Bijlage V - 5 Archeologisch proefsleuvenonderzoek
Tekst van het document
d.
aard /complextype/functie Vindplaats 1 betreft de periferie van een laatmiddeleeuws/nieuwetijds erf of nederzetting. Vindplaats 2 betreft sporen van grondgebruik (gegraven kuilen) uit de eerste helft van de 20e eeuw en WOII.
e.
de samenstelling van de archeologische resten (grondsporen en mobilia) De grondsporen van vindplaats 1 betreffen paalkuilen, (afval)kuilen, greppels en recente verstoringen. Tot vindplaats 2 behoren (afval)kuilen en een mogelijk schuttersputje of mangat. Het vondstmateriaal bestaat voor vindplaats 1 uit aardewerk, natuursteen en keramisch bouwmateriaal. Bij vindplaats 2 gaat het om de categorieën metaal, papier, leer, aardewerk, glas, huttenleem, natuursteen, keramisch bouwmateriaal en pijpaardewerk.
f.
de vondst- en spoordichtheid Voor vindplaats 1 geldt dat de sporen verspreid over het terrein zijn aangetroffen, met name in het noordelijk deel, centraal en aan de oostzijde van het terrein. Er is nergens een grote spoordichtheid. De sporen van vindplaats 2 bevinden zich centraal en aan de uiterste noord- en zuidzijde van het onderzoeksterrein. De vondsten behorend bij vindplaats 1 zijn zeer verspreid aangetroffen. Die van vindplaats 2 komen geconcentreerd uit enkele afvalkuilen waaruit relatief veel materiaal komt.
68
g.
de stratigrafie De stratigrafie is voor beide vindplaatsen gelijk. Deze kan vanaf maaiveld als volgt beschreven worden: - S1000, bouwvoor, 40 dik, donkerbruin grijze zandige klei, humeus, met puin - S3000, Laag van Wijchen, bodemvorming in de top, bruine klei, licht humeus, houtskoolspikkels; dikte ca 35 cm - S5000, Laag van Wijchen, geelbruine klei, met roestvlekken; (zichtbare) sporenniveau. - S4000, pleistocene rivierafzettingen, donkerbruin bruine klei met grind - S6000, pleistocene rivierafzettingen, grindpakket met geelbruin zand
h.
de ouderdom, periodisering, typochronologische classificatie Zie ook 4e. De datering van de vondsten ligt in de IJzertijd/Romeinse tijd, Volle en Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Uit de Nieuwe tijd stamt een aanzienlijk deel uit de jaren ’30 en (vermoedelijk) jaren ’40. Vindplaats 1 dateert in de Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd; vindplaats 2 in de eerste helft van de 20e eeuw.
5.
In hoeverre zijn binnen de vindplaats(en) op grond van de verspreiding van vondsten en/of grondsporen voormalige activiteitengebieden te onderscheiden en hoe moeten die geduid worden? Zie tevens vraag 4 voor de deelaspecten die daarbij aan de orde moeten komen. Er zijn wat betreft vindplaats 1 in principe geen aanwijzingen gezien voor specifieke activiteitengebieden. De sporen en vondsten van vindplaats 2 met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog die zich met name op het centrale deel van het opgegraven perceel bevinden geven wel blijk van specifieke activiteit of gebruik van het terrein: het graven van een schuttersputje of mangat en het dumpen van (brand)afval in een kuil.
6.
Kunnen verscheidene bewoningsfasen onderscheiden worden? Zo ja in welke mate zijn deze aaneensluitend? In hoeverre is er sprake van bewoningscontinuïteit tot op heden? Er zijn paalkuilen, kuilen en een greppel aangetroffen waarin zich aardewerk bevond uit de 14e, 15e en 16e eeuw en uit de Nieuwe tijd tot de 19e eeuw. Het is niet duidelijk of dit een aaneensluitende gebruiksfase is geweest. Daarna is in de 20e eeuw het terrein tot ca 1950 nog benut.
7.
Zeggen de aangetroffen resten iets over de sociaal-economische situatie van de gebruikers? Per periode is te weinig vondstmateriaal aangetroffen om hier gedetailleerde uitspraken over te kunnen doen. De indruk is wel dat het ‘normaal’ en geen luxe gebruiksgoed betreft.
8.
Bij het aantreffen van bouwkeramiek en natuursteen: wat kan er gezegd worden over de herkomst van het materiaal, hoe is het bouwmateriaal toegepast en hoe laten de aangetroffen gebouwen zich reconstrueren? Het natuursteen bestaat overwegend uit witte en gele Maastrichter kalksteen plus fluviatiele (Maas)stenen. Het is waarschijnlijk dat de veelal grote kalk(bouw)stenen niet in de Middeleeuwen uit de Limburgse mergel/kalksteenlagen zijn gewonnen, maar al in de Romeinse tijd en dat het daarom spolia zijn afkomstig uit de ruïnes van Romeinse steenbouw. De Maasstenen zijn afkomstig uit de Maasterrassen. Waar de nieuwetijdse dakpan vandaan komt is onbekend, maar dit zal zeer waarschijnlijk lokaal of regionaal vervaardigd bouwmateriaal zijn. Er zijn geen gebouwen op het onderzoeksterrein aangetroffen, het materiaal is dus van elders afkomstig en ter plekke als afval gedumpt.
9.
Welke informatie levert het onderzoek op over de voedseleconomie? Er zijn geen vondsten gedaan die wijzen op een specifiek ambacht, een bepaalde agrarische productie of een specifiek eetpatroon.
10. Zijn er graven aangetroffen en wat is hun datering? Er zijn geen graven aangetroffen.
69
11. Indien er graven worden aangetroffen: Zijn er grafstructuren gevonden (kringgreppels, etc.)? Wat kan er gezegd worden over de grafcultuur? N.v.t. 12. Is er sprake van een ensemblewaarde met vindplaatsen in de omgeving van het plangebied? Nee, er is geen ensemblewaarde met vindplaatsen in de omgeving. Landschappelijk 13. Hoe ziet de bodemopbouw eruit? Zie de beantwoording van vraag 4 g. 14. Wat is de relatie tussen de vindplaats en het omringende landschap? De vindplaats ligt op pleistocene rivierafzettingen. In het reliëf van het Laagterras is de ligging van geulen uit het Laat-Weichselien nog herkenbaar. De onderzoekslocatie ligt direct ten oosten van een dergelijke geul op een terrasrest-rug. 15. Welke ontwikkeling heeft het landschap doorgemaakt en hoe heeft de mens zich hieraan aangepast of hierin een rol gespeeld? Vanaf de laatste ijstijd zijn door insnijding van de Rijn en de Maas zand en grindrijke afzettingen gevormd door vlechtende riviersystemen (Afzettingen van Kreftenhheye-5). Delen daarvan (inclusief de Laag van Wijchen) bleven hoger in het terrein liggen en buiten het bereik van het stromende water. Het zo ontstane terras wordt wel Laagterras genoemd. Dergelijke terrassen zijn sinds hun ontstaan geschikt voor permanente menselijke bewoning. Laat middeleeuwse/nieuwetijds nederzetting 16.
