Document · PDF

Bijlage I Programmarekening 2025

Raad 9 juli 2026, gemeente HeumenBij agendapunt: Vaststellen Programmarekening 202533.785 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Gezien de lopende verbouwing van het gemeentehuis (fase 2) wordt een deel van het geplande groot onderhoud tegelijkertijd met deze verbouwing uitgevoerd of doorgeschoven naar een later moment. Hierdoor is in 2025 niet het volledige onderhoud vanuit MJOP gerealiseerd

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

Voorziening groot onderhoud Voor het groot onderhoud heeft de gemeente een aparte voorziening. Hieronder laten we zien hoe deze voorziening zich ontwikkelt.

Voorziening groot onderhoud kapitaalgoed (x € 1.000) Stand per 1 januari Toevoeging voorziening Onttrekking voorziening Stand per 31 december

JR 2025 721.148

B 2026 774.494

B 2027 815.160

B 2028 720.951

B 2029 653.671

B 2030 588.767

90.275

36.929

49.609

184.844

157.195

155.179

175.803

774.494

815.160

720.591

653.671

588.7670

503.239

Parkeergarage Maldensteijn Ook voor de parkeergarage onder het gebouw Maldensteijn is de onderhoudsplanning bijgewerkt voor de jaren 2024 tot en met 2043, op het niveau ‘sober en adequaat’. In 2026 worden de camera’s en de centrale regelkast voor de klimaatregeling (wegdekverwarming) vervangen. Voorziening groot onderhoud De gemeente heeft een speciale reserve voor groot onderhoud. Hieronder laten we zien hoe deze reserve zich ontwikkelt.

Voorziening groot onderhoud kapitaalgoed (x € 1.000) Stand per 1 januari Toevoeging voorziening

JR 2025 168.175

B 2026 175.245

B 2027 165.915

B 2028 172.598

B 2029 161.705

B 2030 154.513

8.230

Onttrekking voorziening

1.160

13.960

5.147

19.123

15.422

4.322

Stand per 31 december

175.245

165.915

172.598

161.705

154.513

158.421

GEMEENTEWERKPLAATS Algemeen In 2023 is er een nieuw meerjarenonderhoudsplan (MOP) opgesteld dat een periode van tien jaar beslaat. Wat hebben we gedaan in 2025? Voor 2025 waren er zijn er geen grote onderhoudswerkzaamheden aan de werf gepland. In het MOP is enkel een post opgenomen voor onvoorziene situaties en kleine vervangingen, met een budget van € 2.500.Wel is er verlichting vervangen door LED verlichting. Voorziening groot onderhoud Voor groot onderhoud beschikt de gemeente over een voorziening. Hieronder staat het financiële verloop daarvan gepresenteerd.

Voorziening groot onderhoud kapitaalgoed (x € 1.000) Stand per 1 januari

JR 2025 B 2026 24.573 37.957

B 2027 49.802

B 2028 55.160

B 2029 67.005

B 2030 78.850

Toevoeging voorziening

14.345

Onttrekking voorziening

962

2.500

8.987

2.500

Stand per 31 december

37.957

49.802

55.160

67.005

78.850

90.965

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

ONDERHOUD MONUMENTALE MOLENS EN KERKEN Algemeen De gemeente bezit zes rijksmonumenten: drie molens en drie kerkjes. Voor het beheer en onderhoud hiervan draagt de gemeente de verantwoordelijkheid. Kwaliteitsnormen Het onderhoud aan de kerkjes gebeurt door een gecertificeerde restauratie-aannemer. De molens worden onderhouden door gediplomeerde vrijwillige molenaars en een gespecialiseerde regionale molenbouwer. Wat hebben we gedaan in 2025? De onttrekking aan de voorziening is het gevolg van een rioolaansluiting die is gerealiseerd gerealiseerd bij de molen Zeldenrust. E is verder alleen het reguliere onderhoud geweest aan de drie molens. Ook bij de kerkjes is er alleen regulier onderhoud geweest. Financiën Jaarlijks geeft het Periodiek Instandhoudingsplan (PIP) aan welke onderhoudswerkzaamheden nodig zijn om de monumenten in goede conditie te houden. In overleg met molenaars, huurders van de kerkjes en de Monumentenwacht wordt bepaald wat er precies moet gebeuren. Hiervoor worden ook beschikbare subsidies benut. Voorziening groot onderhoud molens Voor groot onderhoud heeft de gemeente een voorziening getroffen. Het verloop daarvan wordt hieronder weergegeven

Voorziening groot onderhoud molens (x € 1.000) Stand per 1 januari Toevoeging voorziening

JR 2025 123.019

B 2026 131.020

B 2027 142.336

B 2028 156.201

B 2029 141.481

B 2030 163.501

22.020

n.n.b.

Onttrekking voorziening

14.019

10.704

8.155

36.740

n.n.b.

Stand per 31 december

131.020

142.336

156.201

141.481

163.501

Voorziening groot onderhoud kerken Voor het groot onderhoud heeft de gemeente een voorziening. Het verloop presenteren we hieronder.

Voorziening groot onderhoud kapitaalgoed (x € 1.000) JR 2025 Stand per 1 januari 117.861 Toevoeging voorziening 3.773 Onttrekking voorziening Stand per 31 december 121.634

Gemeente Heumen

B 2026 121.634

B 2027 124.507

B 2028 124.507

B 2029 124.507

B 2030 124.507

3.773

n.n.b.

n.n.b

n.n.b.

n,n,b.

900

n.n.b.

124.507

Programmarekening 2025

SPORTCENTRUM MALDEN Algemeen De gemeente is eigenaar van Sportcentrum Malden en verhuurt de accommodatie aan Koninklijke Sportfondsen Nederland. Zij voeren beheer, exploitatie en onderhoud uit. De gemeente heeft geen formeel vastgesteld beleidsplan. Om de vijf jaar wordt het onderhoudsplan, conform afgesloten overeenkomst, geactualiseerd. De actualisatie vindt plaats samen in overleg met de exploitant en wordt begeleid door een deskundige partij gespecialiseerd in onderhoudsplannen van vastgoed. Tussentijds wordt beoordeeld of het uitgevoerd onderhoud conform de vastgestelde planning loopt. Kwaliteitsnormen Het grootste deel van het uitvoeren van het onderhoud (op basis van het onderhoudsplan) is via diverse onderhoudscontracten ondergebracht bij hiervoor gespecialiseerde bedrijven. Bedrijven die vaak ook de oorspronkelijke aanleg/realisatie hebben verzorgd. Er is geen sprake van achterstanden in het onderhoud. Wat hebben we gedaan in 2025? In 2025 is het onderhoud van Sportcentrum Malden grotendeels uitgevoerd conform het vastgestelde meerjarenonderhoudsplan. Jaarlijks bestaat een groot deel van de kosten uit de jaarlijkse onderhoudscontracten voor het gebouw en de diverse installaties en voorzieningen. We zien dat deze kosten de afgelopen periode fors zijn gestegen door o.a. stijgende loonkosten in deze sector.

