toetsing door de bevoegde overheid. *** \VVoorafgaand aan het onderzoek dient een PvE en PvA te worden opgesteld, toetsing door de bevoegde overheid. **** Na een verkennend booronderzoek kan de bevoegde overheid besluiten dat een aanvullend karterend bureauonderzoek moet worden uitgevoerd. ***** Een combinatie van bureauonderzoek en IVO karterende en waarderende fase door middel van proefsleuven is mogelijk, indien een PvA en een goedgekeurd PvE aanwezig is en met instemming van de bevoegde overheid. ****** Fen combinatie van bureauonderzoek en IVO karterende en waarderende fase door middel van proefsleuven of een IVO karterende en waarderende fase door middel van proefsleuven is mogelijk, indien een PvA en een goedgekeurd PvE aanwezig is en met instemming van de bevoegde overheid.
Rapport 18436.003 versie 2
Eco nsultancy, ry
i
Bijlage 7
Boorprofielen
Boring 1
Boring 2
X: — 187923.00 Y:
X: — 187934.00
419622.00
10.1
Y:
m+NAP
:
99
0
50.
akker
a
I
Zand, matig fijn, sterk siltig, zwak grindig, bruingeel
0
akker
Zand, matig fijn, matig siltig, bruingrijs, bouwvoor
50
C-HORIZONT
i
S i
4
100
m+NAP
a
Zand, matig fijn, matig siltig, bruingrijs, bouwvoor
—
+|
419591.00
k
er. C-HORIZONT
lI
Zand, matig fijn, sterk siltig, zwak
|
100
rags
°
A
grindig, bruingeel
i ,
120 |
Boring 3 X:
Boring 4
187947.00
Y:
X: — 187952.00
—419601.00
99
Y:
m+NAP
0
120
419582.00
99 rr
Zand, matig fijn, matig siltig, bruingrijs, bouwvoor
50:
0
m+NAP |
Zand, matig fijn, matig siltig, bruingrijs, bouwvoor
5070
70
C-HORIZONT
10
100
Zand, matig fijn, sterk siltig, zwak
grindig, bruingeel
C-HORIZONT
40
100
Zand, matig fijn, sterk siltig, zwak
grindig, bruingeel
Boring 5 X: — 187970.00 Y: — 419605.00 99
m+NAP
0
a. Zand, matig fijn, matig siltig, bruingrijs, bouwvoor
5070
C-HORIZONT
401
190
Zand, matig fijn, sterk siltig, zwak
gfindig, bruingeel
et
Rapport 18436.003 versie 2 ey
coho XR Legenda (conform NEN 5104) grind
klei
©0000 RN Grind, siltig
VY
eeeoeN fo oe oe
Grind, zwak zandig
SOOO OG
:
E
geur
N] Klei, zwak siltig
" ephene zwakke geur
Wl
©-
USS Klei, matig siltig ass)
-© = sterke matigegeur geur
7
7
|
si
ace Grind, matig zandig Provo
WIRSN] Klei, sterk siltig YY)
Recs rine aan eng
VWZZN CLLLLLL LISS: bia
—— Grind, uiterst zandig
YYW Klei, zwak zandig WU“ Klei, matig zandig
zand
y
PY
A
N
Gineaael
Zand, kleiig
‘Ati
Zand, zwak siltig
nee RS} Zand, matig siltig SY) Zand, sterk siltig
LLLLLLLLA
i
i
UA Klei, sterk zandig
@- uiterste geur
olie
geen 1 zwakkeolie-water olie-waterreactie reactie 2 matige olie-water reactie @- uiterste olie-water reactie 42.
.i.d.-waarde
a i. @>
@ >10
2 >100
leem
WW Wi Leem, zwak zandig
Ss" Leem, sterk zandig
@ >1000
° >10000
monsters
Zand, uiterst siltig
veen |] Veen, mineraalarm Veen, zwak kleiig
Ss
geroerd monster
overige toevoegingen
[J zwak humeus =) matig humeus l sterk humeus
=|
LZ Veen, sterk kleiig
C._q zwak grindig
Veen, sterk zandig
sterk grindig
—- Veen, zwak zandig
Rapport 18436.003 versie 2
sterke olie-water reactie
matig grindig
|pclae ongeroerd monster
overig A bijzonder bestanddeel 4
Gemiddeld hoogste grondwaterstand
grondwaterstand
@ Gemiddeld laagste grondwaterstand
Legenda toegepaste uitzonderingsgrondslagen In dit document zijn gedeeltes geanonimiseerd op grond van artikel 5 van de Wet open overheid: Art. 5.1 lid 2 onderdeel e
De eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer, tenzij de betrokken persoon instemt met openbaarmaking Pagina('s):
23 48 15 16 20 21 22 47 49 50 51