Zijn de vondsten uit de afdekkende grondlaag direct aan de grondsporen te relateren of hebben deze een andere datering? Een deel van de vondsten uit de lagen dateert vroeger dan de vindplaats, namelijk de vondsten uit de IJzertijd/Romeinse tijd en uit de Volle Middeleeuwen. De vondsten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd uit laag S3000 hebben wel een verband met de vindplaats. In de verbruiningslaag waren sommige sporen niet meer goed te zien. Soms werden ze herkend door de aanwezigheid van een vondstconcentratie. Een deel van de vondsten uit de afdekkende grondlaag zal dus eigenlijk afkomstig zijn uit sporen. Een ander deel zal door post-depositionele processen in de laag verspreid zijn geraakt. 17. Kan aan het opgegraven deel van de nederzetting een specifieke functie toegeschreven worden? Het aangetroffen hekwerk, de paal- en afvalkuilen en greppeldelen wijzen erop dat deze hoogstwaarschijnlijk tot de periferie van een erf behoren. Ze kunnen met perceelsindeling of afrastering te maken hebben. Tweede Wereldoorlog 18. Indien meer resten aangetroffen worden. Hoe zijn deze aan de reeds onderzochte afvalkuil te relateren? Uit het onderzoek naar de vondsten is gebleken dat kuil spoor 6 de enige is die aan de Tweede Wereldoorlog gerelateerd materiaal heeft opgeleverd. Dat wil niet zeggen dat de kuilen spoor 20 en 48 niet tijdens de oorlog kunnen zijn gegraven en volgegooid.
Maar door het daarin aantreffen van alleen in de eerste helft van de 20e eeuw te dateren civiel materiaal is dit niet expliciet te maken. Er is een mogelijkheid dat door oorlogsgeweld een civiel onderkomen, zoals huis of schuur, is verwoest en dat de restanten in een kuil zijn begraven. Er is een directe parallel voor een kuil met een concentratie van landbouwgereedschap gevonden in Groesbeek, nabij een boerderij die oorlogsschade had opgelopen.
70
19. Is af te leiden door wie, mogendheid of divisie, het afval in de kuil gedumpt is? Er zijn geen sporen uit mei 1940 of de daaraan voorafgaande mobilisatie. Ook ontbreken sporen die samenhangen met de strijd gedurende operatie Market Garden in september 1944. De gevonden sporen en vondsten zijn te relateren aan operatie Veritable vanaf 8 februari 1945. Het meest waarschijnlijk is dat ze stammen uit de ‘stilstandsfase’ tussen beide operaties. Dat is de periode waarin de geallieerde opbouw plaatsvindt, het front wordt versterkt en direct daarachter grote voorraden van brandstof, munitie, rollend materieel en dergelijke worden aangelegd. De brug nabij Heumen speelde hierin een vitale rol.
71
Literatuur Barclay, C.N., 1956, The history of the 53rd (Welsh) Division in the Second World War, Londen. Berendsen, H.J.A., 2008: De vorming van het land; Inleiding in de geologie en geomorfologie. Assen. Bollen, H., 1988, Corridor naar de Rijn, Operatie Market Garden september 1944, Zutphen. Bollen, H. & P. Vroemen, 1995, Canadezen in actie, Nederland najaar ’44 – voorjaar ’46, Amsterdam. Bosman, A.V.A.J., E.J. van Ginkel, J. Verweij & W. Waldus, 2014, De archeologie van modern oorlogserfgoed, Een inventarisatie van het wetenschappelijke, maatschappelijke en juridische kader voor land- en waterbodems in een nationaal en internationaal perspectief, Rapportage SIKB project 204 Modern oorlogserfgoed in relatie tot de archeologische uitvoering fase 1a en 1b, ADC rapport 3595, Amersfoort. Bosman, A.V.A.J., R.C.A. Geerts & D. Sam, 2017, Een brug te ver onderzocht, Archeologisch onderzoek in Stadsblokken-Meinerswijk, gemeente Arnhem, ADC Monografie 22, Amersfoort. Bosman, A.V.A.J. & M. Willemsen, 2019, De archeologie van modern oorlogserfgoed 2, Waarderen en selecteren, een inventarisatie en voorstel archeologie, Rapportage SIKB project 204 Modern oorlogserfgoed in relatie tot de archeologische uitvoering fase 2, Military Legacy rapport 85, Dordrecht.
Bosman, A.V.A.J., 2021, Van Mauser tot Land Mattress, Modern oorlogserfgoed uit de archeologische begeleiding en OCE-benaderingen in de deelgebieden Watergangen M5/M6 en Oostelijke Leigraaf te Groesbeek – de Bruuk, Military Legacy Rapport 101, Dordrecht. Bosman, A.V.A.J., 2022, Heumen-Oude Boterdijk. Vondsten van modern oorlogserfgoed uit archeologisch onderzoek nader bekeken, Military Legacy rapport 112, Dordrecht. Bouchery, J., 1998, The British Tommy in North West Europe, 1944-1945, Volume 1: Uniforms, insignia and equipment, Parijs. Bouter, H.E., 2021: Oude Boterdijk – Batavierenstraat (Sectie I, Nr. 963) te Heumen, gemeente Heumen. Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek. Amersfoort (ADC Rapport 5424). Brayley, M. & R. Ingram, 1998, The World War II Tommy, British army uniforms European theatre 1939-45 in colour photographs, Marlborough. Chamberlain, P. & T. Gander, 1974, Machine Guns, New York. Delaforce, P., 2009, Red Crown & Dragon, 53rd Welsh Division in North-West Europe 1944-1945, Stroud. Didden, J. & M. Swarts, 1984, Einddoel Maas, De strijd in zuidelijk Nederland tussen september en december 1944, Weesp. Dingwall, D. & T. Bon, z.jr., Land Mattress, Fact Sheet No. 4, Canadian War Museum, Ottawa. Driessen, 1981, Groesbeek 1935-1945, Crisis en oorlog, Groesbeek.
Elstob, P., 1978, De slag om het Reichswald, Operation Veritable, Antwerpen. Gander, T. & Chamberlain, P., 1978, Small arms, artillery and special weapons of the Third Reich, An encyclopedic survey, Londen. Geerts, R.C.A. & A.V.A.J. Bosman (red.), 2022, Puin in de tuin, Archeologisch onderzoek aan de Lijsterbesstraat te Nijmegen, ADC rapport 5777, Amersfoort. Geerts, R.C.A., 2021: Eerste resultaten en selectieadvies van het archeologische onderzoek aan de Oude Boterdijk te Heumen. ADC Amersfoort. Geerts, R.C.A., 2022: Programma van Eisen. PvE Opgraving Oude Boterdijk – Batavierenstraat Heumen. Amersfoort (PvE-nummer 22-018). Geerts, R.C.A., 2022b: Evaluatieverslag van het archeologische onderzoek aan de Oude Boterdijk te Heumen, ADC Archeoprojecten, Amersfoort. Grant, N., 2013, The Bren Gun, Oxford. Groot, N.A. de, 1984, Als sterren van de hemel, De oorlog in het Rijk van Nijmegen – 1944, Weesp. Hag, L. ten, P. Klinkenberg & W. Kuppens, 2019, Groesbeek Heights, Sporen uit de Tweede Wereldoorlog op de Duivelsberg en in het Nederrijk, Nijmegen. Hiddink, H.A., 2000, Archeologisch onderzoek in de Maasbroeksche Blokken te Boxmeer 2, de opgravingscampagne van 1998, Amersfoort (RAM 76). Holl, J., 2011, Oude Boterdijk 42 Heumen, gemeente Heumen. Een bureauonderzoek, Amersfoort. ADC rapport 2740.
