Bijlage IV Concept programmabegroting 2027 GGD GZ

• Deelname aan projecten en onderzoeken.

Programmabegroting 2027

pagina 24 van 113

Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2027

Technische hygiënezorg bij risico-instellingen en evenementen (Wpg) en toezicht en vergunningverlening bij tattoo- en piercingshops (Warenwet).

•

Inspecties bij risicovolle situaties en instellingen waar meer risico’s op infecties te verwachten zijn, zoals: o Grote evenementen. o Seksinrichtingen. o Opvangvoorzieningen. Toezicht en vergunningverlening bij tattoo- en piercingshops.

Integrale seksuele gezondheidszorg (Wpg).

•

Uitgevoerde Wpg-taken seksuele gezondheidszorg (in samenhang georganiseerd met aanvullende seksuele gezondheidszorg Gelderland-Zuid): o Netwerksamenwerking en deskundigheidsbevordering seksuele gezondheid in de keten. o Preventie-activiteiten met betrekking tot onder andere: Voorlichting aan kwetsbare groepen (preventie van soa, seksueel geweld en ongewenste zwangerschap). Bevorderen van seksuele vorming. Nu Niet Zwanger: bespreekbaar maken van kinderwens, seksualiteit en anticonceptie ter voorkoming van onbedoelde zwangerschap (onderdeel van het landelijke programma Kansrijke Start).

Voorkomen of beperken van gezondheidsschade ten gevolge van blootstelling aan ongunstige milieufactoren (MMK, Wpg).

•

Advisering over de (negatieve) invloeden van milieufactoren op de gezondheid van inwoners. Te denken valt aan adviezen over houtstook, geuroverlast en koolmonoxide. Voorlichting aan gemeenten, instellingen en inwoners op het gebied van milieufactoren en m.b.t. gezonde leefomgeving (ook in de planvormingsfase). (Oriënterend) onderzoek naar blootstelling aan milieufactoren en gezondheidsproblemen. Signalering van ongewenste ontwikkelingen. Verwerking van meldingen, vragen en klachten. Preventie.

•

•

• • •

Programmabegroting 2027

pagina 25 van 113

3.2.2.2 Toezicht Kinderopvang Wat houdt het in? Toezicht Kinderopvang richt zich op het ondersteunen van gemeenten en het Rijk bij het borgen van de kwaliteit van de kinderopvang. Toezicht is één van de pijlers van de publieke gezondheid. Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-2027 Toezicht kinderopvang draagt bij aan veilige en kwalitatieve opvang voor alle kinderen in de regio Gelderland-Zuid. Dit sluit aan bij het strategische thema ‘Gezondheidsbescherming en -bevordering in het sociale en fysieke domein’. Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen betreffen: • De begroting voor ongeplande onderzoeken wordt jaarlijks vastgesteld op basis van het gemiddelde aantal uitgevoerde onderzoeken in de twee voorgaande jaren. In 2025 zijn minder ongeplande onderzoeken (OVR) uitgevoerd en is het herstelaanbod beperkter geweest. Als gevolg hiervan valt de begroting voor 2027 lager uit dan in eerdere jaren. Het blijft echter mogelijk dat de uiteindelijke realisatie hoger zal zijn dan begroot, bijvoorbeeld wanneer in 2027 meer herstelaanbod of onderzoeken voor registratie plaatsvinden dan het gemiddelde van de voorafgaande twee jaren. • Voor de gastouderopvang gelden vanaf 1 juli 2026 uitgebreidere wettelijke kwaliteitseisen. Deze aanscherping leidt ertoe dat inspecties in 2026 en 2027 meer tijd vergen.

Daarnaast is het aannemelijk dat de nieuwe eisen in 2027 leiden tot een toename van het herstelaanbod. • Het Ministerie van OCW heeft aangekondigd dat er voor de komende jaren geen budget beschikbaar wordt gesteld voor de ontwikkeling van toezicht op proceskwaliteit en kwaliteitszorg binnen de voorschoolse educatie (structureel toezicht VE), ook niet in een afgeslankte vorm. Momenteel worden binnen de bestaande kaders verbeterkansen verkend. • In samenhang met de WMO-toezichtstaak wordt de noodzakelijke investering en de licentiekosten voor een nieuwe applicatie toegelicht in paragraaf 3.3.1.2. Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Bijdragen aan veilige en Toezicht houden op kwalitatieve kwaliteit kinderopvang kinderopvang. (Wet kinderopvang en Wet IKK).

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie/ Resultaat 2027 • Inspectie bij 100% van alle locaties voor kinderopvang. • Inspectie bij 50% van alle gastouderlocaties.

3.2.2.3 Publieke gezondheid bij crises en rampen Wat houdt het in? De publieke gezondheidszorg bij crises en rampen richt zich op het borgen van de inzetcapaciteit van de GGD bij calamiteiten en crises, zodat wordt voldaan aan de eisen die zowel de Wet publieke gezondheid als de Wet veiligheidsregio’s stelt. Publieke gezondheid bij incidenten, rampen en crises is benoemd als één van de vier pijlers van de GGD. Dit product is ondergebracht bij AGZ, toch blijft de inzet hiervan GGD-breed. Psychosociale hulp bij ingrijpende gebeurtenissen (PSHi) is als apart facultatief product opgenomen in de begroting van de GGD. De regie voor de PSHi is altijd een verantwoordelijkheid van

Programmabegroting 2027

pagina 26 van 113

gemeenten. Indien gemeenten GGD-inzet vragen voor PSHi wordt dit gezien als facultatieve taak en vindt verrekening op factuurbasis plaats (zie facultatieve producten). Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-2027 Een van de belangrijkste GGD-taken betreft die van crisisorganisatie. Met het sub programma Publieke gezondheid bij crisis en rampen, wordt deze rol ingevuld en wordt voldaan aan de wettelijke eisen op dit gebied. Het biedt het kader voor alle GGD-medewerkers om zich voor te bereiden op hun rol en taak in een crisissituatie of ramp. Daarbij geven we extra aandacht aan kwetsbare groepen ten tijde van een crisis, ramp of ingrijpende gebeurtenis. Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen zijn: • Subsidies vanuit AZO/OTO nemen af in 2027. • De GGD speelt een belangrijke rol in de veiligheid en weerbaarheid van Nederland. Wij zetten hier actief op in via de keten en ook om de GGD-crisisorganisatie, in samenhang met pandemische paraatheid, robuust in te richten zodat snel opgeschaald kan worden vanuit de basis. Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Borgen publieke (Kunnen) uitvoeren van gezondheid bij crisis en GGD-taken, waaronder rampen (Wpg in relatie IZB, MMK, GZO en PSH tot Wvr). in opgeschaalde situaties.

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2027 • Actueel GGD-integraal crisisplan en bedrijfscontinuiteitsplan met daarin opgenomen de aandachtspunten m.b.t. een langlopende crisis. • Oefenen, trainen en opleiden conform deze plannen. • Voorzien in piketfuncties publieke gezondheid voor VRGZ-/GHOR-crisisorganisatie. • Borgen inzet GAGS voor de GHOR.

Wat kost het? Bedragen x € 1.000 Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Algemene Gezondheidszorg

Realisatie

Primaire begroting

Begroting

Raming

Raming

Raming

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Lasten

5.853

6.220

9.494

9.494

8.160

8.160

Baten

-6.004

-6.220

-9.494

-9.494

-8.160

-8.160

Resultaat na belasting

-151

0

0

0

0

0

In het kader van ‘bundelen van vaccinaties’ zijn de massavaccinaties 4-18 jarigen en Covid-19 vaccinaties aan de taken van Algemene Gezondheidszorg toegevoegd. De bijbehorende inkomsten zijn ook naar Algemene Gezondheidszorg overgebracht.

Programmabegroting 2027

pagina 27 van 113

3.2.3

Gezond Leven: Gezonde wijk/gemeente en Gezonde School

Wat houdt het in? Gezondheidsbevordering Het productenboek Gezondheidsbevordering beschrijft de basistaken die worden uitgevoerd door de gezondheidsmakelaars School en Jeugd en de gezondheidsmakelaars Volwassenen. De uren uit het basispakket van de uniforme begroting worden door gezondheidsmakelaars volwassenen en school/jeugd o.a. gebruikt voor het op peil houden van de minimale preventie-en kennisinfrastructuur. Deze infrastructuur vormt het fundament van het gemeentelijk gezondheidsbeleid. Gezondheidsmakelaars voeren in dit kader de volgende taken/werkzaamheden uit: • Adviseren over gezondheidsbeleid gemeenten en scholen o.a. over de invulling van het IZA, GALA en AZWA. • Netwerk onderhouden in gemeente/wijk/school met sport-, zorg- en welzijnspartners o (Mede zorgdragen voor versterken sociale basis). • Dragen zorg voor vertaling van gezondheidsdata naar gemeenten en scholen en de evaluatie op effectiviteit van interventies en aanpakken. • Borging van kennis over gezondheidsbevordering en specifieke thema’s. • Uitvoeren/coördineren van 1 lokaal project. Gemeenten hebben goede ervaringen met gezondheidsmakelaars van de GGD om daadwerkelijk in samenwerking met bewoners en professionals concreet, effectief en efficiënt aan de slag te gaan met gezondheidsbevordering en preventie in de wijk en/of gemeente.