Financiën Het onderhoud van het sportcentrum wordt volledig uitgevoerd door Koninklijke Sportfondsen Nederland. De gemeente levert hiervoor een financiële bijdrage conform het vastgestelde meerjarenonderhoudsplan (MJOP). De hiervoor gereserveerde middelen waren oorspronkelijk ondergebracht in een bestemmingsreserve. Per ultimo 2025 is deze bestemmingsreserve, in lijn met het vastgestelde MJOP en de geldende Notitie Reserves en Voorzieningen, omgezet naar een voorziening onderhoud Sportcentrum Malden. Deze voorziening wordt aangewend voor de dekking van de kosten van groot onderhoud. Jaarlijks wordt een bedrag toegevoegd aan de voorziening om toekomstige onderhoudslasten op te vangen. Deze jaarlijkse dotatie is gebaseerd op het gemiddelde van de onderhoudskosten over een periode van 15 jaar, zoals opgenomen in het actuele MJOP. De uitgaven voor groot onderhoud worden vervolgens rechtstreeks ten laste van deze voorziening gebracht. Onderhoudslasten kapitaalgoed (x € 1.000) Groot onderhoud Totaal exploitatiebaten kapitaalgoed bestemmingsreserve groot onderhoud kapitaalgoed (x € 1.000) Stand per 1 januari

2024

2027

2028

2029

108

278

628

687

703

719

2027

2028

2024

2025 383

Toevoeging bestemmingsreserve

453

117

Onttrekking bestemmingsreserve

408

383

Gemeente Heumen

2026

110

Stand per 31 december

2025

2026

2029

Programmarekening 2025

Voorziening groot onderhoud kapitaalgoed (x € 1.000) Stand per 1 januari Toevoeging voorziening

2024

Gemeente Heumen

2026

2027

2028

2029

408

610

840

1.061

408

310

108

278

408

610

840

1.061

1.093

Onttrekking voorziening Stand per 31 december

2025

Programmarekening 2025

RIOLERING

Beleidskaders en beheerplannen In september 2022 is het Beleidsplan water en riool 2023-2027 vastgesteld. In dit plan staan de belangrijkste maatregelen en een globale planning. Het uitvoeringsplan water en riool 2025-2027 werkt de acties voor de komende twee jaar verder uit. Het Beleidsplan water en riool 2023-2027 heeft als doel het watersysteem in de openbare ruimte duurzaam en toekomstgericht te beheren. We zorgen voor goed beheer van afvalwater, regenwater en grondwater. Ook houden we rekening met nieuwe wetten (zoals de Omgevingswet) en passen we het beleid aan op wat echt belangrijk is. In het plan staan acties voor onderhoud en beheer van riolen en sloten. Ook zijn er maatregelen opgenomen om beter om te gaan met het veranderende klimaat. We kijken daarom niet alleen naar wateroverlast, maar ook naar hitte en droogte. De maatregelen passen we tegelijk toe met andere thema’s zoals duurzaamheid, verkeer & bereikbaarheid, natuur, sociale samenhang, gezondheid en veiligheid. Dit doen we volgens het beleid van IBOR. Kwaliteitsniveau In het Beleidsplan Water en Riolering 2023-2027 staan de doelen en eisen voor de waterhuishouding, het rioolstelsel, de IBA’s, sloten en andere voorzieningen waarin water wordt opgevangen. Om te zorgen dat het riool goed blijft werken, voeren we regelmatig inspecties uit. Het onderhoud van het riool in de dorpen gebeurt elke 8 tot 10 jaar.

Door regelmatig te controleren, weten we hoe het riool ervoor staat en voorkomen we onverwachte problemen of verzakkingen. Op tijd onderhoud verlengt de levensduur en helpt bij het plannen van grotere werkzaamheden. Om te voorkomen dat het riool verstopt raakt, maken we elk jaar een achtste deel schoon. Ook vegen we de straten en maken we de regenwaterputten schoon. Voor pompen en gemalen doen we zowel onderhoud bij storingen als preventief onderhoud. Zo blijven de installaties veilig en gaan ze langer mee. We hebben een onderhoudscontract met een gespecialiseerd bedrijf voor problemen met pompen en gemalen. Storingen aan huisrioolaansluitingen en kolken worden door de eigen dienst bijgehouden en vaak door een gespecialiseerd bedrijf opgelost Wat hebben we gedaan in 2025? Najaar 2025 is een extra wadi gemaakt aan de Maasstraat, zodat het regenwater hier bij een extreme bui tijdelijk kan worden geborgen en waar mogelijk geïnfiltreerd. De maatregel is onderdeel van de herinrichtingsplan Maasstraat dat in 2025 is gestart. Verder is een deel van de Veldsingel in Malden en een deel van Hollestraat in Nederasselt afgekoppeld van Hemelwater en zijn wadi's aangelegd om het water op te vangen. Ook is een wadi aangelegd in het Molenpark als onderdeel van de herinrichting van het park.

Tenslotte zijn voorbereidingen getroffen voor projecten die in 2026 worden uitgevoerd, nl: Afkoppelen Randwijksingel Malden en Craeyenberg Overasselt. Omdat ongeveer de helft van het verharde oppervlak in de dorpen particulier bezit is, stimuleert de gemeente sinds enkele jaren inwoners om zelf regenwater af te koppelen, tuinen groener te maken. De actie heeft de naam Groendoen en is In 2025 weer twee keer gedaan. In het voorjaar konden inwoners van de dorpen Heumen, Overasselt en Nederasselt zich aanmelden voor een plantenpakket, het afkoppelen van een regenpijp of het laten ophalen van stenen uit de tuin. In het najaar is een regentonnen actie geweest waarbij inwoners tegen korting een regenton konden aanschaffen bij lokale tuincentra en een bouwmarkt. De gemeente Heumen deed ook weer mee aan de landelijke actie ‘tegelwippen’. Status onderhoud en inspecties In 2024 is een cyclus van acht jaar afgerond waarin alle rioolstelsels in Heumen zijn gecontroleerd. De belangrijkste maatregelen zijn uitgevoerd en de laatste acties zijn in 2025 gedaan. In 2026 begint een nieuwe inspectieronde.

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

Klimaatmaatregelen Kwaliteitsniveau In 2021 zijn de watersystemen van Malden, Heumen, Overasselt en Nederasselt onderzocht. Er is gekeken waar het risico op wateroverlast het grootst is, bijvoorbeeld met zware regen. Dit onderzoek staat in het Masterplan riolering en stedelijk water van de gemeente Heumen. Hieruit blijkt dat vooral Malden en Overasselt kwetsbaar zijn bij veel regen. Malden heeft veel stenen verharding en ligt tegen de helling van de stuwwal, waardoor water daar sneller afloopt. In Overasselt, vooral in de Molenkuil, blijft regenwater langer staan door de kleigrond en het hoge grondwater. In het Masterplan staan oplossingen voor deze problemen, zowel voor nu als voor later. Voor de korte termijn zijn er al maatregelen opgesteld in het Beleidsplan Water en Riolering 2023-2027. Deze maatregelen komen ook terug in het meerjarenprogramma voor de openbare ruimte (IBOR) en het Uitvoeringsplan water en riolering 2025-2027. Status uitvoering klimaatmaatregelen Het loskoppelen van regenwater van het vuilwaterriool helpt om wateroverlast te verminderen in de lagere delen van de dorpen. Sinds 2017 is bijna 10 hectare aan verhard oppervlak losgekoppeld van het riool. Dit is bijvoorbeeld gebeurd bij de Oude Boterdijk in Heumen en op verschillende plekken in Malden, zoals de Kloosterstraat, De Horst, De Enk en de Veldsingel.

Ook zijn er grote projecten uitgevoerd bij Dravik-Schoof en De Schoren, Wieken en Kruigang. Voor deze projecten is geld ontvangen van het Rijk via de samenwerking in de regio (RAS). We werken op bepaalde onderwerpen samen met andere gemeenten en het waterschap, zoals Berg en Dal, Beuningen, Druten, Groesbeek, Nijmegen en Wijchen. In februari 2024 is hiervoor een nieuwe samenwerking afgesproken. We werken samen aan een regionale aanpak voor klimaatverandering. Vanaf 2025 is er een nieuw regionaal plan gestart. De uitvoering is gericht op maatregelen in de stad én op het platteland. Het doel is dat iedereen in de regio dezelfde kansen krijgt als het gaat om regels en doelen voor het klimaat. Het programma werkt ook aan het beschermen van de stuwwal (de blauwe motor) als waterbron en tegen verdroging. Dit sluit aan bij het project Groene Mantel van de Groene metropoolregio, dat zich richt op minder stikstof en het sterker maken van de natuur. Daarom worden deze projecten goed op elkaar afgestemd. Areaalgegevens In de gemeente Heumen ligt 123 kilometer vrijvervalriool en 60 kilometer drukriool. Verder bestaat het rioolsysteem uit 21 hoofdgemalen en 143 drukrioolgemalen. Financiën De totale opbrengsten en uitgaven van de post riolering zijn verantwoord in de paragraaf Lokale Heffingen. Dekking van de lasten vindt plaats via de belastingopbrengsten rioolrecht voor woningeigenaren.