72
Hörter, F., 1994, Getreidereiben und Mühlsteine aus der Eifel. Ein Beitrag zur Steinbruch und Mühlengeschichte, Mayen. Immers, D. & E.K. Mietes, 2022, Selectiebesluit Heumen Oude Boterdijk Batavierenstraat Briefrapport IVOp. Heumen. Kaufman, D. & M. Horn, 1981, De Canadezen in Nederland 1944-1945, een bevrijdingsalbum, Laren. Klep, C. & B. Schoenmaker (red.), 1995, Bevrijding van Nederland 1944-1945, Oorlog op de flank, Den Haag. Klinkenberg, P., 2012, De St. Jansberg tijdens WOII 17 september 1944 - 9 februari 1945, Een korte geschiedenis en de nu nog zichtbare sporen uit die periode, Nijmegen. Kurowski, F. 2001, Deutsche Kommandotrupps 1939-1945, “Brandenburger” und Abwehr im weltweiten Einsatz, Stuttgart. Margry, K. (red.), 2002, Operation Market-Garden, Then and now, Londen. Nierstrasz, V.E., 1952, De verdediging van het Maas-Waalkanaal en de Over-Betuwe, Mei 1940, De Strijd op Nederlands grondgebied tijdens de Wereldoorlog, hoofddeel III, deel 2, onderdeel C en D, Den Haag {Groene Serie}. Oosten, R., van & S. Ostkamp, 2009, Middeleeuws en vroegmodern aardewerk (1150-1700): datering, bakselverhoudingen, vormenspectrum en functie, in: J. Vandevelde, Archeologisch onderzoek rond de Steenen Trappen. Een Definitief Onderzoek te Roermond, Neerstraat/Paredisstraat, Amersfoort (ADC Rapport 1249), 42-64. Plantema, G., 1978, Nijmegen ‘40’45, Nijmegen.
Pegler, M., 2012, The Lee-Enfield rifle, Oxford. Pol, H.J.A.G., 1995, Onze vergeten bevrijders, Een onderzoek naar de verrichtingen van de Engelse en Canadese troepen in Oost-Nederland maart-april 1945, Hengelo. Rosendaal, J., 2009, Nijmegen ’44, Verwoesting, verdriet en verwerking, Nijmegen. Salmond, J.B., 1994, The history of the 51st Highland Division 1939-1945, Durham. Sanke, M., 2002, Die mittelalterliche Keramikproduktion in Brühl-Pingsdorf. Technologie, Typologie, Chronologie, Rheinische Ausgrabungen IV, Mainz. Savenije, L., 2018, Nijmegen, collaboratie en verzet, Een stad in oorlogstijd, Nijmegen. STIBOKA, 1983,: Algemene begrippen en indelingen, 2 e uitgebreide uitgave, Stichting voor Bodemkartering, Wageningen. Stichting voor Bodemkartering & Rijks Geologische Dienst, 1988, Geomorfologische kaart van Nederland, 1:50.000, blad 46 Gennep. Wageningen/Haarlem. Stoepker, H., 2011, Waarom er geen B in Brunssum zit… Het begin van de aardewerkproductie in Brunssum en Schinveld in het licht van de regionale nederzettingsgeschiedenis, Archeocoach Studies 4, Wijlre. Storm, M.C. van der, 2021, Programma van Eisen. Oude Boterdijk – Batavierenstraat Heumen. Amersfoort (PvE-nummer 21-040). Tebbens, L.A., 1999, Late Quaternary evoloution of the Meuse fluvial system and its sediment composition. Wageningen, Landbouwuniversiteit Wageningen. Velde H.M.
van der e.a., 1998, Archeologisch onderzoek in de Maasbroeksche Blokken te Boxmeer, Amersfoort (RAM 64). Velde, H.M. van der, L. van Beurden & S. Wijns, 2003, Archeologisch onderzoek in Heumen-Noord. Bunschoten (ADC Rapport 208). Veldheer, P.A., 1982, Dáár komen de Canadezen, De zegevierende opmars van het 1ste Canadese Legerkorps over de Veluwe naar West-Nederland, Arnhem. Voorschrift D 50/1, 1942, Kennblätter fremden Geräts, Heft 1 Handwaffen, z.pl.
73
Lijst van afbeeldingen Afb. 1.1. Locatie van het onderzoeksgebied. Afb. 1.2. Allesporenkaart van de proefsleuf: in donkerrood paalkuilen en in lichtrood kuilen. Afb. 2.1. Puttenplan conform Programma van Eisen. Afb. 2.2. Het definitief uitgevoerde puttenplan. Afb. 3.1. Geomorfologische kaart van het gebied rondom de onderzoekslocatie Heumen Oude Boterdijk. Afb. 3.2. Detail van het noordprofiel in werkput 1 (de proefsleuf). Afb. 3.3. Allesporenkaart met aard van de sporen; in grijs de natuurlijke of recente verstoringen. Afb. 3.4. Allesporenkaart met weergave van de aangetroffen structuren (incl. verondersteld schuttersputje of mangat) en datering. Afb. 3.5. Lengtedoorsnede van het veronderstelde schuttersputje met onderin houtresten (S72). Afb. 3.6. Halsfragment van een kruik met lintoor (vnr. 39.001.2). Afb. 3.7. Glazen flessen en flesjes uit kuil S6 (vnr. 3.005). Afb. 3.8. Fragmenten van een beker met prinses Juliana en prins Bernhard (vnr. 37.002). Afb. 3.9. Alle sporenkaart: in rood de sporen met datering 20e-eeuws of WO2 (bron: afb. 3.4). Afb. 3.10. Britse of Canadese Brengun patroonhouders (vnr. 3.012 en 3.013). Afb. 3.11. Noorse soldaten tijdens training met de Brengun in Engeland 1941 (IWM, H 11121). Afb. 3.12.
Soldaten van het 4th Battalion, Welch Regiment bezig met wapenonderhoud aan Lee Enfield No 4 en een stengun (achtergrond) in hun stelling nabij 's-Hertogenbosch, 25 Oktober 1944. Enkele maanden later zijn ze bij Groesbeek actief (IWM). Afb. 3.13. De Lee Enfield No 4, standaard wapen van de Britse en Canadese infanterie vanaf 1942 (tactical-life.com). Afb. 3.14. Geopende grendel van een Britse Lee Enfield No 4 tijdens het laden van een clip met vijf 77 x 57R Enfield (.303) patronen ( tactical-life.com). Afb. 3.15. Alle .303 patronen en fragmenten (vnr. 3.014 t/m 024). Afb. 3.16. Links: Tekening en dwarsdoorsnede van een Britse .303 patroon (forum.cartridgecollectors.org). Rechts: Britse .303 patronen gemaakt bij Royal Laboratory, Woolwich (vnr. 003.020 t/m 24). Afb. 3.17. Britse .303 patronen gemaakt bij Royal Laboratory, Woolwich (vnr. 003.019). Afb. 3.18. Zuid-Afrikaanse .303 patroon (vnr. 003.016). Afb. 3.19. Amerikaanse .303 patronen (vnr. 003.016). Afb. 3.20. Boven: locatie handgranaat (bij benadering; tekening ADC ArcheoProjecten). Onder: De handgranaat kort na de ontdekking (foto R. Geerts, ADC ArcheoProjecten). Afb. 3.21. De aanvalshandgranaat No. 69 (canadiansoldiers.com). Afb. 3.22. De No. 247 alzijdige ontsteker in hoofddelen uiteen genomen (lexpev.nl). Afb. 3.23. Koperen uniformknoop (vnr. 3.009). Afb. 3.24.