Omdat de vragen en vraagstukken in iedere gemeente/wijk anders zijn, zal ook de inhoudelijke inzet van de lokale gezondheidsmakelaars op maat zijn. Daarom gaan wij ieder jaar met de gemeente in gesprek om samen de focus van onze lokale en regionale inzet te bepalen. Deze inzet is gericht op lokaal maatwerk, aansluitend bij lokale netwerken en gericht op het realiseren van een gezonde(re) leefomgeving. Daar waar dat de effectiviteit en/of efficiency ten goede komt, wordt gezocht naar mogelijkheden om regionaal tot synergie te komen. Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-2027 Vanuit de Wet Publieke Gezondheid (Wpg) heeft de GGD de wettelijke verplichting tot het beschermen, bewaken en bevorderen van gezondheid. Vanuit deze wettelijke grondslag ondersteunen de gezondheidsmakelaars gemeenten bij de uitvoering van het lokaal en regionaal gezondheidsbeleid met hun inhoudelijke expertise en vakkennis op het gebied van collectieve gezondheidsbevordering en het vertalen van (landelijke) ontwikkelingen naar de lokale context. Gezond Leven werkt volgens de leidende principes uit de meerjarenstrategie: Gezond Leven sluit aan bij (behoeften en vragen vanuit) gemeenten en werkt nauw samen met netwerkpartners (netwerkaanpak).

Gezond Leven stimuleert en ondersteunt het organiseren van zorg en ondersteuning dicht bij de burger en het gedifferentieerd investeren voor gelijke kansen voor mensen in kwetsbare situaties, om gezondheidsverschillen te verkleinen. Gezond Leven heeft een belangrijke rol in het strategisch thema ‘Adviseren over preventie en vormgeven van collectieve preventie’. De GGD wil haar collectieve impact op de publieke gezondheid vergroten. Daarom zet Gezond Leven zich steeds meer in voor de regionale preventie infrastructuur en de regionale samenwerking tussen gemeenten, zorg en welzijnspartners, bijvoorbeeld voor de implementatie van de ketenaanpakken. En bundelt de krachten om, gezamenlijk met JGZ en de andere GGD-afdelingen, impact te maken voor gezonde inwoners. Een sterke preventie infrastructuur is een de structuur waarin partijen in een regio, gemeente of wijk samenwerken aan het voorkomen van gezondheidsproblemen en waar iedereen een bijdrage levert om dit op te lossen. Een sterke preventie infrastructuur zorgt ervoor dat preventie zo georganiseerd wordt dat het daadwerkelijk effect heeft, dat zorg, ondersteuning en preventie dicht bij de burgers is en zij toegang

Programmabegroting 2027

pagina 28 van 113

hebben tot basisfunctionaliteiten, preventief aanbod en dat de fysieke en sociale leefomgeving burgers ondersteunt bij het maken van gezonde keuzes. Ontwikkelingen Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), getekend in september 2025, is een uitbreiding op het Integraal Zorgakkoord (IZA) gericht op het verminderen van personeelstekorten in de zorg en het verbeteren van de toegankelijkheid van passende zorg. Het akkoord focust op minder administratie, inzet van technologie, betere samenwerking tussen medisch/sociaal domein en het versnellen van de 'beweging naar de voorkant'. Met AZWA wordt een volgende stap gezet in het beter organiseren van de zorg en ondersteuning voor inwoners. Dit komt onder andere tot uiting in het toewerken naar basisfunctionaliteiten en een basisinfrastructuur, waarmee inwoners passende ondersteuning en meer duidelijkheid en herkenbaarheid wordt geboden over wie waarop aanspreekbaar is voor bijvoorbeeld hulp bij het voorkomen van vallen en bij de aanpak en preventie van obesitas en overgewicht, beweegactiviteiten en inloopvoorzieningen. Het AZWA onderscheidt 5 leefgebieden waarop de basisfunctionaliteiten van toepassing zijn: kansrijk opgroeien, gezonde leefstijl, mentale gezondheid, vitaal ouder worden en gezondheidsachterstanden verminderen en voorkomen.

Met het AZWA komen structurele middelen beschikbaar voor gemeenten voor de publieke gezondheid. Deze zijn bedoeld om de implementatie van ‘evidence based’ methoden, zoals kansrijke start (eerste 1000 dagen) en de ketenaanpakken gericht op overgewicht en obesitas, valpreventie (ouderen), welzijn op recept en mentale gezondheid te implementeren als basisfunctionaliteiten. Ook voorziet AZWA in de structurele versterking van de rol van de GGD in de preventieve infrastructuur. En er komt vanuit AZWA aanvullende inzet op thema’s als dementie en nicotinevrij. De precieze financiële en inhoudelijke afspraken uit het IZWA zijn op dit moment nog niet geheel bekend. De samenwerking wordt steeds meer regio-, gemeente-, afdeling- en domeinoverstijgend De focus voor Gezond leven lag jarenlang vooral bij lokale samenwerking, waarbij iedere gezondheidsmakelaar een stevig lokaal netwerk heeft met een adviserende en ondersteunende rol van de gezondheidsmakelaar vanuit zijn/haar inhoudelijke expertise. Tegelijkertijd zien we, in aanvulling op deze lokale inzet, ook de beweging naar meer gemeente overstijgend werken, zoals voor het versterken van de regionale preventie infrastructuur.

Daarnaast komt, vanuit de Health in All Policies benadering en de ketenaanpakken, de broodnodige samenwerking tussen medisch en sociaal domein, tussen het sociale domein en het fysieke domein en tussen JGZ en Gezond Leven steeds meer op gang. Bovendien wordt het belang van kennisdeling tussen gemeenten, maar ook tussen GGD’en onderling steeds meer erkend, om van elkaar te leren en zo kennis en kunde efficiënt en effectief te kunnen inzetten. Dit vraagt om aanvullende inzet van een overstijgende beleidsmedewerker die de lokale inzet van gezondheidsmakelaars verder kan brengen: op inhoud, domein- en afdelingsoverstijgend, vanuit de gehele regio (bovenlokaal) samenwerken aan gezondheidsbevordering. Deze beleidsmedewerker is nog niet opgenomen in de begroting 2027. Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel

Operationeel doel

Prestatie / Resultaat 2027

Het bevorderen van de gezondheid van inwoners van het werkgebied door het versterken van een preventieve infrastructuur in gemeenten en de regio (Wpg).

De aanpak en het beleid van volksgezondheidsproblemen wordt versterkt.

Per gemeente: (uitvoering en evaluatie van) een uitvoeringsplan op maat op basis van de lokale en regionale prioritering. Per gemeente: een verantwoordingsverslag ter evaluatie, waarin wordt beschreven welke resultaten in het uitvoeringsplan zijn behaald en op welke punten

Programmabegroting 2027

pagina 29 van 113

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel

Prestatie / Resultaat 2027

Operationeel doel

gezondheidsaanpakken zijn versterkt. Het versterken van de regionale preventie infrastructuur.

Het afdelingsoverstijgend, domein-overstijgend en regionaal samenwerken wordt versterkt.

Advisering over en uitvoering van prioritaire opgaven rondom preventie in de regioplannen, het inrichten van duurzame regionale samenwerkingsstructuren en het evalueren én verbeteren van vier ketenaanpakken.

Wat kost het? Bedragen x € 1.000 Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Gezond Leven

Realisatie 2025

Primaire begroting 2026

Begroting

Raming

Raming

Raming

2027

2028

2029

2030

Lasten

2.323

1.743

1.835

1.835

1.835

1.835

Baten

-2.124

-1.743

-1.835

-1.835

-1.835

-1.835

199

0

0

0

0

0

Resultaat na belasting

Met ingang van 2026 is Gezonde Kennis ondergebracht bij Onderzoek, informatie en Advies.