De totale kosten en opbrengsten voor water en riolering (inclusief de budgetten reiniging openbare ruimte en watergangen) komen neer op een voordelig saldo van € 80.000. In plaats ven een geraamde onttrekking kan er nu € 37.748 worden toegevoegd aan de voorziening zodat er een 100% kostendekkendheid is.

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

WATERHUISHOUDING Beleidskaders en beheer In september 2022 is het Beleidsplan water en riool 2023-2027 vastgesteld. Hierin staat welke maatregelen er komen en wanneer die uitgevoerd worden. In het uitvoeringsplan water en riool 2023-2027 staat precies wat er de komende twee jaar gebeurt. Met dit plan wil de gemeente zorgen dat het watersysteem in de openbare ruimte goed blijft werken, nu en in de toekomst. Hierbij let de gemeente op afvalwater, regenwater en grondwater. Ook is duurzaam en goed onderhoud van de riolen en andere waterwerken belangrijk. In het plan is aandacht voor het veranderende klimaat en nieuwe wetten, zoals de Omgevingswet. De gemeente kijkt steeds meer naar het echte effect van maatregelen. Naast gewoon onderhoud en beheer van riolen en sloten, staan er ook plannen in om beter om te gaan met hitte, droogte en veel regen. Alle maatregelen worden samen bekeken en uitgevoerd. Daarbij houdt de gemeente rekening met duurzaamheid, bereikbaarheid, biodiversiteit, samenhang in de buurt, gezondheid en veiligheid. Dit past bij de aanpak uit het beleidsplan IBOR. Kwaliteitsniveau In het Beleidsplan Water en Riolering 2023-2027 staan de afspraken en regels over de kwaliteit van water, riolen, IBA’s, sloten (watergangen) en wadi’s. De gemeente volgt de regels van het waterschap.

In de keur en legger van het waterschap staat bijvoorbeeld hoe B-watergangen onderhouden moeten worden. B-watergangen worden elk jaar één keer gemaaid en eens per 20 jaar uitgebaggerd. Het waterschap controleert dit. Ongeveer de helft van de C-watergangen wordt ook gemaaid, vooral die bij de dorpen en als ze belangrijk zijn voor extra water bij veel regen. De gegevens over deze sloten staan in het beheerprogramma. C-watergangen hoeven niet uitgegraven te worden, maar mogen niet dichtgroeien. Status beheer Alle B-watergangen die de gemeente moet onderhouden, worden één keer per jaar gemaaid. Ongeveer 50% van de C-watergangen doen hieraan mee. De rest van de C-watergangen wordt alleen onderhouden als er problemen zijn. Soms is klein onderhoud nodig, zoals het weghalen van struiken uit de sloot of het aanpassen van de slootkant. In 2026 moeten sommige A-watergangen in de gemeente worden uitgebaggerd. Ook de B-watergangen in dat gebied worden dan, als het nodig is, door de gemeente uitgebaggerd. Het waterschap bepaalt welke sloten worden uitgebaggerd en hoe vaak (ongeveer eens per 20 jaar). Soms moet de gemeente ook de bagger van sloten van het waterschap ontvangen.

Areaalgegevens De gemeente heeft ongeveer 11 kilometer B-watergangen, 27 kilometer C-watergangen en circa 150 duikers, Wat is er gedaan in 2025? Alle B-watergangen en de helft van de C-watergangen die de gemeente moet onderhouden, zijn gemaaid. Ook is op een aantal plaatsen de oever van een watergang hersteld. Financiën Alle kosten voor deze werkzaamheden vallen onder de post riolering in de begroting.

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

Paragraaf financiëring ALGEMEEN Inleiding Dit onderdeel geeft een overzicht van het financieringsbeleid van de gemeente Heumen. Hierin komen wet- en regelgeving, ontwikkelingen op het gebied van rente, beheersing van risico’s en de financieringsbehoefte aan bod. Het uitgangspunt is het realiseren van een gezonde en stabiele financiële situatie, zowel nu als in de toekomst. Dit gebeurt door zorgvuldig te lenen, slim om te springen met overtollige middelen en alle financiële risico’s goed in kaart te brengen. Het doel blijft het minimaliseren van kosten, zonder onnodige risico’s te nemen. Kaders De uitvoering van het financieringsbeleid vindt plaats binnen landelijke richtlijnen, zoals het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Wet Fido (Wet financiering decentrale overheden). Zo wordt gezorgd voor transparante en betrouwbare financiële verantwoording. Kaders en richtlijnen voor verantwoord financieel beheer De gemeente werkt volgens de Financiële verordening 2025 en het in maart 2025 vastgestelde Treasurystatuut 2025. Hierin staan afspraken over hoe wordt omgegaan met leningen, beleggingen en het beheersen van financiële risico’s. De kaders zijn geactualiseerd op basis van nieuwe wetgeving en marktontwikkelingen. Extra aandacht gaat uit naar het beheersen van renterisico’s, het nauwkeurig plannen van kasstromen en het duurzaam invullen van de financieringsbehoefte.

Schatkistbankieren – geld bij het Rijk in plaats van op de bank Sinds 2013 zijn gemeenten verplicht overtollige middelen onder te brengen bij het Ministerie van Financiën, wat schatkistbankieren wordt genoemd. Dit voorkomt dat overheden geld uitlenen aan de markt en zorgt dat publieke middelen veilig en centraal worden beheerd. Dit leidt tot lagere rentekosten en een betere beheersing van de staatsschuld, doordat het Rijk minder hoeft te lenen. De gemeente Heumen volgt deze verplichting; het geld blijft beschikbaar voor eigen investeringen en uitgaven, maar wordt tijdelijk via de schatkist van het Rijk beheerd. Wet Houdbare overheidsfinanciën – bijdragen aan gezonde overheidsfinanciën De Wet Houdbare Overheidsfinanciën (HOF) is gebaseerd op Europese afspraken voor gezonde begrotingen in de EU. Het EMU-saldo staat hierin centraal: het verschil tussen inkomsten en uitgaven van alle overheden samen (Rijk, gemeenten, provincies, waterschappen). Een tekort leidt tot een grotere staatsschuld. Gemeenten hoeven geen individueel EMU-saldo te halen, maar dragen wel bij aan het gezamenlijke saldo. Het Rijk houdt toezicht op het totaal en kan met gemeenten in overleg treden bij afwijkingen. Als het gezamenlijke EMU-saldo van decentrale overheden uit de pas dreigt te lopen met Europese normen, kan het Rijk in overleg met gemeenten bijsturen.

Gemeenten ondervinden echter geen directe sancties. Toezicht en transparantie Het treasurybeleid kent strenge eisen: er wordt alleen geleend bij betrouwbare partijen, er worden geen risicovolle producten zoals derivaten gebruikt en bij langlopende leningen worden meerdere offertes aangevraagd. Zo blijft het financieel beheer verantwoord en transparant. ONTWIKKELINGEN IN 2025 Renteontwikkelingen In 2025 is het rentebeeld verder gestabiliseerd ten opzichte van de sterke bewegingen in de voorgaande jaren. Na de reeks renteverlagingen door de Europese Centrale Bank (ECB) in 2024, waarbij de depositorente is teruggebracht van 4% naar 2%, heeft de ECB in de loop van 2025 een meer afwachtende houding aangenomen. De inflatie in de eurozone beweegt zich rond het streefpercentage van 2%, maar blijft gevoelig voor externe invloeden zoals geopolitieke spanningen, energieprijzen en internationale handelsontwikkelingen. De kapitaalmarktrente vertoonde in 2025 lichte schommelingen, maar bleef historisch gezien gematigd. Dit biedt gemeenten relatief gunstige omstandigheden bij het aantrekken van langlopende financiering, al is sprake van blijvende onzekerheid over de middellange termijn. De gemeente Heumen heeft op 30-04-2025 een fixe lening aangetrokken voor 5 jaar voor een bedrag van € 4.000.000,- ten behoeve van de Zilverberg.