Koperen knopen duidelijk zichtbaar op de Battle Dress broek van de knielende soldaat van The Cameronians (Scottish Rifles) 2nd batallion 15th (Scottish) Infantry Division (IWM). Afb. 3.25. Koperen drukknopen (vnr. 3.010). Afb. 3.26. Vroeg model gascape met koperen drukknopen (naar Brayley & Ingram 1998). Afb. 3.27. Schoenzoolfragmenten (vnr. 14). Afb. 3.28. Leerfragmenten (vnr. 3). Afb. 3.29. Noodrantsoenblikken (vnr 3.008, 007 en 006). Afb. 3.30. Noodrantsoenblikken (vnr 12.001, 002 en 003). Afb. 3.31. Voorbeelden van intacte Britse noodrantsoenblikken uit WO2 (talesfromthesupplydepot.blog). Afb. 3.32. Fragmenten papier met opdruk (vnr 3.001). Afb. 3.33. Batterij (vnr 3.005) en twee helften van een armband (vnr. 3.002). Afb. 3.34. Koffiepot, aansteker en lampoliecontainer (vnr. 3.001, 003 en 004). Afb. 3.35. Een bakpan, olielamp en geëmailleerde pan (vnr.14.002, 003 en 001). Afb. 3.36. Fragmenten van wit emaille pispotten, emmer en deksel (vnr.37.003, 005 en 004). Afb. 3.37. Divers gereedschap (vnr.37). Afb. 3.38. Vork, met detail van het stempel (vnr. 6.002). Afb. 3.39. Voorbeeld van een Zilmeta model 294 dessert set, gemaakt in 1940 (www.snuffeltjesfabriek.nl). Afb. 3.40. Aankondigingsposter van de Algemeene Mobilisatie op 28 augustus 1939.
74
Afb. 3.41. Mobilisatie 1939 - 1940 , een foto van Nederlandse militaire genomen bij café Kanaalzicht (heumeninbeeld.nl) Afb. 3.42. De Duitse inval op 10 mei 1940 (detail van Schets/Kaart Nr. 1, Nierstrasz 1952). Afb. 3.43. S-kazemat 11 langs Maas-Waalkanaal op het sluisterrein bij Heumen (regionaalarchiefnijmegen_F70433). Afb. 3.44. Brigadegeneraal Gavin maakt zich gereed voor de C-47 Skytrain die hem en zijn staf van Engeland naar Groesbeek zal vliegen (strijdbewijs.nl). Afb. 3.45. De landingsplaatsen van de 82e Amerikaanse luchtlandingsdivisie en het oprukken naar hun primaire doelen. Afb. 3.46. Een DC-3 Dakota boven Groesbeek op 17 september 1944 terwijl de eerste parachutist het vliegtuig verlaten heeft (slag-om-arnhem.nl). Afb. 3.47. Mannen van de 82nd laden een 57mm antitank geschut in een Waco glider. NB let op de op de affuit vastgebonden kisten met munitie. Het geschut was hierdoor direct inzetbaar na de landing (warfarehistorynetwork.com). Afb. 3.48. De situatie op 24 september 1944 (naar Ten Hag e.a. 2019). Afb. 3.49. De Duitse verdedigingslinies vlak voor aanvang van Operatie Veritable. De voorste linie met weerstand en waarnemingsposten (links), de Siegfried linie (de hoofdweerstandsstrook, midden) en de Hochwald linie (de achterste linie, rechts). Afb. 3.50.
In detail ingetekende linies(rood) en mijnenvelden(rood gearceerd)ten oosten van Groesbeek (naar Ten Hag e.a 2019). Afb. 3.51. Canadese artilleristen vuren hun 40 mm Bofors luchtafweergeschut horizontaal af richting de weg naar Kleve gedurende Operatie Veritable. NB let op de grote stapels al verschoten hulzen (warfarehistorynetwork.com). Afb. 3.52. Soldaten van de 53rd (Welsh) Division rukken op door het tijdens de artilleriebarrage zwaar beschadigde westelijke deel van het Reichswald op 8 februari 1945 (Barclay 1956). Afb. 3.53. Soldaten van Canadian Rocket Battery bezig met het laden van Land Mattress raketten in het afvuursysteem. Afb. 3.54. De opmars tijdens Operatie Veritable op 8 februari 1944 (naar Barclay 1956). Afb. 3.55. Tijdens Operatie Veritable krijgsgevangenen gemaakte ontwapende Duitsers worden afgevoerd (legerbattlefields.co.uk). Afb. 3.56. Zandstenen wetsteen met groeven. Vnr. 8.001. Afb. 4.1. Archeologische onderzoekslocaties nabij opgraving Heumen Oude Boterdijk.
Lijst van tabellen Tabel 1 Overzicht van de verschillende (pre)historische perioden. Tabel 2. Vondsten per materiaalcategorie Tabel 3. De soorten baksels die zijn aangetroffen tijdens de opgraving: het aantal scherven, totaalgewicht per baksel en het Minimum Aantal Exemplaren (MAE) per baksel. Tabel 4. Determinatie natuursteen en keramisch bouwmateriaal
75
Vlaknr
Spoornr
Vullingnr
Aardspoor
Vorm_Vlak
Vorm_Coupe
Diepte
Tint
Hoofdkleur
Nevenkleur
Textuur
Gevlekt
1
1
1
1
PK
RND
LICHT
GL
BR
ZS1
0
1
1
2
1
PK
RHK
KOM
10
LICHT
GL
BR
ZS1
0
1
1
3
1
PK
RND
REV
30
MIDDEN
GR
BR
ZS1
0
1
1
3
2
PK
RND
REV
30
LICHT
GL
BR
ZS1
0
1
1
4
1
PK
RND
KOM
14
LICHT
GL
BR
ZS1
0
1
1
5
1
KL
RHK
VLK
16
LICHT
GL
BR
ZS1
0
1
1
6
1
KL
RHK
VLK
10
DONKER
ZW
BR
ZS1
1
1
1
7
1
KL
RHK
VLK
58
LICHT
GL
BR
ZS1
0
1
1
8
1
PK
RHK
PNT
28
LICHT
GL
BR
ZS1
0
1
1
9
1
PK
RHK
KOM
10
DONKER
GR
GL
ZS1
0
1
1
9
2
PK
RHK
KOM
10
LICHT
GL
BR
ZS1
0
1
1
10
1
PK
RHK
KOM
12
DONKER
GR
GL
ZS1
0
1
1
10
2
PK
RHK
KOM
12
LICHT
GL
BR
ZS1
0
1
1
11
1
PK
RHK
VLK
12
DONKER
GR
GL
ZS1
0
1
1
12
1
PK
RND
LICHT
GL
BR
ZS1
0
1
1
13
1
PK
RND
VLK
20
LICHT
GL
BR
ZS1
0
1
1
14
1
PK
RND
VLK
20
0
2
1
17
1
LG
LIN
2
1
18
1
VL
OVL
ONR
2
1
19
1
VL
LIN
ONR
2
1
20
1
KL
RHK
2
1
21
1
PK
OVL
KOM
2
1
22
1
PK
OVL
VLK
2
1
23
1
PK
VRK
2
1
24
1
PK
2
1
25
1
VL
2
1
26
1
2
1
27
2
1
3
1
3
Insluitsel
Putnr
Bijlage I: Sporenlijst
LICHT
GL
BR
ZS1
DONKER
BR
GR
KS4
2
DONKER
GR
BR
LZ1
4
DONKER
GR
BR
LZ1
GRIND
DONKER
GR
BR
LZ1
GLS MXX
4
LICHT
GR
BR
LZ1
HK, bs
4
DONKER
GR
BR
LZ1
AW
VLK
44
DONKER
GR
BR
LZ1
HT
OVL