3.2.4

Jeugdgezondheidszorg 0-18 (JGZ)

Wat houdt het in? Met de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) levert de GGD een bijdrage aan het lichamelijk, psychisch en sociaal gezond en veilig opgroeien van de jeugd. De JGZ helpt kinderen om veilig en gezond op te groeien. De JGZ-professionals weten veel over de verstandelijke, lichamelijke, psychische en sociaalemotionele ontwikkeling van kinderen en jongeren. Daardoor kunnen ze problemen in een vroeg stadium opsporen. Ook in de periode van zwangerschap. JGZ is beschikbaar voor alle kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar en hun ouders: In de eerste vier jaar op het consultatiebureau, vervolgens op de basisschool en in het voortgezet onderwijs. Hiermee heeft JGZ (bijna) alle jeugd tot 18 jaar in beeld. JGZ monitort de gezondheid van alle kinderen. Daarnaast geeft JGZ voorlichting, advies en ondersteuning (collectief en individueel) om te ontzorgen en te normaliseren. Als JGZ signaleert dat kinderen, om wat voor reden dan ook, risico lopen om niet veilig en gezond op te groeien biedt JGZ extra ondersteuning aan kinderen en hun ouders en/of leidt JGZ toe naar de zorg die nodig is. JGZ geeft uitvoering aan het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) op de consultatiebureaus (0-4 jaar) en in groepsvaccinaties (4-18 jaar). Het doel is om kinderen te beschermen tegen ernstige infectieziekten.

Ook voert JGZ - onder coördinatie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) - de Neonatale screening (NNS) uit. Dit is een bevolkingsonderzoek waarbij pasgeborenen een hielprik en gehoorscreening krijgen. Het doel is om ernstige aandoeningen en gehoorverliezen vroegtijdig op te sporen om snelle behandeling mogelijk te maken. Dit voorkomt ernstige gezondheids- en leerproblemen.

Programmabegroting 2027

pagina 30 van 113

Het werkgebied van JGZ bestaat uit alle gemeenten in Gelderland-Zuid, inclusief Mook en Middelaar. De Wet publieke gezondheid (Wpg) biedt de wettelijke grondslag voor de taken van JGZ. Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-2027 JGZ werkt volgens de twee leidende principes in de meerjarenstrategie: 1. Aansluiten bij de gemeenten: JGZ sluit als jeugdpartner lokaal aan via consultatiebureaus en scholen. JGZ biedt naast regionale, uniforme dienstverlening ook de mogelijkheid om via facultatieve dienstverlening in te spelen op lokale behoeften. 2. Netwerkaanpak: JGZ is onderdeel van een groot netwerk voor jeugdgezondheidszorg en jeugdzorg en werkt samen met andere professionals, zoals verloskundigen, kraamzorg, de huisartsen, (para)medische professionals, het onderwijs, de lokale jeugdnetwerken en de jeugdhulpverlening. JGZ heeft in dit netwerk een signalerende en adviserende rol en kan toeleiden naar de ondersteuning en zorg die nodig is. JGZ draagt bij aan twee strategische thema’s van de meerjarenstrategie: 1. Informatiegestuurde aanpak als basis voor betrouwbare advisering: Omdat JGZ alle kinderen ziet, zijn er veel data beschikbaar. JGZ wil deze data nog meer vertalen naar informatie voor de gemeenten en scholen. Door kwalitatieve en kwantitatieve informatie aan elkaar te koppelen, kunnen we onze signalerende en adviserende rol beter vormgeven.

Daarbij gebruiken we ook de uitkomsten van de Kind- en Jeugdmonitor die het programma OIA periodiek uitvoert. 2. Adviseren over preventie en vormgeven van groepsgerichte preventie: JGZ hanteert de uitgangspunten van Positieve Gezondheid: Een bredere kijk op gezondheid die focust op veerkracht, welbevinden en andere zaken die het leven betekenisvol maken, zoals meedoen en zingeving. Met die bredere benadering dragen we bij aan het vermogen van kinderen en ouders om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. En om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. JGZ gebruikt hiervoor de GIZ-methodiek (Gezamenlijk Inschatten van Zorgbehoefte). JGZ maakt gebruik van het Groeigidsplatform. Via de website en de app vinden ouders betrouwbare informatie over opvoeden en opgroeien en via de ouderchat kunnen ze vragen stellen. Voor jongeren is er JouwGGD. Ontwikkelingen Jeugdgezondheidszorg (JGZ) -9 mnd tot 4 jaar in regio Rivierenland GGD Gelderland-Zuid heeft met ingang van 2026 de uitvoering van de JGZ -9 mnd tot 4 jaar in de gemeenten Buren, Culemborg, Maasdriel, Tiel, West-Betuwe en Zaltbommel overgenomen van Santé Partners. De komende jaren gaan we de dienstverlening en de begroting harmoniseren. Focus op kwetsbaarheid om verschil in gezondheidskansen te verkleinen JGZ wil nog meer zorg op maat gaan bieden: Aansluiten bij de behoefte en doen wat nodig is.

Dit betekent dat per kind, samen met de ouder(s) en/of de jeugdige zelf, een afweging wordt gemaakt op basis van: Beschikbare (wetenschappelijke) kennis; Praktijkervaring van de professionals; De weerbaarheid en kwetsbaarheid van kind en gezin; De ervaringen, wensen en behoeften van de jeugdige en de ouder(s). Organisatorisch betekent dit dat we - binnen de wettelijke kaders - toewerken naar minder standaard contactmomenten op het consultatiebureau. Door flexibeler te werken ontstaat ruimte voor zorg op maat, niet alleen op het consultatiebureau, maar ook binnen het basis- en voortgezet onderwijs.

Programmabegroting 2027

pagina 31 van 113

Uitbreiding Rijksvaccinatieprogramma (RVP) Om infectieziekten en de gevolgen hiervan terug te dringen, worden regelmatig nieuwe vaccinaties aan het RVP toegevoegd. Voor de uitvoering en de monitoring wordt extra geld gestort in het gemeentefonds. De vaccinaties zelf worden bekostigd door het RIVM. Er staan meerdere wijzigingen voor het RVP op de rol om, mede n.a.v. het advies van de Gezondheidsraad om het Nederlandse RVP meer in lijn te brengen met het vaccinatieprogramma van de World Health Organisation. Het implementeren van de wijzigingen gebeurt over een periode van 5 jaar. Per 2028 zal het nieuwe RVP-schema volledig in werking zijn getreden. Bundelen van vaccineren JGZ neemt deel aan het GGD brede project Bundelen van vaccineren. Het doel is om de vaccinatieactiviteiten binnen GGD Gelderland-Zuid te stroomlijnen en beter af te stemmen op de behoefte van inwoners. Ketenaanpakken in het kader van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) JGZ draagt bij aan de landelijke ketenaanpakken Kansrijke start en Kind naar Gezonder Gewicht. Kansrijke Start zet in op het tijdig signaleren en ondersteunen van (aanstaande) gezinnen in kwetsbare situaties, door samenwerking tussen professionals en het netwerk rondom het gezin.

Kind naar Gezonder Gewicht is een integrale netwerkaanpak voor kinderen (0-18 jaar) met overgewicht/obesitas en hun gezin, gericht op een duurzame leefstijlverandering. Stimuleren mentale gezondheid van jongeren Het doel van JGZ is om de mentale veerkracht van kinderen te versterken om mentale problemen te voorkomen. JGZ biedt ondersteuning door gesprekken op scholen en leidt waar nodig toe naar passende zorg. Op een aantal scholen in Nijmegen wordt aanvullend (facultatief) de STORM-aanpak (Strong Teens and Resilient Minds) uitgevoerd. Deze methode stimuleert de ontwikkeling van een positief zelfbeeld, weerbaarheid en veerkracht. Pilot heupmetingen met behulp van AI JGZ neemt met een aantal consultatiebureaus deel aan een onderzoek van het Radboudumc (afdeling Radiologie) naar het gebruik van AI-ondersteunde echografie op het consultatiebureau. De betreffende jeugdartsen voeren bij alle kinderen van 3 maanden een echo van de heupstand uit op het consultatiebureau. Het ziekenhuis beoordeelt de beelden. Het doel van de pilot is om heupafwijkingen preventief beter op te sporen en zo onnodige verwijzingen naar het ziekenhuis tegen te gaan. Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel

Operationeel doel

Prestatie / Resultaat 2027

Een bijdrage leveren aan het lichamelijk, psychisch en sociaal gezond en veilig opgroeien van de jeugd (Wpg).