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

Rentetoerekening via de omslagrentemethodiek Het BBV schrijft voor dat gemeenten de rentelasten moeten verdelen over verschillende beleidsvelden. Heumen gebruikt hiervoor de omslagrentemethodiek: rentelasten worden verdeeld op basis van de boekwaarde van investeringen. Zo worden rentekosten evenwichtig toegerekend aan gemeentelijke taken. Voor 2025 was het begrote gehanteerde omslagpercentage 0,30%, in werkelijkheid is dit percentage 0,38%. Hiermee is alle rente aan taakvelden toegerekend. Er is hierdoor geen renteresultaat. Rentetoerekening grondexploitaties De gemeente Heumen heeft twee actieve grondexploitaties. Voor deze projecten worden specifieke leningen aangetrokken, waarvan de rentelasten direct aan het project worden toegerekend. Deze rente wordt niet verdeeld via de omslagrente, maar apart verantwoord binnen de grondexploitatie. Renteschema Het renteresultaat is geen financieel voor- of nadeel voor de gemeente, maar geeft aan in hoeverre de rente is verdeeld naar de taakvelden waar de investeringen plaatsvonden. Volgens de BBV mag de afwijking maximaal 25% zijn. Bij de gemeente Heumen is het resultaat € 0,00. Daarmee blijft de afwijking binnen de gestelde wettelijke kaders.

De externe rentelasten over de korte en lange financiering

984.758

De externe rentebaten (idem)

285.014

Saldo rentelasten en rentebaten (A-B)

699.744

De rente die aan de facilitaire grondexploitaties (kostenverhaal) moet worden doorberekend

De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (- projectfinanciering), die aan het beteffende taakveld moet worden toegerekend

Subtotaal C1+C2-C3

527.595

Aan taakveld toe te rekenen externe rente D1 D2

172.150

Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente (werkelijke rentelasten)

172.150

De aan taakvelden toegerekende rente (via de renteomslag)

172.150

Renteresultaat op het taakveld Treasusy

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

FINANCIERING Kasgeldlimiet Het risico van kortlopende financiering wordt uitgedrukt in de kasgeldlimiet. Dit omvat alle kortlopende leningen met een rentetypische looptijd van minder dan één jaar. Het doel van de kasgeldlimiet is om te voorkomen dat gemeenten te sterk afhankelijk worden van kortlopende leningen en daardoor kwetsbaar zijn voor plotselinge renteverhogingen. De kasgeldlimiet is gekoppeld aan het totaal van de begrote lasten, exclusief stortingen in reserves. Volgens de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido) bedraagt deze limiet 8,5% van de gemeentelijke begroting. Dit dwingt gemeenten om voldoende langlopende financiering aan te trekken en rentekosten beheersbaar te houden. In onderstaande tabel is te zien dat de het kasgeldlimiet niet is overschreden in 2025 en dus liquiditeitspositie voldoende groot was op de reguliere exploitatie te bekostigen Kasgeldlimiet in 2025

2025

Q1 2025

Q2 2025

Q3 2025

Q4 2025

54.950.650

8,50%

4.670.805

Gemiddelde kortlopende schuld

1.198.630

2.966.667

681.319

1.179.348

Vrije ruimte

3.472.175

1.704.139

3.989.487

4.670.805

3.491.457

Begrotingstotaal Toegestane kasgeldlimiet ·

in procenten van de grondslag

in bedrag

Renterisiconorm De renterisiconorm heeft als doel te voorkomen dat een gemeente in één jaar te veel leningen moet herfinancieren, waardoor die wordt blootgesteld aan mogelijk ongunstige renteontwikkelingen. Op deze manier blijft de financiële positie van de gemeente beschermd en wordt een stabiele financieringsstrategie bevorderd. De norm beperkt de risico’s van rentewijzigingen op de langlopende leningenportefeuille van de gemeente. Renterisico ontstaat bijvoorbeeld bij: • Leningen met een variabele rente, waarbij de rente kan schommelen; • Nieuwe financieringsbehoeften waarvoor nog geen lening is afgesloten; • Bestaande leningen waarvan de rente binnenkort wordt herzien. Volgens de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) draagt deze norm bij aan een solide en voorspelbare wijze van financieren en versterkt het de kredietwaardigheid van gemeenten. De norm maakt inzichtelijk hoeveel vreemd vermogen in de toekomst mogelijk tegen een andere rente dan vooraf gewenst moet worden herfinanciert. In wezen is de renterisiconorm een graadmeter voor de gevoeligheid van de gemeente voor rentebewegingen. Het percentage van 20% dat voor de renterisiconorm geldt, is vastgelegd in de Wet Fido. Dit houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen samen niet hoger mogen zijn dan 20% van het totale begrotingsbedrag. Renterisiconorm

Raming 2025

Werkelijk 2025

54.950.648

61.030.576

10.990.130

12.206.115

-2.308.333

724.076

696.700

-1.584.257

-1.611.633

9.405.873

10.594.482

1 Begrotingstotaal 2 Het vastgestelde percentage 3 Renterisiconorm

Toetsing renterisico Heumen aan norm 4 Renteherziening 5a aflossingen 5b ontvangen aflossingen 6 Renterisico op vaste schuld o/g [4+5]

Ruimte (+) onder renterisiconorm [3-6]

De bovenstaande tabel toont het ingeschatte renterisico en de toetsing met de renterisiconorm voor de meerjarenbegroting. De conclusie is dat het renterisico onder de toegestane norm blijft.

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

GELDLENINGEN Leningen O/G (opgenomen geld) De leningen kennen geen tussentijdse renteaanpassingen en vervroegde of gedeeltelijke aflossing is niet toegestaan. De gemeente Heumen heeft op 31 december 2025 nog € 38,4 miljoen aan leningen openstaan. Daarover betaalt de gemeente gemiddeld 2,57% rente. Een deel van deze leningen, ongeveer € 5,2 miljoen, is uitgeleend aan Oosterpoort Wooncombinatie voor een woningbouwproject bij de Brede School Malden. De rente en aflossing van deze leningen veranderen niet tussentijds. Ook mag er niet eerder of gedeeltelijk worden afgelost. Jaar laatste aflossing

Specificatie vaste geldleningen o/g

Rentevoet

Weging in portefeuille

Stand per 31 december 2025

BNG nr. 40.0099941 2026 4,26% 1% 200.000 NWB nr. 1-23583 2027 4,41% 1% 400.000 NWB nr. 1-27191 2031 4,030% 7% 2.200.000 BNG nr. 40.112721 2044 0,97% 18% 6.080.000 BNG nr. 40.112720 2034 0,62% 4% 1.200.000 BNG nr. 40.115574 2047 1,445% 13% 4.400.000 BNG nr.40.116946 (*) 2048 2,98% 44% 14.720.000 BNG nr. 40.118143 (*) 2030 2,62% 12% 4.000.000 Subtotaal vaste geldleningen 100% 33.200.000 NWB nr. 1-26377 t.b.v. huisvesting onderwijs Brede 2049 3,895% 5.160.000 School Totaal-generaal 38.360.000 (*) Voor zowel de grondexploitaties Kanaalzone als Zilverbergweg zijn afzonderlijke projectfinancieringen afgesloten. Deze financieringen zijn specifiek en direct gekoppeld aan de bijbehorende grondexploitatie, waarbij de bijbehorende rentelasten volledig worden doorbelast aan het betreffende project. Lening NWB – nr. 1-27191; Dit betreft een indertijd afgesloten basisrentelening met een basisrente van 3,87%, vermeerderd met een kredietopslag per 7 april 2025 van 38 basispunten, waardoor de rente voor een jaar op 4,25% blijft. De herzieningsdatum van de kredietopslag vond plaats op 6 april 2026. De basisrente wordt vermeerderd met 29 basispunten, waardoor de rente op 4,16% komt tot 06 april 2028. Lening NWB – nr. 1-26377; Voor de realisatie van de nieuwe Brede School in Malden werd op 1 december 2009 een lineaire lening van € 8,6 miljoen afgesloten met een looptijd van 40 jaar.