KOM
6
LICHT
GR
BR
LZ1
OVL
ONR
4
DONKER
GR
BR
LZ1
VL
RHK
ONR
6
DONKER
GR
BR
LZ1
1
VL
RHK
ONR
3
DONKER
GR
BR
LZ1
28
1
NV
OVL
ONR
1
XXX
BR
GR
LZ1
1
29
1
PK
OVL
KOM
30
XXX
GR
BR
LZ1
0
1
30
1
NV
OVL
ONR
1
XXX
GR
BR
LZ1
0
3
1
31
1
NV
OVL
ONR
1
XXX
GR
BR
LZ1
0
3
1
32
1
PK
OVL
KOM
52
XXX
GR
BR
LZ1
0
3
1
33
1
PK
OVL
KOM
14
XXX
GR
BR
LZ1
0
3
1
34
1
PK
OVL
VLK
16
XXX
GR
BR
LZ1
0
3
1
35
1
PK
OVL
VLK
6
XXX
GR
BR
LZ1
0
3
1
36
1
PK
OVL
VLK
8
XXX
GR
BR
LZ1
0
3
1
37
1
PK
OVL
VLK
8
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
38
1
PK
RHK
VLK
4
DONKER
GR
BR
LZ1
0
4
1
39
1
GL
LIN
DONKER
BR
GR
LZ1
0
4
1
40
1
NV
RHK
ONR
1
DONKER
GR
BR
LZ1
1
4
1
41
1
PK
RHK
VLK
16
DONKER
GR
BR
LZ1
4
1
42
1
PK
RHK
VLK
26
DONKER
GR
BR
LZ1
4
1
42
1
PK
RHK
VLK
26
GR
BR
LZ1
1
4
1
43
1
PK
RHK
REV
30
DONKER
BR
GR
LZ1
0
HK
4
1
43
2
PK
RHK
REV
30
MIDDEN
BR
GR
LZ1
0
HK
4
1
44
1
NV
RHK
ONR
1
MIDDEN
BR
GR
LZ1
0
HK
4
1
45
1
PK
RHK
VLK
5
MIDDEN
BR
GR
LZ1
0
HK BS
76
GRIND
BS
BS AW BS HK
Vlaknr
Spoornr
Vullingnr
Aardspoor
Vorm_Vlak
Vorm_Coupe
Diepte
Tint
Hoofdkleur
Nevenkleur
Textuur
Gevlekt
1
46
1
PK
RHK
VLK
6
MIDDEN
BR
GR
LZ1
0
4
1
47
1
NV
OVL
ONR
1
LICHT
BR
GR
LZ1
0
BS HK AW
4
1
48
1
KL
OVL
VLK
14
DONKER
GR
GR
LZ1
0
MXX
4
1
49
1
GR
LIN
VLK
28
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
49
2
GR
LIN
VLK
28
LICHT
GR
XXX
LZ1
4
1
50
1
KL
OVL
VLK
12
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
51
1
GR
LIN
KOM
3
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
52
1
GR
LIN
KOM
6
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
53
1
GR
RHK
VLK
18
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
54
1
PK
OVL
VLK
28
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
55
1
PK
RHK
KOM
10
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
56
1
KL
OVL
KOM
62
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
57
1
PK
OVL
KOM
14
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
58
1
PK
OVL
KOM
30
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
59
1
PK
OVL
VLK
24
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
60
1
PK
OVL
KOM
8
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
61
1
PK
VLK
22
GR
BR
LZ1
4
1
62
1
PK
OVL
VLK
8
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
63
1
PK
RHK
KOM
26
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
64
1
PK
RHK
KOM
22
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
65
1
GR
LIN
VLK
5
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
66
1
PK
OVL
VLK
14
DONKER
GR
BR
LZ1
0
4
1
67
1
PK
OVL
VLK
8
DONKER
GR
BR
LZ1
0
4
1
68
1
GR
LIN
VLK
68
XXX
GR
BR
LZ1
0
4
1
69
1
PK
OVL
DONKER
GR
BR
LZ1
4
1
70
1
PK
RND
KOM
16
MIDDEN
GR
BR
LZ1
4
1
70
2
PK
RND
KOM
16
LICHT
GR
BR
LZ1
4
1
71
1
LG
XXX
DONKER
GR
BR
LZ1
1
1
72
1
KL
RHK
3
1
999
1
REC
ONR
4
1
999
1
5
1
999
1
KL
OVL
1
1
1000
1
BV
1
1
3000
1
LO
4
1
3000
1
1
1
5000
2
1
3
1
4 5
VLK
78
hkBS AW
HK
grind
DONKER
ZW
BR
ZS1
ZEER DONKER
GR
BR
ZS2
XXX
DONKER
GR
GL
ZS1
0
XXX
DONKER
BR
GR
LZ1
1
LG
XXX
MIDDEN
GL
BR
ZS1
0
1
LO
XXX
MIDDEN
BR
GL
ZS1
0
5000
1
LG
XXX
XXX
BR
XXX
LZ1
1
5000
1
LG
XXX
XXX
BR
XXX
LZ1
0
1
5000
1
LG
XXX
DONKER
BR
XXX
LZ1
0
1
5000
1
LG
XXX
MIDDEN
BR
BR
LZ1
77
Insluitsel
Putnr 4
HK
1
GRIND
Bijlage II: Vondstenlijst VONDSTNR
PUTNR
VLAKNR
INHOUD
VERZAMEL
1
1
1
SPOORNR VULLINGNR 5
1
MIX
AANV
2
1
1
3000
1
MIX
AANV
3
1
1
6
1
MIX
AANV
4
1
1
3000
1
AW
AANV
5
1
1
3000
1
MIX
AANV
6
1
1
3000
1
MXX
DETC
7
1
1
3000
1
AW
AANV
8
1
1
3000
1
SXX
AANV
9
1
1
3000
1
MIX
AANV
10
1
1
11
1
SXX
COUP
11
1
1
5
1
AW
COUP
12
1
1
6
1
MIX
AFW
13
2
1
5000
1
MIX
AANV
14
2
1
20
1
MIX
PUNT
15
2
1
22
1
MIX
AANV
16
2
1
17
1
MIX
AANV
17
2
1
26
1
MIX
COUP
18
3
1
5000
1
MIX
AANV
19
3
1
32
1
MIX
AANV
20
3
1
5000
1
MIX
AANV
21
3
1
32
1
MIX
COUP
22
3
1
33
1
MIX
COUP
23
4
1
39
1
MIX
AANV
24
4
1
3000
1
MXX
PUNT
25
4
1
3000
1
MIX
AANV
26
4
1
5000
1
MIX
AANV
27
4
1
5000
1
MIX
AANV
28
4
1
44
1
MIX
AANV
29
4
1
5000
1
MIX
AANV
30
4
1
3000
1
MIX
AANV
31
4
1
5000
1
MIX
AANV
32
4
1
5000
1
MIX
AANV
33
4
1
47
1
MIX
AANV
34
4
1
50
1
MIX
AANV
35
4
1
49
1
MIX
COUP
36
4
1
5000
1
MIX
AANV
37
4
1
48
1
MIX
AANV
38
4
1
3000
1
MIX
AANV
39
4
1
5000
1
MIX
AANV
40
4
1
62
1
HK
AFW
41
4
1
68
1
MIX
COUP
42
4
1
54
1
MIX
COUP
43
4
1
71
1
MIX
AANV
44
4
1
5000
1
MIX
AANV
45
4
1
56
1
AW
AFW
46
5
1
5000
1
MIX
AANV
47
4
1
70
2
MIX
COUP
78
PUTNR
VLAKNR
INHOUD
AANTAL
GEWICHT
1
1
SPOORNR VONDSTNR 5
1
BAKSTN
3
12
1
1
3000
2
AW
3
21
1
1
3000
2
SXX
1
153
1
1
6
3
AWG
6
116
1
1
6
3
GLS
7
670
1
1
6
3
MXX
38
2695
1
1
6
3
ODL
10
6
1
1
6
3
OPX
50
26
1
1
3000
4
AW
7
92
1
1
3000
5
MXX
1
22
1
1
3000
6
MXX
2
40
1
1
3000
7
AW
5
35
1
1
3000
8
SXX
1
83
1
1
3000
9
AW
5
27
1
1
3000
9
GLS
1
5
1
1
11
10
SXX
3
760
1
1
5
11
AW
3
2
1
1
6
12
GLS
5
206
1
1
6
12
MXX
6
922
1
1
6
12
OPX
25
8
2
1
5000
13
AW
1
3
2
1
20
14
AW
2
10
2
1
20
14
GLS
9
543
2
1
20
14
MXX
7
1700
2
1
20
14
ODL
1
14
2
1
22
15
AW
1
3
2
1
17
16
AW
1
23
2
1
26
17
BAKSTN
1
15
3
1
5000
18
AW
1
3,6
3
1
32
19
AW
2
40
3
1
32
19
BAKSTN
4
22
3
1
5000
20
AW
4
115
3
1
32
21
AW
2
200
3
1
32
21
BAKSTN
4
760
3
1
33
22
BAKSTN
1
65
4
1
39
23
AW
1
78
4
1
39
23
BAKSTN
1
354
4
1
39
23
GLS
1
111
4
1
3000
24
MXX
1
5
4
1
3000
25
AW
3
12
4
1
3000
25