Systematisch volgen, beoordelen van de ontwikkeling, tijdig signaleren, ontzorgen en normaliseren.

•

Preventieve voorlichting, advies, instructie en begeleiding.

•

• •

•

•

Programmabegroting 2027

Uitvoering Basispakket -9 maanden tot 18 jaar. Risicosignalering -9 maanden tot 18 jaar. Uitvoering RVP. Ouderbegeleiding bij kwetsbare zwangere. Ondersteuning bij opvoeding en ouderschap -9 maanden tot 18 jaar. Gezondheidsbevordering / het versterken van een gezonde leefstijl 4-18.

pagina 32 van 113

Wat willen we bereiken? Strategisch doel

Wat gaan we ervoor doen? Operationeel doel

Prestatie / Resultaat 2027

Samenwerken met interne en externe ketenpartners

• • • •

Adviseren van gemeenten en scholen. Monitoren.

•

•

Interne GGD-brede samenwerking. Netwerkversterking met ketenpartners 0-4. Netwerkversterking op en rond scholen. Samenwerking met en binnen gemeenten op het terrein jeugd. Monitoring en oplevering bruikbare gegevens t.b.v. advisering en verantwoording. Advisering.

Wat kost het? Bedragen x € 1.000 Jeugdgezondheidszorg

Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Primaire Realisatie Begroting begroting 2025 2026 2027

Raming

Raming

Raming

2028

2029

2030

Lasten

15.900

15.403

21.206

21.206

21.206

21.206

Baten Resultaat na belasting

-16.014 -115

-15.403 0

-21.206 0

-21.206 0

-21.206 0

-21.206 0

Programmabegroting 2027

pagina 33 van 113

3.3

Uniforme taken die door de gemeenten vanwege beleidsmatige keuzes zijn belegd bij de GGD

3.3.1.1 Forensische geneeskunde Wat houdt het in? De gemeenten hebben de rol in het kader van de Wet op de lijkbezorging beleidsmatig bij de GGD belegd. Met de invulling van deze rol ondersteunt de GGD gemeenten, Rijk en netwerkpartners bij het borgen van de kwaliteit van de forensische geneeskunde. Er is een groot tekort aan forensisch geneeskundigen ontstaan door hoge uitstroom wegens pensionering en lage instroom van nieuwe artsen. Om de taken van de GGD toekomstbestendig te maken, werkt GGD Gelderland-Zuid bovenregionaal samen met vier andere GGD'en in de regio OostNederland en met name met de Veiligheids- en gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM). Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-2027 Gemeenten worden geholpen om te borgen dat de (kwetsbare) gebruikers van de betreffende voorzieningen erop kunnen vertrouwen dat de geboden diensten en zorg van goede kwaliteit zijn en dat er continuïteit is in de dienstverlening van Forensische Geneeskunde. Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen zijn: • Er is een grote schaarste aan forensisch geneeskundigen. Het lukt de GGD nog maar moeizaam om dienstroosters voor forensisch geneeskundigen rond te krijgen. De IGJ, OM en Politie zijn in eerdere jaren gewaarschuwd dat dit op enig moment niet meer lukt (‘code zwart’). Ook in 2027 blijft dit risico aanwezig.

• Landelijk wordt onderzocht wat een goede structuur en governance van forensische geneeskunde is om toekomstbestendig te zijn bij toenemende schaarste van forensische artsen. Aan het uitwerken hiervan zijn incidentele kosten verbonden. In de regio Oost Nederland werken 5 GGD’en intensief samen om te zorgen voor continuïteit in forensische dienstverlening. De samenwerking (in een SLA vastgelegd) met Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) verloopt goed en blijft gecontinueerd. • De schaarste aan forensisch artsen zorgt net als in 2026 voor een aanzienlijk financieel risico. Vooral de opdrijvende werking die deze schaarste op de tarieven voor ZZP’ers heeft, speelt hierin een grote rol. Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Bijdragen aan Bieden van continue kwaliteitsborging foren- beschikbaarheid en sische opsporing. inzet van forensisch geneeskundige expertise voor lijkschouw (Wet op de lijkbezorging).

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2027 • Uitvoering van lijkschouwen bij vermoeden van niet-natuurlijk overlijden en euthanasie.

• Versterkte samenwerking binnen werkgebied 1, met VGGM, met als doel de kwetsbaarheid van personeel te ondervangen en ‘code zwart’ te voorkomen.

• Versterkte samenwerking met GGD’en in regio Oost (KON-regio).

• Onderzoek van landelijke structuur voor forensische geneeskunde.

Programmabegroting 2027

pagina 34 van 113

3.3.1.2 Toezicht Wmo Wat houdt het in? De gemeenten zijn sinds 2015 verantwoordelijk voor de kwaliteit van de geboden ondersteuning in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo). Voor de uitvoering van het toezicht hierop hebben de gemeenten van de regio Gelderland-Zuid (inclusief gemeente Mook en Middelaar) GGD Gelderland-Zuid aangewezen. Wmo-toezicht is daarmee een onderdeel in een bredere keten gericht op kwaliteit, rechtmatigheid en handhaving. Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-2027 Mensen met een kwetsbaarheid krijgen onze extra aandacht. Het goed uitvoeren van Wmo-toezicht heeft daarin een belangrijke rol. Iedere inwoner die afhankelijk is van Wmo-ondersteuning, heeft het recht op veilige en kwalitatief goede ondersteuning. Wij zien erop toe dat zorgaanbieders de kwaliteitsnormen die in de Wmo en door de gemeenten zijn gesteld, naleven zodat kwetsbare inwoners de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. Daarnaast stimuleren we aanbieders om optimaal te leren van calamiteiten en geweldsincidenten. Hiermee draagt Wmo-toezicht bij aan het versterken van samenwerking tussen zorg en veiligheid ten behoeve van een betere inwonersondersteuning. Wmo-toezicht sluit aan bij het strategische thema ‘Informatiegestuurde aanpak als basis voor betrouwbare advisering'.

Op basis van de informatie in de monitor kan Wmo-toezicht een stevigere signalerende rol richting de gemeenten innemen en kan gericht advies worden geven over gemeentelijk beleid en preventieactiviteiten. Voor de verdere ontwikkeling van de monitor/dashboard gebruiken we de data die door de nieuw aan te schaffen applicatie gegenereerd kan worden. Dit was niet mogelijk in het oude systeem. Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen zijn: • Voor de professionalisering van de Wmo-toezichtstaak is het noodzakelijk aan te sluiten bij gemeentelijke en landelijke ontwikkelingen. Daarvoor is aanvullende beleidscapaciteit nodig. Toezicht levert waardevolle signalen op over kwaliteit, rechtmatigheid en risico’s bij de Wmovoorzieningen waarvoor de gemeenten wettelijk verantwoordelijk zijn. Zonder structurele beleidscapaciteit kunnen deze signalen onvoldoende worden vertaald naar prioriteiten binnen het uitvoeren van de toezichtstaak en de benodigde kwaliteit, ook in afstemming met gemeentelijk en landelijk beleid. • Het is van belang om, in samenhang met Toezicht Kinderopvang (zie paragraaf 3.2.2.2), te investeren in een nieuwe applicatie. Het huidige systeem ondersteunt de uitvoering van het Wmo-toezicht onvoldoende. Beide toezichtdomeinen kennen een groeiende behoefte aan gestructureerde dossiervorming, data-analyse en monitoring. Dit is met de huidige systemen beperkt mogelijk.

Een nieuwe applicatie draagt bij aan een efficiëntere en effectievere uitvoering van toezicht door standaardisering en automatisering van processen én dossiervorming. In het huidige systeem dient alles handmatig ingevuld te worden en werken de toezichthouders in totaal met 4 verschillende applicaties. De nieuwe applicatie laadt nieuwe aanvragen/meldingen en opgevraagde documenten automatisch in. In de nieuwe situatie wordt er gewerkt met 2 systemen (waarvan één de GIR is). De nieuwe systemen worden waar mogelijk aan elkaar gekoppeld en leveren de benodigde data voor doorontwikkeling van monitoring. Een centrale applicatie stroomlijnt het proces, verbetert de kwaliteit, efficiëntie van werken en vermindert de foutgevoeligheid. Hiermee is dit een toekomstbestendige oplossing voor een professionaliseringsslag van de toezichtdomeinen. Dit stelt ook gemeenten beter in staat om beleid tijdig bij te sturen en gerichte preventieactiviteiten te ontwikkelen.