Deze lening is rechtstreeks door verstrekt aan de opdrachtgever ten behoeve van de bouw van de brede school met parkeergarage door Oosterpoort Projectontwikkeling B.V. Als extra zekerheid is door Oosterpoort een recht van hypotheek en pandrecht op het onderpand aan de gemeente verstrekt. Per 1 december 2022 is van deze lening, met een basisrente van 3,865%, de kredietopslag herzien en vastgelegd op 3 basispunten, ofwel 0,03%. In totaal komt de rentevoet hiermee uit op 3,895%. Herzieningsdatum van de kredietopslag vond plaats op 1 december 2025. De basisrente wordt vermeerderd met 34 basispunten, waardoor de rente op 4,205% komt tot 01 december 2026. Gewaarborgde geldleningen Bij de gewaarborgde geldleningen staat de gemeente borg voor leningen die door natuurlijke- en rechtspersonen zijn aangetrokken. Het risico voor de gemeente speelt in het geval dat deze instellingen hun verplichtingen tegenover de geldverstrekker niet nakomen. Voor de leningen aan de woningbouwcorporaties is een overeenkomst gesloten met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Alleen als het waarborgfonds niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, kan de gemeente worden aangesproken voor betaling van rente en hoofdsom.

Heumen heeft in 1995 het verstrekken van gemeentegarantie (Nationale Hypotheekgarantie) aan particulieren ondergebracht bij de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WSW) en hierbij een achtervangpositie ingenomen. Dit houdt in dat wanneer een geldnemer niet aan de hypothecaire verplichtingen kan voldoen de gemeente uiteindelijk aangesproken kan worden. Deze kans is klein omdat eerst het vermogen van de geldnemer (incl. woning) en het WSW worden aangesproken. Bij de gewaarborgde geldleningen staat de gemeente borg voor leningen die door natuurlijke- en rechtspersonen zijn aangetrokken. Het risico voor de gemeente speelt in het geval dat deze instellingen hun verplichtingen tegenover de geldverstrekker niet nakomen.

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

Samengevat: de gemeente staat garant voor leningen van verschillende partijen, maar loopt pas daadwerkelijk risico wanneer zowel de debiteur als het waarborgfonds niet aan de verplichtingen voldoet.

Restant lening per 31 dec. 2025

Geldnemer

Borgstelling per 31 dec. 2025

Tertiaire achtervang Oosterpoort Wooncombinatie

€

148.426.000

€

31.162.584

Woninghypotheken 50% - (via banken, verzekeringsmij. en pensioenfondsen)

€

87.791

€

43.896

Totaal

€ 148.513.791

€

31.206.480

Berekening EMU-saldo jaarrekening 2025 2024

Omschrijving

2025

werkelijk werkelijk

raming

(bedragen x € 1.000)

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)

2 Afschrijvingen ten laste van de exploitatie Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans -4 worden geactiveerd 3

1.081

-646

-1.768

1.481

1.280

1.403

2.882

2.262

679

-19.076

2.843

3.781

23.979

1.504

909

1.026

Nee

- 856

-4.493

Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese 5 Unie en overige, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4 Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: 6 Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp -7 maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan) Baten bouwgrondexploitatie: 8 -9

Baten voor zover transacties niet op exploitatie verantwoord Lasten op balanspost Voorzieningen voor zover deze transacties met derden betreffen

Lasten i.v.m. transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten ## laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten Verkoop van effecten: 11 a. Gaat u effecten verkopen? (ja/nee) b. Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie? Berekend EMU-saldo

Gemeente Heumen

-963

Programmarekening 2025

Paragraaf bedrijfsvoering INLEIDING Bedrijfsvoering betreft de sturing en beheersing van de ondersteunende processen binnen de organisatie. Op grond van artikel 14 van het Besluit begroting en verantwoording gemeenten (BBV) informeert het college de raad door middel van de paragraaf bedrijfsvoering over de ontwikkelingen op het terrein van de bedrijfsvoering. De paragraaf bedrijfsvoering is uitgesplitst in de volgende onderdelen: • Organisatie • Beleidscontrole en P&C-cyclus • Personeel • Communicatie • Juridische kwaliteitszorg • Informatisering en automatisering • Huisvesting • Fraude en onregelmatigheden In programma 3 "Bestuur en organisatie" komen de onderwerpen organisatie, personeel, communicatie en huisvesting ook aan de orde en gaan we in op de resultaten die zijn behaald bij de voorgenomen doelstellingen. ORGANISATIE De Strategische Visie "Natuurlijk met iedereen" (vastgesteld in 2021) geeft een beeld van de Heumense samenleving tot 2030. We willen een inclusieve samenleving zijn. Daar zetten we als gemeente vol op in; en we doen daarvoor meer dan onze wettelijke taken als dat nodig is. Daarnaast werken we toe naar een groene gemeente en zijn duurzaamheid en veiligheid belangrijke speerpunten. Hiervoor zijn de wettelijke taken het uitgangspunt.

Als gemeente geven we maximale ruimte aan het eigen initiatief van partners en inwoners om bij te dragen aan onze samenleving. Bestuurlijk en ambtelijk sluiten we aan op deze visie; de visie biedt de kaders voor de gemeentelijke organisatie. In 2023 is een nieuwe sturingsfilosofie voor de organisatie opgesteld. Hierin staan de kernwaarden - Wederkerig, Betrokken en Doelgericht - en de spelregels hoe we samen willen werken. In het verlengde van deze sturingsfilosofie is vanaf 2024 verder gewerkt aan een aantal samenhangende thema's. Zo is de managementstructuur en de structuur van de organisatie aangepast. Er zijn nu 3 afdelingen die zich richten op een specifiek domein: Sociaal, Ruimte en Dienstverlening. Naast deze aanpassing van de hoofdstructuur van de organisatie en de herinrichting van de afdelingen is in 2025 verdere uitvoering gegeven aan strategische personeelsplanning en de detailsturing binnen de afdelingen met de inzet van regisseurs. Verder hebben we uitvoering gegeven aan de aanpak voor het Binden en Boeien van medewerkers. Deze aanpak loopt volgens planning en richt zich op de in-door-uitstroom van personeel. Voor de activiteiten die in 2025 zijn gerealiseerd verwijzen we naar programma Dienstverlening, onderdeel Toekomst van het Heumens werken.

Ten slotte is in 2025 gestart met de realisatie van verbouwing van het gemeentehuis, waarbij er verbeteringen worden aangebracht in de publiekszone, in het belang van de dienstverlening aan onze inwoners. BELEIDSCONTROLING EN P&C-CYCLUS Voortgangsrapportage In 2025 heeft het college twee keer een voortgangsrapportage opgesteld. De voortgangsrapportage biedt een tussentijdse evaluatie van zowel de beleidsmatige als financiële voortgang van de Programmabegroting 2025. De rapportage is bedoeld om de gemeenteraad vroegtijdig inzicht te geven in de mate waarin beleidsdoelen worden gerealiseerd en middelen worden ingezet zoals beoogd. In de voortgangsrapportage wordt gebruik gemaakt van een stoplichtenmodel waarin per onderdeel visueel inzicht in de stand van zaken wordt gegeven. Daarbij rapporteren we expliciet op afwijkingen in inhoud, planning, geld en risico, zodat helder is waar sprake is van mogelijke doel- of budgetoverschrijding. De kleurcodering helpt de gemeenteraad om snel de noodzakelijke informatie te verkrijgen en adequaat te reageren. Bij de kleuren oranje of rood leggen wij daarover verantwoording af in het betreffende programma.

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

De budgettaire gevolgen van de rapportages zijn vastgelegd in twee afzonderlijke raadsbesluiten: • De eerste betrof de periode januari tot en met maart 2025, vastgesteld op 3 juli 2025. • De tweede betrof de periode maart tot en met september 2025, vastgesteld op 11 december 2025. Met deze werkwijze is uitvoering gegeven aan de financiële verordening van de gemeente Heumen , waarin de tussentijdse informatieplicht aan de gemeenteraad is geregeld. Conform de Financiële Verordening is het college verplicht om tweemaal per jaar via een voortgangsrapportage verantwoording af te leggen aan de gemeenteraad over de voortgang van de beleidsdoelstellingen uit de programmabegroting. De gemeenteraad wordt hiermee actief op de hoogte gehouden van de beleidsuitvoering. Om de verantwoording richting de raad verder te versterken, is het college in 2025 gestart met de voortgangsrapportages. Deze rapportage richt zich op beleidsdoelstellingen waarvan de voortgang afwijkt van de planning zoals vastgesteld in de programmabegroting. De gemeenteraad kreeg daarmee de gelegenheid om met het college in gesprek te gaan over de voortgang van de beleidsuitvoering. De volledige verantwoording over de realisatie van alle beleidsdoelstellingen wordt opgenomen in de programmarekening.