BOUWMAT
1
33
4
1
5000
26
AW
5
19
4
1
5000
27
AW
2
25
4
1
44
28
AW
1
7
4
1
5000
29
AW
5
19
4
1
5000
29
SXX
1
6
4
1
3000
30
AW
10
185
4
1
5000
31
AW
1
2
4
1
5000
32
AW
4
128
4
1
47
33
AW
1
4
4
1
50
34
AW
5
46
4
1
50
34
BAKSTN
4
111
4
1
49
35
AW
1
77
4
1
49
35
SXX
1
125
79
PUTNR
VLAKNR
INHOUD
AANTAL
4
1
SPOORNR VONDSTNR 5000
36
AW
5
63
4
1
48
37
AW
31
420
4
1
48
37
GLS
19
361
4
1
48
37
MXX
45
14000
4
1
3000
38
AW
1
9
4
1
5000
39
AW
2
51
4
1
62
40
---
0
0
4
1
68
41
BAKSTN
1
161
4
1
68
41
SXX
1
14
4
1
54
42
BAKSTN
1
160
4
1
71
43
AW
10
233
4
1
5000
44
AW
2
18
4
1
5000
44
GLS
1
57
4
1
56
45
AW
1
7
5
1
5000
46
AW
1
11
4
1
70
47
AW
20
147
4
1
70
47
BAKSTN
3
20
80
GEWICHT
Bijlage III: Waardering van de vindplaatsen (R.C.A. Geerts)
Vindplaats 1: nederzetting Late Middeleeuwen/Nieuwe tijd Vindplaats 1 bestaat uit sporen en structuren uit de Late Middeleeuwen/Nieuwe tijd. Een mogelijk bijgebouw is aangetroffen. Dergelijke gebouwen stonden in de regel op een erf, dus deze vindplaats strekt zich uit buiten de proefsleuf. Op basis van de spreiding van de sporen en vondsten zal deze zich waarschijnlijk op het westelijke deel van het perceel bevinden aangezien de sporen in het oosten met name recent van aard zijn. De vindplaats is goed geconserveerd. De verbruining, zoals die bij andere onderzoeken in de omgeving waargenomen is, is op deze locatie minder sterk. Ook zijn de sporen nog tot grote diepte bewaard en zijn ook kleinere grondsporen aanwezig. In de directe omgeving van het plangebied zijn nog geen vindplaatsen uit deze periode onderzocht wat de informatiewaarde hoog maakt, meteen maakt dat de ensemblewaarde middelmatig. Aangezien Heumen in de Late Middeleeuwen ontstaan is, kan deze locatie wel informatie verschaffen over het vroegste deel van de bebouwing en bewoning. Vindplaats 2: afvalkuil uit de Tweede Wereldoorlog Deze vindplaats bestaat uit één kuil waarin afval gedumpt is. Dergelijke afvalkuilen zijn veelal op zichzelf staande fenomenen, iets wat bevestigd wordt door de afwezigheid van structuren uit deze periode in de bestaande historische bronnen.
Afvalkuilen worden gegraven op het moment dat deze nodig zijn, en zijn daarom niet altijd gelegen binnen stellingen of bij andere locaties die intensief gebruikt zijn. Er zijn dan ook geen aanwijzingen dat deze vindplaats groter is of zich uitstrekt buiten het reeds onderzochte areaal. De conservering van deze vindplaats is goed. De kuil was grotendeels intact en nauwelijks verstoord door latere activiteiten, en het vondstmateriaal was goed geconserveerd en er zijn organische resten aangetroffen. De ensemblewaarde van de vindplaats is groot aangezien deze mogelijk met operatie Market Garden in verband gebracht kan worden en daardoor levert deze een hoop informatie op over de gang van zaken in die tijd. Ook het vondstmateriaal kan bij nadere uitwerking uitwijzen van welke mogendheid deze afvalkuil is geweest en daarmee bijdragen aan de geschiedenis van Heumen in deze periode. Deze vindplaats is in zijn geheel onderzocht en als behoudenswaardig te waarderen.
81
Bijlage IV: Determinatielijst metaal, leer en papier
1
C MCU NTC
3 1,3 6,5
HEUN- 3 21
3
HEUN1 21V03.003
1
6
1
C MCU NTC Rookgerei MXX MCU 1
HEUN- 3 21
4
HEUN1 21V03.004
1
6
1
C MFE NTC Verlichting MXX MFE 1
2,5 8
HEUN- 3 21 HEUN- 3 21
5
HEUN1 21V03.005 6 HEUN1 21V03.006
1
6
1
M MFE NTC
Elektra
7 2,8
1
6
1
M MFE NTC
Nood- MXX MFE 1 rantsoen
3
HEUN- 3 21
7
HEUN1 21V03.007
1
6
1
M MFE NTC
Nood- MXX MFE 1 rantsoen
8,2 7,5
HEUN- 3 21 HEUN- 3 21
8
HEUN1 21V03.008 9 HEUN1 21V03.009
1
6
1
M MFE NTC
8 7,5
1
6
1
Nood- MXX MFE 4 rantsoen M MFE NTC Kleding MXX MFE 1
0,2 1,6
HEUN- 3 21
10
HEUN1 21V03.010
1
6
1
M MFE NTC Uitrusting MXX MFE 2
0,6 1,5
HEUN- 3 21
11
HEUN1 21V03.011
1
6
1 M/C MFE NTC
Hygiene MXX MFE 1 3,3 2,5
HEUN- 3 21 HEUN- 3 21
12
HEUN1 21V03.012 13 HEUN1 21V03.013
1
6
1
M MFE NTC
Wapen
MXX MFE 1
25 9,5 3,5
1
6
1
M MFE NTC
Wapen
MXX MFE 1
25 9,5 3,5
HEUN- 3 21 HEUN- 3 21 HEUN- 3 21
14
1
6
1
M MFE NTC
KKM
MXX MFE 1 2,8
0,7
1
6
1
M MFE NTC
KKM
MXX MFE 1 3,4
0,7
1
6
1
M MFE NTC
KKM
MXX MFE 1
HEUN1 21V03.014 15 HEUN1 21V03.015 16 HEUN1 21V03.016
Abr_alg
Sieraad
82
MXX MCU 2
8 2695,00 groen emaille koffiepot, met guden horizontale banden en bloemendecoratie van witte en een gele stip; met verbrand papier
7 2,2 0,7
MXX MFE 1
4
6
0,8
1,2
Gewicht
6
Diameter
1
Hoogte
HEUN1 21V03.002
Breedte
2
Lengte
HEUN- 3 21
Aantal
21 16
Abr_spec
Militair/civiel
C MFE NTC Vaatwerk MXX MFE 1
Artefacttype
Vullingnr 1
Periode
Spoornr 6
Inhoud
Vlaknr 1
Scancode
HEUN1 21V03.001
Volgnr 1
Vondstnr
HEUN- 3 21
Opgr_ID
Putnr
Opmerking