Programmabegroting 2027

pagina 35 van 113

Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Bijdragen aan veilige Erop toezien dat en kwalitatieve zorgaanbieders de ondersteuning in het kwaliteitsnormen die in de kader van de Wet Wmo en door de gemeenten maatschappelijke zijn gesteld naleven, zodat ondersteuning (Wmo kwetsbare inwoners de 2015). ondersteuning krijgen die ze nodig hebben.

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie/ Resultaat 2027 • Toezicht naar aanleiding van meldingen van calamiteiten en geweldsincidenten (incl. hertoetsen).

•

Signaalgestuurd toezicht.

Wat kost het? Bedragen x € 1.000 Werkveld beleidsmatig belegd bij de GGD Algemene Gezondheidszorg

Realisatie 2025

Primaire begroting 2026

Begroting

Raming

Raming

Raming

2027

2028

2029

2030

Lasten

1.110

1.355

1.528

1.528

1.528

1.528

Baten

-1.382

-1.355

-1.528

-1.528

-1.528

-1.528

Resultaat na belasting

-272

0

0

0

0

0

3.3.2

Bijzondere Zorg (Meldpunt BZ)

Wat houdt het in? De afdeling Bijzondere Zorg bestaat uit twee onderdelen: 1. Het Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ), inclusief het Interventieteam, biedt ondersteuning aan sociaal kwetsbare mensen, die niet direct om zorg vragen, maar deze wel nodig hebben: De zogenaamde Oggz-doelgroep (Openbare geestelijke gezondheidszorg). Het werkgebied is de regio Gelderland-Zuid en de gemeente Mook en Middelaar, behalve de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel. Dit betreft een uniforme taak van de GGD. MBZ heeft daarnaast meerdere facultatieve taken. Deze worden beschreven bij de werkveld specifieke taken. 2. De Centrale toegang voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang (BW/MO). Dit betreft een facultatieve taak voor alle gemeenten in Gelderland-Zuid en de gemeenten Mook en Middelaar en Gennep (Gennep alleen maatschappelijke opvang), behalve de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel. Deze wordt beschreven bij de werkveld specifieke taken. De wettelijke grondslag voor de taken van Bijzondere Zorg is de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en voor een klein deel de Wet verplichte GGZ (Wvggz). Samenhang met meerjarenstrategie 2024-2027 De afdeling Bijzondere Zorg werkt (conform GGD-breed beleid) voor de uitvoering van de taken vanuit de twee leidende principes uit de meerjarenstrategie: aansluiting bij de gemeenten en de netwerkaanpak.

Daarnaast geeft de afdeling Bijzondere Zorg uitvoering aan de strategische thema’s: 1. Informatiegestuurde aanpak als basis voor betrouwbare advisering; 2. Versterken samenwerking zorg en veiligheid ten behoeve van een betere inwonerondersteuning. Voor MBZ en Centrale toegang BW/MO betekent dat het volgende: • MBZ en de Centrale toegang BW/MO hebben per gemeente of wijk (voor gemeente Nijmegen) een aandachtsfunctionaris die de verbinding maakt met het lokale netwerk.

Programmabegroting 2027

pagina 36 van 113

•

MBZ opereert op het snijvlak van zorg en openbare orde en veiligheid: o Extern: door samenwerking met lokale netwerken en zorg- en veiligheidspartners kunnen sociale veiligheidsproblemen van inwoners vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt. o Intern door de samenwerking tussen MBZ en Veilig Thuis te intensiveren. We noemen Bijzondere Zorg en Veilig Thuis ‘geëscaleerde zorg’ binnen de GGD. Het uitgangspunt is dat elke aanmelding, traject of onderzoek bij deze afdelingen één traject te veel is. Onveilige en geëscaleerde situaties willen we te allen tijde zien te voorkomen. • MBZ investeert in een goede aansluiting tussen de geestelijke gezondheidszorg en het sociaal domein, waaronder de openbare geestelijke gezondheidszorg. • De monitors van MBZ en de Centrale toegang BW/MO bieden informatie over de doelgroep en de trajecten van de afdeling Bijzondere Zorg, zie ook het Programma Onderzoek Informatie & Advies (OIA). Op basis van de informatie in de monitors heeft Bijzondere Zorg een signalerende rol richting de gemeenten en kan gericht advies worden geven over gemeentelijk beleid en preventieactiviteiten. Ontwikkelingen Stijging aantal trajecten bij Meldpunt Bijzondere Zorg In de afgelopen jaren is het aantal uniforme trajecten dat Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ) uitvoert fors toegenomen: van 742 in 2018 naar 1.717 in 2025.

Uniforme trajecten MBZ

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Consultatie en advies

245

229

325

787

948

1021

1009

1023

Bijzondere Zorg-trajecten

497

810

1.117

624

569

508

529

694

Totaal

742 1.039 1.442 1.411 1.517 1.529

1.538

1.717

Sinds 2021 is melding gemaakt van de stijging van het aantal trajecten dat MBZ uitvoert. De hiermee gepaard gaande gestegen kosten zorgden voor een tekort van € 500K. Met de structurele bijdrage van € 300K met ingang van 2025 is het tekort gedaald tot € 200K. Hiervoor is nog geen structurele oplossing. De gemeenten en MBZ hebben in 2022 regionale samenwerkingsafspraken gemaakt. Het doel is om meldingen en casussen sneller op de juiste plek te krijgen, waardoor het aantal trajecten bij MBZ afneemt. De afspraken hebben geleid tot kortere lijnen tussen de sociale teams en MBZ, waardoor de samenwerking beter verloopt. In het aantal trajecten zien we nog niet het gewenste effect: Het aantal uniforme trajecten was in de afgelopen jaren gestabiliseerd, maar niet substantieel verminderd. Ook in 2025 is het aantal trajecten weer gestegen ten opzichte van voorgaande jaren. Daarnaast signaleren we dat Bijzondere Zorg meer tijd kwijt is per traject MBZ, vanwege het gebrek aan doorstroom in opvangvoorzieningen en wachtlijsten bij zorg-organisaties. Ook neemt de zwaarte en de complexiteit van casuïstiek toe. Omdat de stijging van het aantal trajecten, ondanks de kortere lijnen en afspraken met gemeenten, jaar in jaar uit doorzet, stelt de GGD voor om de € 200.000 structureel toe te voegen aan het budget van BZ.

Pilot Beschermd Wonen voor inwoners zonder diagnostiek Een van de voorwaarden voor beschermd wonen is het beschikken over aantoonbare en/of recente diagnostiek. Medio 2025 is een regionale pilot gestart waarbij inwoners die onplanbare zorg nodig hebben, maar niet beschikken over aantoonbare en/of recente diagnostiek, toegang kunnen krijgen tot Beschermd Wonen. Het doel van de pilot is om te onderzoeken in hoeverre Beschermd wonen een passende oplossing is voor deze doelgroep en wat de omvang en kenmerken van deze doelgroep zijn. De pilot duurt tot medio 2027. Aan het einde van de pilot wordt op basis van een evaluatie het vervolg bepaald.

Programmabegroting 2027

pagina 37 van 113

Recht op maatschappelijke opvang voor EU-burgers Er is al lange tijd veel onduidelijkheid over het recht op opvang voor EU-burgers, zowel landelijk als regionaal. Daarom heeft de Rijksoverheid in afstemming met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een checklist ontwikkeld, die helpt te bepalen of er sprake is van recht op gelijke behandeling en of een EU-burger dus mogelijk voor een Wmo-voorziening in aanmerking komt. Centrumgemeente Nijmegen heeft de Centrale toegang BW/MO gevraagd om uitvoering te geven aan een pilot. Het doel is om te onderzoeken of de Centrale toegang door het gebruik van de checklist helder krijgt welke rechten een EU-burger heeft opgebouwd, om vervolgens te kijken of iemand recht heeft op maatschappelijke opvang. De pilot moet ook inzicht geven in de consequenties van deze beleidswijziging voor bijvoorbeeld het perspectief van herstel van de cliënt, de werkzaamheden van de Centrale toegang BW/MO en voor het aantal opvangplekken. Nationaal en regionaal actieplan dakloosheid-Eerst een thuis Het Nationaal Actieplan Dakloosheid vraagt in essentie om op een totaal andere manier te kijken naar dakloosheid. Het plan stelt de ambitie om dakloosheid in Nederland fors en structureel terug te dringen, waarmee aangesloten wordt bij de Verklaring van Lissabon om dakloosheid in 2030 te beëindigen.