CONTROLETOLERANTIES ACCOUNTANT Vanaf boekjaar 2025 hanteert de controlerend accountant een materialiteit voor de jaarrekeningcontrole, van 2% van de totale lasten, exclusief dotaties aan de reserves. Voorheen was de materialiteit voor fouten 1% en voor onzekerheden 3%. Vanaf 2025 moeten de fouten en onzekerheden door de accountant bij elkaar opgeteld worden en betrokken worden in de oordeelsvorming RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING Rechtmatigheidsverantwoording 2025 Met ingang van het boekjaar 2023 is Gemeente Heumen verplicht om zelf een rechtmatigheidsverantwoording op te stellen. Hiermee legt het college B&W zelfstandig verantwoording af in hoeverre de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties, rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit houdt in dat deze in overeenstemming zijn met de door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Uw raad heeft eerder besloten om de paragraaf ‘rechtmatigheidsverantwoording’ toe te voegen aan de financiële verordening. Voor de rechtmatigheidsverantwoording zijn de volgende criteria getoetst: begrotingscriterium, voorwaardencriterium en het misbruik & oneigenlijk gebruik criterium.

De raad heeft een verantwoordingsgrens vastgesteld waarboven het college van B&W de afwijkingen (fouten en onduidelijkheden) moet opnemen in de rechtmatigheidsverantwoording. Deze verantwoordingsgrens is vastgesteld op 1% van de totale lasten exclusief mutaties in de reserves en is € 600.463. Alleen die bevindingen die boven de verantwoordingsgrens uitkomen dienen gerapporteerd te worden aan de raad en vastgelegd in de rechtmatigheidsverantwoording. De rapporteringsgrens is vastgesteld op € 100.000.

Begrotingscriterium

Het begrotingscriterium heeft betrekking op de grenzen van de baten en lasten in de geautoriseerde begroting. De begroting wordt bewaakt door de planning & control-cyclus. De begroting is vastgesteld op programmaniveau. Bij vaststelling wordt ook de investeringsbegroting vastgesteld (financiële verordening art.5). Op basis van de financiële verordening (art. 6.3) is een melding en voorstel tot begrotingswijziging aan de raad verplicht indien het saldo van baten en lasten van taakvelden en investeringskredieten met meer dan € 25.000 afwijkt. De uitwerking van het begrotingscriterium in de rechtmatigheidsverantwoording volgt uit de financiële verordening artikel 10 t/m 13. Daarnaast is in 2025 de kadernota rechtmatigheid aangepast op de volgende punten: • De verantwoordingsgrens valt vanaf 2025 binnen de bandbreedte van 0% tot 2% van de totale lasten van de gemeente. Dit was tot en met 2024 binnen de bandbreedte van 0% tot 3%. De gemeente Heumen hanteert 1% (strakkere grens dan het wettelijk minimum) • Het percentage voor de verantwoordingsgrens geldt vanaf 2025 voor de rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden samen. Tot en met 2024 gold het percentage van de verantwoordingsgrens afzonderlijk voor rechtmatigheidsfouten en voor onduidelijkheden.

• Vanaf 2025 geldt dat de omvangbasis voor het percentage van de verantwoordingsgrens de lasten van de gemeente exclusief toevoegingen aan de reserves is. Tot en met 2024 was dit inclusief toevoegingen aan de reserves.

Voor het begrotingscriterium wordt het volgende schema gehanteerd. Voor het begrotingscriterium geldt dat alle overschrijdingen van lasten en investeringskredieten onrechtmatig zijn, waarbij voor een aantal scenario’s in de

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

financiële verordening is beschreven wanneer deze overschrijdingen acceptabel zijn. Voor over- en onderscheidingen van baten, onderschrijdingen van lasten en onderschrijdingen van investeringskredieten geldt dat deze als onrechtmatig zijn aangemerkt indien ze niet tijdig aan de raad zijn gemeld.

De volgende uitgangspunten gelden conform de lokale financiële verordening van de gemeente Heumen: -

Uitgangspunt is dat iedere overschrijding van de begroting als onrechtmatig wordt beschouwd.

Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties:

De gemeenteraad voor het einde van het kalenderjaar is geïnformeerd, maar er geen begrotingswijziging is vastgesteld.

Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren, bijvoorbeeld via subsidies of kostendekkende omzet.

Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling.

De overschrijding is het gevolg is van autonome ontwikkelingen, waarvoor de begroting niet (tijdig) meer kon worden gewijzigd.

De overschrijding past binnen het door de raad geaccordeerde beleid.

Begrotingsonrechtmatigheden die passen binnen het bestaande beleid van de raad, worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (voor zover de verantwoordingsgrens voor afzonderlijke fouten of onduidelijkheden is overschreden), maar worden niet nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Deze begrotingsonrechtmatigheden worden toegelicht in de programma's van de jaarstukken.

Over- en onderschrijding van baten of onderschrijdingen van lasten/ investeringen zijn rechtmatig als deze afwijkingen:

Tijdig in de (bijgestelde) begroting zijn verwerkt door middel van een tussentijdse rapportage of een ander besluit van de raad.

b. Voor het einde van het kalenderjaar aan de raad zijn gemeld.

Alle andere afwijkingen van de (bijgestelde) begroting die niet bekend zijn bij het opstellen van de laatste tussentijdse rapportage van het jaar (en waarover de raad niet anderzijds is geïnformeerd voor het einde van het kalenderjaar), worden bij de jaarrekening gemeld en toegelicht en tellen daarom niet mee in het eindoordeel van de rechtmatigheid.

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

Uitwerking: Programma 1 Sociale leefomgeving 2 Fysieke leefomgeving 3 Bestuur en organisatie Totaal onrechtmatig Kredieten

1) -

Lasten realisatie 27.499.909 21.174.185 11.372.239

Overschrijding 253.255 339.440 n.v.t

Onrechtmatig? ja ja n.v.t.

Acceptabel? Deels 1) Ja 2) n.v.t.

34.122

Nee 3)

Programma 1 heeft een overschrijving van de lasten van € 253.255,De overschrijdingen betreffen voor het merendeel hogere lasten op de open-einde regelingen in het sociaal domein. Deze beschouwen we als 'acceptabel' omdat deze voldoen aan de gemaakte afspraken met de raad via de financiële verordening art. 212 GW (art. 12, lid 4, sub c) van de financiële verordening. Eén overschrijding krijgt het label 'niet-acceptabel'. Bij de overdracht van werkzaamheden van St. Sterker naar Synthese is uitgegaan van een subsidieperiode van 4 maanden, terwijl in de praktijk 6 maanden werkzaamheden zijn verricht. Hierdoor is € 19.000 meer subsidie betaald dan begroot. De subsidiebeschikking is bijgesteld, maar de overschrijding is niet gemeld in de tussentijdse voortgangsrapportage.

2) -

Programma 2 heeft een overschrijving van de lasten van € 339.440,Lasten van de grondexploitaties. De gemeente maakte meer kosten dan begroot. De verwachte eindwaarden van de grondexploitaties blijven echter binnen de financiële kaders waarbinnen de raad de grondexploitaties heeft vastgesteld. De Kanaalzone heeft een financieel kader van een maximaal nadelig resultaat van € 500.000 welke door u raad is vastgesteld. Momenteel is de verwachte eindwaarde € 424.000 nadelig en past daarmee binnen het kader. De Zilverbergweg/Kruisbergsestraat heeft een positieve eindwaarde na afronding van het project. De overschrijding past binnen het door de raad geaccordeerde beleid conform art. 12, lid 4, sub e) van de financiële verordening en zien we als acceptabel. Daarnaast kwam er een hogere eindafrekening van de Omgevingsdienst Regio Nijmegen. Hiervoor kon de begroting niet (tijdig) meer worden bijgesteld. Conform art. 12, lid 4, sub d) van de financiële verordening zien we deze overschrijding als acceptabel.