twee helften van een verchroomd koperen armband met hoogrelief versiering en ingelegde blauw plastic knop plat ovale benzine aansteker, deksel iets beschadigd, waardoor interieur met rad zichtbaar is verchroomd koperen reservoir van een olielamp, intern is lont nog aanwezig batterij, koolkern met koperen knop noodrantsoenblik met deksel (als verfpot), fragment noodrantsoenblik met intern laag golfkarton langs wand, mogelijk voor biscuits, volledige hoogte bewaard gebleven noodrantsoenblik, MAE=1, intern een koperen knoop koperen uniformknoop, zoals gedragen op de vroege Battke Dress pattern 37; zat in noodrantsoenblik vnr. 3.008 koperen drukknoop, uitsluitend het deel met de knop wit metalen opgerodle tube met zwart ronde plastic schroefdop; mogelijk voor tandpasta patroonhouder Brengun, leeg patroonhouder Brengun, leeg; met verbrand papier tegen de zijkant kogelpunt h.w. .303, Ball, gebroken kogelpunt h.w. .303, Ball, lichtspoor, leeg opengeklapte .303 huls, slaghoedje ontbreekt; bodemstempel: U <> 1943 VII
Abr_alg
Aantal
Lengte 4
1,2
HEUN- 3 21
18
HEUN1 21V03.018
1
6
1
M MFE NTC
KKM
MXX MFE 1
4
1,2
HEUN- 3 21
19
HEUN1 21V03.019
1
6
1
M MFE NTC
KKM
MXX MFE 1
4
1,2
HEUN- 3 21
20
HEUN1 21V03.020
1
6
1
M MFE NTC
KKM
MXX MFE 1
4
1,2
HEUN- 3 21
21
HEUN1 21V03.021
1
6
1
M MFE NTC
KKM
MXX MFE 1
4
1,2
HEUN- 3 21
22
HEUN1 21V03.022
1
6
1
M MFE NTC
KKM
MXX MFE 1
4
1,2
HEUN- 3 21
23
HEUN1 21V03.023
1
6
1
M MFE NTC
KKM
MXX MFE 1 7,7
1,2
HEUN- 3 21
24
HEUN1 21V03.024
1
6
1
M MFE NTC
KKM
MXX MFE 2 7,7
1,2
HEUN- 3 21
1
HEUN1 21V03.001
1
6
1
M OPX NTC Verpakking OPX OPX 50
7 6,5 0,8
HEUN- 3 21
2
HEUN1 21V03.002
1
6
1
M ODL NTC Uitrusting ODL ODL 8
6 2,8 0,1
HEUN- 5 21 HEUN- 6 21 HEUN- 6 21
1
HEUN1 21V05.001 1 HEUN1 21V06.001 2 HEUN1 21V06.002
1 3000 1
C MCU NTC onbekend MXX MCU 1 2,7 2 1,5
1 3000 1
C MCU NTC
Kleding
MXX MCU 1 3,3 2,6 0,3
1 3000 1
C MCU NTC
Bestek
MXX MCU 1
20 2,2 0,2
HEUN- 12 21
1
1
M MFE NTC
Nood- MXX MFE 3 rantsoen
12 8,5 3
HEUN1 21V12.001
6
1
83
Gewicht
Artefacttype
MXX MFE 1
Diameter
Periode
KKM
Hoogte
Militair/civiel
M MFE NTC
Breedte
Vullingnr 1
Abr_spec
Spoornr 6
Inhoud
Vlaknr 1
Scancode
HEUN1 21V03.017
Volgnr 17
Vondstnr
HEUN- 3 21
Opgr_ID
Putnr
Opmerking
opengeklapte .303 huls, slaghoedje ontbreekt; bodemstempel: WRA 1941 .303 opengeklapte .303 huls, slaghoedje ontbreekt; bodemstempel: WRA 1941 .303 opengeklapte .303 huls, slaghoedje ontbreekt; bodemstempel: R/I\L1942 VIIZ opengeklapte .303 huls, slaghoedje ontbreekt; bodemstempel: R/I\L 1943 VII opengeklapte .303 huls, slaghoedje ontbreekt; bodemstempel: R/I\L 1943 VII opengeklapte .303 huls, slaghoedje ontbreekt; bodemstempel: R/I\L 1943 VII scherpe complete patroon .303; Bodemstempel: R/I\L 1943 VII scherpe complete patroon .303; met vast geroest aan punt een losse lichtspoorkogel met vulling! Bodemstempel: R/I\L 1943 VII 26,00 fragmenten verbrand papier, en karton van een munitie of noodrantsoendoosje, geen leesbare tekst 5,00 fragmenten dun leer of geperst karton (Ersatz Leder), met stiknaad langs de rand, incl. hoekfragment. Oogt als interne versteviging 22,00 gesmolten klomp koper(legering) 40,00 schoengesp, 17e/18e eeuw vork, achterzijde gemerkt: GERO ZILMETA; begin greep een gestileerde Franse lelie, tussen randen is een hamereffect aangebracht 922,00 rantsoenblik, rechthoekig; MAE=3; 1x met oranje rubberband om overgang doos/deksel waterdicht te maken; 2x fragment papier vast aan blik
HEUN2 21V14.001 2 HEUN2 21V14.002 3 HEUN2 21V14.003
HEUN- 14 21
4
HEUN2 21V14.004
HEUN- 24 21 HEUN- 37 21 HEUN- 37 21 HEUN- 37 21
1
HEUN21V24.001 1 HEUN21V37.001 2 HEUN21V37.002 3 HEUN21V37.003
HEUN- 37 21 HEUN- 37 21 HEUN- 37 21 HEUN- 37 21 HEUN- 37 21
4
Lengte 12
1
Nood- MXX MFE 2 rantsoen M MFE NTC Verpakking MXX MFE 1
6
1
M OPX NTC Verpakking OPX OPX 25
4
1
20
1
C MFE NTC Vaatwerk MXX MFE 1
30 22 12
1
20
1
C MFE NTC Vaatwerk MXX MFE 3
32 13
1
20
1
C MCU NTC Verlichting MXX MCU 2
1
20
1
C ODL NTC
Kleding
ODL ODL 2
4
1 3000 1
C MCU NTC
Kleding
MXX MCU 1
4
1
48
1
C MZN NTC
Bouw
MXX MZN 3
4
1
48
1
C MZN NTC Vaatwerk MXX MZN 2
4
1
48
1
C MFE NTC
4
1
48
1
C MFE NTC Vaatwerk MXX MFE 1
fragmenten van geperforeerde en gepuncteerde sierlijst van een olielamp 9 6,5 0,2 fragmenten binnen schoenzool, naad langs rand; letters in cirkel als stempel? 0,7 1,8 5,00 knoop, 19e eeuw, oog afgebroken 30 24 0,2 14000,00 zinkenplaat, afvoer of dakgoot? 14 10 0,2 gegolfd zink, mogelijk van waston 12 21 fragmenten van wit emaille pispotten, met blauw randje; MAE=3 2 18 wit emaille deksel
4
1
48
1
C MFE NTC Vaatwerk MXX MFE 1
22 18 0,2
4
1
48
1
C MCU NTC Verlichting MXX MCU 1
4
1
48
1
C MFE NTC
4
1
48
1
C MFE NTC onbekend MXX MFE 3
31 3,4 0,1
HEUN- 37 9 HEUN4 21 21V37.009 HEUN- 37 10 HEUN4 21 21V37.010 HEUN- 37 11 HEUN4 21 21V37.011 HEUN- 37 12 HEUN4 21V37.012 21
1
48
1
C MFE NTC
24 5,5 4
1
48
1
C MFE NTC onbekend MXX MFE 1
1
48
1
1
48
HEUN- 37 21 HEUN- 37 21 HEUN- 37 21 HEUN- 37 21
4
1
4
Volgnr
Aantal
Gewicht
1
Diameter
HEUN- 14 21 HEUN- 14 21 HEUN- 14 21
Hoogte
1
Breedte
6
Abr_spec
Militair/civiel
1
Abr_alg
Vullingnr
M MFE NTC
Artefacttype
Spoornr
1
Periode
Vlaknr
6
5 6 7 8
13
HEUN21V37.004 HEUN21V37.005 HEUN21V37.006 HEUN21V37.007 HEUN21V37.008
HEUN21V37.013 14 HEUN21V37.014 15 HEUN21V37.015 16 HEUN21V37.016
Inhoud
Putnr
1
Scancode
HEUN1 21V12.002 3 HEUN1 21V12.003 1 HEUN1 21V12.001
Vondstnr
2
Opgr_ID
HEUN- 12 21 HEUN- 12 21 HEUN- 12 21
Opmerking
Sanitair
Vervoer
Bouw
MXX MFE 8
MXX MFE 3
MXX MFE 2
7,5 1
7
3 0,1
7 5
1 0,8
wandfragment wit emaille emmer fragment gloeilamp, grote fitting fragmenten fietsketting bandijzer, met klinknagels; mogelijk van een ton, kuip of vat scharnier, en plaat met knop