In aansluiting daarop heeft de regio Gelderland-Zuid in 2025 een regionaal actieplan opgesteld met vier hoofddoelen: 1. Wonen eerst 2. Voorkomen is beter dan genezen 3. Het vergroten van financiële bestaanszekerheid 4. Uitvoering versterken. De uitwerking van dit actieplan kan consequenties hebben voor de werkzaamheden van de afdeling Bijzondere Zorg. Wijk GGD Sinds april 2022 voeren Ixta Noa en MBZ de Wijk GGD uit in de gemeenten Berg en Dal, Heumen en Mook en Middelaar. Door de Wijk GGD sluit MBZ intensiever en laagdrempeliger aan op de vragen en zorgen van inwoners en het lokale netwerk. De drie gemeenten hebben de dienstverleningsovereenkomst verlengd voor de jaren 2025 tot en met 2027. Doordecentralisatie beschermd wonen Onderdeel van de doordecentralisatie van beschermd wonen van centrumgemeenten naar alle gemeenten is de invoering van het woonplaatsbeginsel. Deze ontwikkeling heeft een flinke impact op de werkwijze van de Centrale Toegang BW/MO. Het wetsvoorstel is ingediend, maar het is onduidelijk wanneer de Wet woonplaatsbeginsel ingaat. Netwerk Sluitende Aanpak (psychische en sociale kwetsbaarheid) Binnen het Netwerk Sluitende Aanpak (vanaf 2017) is in het najaar 2023 de Samenwerkplaats Sluitende Aanpak gestart.

Het betreft een leerprogramma van 4 jaar voor heel Gelderland-Zuid over thema’s in de netwerksamenwerking tussen de GGZ, de eerste lijn en het sociaal domein. Het belang van een vitale wijk om psychische kwetsbaarheid te kunnen ondervangen is groot. Er wordt o.a. een transformatieplan opgesteld voor de inrichting van een mentaal gezondheidsnetwerk om de toegang tot de GGZ goed te organiseren en de verbinding met het sociaal domein te versterken. MBZ is partner in het netwerk Sluitende Aanpak en neemt actief deel aan verschillende leeractiviteiten in de Samenwerkplaats. Financiering van de Samenwerkplaats is geborgd met ZonMw gelden, cofinanciering door gemeenten en zorgverzekeraars en door inkind-deelname van de I-GGZ partners. Integrale Suïcidepreventie Met ingang van 1 januari 2026 is de Wet Integrale Suïcidepreventie (onderdeel van de Wpg) van kracht. Volgens de wet hebben gemeenten een wettelijke taak in het organiseren van suïcidepreventie; gemeenten hebben een inspanningsverplichting en kunnen zelf bepalen hoe zij dit beleid vormgeven. Binnen een jaar na vaststelling van de Landelijke nota Gezondheidsbeleid (zie boven) moeten zij hun gemeentelijk beleid suïcidepreventie opstellen. Jaarlijks is er € 10 miljoen beschikbaar voor alle gemeenten gezamenlijk om dit beleid op te stellen en te implementeren.

Programmabegroting 2027

pagina 38 van 113

Gemeenten in Gelderland-Zuid zijn momenteel in gesprek met de GGD en Pro Persona om te komen tot een regionale aanpak rondom suïcidepreventie. Wat willen we bereiken? Strategisch doel Het doelmatig en doeltreffend uitvoeren van de Oggz-taken (Wmo).

Operationeel doel Het voorkomen en verminderen van sociale uitsluiting van kwetsbare mensen, die vaak meervoudige problemen hebben (Oggz), door vroegtijdig signaleren en beïnvloeden van risicofactoren en beschermende factoren (Wmo).

Sluitend netwerk organiseren voor kwetsbare mensen.

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2027 • Aanname van meldingen (meldpunt). • Consultatie en Advies. • Triage van de melding: beoordelen van de gezondheids-, zorg- en overlastsituatie.

•

Uitvoering van trajecten en toeleiding naar reguliere zorg.

•

Coördinatie Interventieteams (IVT). Deelname medewerkers Bijzondere Zorg aan IVT.

•

Dakloze mensen gedurende de winterperiode op een verantwoorde wijze opvangen.

•

•

•

•

Systematisch volgen van kwetsbare groepen, beoordelen van de ontwikkeling, tijdig signaleren en bijstellen. Het in kaart brengen van de omvang van kwetsbare groepen.

•

•

Monitoring van de gevoelstemperatuur in de periode van 1 november tot 1 mei. Start en beëindiging van de winteropvang op basis van de gevoelstemperatuur en communicatie met ketenpartners hierover. Het aanjagen van het samenstellen en bijhouden van de buitenslaperslijst. Het zoeken van buitenslapers bij erg koude gevoelstemperatuur (fase 2 protocol winteropvang). Bijdrage aan de uitvoering en doorontwikkeling van de BZ-monitor. Informatie en advies over kwetsbare groepen aan de gemeenten.

Het verstevigen van de signalerende en adviserende rol van MBZ aan gemeenten zodat gemeenten meer/beter kunnen inzetten op preventie.

Programmabegroting 2027

pagina 39 van 113

Het doelmatig en doeltreffend uitvoeren van de taken in het kader van de Wvggz

Het bieden van een hoorfunctie voor personen bij wie het voornemen is om een crisismaatregel te nemen.

•

24/7 bereikbaarheid t.b.v. het horen (onderwerp van gesprek).

Gemeenten met een Verkennend Onderzoek adviseren over het al dan niet aanvragen van de zorgmachtiging.

•

Aanname en triage van meldingen Wvggz. Uitvoering van Verkennende Onderzoeken en advisering gemeenten binnen de wettelijke termijn.

•

Wat kost het? Bedragen x € 1.000 Werkveld beleidsmatig belegd bij de GGD Bijzondere Zorg

Realisatie 2025

Primaire begroting 2026

Begroting

Raming

Raming

Raming

2027

2028

2029

2030

Lasten

2.879

3.069

3.429

3.429

3.429

3.429

Baten

-2.941

-3.069

-3.429

-3.429

-3.429

-3.429

-61

0

0

0

0

0

Resultaat na belasting

3.3.3

Veilig Thuis

Wat houdt het in? Veilig Thuis Gelderland-Zuid is het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling en Huiselijk geweld, zoals beschreven in hoofdstuk 4 van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Als er sprake is van (vermoedens van) kindermishandeling of huiselijk geweld, dan is Veilig Thuis er 24/7 om meldingen aan te nemen of adviezen te geven. Dit kan via het landelijk telefoonnummer (0800-2000) overdag, dan wel buiten kantoortijden via een bereikbaarheidsdienst die op Gelders niveau is vormgegeven door de drie Veilig Thuis-organisaties. Veilig Thuis richt zich op het snel stoppen van het huiselijk geweld, de kindermishandeling of ouderenmishandeling en het bijdragen aan duurzame oplossingen. Veilig Thuis biedt zelf geen hulp. Veilig Thuis neemt de melding aan, beoordeelt deze en organiseert vervolgens de hulp die nodig is. Soms is snel duidelijk welke problemen er zijn en welke hulp nodig is. Dan wordt advies gegeven aan de melder over te nemen stappen of er wordt geadviseerd om de situatie bij het wijkteam onder de aandacht te brengen. Veilig Thuis handelt volgens het landelijk Handelingsprotocol (vernieuwd in 2025). Samenhang met Meerjarenstrategie 2024-2027 Veilig Thuis werkt vanuit het Inspirerend Kader, de besturingsfilosofie en de leidende principes van de GGD, zoals genoemd in de Meerjarenstrategie 2024-2027.