Lasten begroot 27.246.654 20.834.745 12.790.721

De investeringskredieten hebben een overschrijding van € 34.122,Het betreft overschrijdingen van € 12.000 op onderzoeks- en advieskosten De Schoren (kosten gaan onderdeel uitmaken van de grondexploitatie) en Diverse kleine investeringen (€ 22.000) door met name overschrijdingen van rioolgerelaterde investeringen en een investering in glascontainers. -

Voorwaardencriterium

Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Voor het voorwaardencriterium bestaat de norm uit het normenkader zoals op 23 oktober 2025 is vastgesteld. Een dienst voor inhuur in het fysiek domein is niet aanbesteed (€ 13.000).

Misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium

Het misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium heeft betrekking op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en eigendommen bij financiële beheershandelingen. Er is geen eigen vastgestelde nota M&O beleid binnen de organisatie. Omdat alleen bij misbruik sprake is van een onrechtmatigheid zijn eventuele gevallen van misbruik (mits cumulatief met andere fouten of onduidelijkheden boven de verantwoordingsgrens) opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. In 2025 zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. De conclusies zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording die onderdeel uitmaakt van de jaarrekening.

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

PERSONEEL Gemeente Heumen wil een aantrekkelijke en toekomstgerichte werkgever zijn. De gewenste organisatieontwikkelingen vertalen we door in het personeelsbeleid, waarbij aandacht is voor professionaliteit, wendbaarheid en samenwerking. In de aanhoudend krappe arbeidsmarkt blijven het binden, boeien en duurzaam inzetten van medewerkers belangrijke thema’s. In 2025 hebben we hier gericht op ingezet, in samenhang met de bredere organisatieontwikkelingen binnen de gemeente. Duurzame inzetbaarheid In 2025 hadden we te maken met een hoger ziekteverzuim dan in de afgelopen jaren. Daarom is extra ingezet op ondersteuning van medewerkers, onder meer door een intensievere inzet van de arbodienst en het inzetten van noodzakelijke interventies. Vitaliteit bleef een belangrijk aandachtspunt. Tijdens de vitaliteitsweek zijn diverse activiteiten en workshops georganiseerd die bijdragen aan gezondheid, motivatie en duurzame inzetbaarheid. Het bevorderen van goede fysieke en mentale gezondheid, motivatie en vakbekwaamheid is ook in 2025 een hoge prioriteit geweest. Binden en Boeien De arbeidsmarkt bleef in 2025 zeer krap, waardoor het binden en boeien van medewerkers veel aandacht vroeg. De arbeidsmarktcommunicatie is verder verbeterd. Zo is een organisatievideo ontwikkeld, is de website vernieuwd en is meer gebruikgemaakt van visuele middelen.

Ook zijn vacatureteksten herschreven om deze aantrekkelijker en duidelijker te maken. Deze acties dragen bij aan een sterker werkgeversprofiel en betere vindbaarheid van onze organisatie. In 2025 is de besluitvorming rond de invoering van een nieuw functiewaarderingssystematiek HR21 afgerond. Gedurende het jaar zijn de voorbereidende taken van de invoering HR21 uitgevoerd. Persoonlijke ontwikkeling en organisatieontwikkeling Het in 2024 gestarte organisatieontwikkelingstraject heeft in 2025 vervolg gekregen. De nieuwe organisatiestructuur vormde de basis voor verdere ontwikkeling binnen teams en leidinggevenden. Er is geïnvesteerd in managementontwikkeling, met nadruk op anders sturen, voorbeeldgedrag in ontwikkelprocessen en een voortdurende bereidheid om te leren en te veranderen. Door heidagen en teamontwikkelingssessies is gewerkt aan samenwerking, rolhelderheid en professionele communicatie. Alle medewerkers hebben in 2025 een meerdaagse feedbacktraining gevolgd ter bevordering van open communicatie en kwaliteitsbewustzijn. De sturingsfilosofie en bijbehorende spelregels zijn richtinggevend geweest binnen alle ontwikkeltrajecten. HR-cyclus: ontwikkel- en voortgangsgesprekken In 2025 zijn met alle medewerkers ontwikkel- en voortgangsgesprekken gevoerd door de afdelingsmanagers.

Hierin lag de nadruk op de benodigde vaardigheden en competenties voor de functie en het werken in een politiek-bestuurlijke omgeving. Digitale vaardigheden vormden een centraal thema, evenals de ontwikkelbehoefte op dit gebied. Pulsemetingen en Time to Meet In 2025 zijn organisatiebreed pulsemetingen uitgevoerd die inzicht geven in de ervaringen en behoeften van medewerkers, zowel op organisatieniveau als binnen de afzonderlijke afdelingen. De resultaten zijn vertaald naar concrete acties, waaronder de organisatiebrede “Time to Meet”-bijeenkomsten met een educatief en inspirerend karakter. Op basis van de pulsemeting 2025 staat voor 2026 het thema werkdruk expliciet op de agenda. Digitalisering HR-processen Na de start van de digitaliseringsslag in 2024 zijn in 2025 belangrijke stappen gezet. De functionaliteiten binnen de Youforce-app zijn uitgebreid en de basis HR-processen, inclusief verzuimmeldingen, zijn volledig gedigitaliseerd. Ook wordt de rapportagetool binnen Youforce beter benut door het aanbieden van op maat gemaakte rapportages aan MT, P&O en financiën. Hiermee is een duidelijke efficiëntieslag gerealiseerd en is de kwaliteit van de HR-informatievoorziening verbeterd.

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

Formatie

In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van de formatie weergegeven. Formatie

Totaal¹

Werkelijk 2024 Fte 117,97

Raming 2025 Fte 119,6

Werkelijk 2025 Fte 121,9

¹ Dit is de vaste formatie, stand van zaken per eind van het betreffende jaar. De formatieomvang is gedurende het jaar continu in beweging. Deze wijzigingen ontstaan onder andere door de uitbreiding van formatie voor nieuwe taken, de doorontwikkeling van functies en de verschuiving van werkzaamheden binnen de organisatie. Per ultimo 2025 is het personeelsbestand met 2,3 fte toegenomen ten opzichte van de raming 2025. Deze groei komt met name door het omzetten van diverse structurele exploitatiebudgetten naar formatie (zoals voor de functie poortwachter participatie en functioneel beheerder sociaal domein) en door aanpassingen in het kader van de organisatieontwikkeling (waaronder het omzetten van een managementfunctie in nieuwe functies en urenuitbreidingen). De toename van 2,3 fte is volledig opgevangen binnen de bestaande P-budgetten van de begroting 2025.

Personeelsbudget

In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van de loonkosten weergegeven: Loonkosten

Werkelijk 2024

Raming 2025 primair

Bijgestelde raming 2025

Werkelijk 2025

totaal (€)

€ 10.208.600

€ 10.832.685

€ 10.972.293

€ 10.943.952

Betreffen de totale loonkosten 2025, exclusief raad en college. De loonkosten bestaan uit alle salarislasten, sociale lasten en tussentijdse cao-verhogingen. Een deel van deze loonkosten wordt gedekt door rijksbijdragen in de vorm van specifieke uitkeringen (zoals de CDOKE-middelen en de bekostigingsregeling opvang ontheemden). In totaal kan € 335.081 aan loonkosten in 2025 worden toegerekend aan deze specifieke uitkeringen. Daarnaast zijn er andere vormen voor dekking van uren en salarislasten, zoals bijvoorbeeld de toerekenbare uren en loonkosten naar bijvoorbeeld grondexploitatieprojecten. Het verschil tussen de begroting en de werkelijke loonkosten wordt veroorzaakt door meerdere factoren. De belangrijkste zijn: de cao-wijziging per 1 april 2025 (+3%). Hierdoor stijgen de loonkosten in 2025 met ongeveer € 400.000. Deze kosten zijn opgevangen binnen het bestaande budget voor loonontwikkeling. Daarnaast zijn er verschillende budgetverschuivingen geweest. Zo zijn bijvoorbeeld middelen uit de loonsombudgetten budgettair neutraal verplaatst naar inhuurbudgetten voor externe medewerkers. In 2025 zijn de totale kosten voor inhuur € 1.762.236. Dit is 16,1% van de werkelijke loonkosten*. Daarvan is € 1.190.289 gebruikt ten behoeve van reguliere formatie. Dit komt vooral door krapte op de arbeidsmarkt, vervanging bij korte en langdurige ziekte en het wegwerken van achterstanden.