0,4
ijzerdraad
C MFE NTC onbekend MXX MFE 1
2,5 4
springveer
1
C MFE NTC
7
48
1
C MFE NTC Verpakking MXX MFE 2
23 14
1
48
1
C MFE NTC Verpakking MXX MFE 1
9
4
1
48
1
C MFE NTC
17 13
4
1
48
1
C MFE NTC
verfblik, met oranjerode inhoud op bodem, mogelijk menie rechthoekig hoog blik, fragmenten rechthoekig hoog blik, met ronde schroefdop, fragment gestileerde gietijzeren poot van een potkachel ijzerdraad, uiteinde gevlochten, waaraan een omgeslagen haak van draadijzer
Bouw
MXX MFE 2
Verwar- MXX MFE 1 ming Gereed- MXX MFE 1 schap
84
21
deksel van een conservenpot 8,00 fragmenten verbrand papier, en karton; enkele zwarte lijnen van opdruk, geen leesbare tekst 1700,00 grijs gemarmerd emaille ovale pan fragmenten platte bakpan
20
4,3 2,7 15
rantsoenblik, rond; MAE=2
9
7
8 5,5
20 0,5
4 0,2
C MFE NTC
MXX MFE 1
32 12
4
4
1
48
1
C MFE NTC
MXX MFE 1
30 17
4
4
1
48
1
C MFE NTC
MXX MFE 1
19 14
4
4
1
48
1
C MFE NTC
Gereedschap Gereedschap Gereedschap Gereedschap
MXX MFE 1
23
HEUN- 37 22 HEUN4 21V37.022 21
1
48
1
C MFE NTC
Gereed- MXX MFE 2 schap
13 14
HEUN- 37 23 HEUN4 21V37.023 21
1
48
1
C MFE NTC
Huishouden
MXX MFE 1
20 13
8
HEUN- 37 24 HEUN4 21 21V37.024
1
48
1
C MFE NTC
Vervoer
MXX MFE 1
22 13
2
Abr_alg 85
5
3
5,5
Gewicht
1
Diameter
48
Hoogte
1
HEUN21V37.018 19 HEUN21V37.019 20 HEUN21V37.020 21 HEUN21V37.021
Breedte
4
18
Lengte
HEUN- 37 21 HEUN- 37 21 HEUN- 37 21 HEUN- 37 21
Aantal
4
Abr_spec
Militair/civiel
25 22
Artefacttype
Vullingnr
Gereed- MXX MFE 1 schap
Periode
Spoornr
C MFE NTC
Inhoud
Vlaknr
1
Scancode
48
Volgnr
1
Vondstnr
HEUN- 37 17 HEUN4 21V37.017 21
Opgr_ID
Putnr
Opmerking
schepblad van een bats, met aan de rand een identiek stuk ijzerdraad geklemd, als vnr 37.016 schepblad van een smalle kleischop riek met 4 tanden riek met 2 tanden in haakse stand tov steel ringsleutel' voor vierkante bout van 3x3, verbogen en gebroken onbekend gereedschap, met 2 handgrepen en scharnierende halfronde buis strijkijzer, hol, aan achterzijde klep voor plaatsen hete kolen paardenbit
Verklarende woordenlijst Antropogene sporen Alle immobiele sporen van menselijke oorsprong, variërend van paalgaten of fosfaatvlekken tot muurresten. AMK Archeologische Monumentenkaart geeft een overzicht van gewaardeerde archeologische terreinen in vier categorieën: 1). Archeologische waarde, 2) Hoge archeologische waarde, 3) Zeer hoge archeologische waarde en 4) Zeer hoge archeologische waarde beschermd. De AMK is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de RCE en de provincies en wordt beheerd door de RCE. Archeologische indicatoren Indicatief archeologisch materiaal dat bij (boor)onderzoek een aanwijzing kan zijn voor de aanwezigheid, ter plaatse of in de nabijheid, van een archeologische vindplaats. Archis Archeologisch Informatie Systeem. Dit door de RCE beheerde systeem bevat informatie over o.a. onderzoeksmeldingen, vondstmeldingen, waarnemingen, complexen en monumenten. 14C Koolstof (radioactieve isotoop), gebruikt voor datering.
CMA Centraal Monumenten Archief. Ex situ Niet ter plaatse. Aanduiding die wordt gebruikt om aan te geven of grondsporen en / of artefacten zich niet meer op de oorspronkelijke plaats in de bodem bevinden. Behoud ex situ is het bewaren van de archeologische informatie door definitief onderzoek (opgraven, documenteren en registreren). IKAW Indicatieve kaart van archeologische waarden, een door de RCE geproduceerde kaart op landelijk niveau met de verwachte relatieve of absolute dichtheid van (bepaalde) archeologische verschijnselen in de bodem. IVO Inventariserend Veld Onderzoek. Het verwerven van (extra) informatie over bekende of verwachte archeologische waarden binnen een onderzoeksgebied, als aanvulling op en toetsing van de archeologische verwachting, gebaseerd op het bureauonderzoek middels waarnemingen in het veld. In situ Achtergebleven op exact de plaats waar de laatste gebruiker het heeft gedeponeerd, weggegooid of verloren. Behoud in situ is het behouden van archeologische waarden in de bodem. KNA Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie. PVA Plan van Aanpak. Een door de opdrachtnemer op te stellen plan voor de uit te voeren werken waarmee beoogd wordt aan de vereisten zoals geformuleerd in het Programma van Eisen en/of het ontwerp te voldoen.
Ook wordt hierin een voorstel gedaan voor de werkwijze waarmee de in het Programma van Eisen en/of ontwerp geformuleerde resultaatsverwachtingen bereikt kunnen worden. PVE Programma van Eisen. Het PvE is een door een bevoegde overheid opgesteld of bekrachtigd document dat de probleem- en doelstelling van de te verrichten werkzaamheden van de vindplaats geeft en de daaruit af te leiden eisen formuleert met betrekking tot het uit te voeren werk. RCE Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. RTS Robotic Total Station. Hiermee worden vlakken direct digitaal ingemeten. Selectieadvies Archeologisch inhoudelijk advies over de behoudenswaardigheid van een vindplaats. Dit wordt opgesteld aan de hand van de waarderingscriteria.
86
Afkortingen in de database
87
88