Daarnaast vult Veilig Thuis, samen met Bijzondere Zorg, voor een groot deel het strategisch thema ‘Versterken samenwerking zorg en veiligheid ten behoeve van een betere inwonersondersteuning’ in. Bij Veilig Thuis en Bijzondere Zorg komen de politiemeldingen van de regio Gelderland-Zuid binnen. Veilig Thuis zal zich de komende jaren richten op verdere samenwerking tussen het zorg en veiligheids-domein binnen de GGD om verbeteringen voor de inwoners van onze gemeenten te realiseren. Om structurele onveiligheid zoveel mogelijk te voorkomen is blijvende investering nodig in de samenwerking en afspraken met

Programmabegroting 2027

pagina 40 van 113

netwerkpartners in de zorg-straf keten, met politie, justitie, jeugdzorg, veiligheidshuis, reclassering en de gemeentelijke sociale wijkteams. Via ons gemeentelijk dashboard, beschikbaar gesteld voor alle gemeenten in Gelderland-Zuid, dragen we bij aan het strategisch thema ‘Informatiegestuurde aanpak als basis voor betrouwbare advisering’. Ontwikkelingen Toekomstscenario voor de Gezins- en Jeugdbeschermingsketen In opdracht van de VNG, de Ministeries van J&V en VWS is in 2021 een toekomstscenario voor een nieuwe inrichting voor de Nederlandse jeugd- en gezinsbescherming ontwikkeld. Het uitgangspunt is dat gezinnen eerder, beter en meer samenhangend geholpen worden, zodat onveilige situaties sneller worden doorbroken en gedwongen maatregelen zo veel mogelijk worden voorkomen. In Gelderland-Zuid wordt in de proeftuinen in Nijmegen en Zaltbommel ervaring opgedaan met het werken volgens dit Toekomstscenario. De resultaten zijn positief. De samenwerking tussen de verschillende organisaties binnen de proeftuinen laat zien dat het werkt. De onderlinge lijnen zijn kort en de direct betrokkenen ervaren een lage drempel binnen hun woonplaats of wijk.

Naar de wens van het algemeen bestuur van de GGD, zal in samenwerking met de gemeenten onderzocht worden of de werkwijze van de proeftuinen, waarbij binnen de wettelijke kaders de gehele keten anders wordt georganiseerd, verder verbreed kan worden in de regio. Dit zal hoogstwaarschijnlijk organisatorische consequenties hebben voor zowel de GGD/Veilig Thuis als ook voor de andere deelnemende partijen. Momenteel is er geen zicht op de impact van het Toekomstscenario t.a.v. kwaliteit van dienstverlening, transitieperiode en kosten. Ook de invloed van het Toekomstscenario op de Programmabegroting GGD 2027 is op dit moment niet bekend. Na de vorming van een nieuw Kabinet in 2026 zal hier naar verwachting meer duidelijkheid over komen. Continu tevredenheidsonderzoek Sinds 2024 voert Veilig Thuis een jaarlijks terugkerend tevredenheidsonderzoek uit onder ketenpartners, direct betrokkenen en medewerkers. Op basis van de resultaten van deze onderzoeken zijn in 2025 twee thema’s geselecteerd waarop verbeterprojecten zijn gestart, te weten: ‘Kwaliteit-Kwantiteit’ en ‘Persoonlijke ontwikkeling, vitaliteit en gezondheid’. Per thema is een groepje medewerkers aan de slag gegaan met concrete verbeterpunten. Op deze manier blijft Veilig Thuis zijn dienstverlening continue verbeteren.

Continue aanpak werkvoorraad Om bij meer diensten van Veilig Thuis de wettelijke termijn te halen, is VT in 2024 gestart met een toekomstbestendige ‘drietraps’-aanpak van de werkvoorraad. In 2025 en 2026 is deze aanpak voortgezet. De aanpak houdt het volgende in: 1. Veilig Thuis pakt alle eenmalige meldingen uit de werkvoorraad op, beoordeelt de veiligheid en stuurt een brief naar de direct betrokkenen. Het triagebesluit is dat er geen vervolgstappen bij VT nodig zijn óf dat VT overdraagt naar het gezin/huishouden. 2. Ook kijkt VT naar de overige meldingen. Een taskforce pakt iedere maand 30-40 meldingen op en handelt deze versneld af. Te beginnen bij de meldingen die het langst op de werkvoorraadlijst staan. Deze meldingen worden gecheckt op inhoud, via een multidisciplinair overleg en versneld afgehandeld. 3. Aanvullend is VT gestart met de zogenaamde triagetafel. VT gaat langs bij het wijkteam met casussen uit de betreffende gemeente. Aan de triagetafel worden de meldingen op inhoud besproken en aangevuld samen met het wijkteam, om zo tot een gezamenlijk triagebesluit te komen. In 2025 is de triagetafel gestart in Beuningen en Neder-Betuwe. Femicide en intieme terreur Femicide en intieme terreur zijn inmiddels onderdeel geworden van de VT-werkgroep Zorg en Straf. Alle medewerkers van VT hebben een webinar gevolgd over femicide en intieme terreur.

In 2025 was de werkgroep betrokken bij de ontwikkeling van de nieuwe overlegtafel Huiselijk geweld, Intieme

Programmabegroting 2027

pagina 41 van 113

terreur en Stalking bij het Zorg- en Veiligheidshuis. Deze overlegtafel gaat in 2026 van start en VT sluit daarbij aan. Ten slotte sluit VT aan bij het 2-jaarlijks overleg femicide/intieme terreur dat de gemeente Nijmegen organiseert. Wat willen we bereiken? Strategisch doel Een veilig thuis voor iedereen, jong en oud, in samenwerking met de keten.

Operationeel doel De wachttijd voor de direct betrokkenen verkorten.

Optimalisering samenwerking met het lokale veld en de andere ketenpartners.

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / resultaat 2027 • Teruggedrongen wachttijd naar max. 3 maanden door middel van de drie-trapsaanpak en intensievere samenwerking met gemeenten en ketenpartners. •

• •

•

•

Opgedane ervaring met lokale werkvormen (waaronder triagetafels en casuïstiekbesprekingen) die bijdragen aan snellere afstemming en betere samenwerking, passend bij de situatie in de betreffende gemeente. Vaste VT-contactpersonen per lokaal team. Eenmaal per jaar een samenwerkingsgesprek met alle gemeenten en ketenpartners om wederzijdse verwachtingen en verbeterpunten te bespreken. Versnelde behandeling en afsluiting van laag-complexe casussen. Leerbijeenkomsten met de medewerkers van Veilig Thuis en het lokale veld.

Verminderen handelingsverlegenheid en verhogen kennis over huiselijk geweld en kindermishandeling.

•

Voorlichting VT aan ketenpartners (met name onderwijspartners) en gemeenten, waarin de (rol van de ketenpartners binnen de) samenwerkingsafspraken en het vernieuwde Handelingsprotocol aan de orde komt.

Leren van het beproefde in de huidige proeftuinen in Nijmegen en Zaltbommel

•

Actieve participatie in de verschillende proeftuinen. Verdere kennisontwikkeling op het terrein van ‘op welke manier VT problemen gezinsgericht en vanuit het

Programmabegroting 2027

•

pagina 42 van 113

teammodel met alle betrokken veiligheidspartners en wijkteams beter en efficiënter kunnen oppakken, en met herkenbare regie’. Bijdrage leveren aan regionale plan ‘Integrale crisisaanpak Gelderland-Zuid’.

•

•

•

Een effectieve en efficiënte dienstverlening.

Focus op de lange termijn en duurzaamheid. Door middel van heldere doelen die periodiek geëvalueerd zullen worden.

•

• •

Evaluatie begrotingssystematiek VT.

Programmabegroting 2027

Het vormgeven van ‘Samen op in Acuut’ binnen het project ‘Integrale Crisisaanpak GelderlandZuid’ onder regie van gemeente Nijmegen. Deze aanpak leidt tot een meer integrale crisisaanpak met één toegangspoort voor alle burgers. Doorontwikkeling Tijdelijk Huisverbod: verlenging huisverbod en inzet preventief huisverbod. Intensivering van samenwerking bij ZSM door fysieke aansluiting i.s.m. de VT-organisaties in OostNederland. Vinger aan de pols houden door middel van kernindicatoren, zoals instroom meldingen en adviezen, productiviteit, wachtlijst en wettelijke termijnen (informatie gestuurde aanpak). Het ziekteverzuim bij VT is (gemiddeld) maximaal 7%. Evaluatie op verbeterde inrichting van het werkproces (start 2026) binnen VT en zo nodig implementatie van verbetervoorstellen.

•

Onderzoek, waarin de vooren nadelen van de huidige formatiebegrotingssystematiek naar voren komen en uitmondt in een aantal verbetervoorstellen aan het Algemeen Bestuur.

•

Onderzoek, waarin wordt beschreven of alle diensten van VT in de huidige begroting (systematiek) zijn opgenomen.

pagina 43 van 113

Verder uitbouwen van onze deskundigheid en expertisegroepen.

•

Borging van kennis over Femicide en intieme terreur, onderdeel van de VTwerkgroep Zorg en Straf.

Zicht op tevredenheid van de medewerkers, direct betrokkenen en ketenpartners.

•

Uitvoering structureel tevredenheidsonderzoek onder medewerkers, direct betrokkenen en ketenpartners t.b.v. de verbetering VT-proces en VTinhoud.