Daarnaast is externe capaciteit ingehuurd voor verschillende projecten. Voorbeelden zijn werkzaamheden bij milieu (betaald uit CDOKE-middelen), de Omgevingswet (uit bestemmingsreserve/algemene uitkering), projectbegeleiding voor riool en water, de Kanaalzone, Zilverberg en De Schoren. De projectkosten voor inhuur waren in totaal € 571.947. *Ter vergelijking: landelijk besteedden gemeenten in 2023 gemiddeld 18,1% van de loonsom aan externe inhuur, en in 2024 gemiddeld 17,5%, volgens de Personeelsmonitor van A&O fonds Gemeenten.

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

COMMUNICATIE

Externe communicatie

De externe communicatie ondersteunt de beleidsdoelstellingen van de gemeente. Communicatie draagt voor een belangrijk deel bij aan het kenbaar en zichtbaar maken van de dienstverlening aan onze inwoners en de ontwikkelende rol van de gemeentelijke overheid. Participatie en communicatie gaan hand in hand. Dit vraagt van de hele organisatie om naar buiten te treden en contact te maken op een open en voor alle inwoners toegankelijke wijze. We zijn proactief in het informeren van onze inwoners over gemeentelijke ontwikkelingen, belangrijke projecten en kleinere, meer persoonlijke onderwerpen (zoals bij de representatie van de burgemeester). Het team communicatie adviseert en ondersteunt bestuur en medewerkers bij de communicatie naar inwoners en pers. • We actualiseren onze website (continu proces), waarbij digitale dienstverlening en toegankelijkheid (structuur, leesbaarheid, aantrekkelijkheid) belangrijke uitgangspunten vormen. • We monitoren het gebruik van en de feedback op de website van de gemeente Heumen: we verbeteren onze website op basis hiervan (continu proces). • We werken aan de digitale toegankelijkheid, op basis van de in 2023 gestelde prioriteiten. • We breiden de inzet van sociale media uit; we stimuleren actief de deelname van inwoners aan de digitale nieuwsbrief, we benutten structureel platforms als facebook, en instragram.

Gerealiseerd in 2025

• 49 edities Gemeentenieuws (3 weken vervallen ivm zomer- en kerstvakantie) met 2 tot 4 pagina’s nieuwsberichten; • 49 digitale nieuwsbrieven; • 3 keer een 4-pagina bijlage in kwartaalmagazine Topic; • Up-to-date website met actueel nieuws, projectinformatie en ondersteuning digitale dienstverlening; • Wekelijks (gemiddeld) 4 posts op Facebook en instagram; • Up to date (onder)houden intranet Hi! (Interne communicatie); • Projectondersteuning (brieven, flyers/folders, posters). Voorbeelden zijn Ondermijning, GroenDoen, Hackshield, Spreidingswet, Heumen Duurzaam & Groen, Verkiezingen, Heumen Beweegt; • Afhandelen en (college) adviseren over persvragen.

Interne communicatie

Met interne communicatie dragen we er zorg voor dat medewerkers op de hoogte zijn van de bestuurlijke keuzes en van ontwikkelingen in de organisatie. Ook vinden we het van belang dat medewerkers hun inbreng kunnen hebben in de organisatie. Goede interne communicatie leidt tot betere samenwerking en ondersteunt zodoende de externe communicatie. Via HI! (Intranet) delen medewerkers informatie en kennis met de gehele organisatie en/of in groepen. Daarnaast wordt op het intranet relevante informatie uit de organisatie gedeeld.

JURIDISCHE KWALITEITSZORG Jaarlijkse werkzaamheden Bestuur en medewerkers zijn ondersteund door de adviseurs algemene juridische zaken. De activiteiten in het kader van de juridische kwaliteitszorg bestaan uit advisering aan bestuur en medewerkers, ondersteuning bij juridische vraagstukken, commissie bezwaarschriften, klachtenbehandeling, controle op de gemeentelijke wet en regelgeving, advisering bij collegevoorstellen. Tevens vindt deelname plaats aan diverse projectgroepen. Juridische kennisontwikkeling De afgelopen periode en ook de komende jaren wordt per afdeling en team aandacht besteed aan kennisontwikkeling en bewustwording van de juridische aspecten die voorvloeien uit het werken bij de gemeente. De invoering van de Omgevingswet heeft veel aandacht gevraagd en zal dat de komende jaren blijven vragen. Implementatie van nieuwe wetgeving en actualisatie gemeentelijke regelgeving Ondersteuning bij de implementatie van nieuwe wetgeving en bijdragen aan de actualisatie van gemeentelijke regelgeving.

Gemeente Heumen

Programmarekening 2025

INFORMATISERING EN AUTOMATISERING

Informatisering en automatisering

Digitalisering bevindt zich in een meerjarige uitvoeringsfase binnen het vastgestelde informatiebeleidsplan 2024– 2027. De lopende activiteiten volgen zowel uit landelijke verplichtingen als uit regionale en lokale ambities. Binnen het samenwerkingsverband ICT Rijk van Nijmegen (iRvN) maken we zoveel mogelijk gebruik van landelijke standaarden en generieke voorzieningen. Hiermee borgen we dat onze ICT-voorzieningen veilig, betrouwbaar en uniform zijn. Binnen iRvN wordt samengewerkt aan vijf strategische opgaven: de cloudstrategie, Microsoft 365, wet- en regelgeving, mobile device management en datagedreven werken en werken we daarnaast aan het versterken van de regionale samenwerking op het gebied van informatisering.

Andere voorbeelden van informatiseringsprojecten in 2025 • • •

Implementatie van een nieuwe vakapplicatie voor de uitvoering van Wmo en Jeugd Inrichting Role Based Access Control (RBAC) voor automatische toekenning van autorisaties Ontwikkeling van digitale vaardigheden van medewerkers

Informatiebeveiliging en privacy

Het belang van een veilige en beschikbare digitale overheid blijft toenemen. In 2025 hebben we de jaarlijkse ENSIA (landelijke audit informatiebeveiliging) voor het jaar 2024 met een positief resultaat afgerond. Andere projecten die hebben bijgedragen aan een veiligere werkplek zijn onder andere het testen van onze netwerkbeveiliging tijdens het terugkerende evenement "Nymacon" door studenten van de Radboud Universiteit. Daarnaast is de bewustwording en interne beveiliging getest middels verschillende phishing-acties en is er extra aandacht besteed aan het onderwerp cybersecurity middels een cyberescape-room. Tot slot is eind 2025 de visie op kunstmatige intelligentie en data vastgesteld, wat een belangrijke randvoorwaarden creëert voor het verantwoord kunnen toepassen van AI.

Informatiebeheer In 2025 is het oude document- en archiefsysteem uitgefaseerd. De informatie is geïnventariseerd en zorgvuldig overgezet naar het zaaksysteem, zodat deze goed terug te vinden blijft. Bij de invoering van de nieuwe vakapplicatie voor het sociaal domein zijn alle lopende zaken gemigreerd vanuit het oude systeem. Er is een koppeling met het zaaksysteem ingericht, waardoor documenten automatisch worden opgeslagen met de juiste bewaartermijnen. Ook is een nieuw postproces ingericht. Daarnaast zijn de brondocumenten van de burgerlijke stand gedigitaliseerd en is het volledige archief van burgerzaken overgezet naar een nieuwe archiefoplossing die vastgestelde bewaartermijnen en vernietiging ondersteunt.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/17064939/1