Wat kost het? Bedragen x € 1.000 Werkveld beleidsmatig belegd bij de GGD Veilig Thuis

Realisatie 2025

Primaire begroting 2026

Begroting

Raming

Raming

Raming

2027

2028

2029

2030

Lasten

8.536

7.976

8.384

8.384

8.384

8.384

Baten

-8.260

-7.976

-8.384

-8.384

-8.384

-8.384

Reserve

-276

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Resultaat na belasting

Vanaf 2024 werkt Veilig Thuis met een formatie-begroting. Dat is besloten door het Algemeen Bestuur op 15 maart 2023, volgens het advies van de ‘Werkgroep begrotingssystematiek VT’. Voor de begroting 2027 is in overeenstemming met de gemaakte afspraken gerekend met de gerealiseerde gemiddelden van de afgelopen drie jaar (2023-2025 zie onderstaande tabel).

Realisatie 2023

Realisatie 2024

Normtijd per dienst

Benodigde fte

Adviezen & Ondersteuning

6.939

6.359

6.645

Meldingen met veiligheidsbeoordeling

2.500

2.853

2.681

6.648

2,00

9,86

2.678

4,00

Overdracht na veiligheidsbeoordeling/ actieve betrokkenheid

2.105

2.079

7,93

1.746

1.977

4,55

6,67

Onderzoek

215

Voorwaarden en vervolg

281

221

211

216

40,30

6,45

234

291

269

33,30

Monitoren

397

6,64

320

311

343

15,00

3,81

Huisverboden uitvoering

54

40,00

1,60

Huisverboden screenings

76

10,00

0,56

Voorlichting

40

5,00

0,15

VTO naar RVDK

23

6,70

0,11

VTB

43

13,40

0,43

Deelname aan expertise beraad op verzoek van gemeente

240

6,00

Diensten voor begroting 2027

Realisatie Gem. 3 jaar 2025 *

Bemoeienis VT

Overige diensten

1,07 45,28

*Berekening gemiddelden geldt alleen voor de diensten Veilig Thuis die onder het handelingsprotocol van Veilig Thuis horen. De overige diensten zijn vastgestelde aantallen.

Programmabegroting 2027

pagina 44 van 113

**in de diensten Voorwaarden en Vervolg 2025 zijn 101 casussen opgenomen voor de niet gefinancierde werkzaamheden in de proeftuinen in Nijmegen. In de begroting 2027 wordt voorgesteld om het verschil tussen de formatiebegroting VT en de geïndexeerde begroting 2026 bij te dragen. De bijbehorende fte zijn niet in bovenstaande tabel opgenomen.

Programmabegroting 2027

pagina 45 van 113

Programmabegroting 2026

pagina 46 van 113

3.4

Werkveld specifieke opdrachten (facultatief)

In deze paragraaf worden de facultatieve werkvelden van de GGD nader toegelicht. Deze bestaan voor een groot deel uit facultatieve taken voor gemeenten waarbij er een keuzemogelijkheid bestaat om werkvelden af te nemen. Daarnaast worden in deze paragraaf diensten aan derden nader toegelicht. De facultatieve taken zijn opgenomen in de conceptbegroting 20276 voor zover we er nu (dd. 31 maart 2026) zicht op hebben; dit kan nog wijzigen.

3.4.1

Algemene gezondheidszorg

Wat houdt het in? Algemene gezondheidszorg (AGZ) heeft onder andere gezondheidsbescherming ten doel. Gezondheidsbescherming richt zich op het beschermen van de gezondheid van inwoners van Gelderland-Zuid tegen infectieziekten in binnen- en buitenland, ongezonde milieufactoren en seksuele gezondheidsrisico’s. Doel is onder andere om te voldoen aan de eisen die wet- en regelgeving stelt aan gemeenten (Wet publieke gezondheid, Wet veiligheidsregio’s en subsidieregeling publieke gezondheid). Aanvullende seksuele gezondheidszorg, reizigersadvisering en -vaccinatie, ondersteuning bij de Omgevingswet zijn facultatieve producten die bijdragen aan gezondheidsbescherming in GelderlandZuid. Aanvullende seksuele gezondheidszorg (ASG) is een taak die op basis van een landelijke specifieke uitkering (SPUK) wordt uitgevoerd. De financiering loopt (vooralsnog) via een SPUK-regeling vanuit het Ministerie van VWS onder aansturing van het RIVM naar de GGD-regio’s. De kans bestaat dat deze SPUK als Bijzondere Fonds Uitkering via de gemeente zal gaan verlopen. De beschikbare ASGmiddelen zullen in 2027 vermoedelijk licht stijgen i.v.m. extra gelden vanuit het AZWA. GGD Gelderland-Zuid blijft de coördinerende GGD voor de ASG voor Oost-Nederland. In 2026 wordt de herverdeling van de ASG-middelen landelijk besproken, de verwachting is dat die herverdeling per 2028 gefaseerd uitgevoerd wordt.

Met financiering van het Rijk en gemeenten worden in het kader van seksuele gezondheidszorg extra facultatieve taken uitgevoerd, zoals de coördinatie van het Kennisnetwerk in Sekswerk en Seksualiteit (tot en met 2027) en de coördinatie van de regionale netwerkaanpak seksueel geweld (waarvan verlenging van de financiering jaarlijks overwogen wordt). Reizigersadvisering en -vaccinatie is een markttaak. Deze taak wordt uitgevoerd in samenhang met markttaken t.a.v. beroepsvaccinaties en vaccinaties op maat. Ook ontwikkelt de GGD relevante externe netwerken in dit kader. Reizigersadvisering en -vaccinatie is een markttaak. Deze taak wordt uitgevoerd in samenhang met markttaken t.a.v. beroepsvaccinaties en vaccinaties op maat. De GGD organiseert de uitvoering van deze vaccinaties, in het kader van bundeling van vaccinatiewerkzaamheden, in samenhang met de uitvoering van de RVP-vaccinaties, zoals de vaccinatie tegen maternale kinkhoest (22-wekenprik) en met de uitvoering van de coronavaccinaties. Ook ontwikkelt de GGD relevante externe netwerken in dit kader. Gemeenten kunnen taken ten aanzien van ‘registratie en lichte handhaving’ kinderopvang aan de GGD overdragen, in de vorm van een opdracht per gemeente. Vooralsnog hebben 6 gemeenten dit gedaan. Forensisch medisch onderzoek is een deeltaak van de Forensische geneeskunde, dat in opdracht van de politie wordt uitgevoerd.

Er is een intensieve samenwerking met VGGM voor de uitvoering van deze taak. Programmabegroting 2026

pagina 47 van 113

Afdeling AGZ verzorgt ook de uitvoering van de Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers (PGA) die in opdracht van het COA wordt geboden. Daarbij wordt een verbinding gemaakt met de ondersteuningsbehoefte van gemeenten op gezondheidsgebied in het kader van de nieuwe Wet Inburgering die per 1.1.2022 van kracht is. Tenslotte is Psychosociale Hulpverlening bij incidenten (PSHi) een facultatieve taak. De regie voor de PSHi is altijd een verantwoordelijkheid van gemeenten. Als gedurende het jaar GGD-inzet wordt gevraagd, zal deze op factuurbasis bij de betreffende gemeente(n) in rekening worden gebracht. Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel GezondheidsBevorderen van de bescherming van seksuele gezondheid en inwoners tegen beschermen tegen infectieziekten in risico’s op dit gebied. binnen- en buitenland, seksuele gezondheidsrisico’s en ongunstige milieufactoren.

Beperking van gezondheidsrisico’s van reizigers en specifieke groepen en infectierisico’s van inwoners in Gelderland-Zuid.

Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2027 • Aanvullende seksuele gezondheidszorg (ASG) voor Gelderland-Zuid: o Preventie en bevordering seksuele gezondheid. o Voorkomen van verdere verspreiding van Soa’s gericht op risicogroepen. o Continuering van de inzet op ‘outreach’ om risicogroepen in de regio te bereiken. • Coördinatie organisatie ASG voor regio Oost-Nederland. • Uitvoering PrEP-regeling: voorkomen van HIV-verspreiding gericht op risicogroepen. • Coördinatie PrEP-regeling regio Oost. • Netwerksamenwerking en deskundigheidsbevordering seksuele gezondheidszorg Gelderland-Zuid. • Preventie-activiteiten met betrekking tot onder andere: o Keuzehulp en nazorg bij onbedoelde zwangerschap. o Kennisnetwerk in sekswerk en seksualiteit (KiSS). o Netwerkaanpak Seksueel Geweld (mits verlenging van subsidie voor 2027). •