Bijlage I Programmarekening 2025
Tekst van het document
Algemene baten en lasten
Jaarlijks worden er lasten en baten begroot die vooraf nog niet kunnen worden toegerekend aan de diverse taakvelden van deze begroting. Deze zogeheten ‘stelposten’ dienen ter compensatie of egalisatie van toekomstige lasten en baten. In het begrotingsjaar 2025 zijn de stelposten voor prijsontwikkeling, loonontwikkeling, en ziektevervanging geheel ingezet. Voorts is de negatieve stelpost voor onderuitputting budgettair gerealiseerd.
Agemene uitkering uit het gemeentefonds
In de onderstaande tabel worden de uitkomsten van de verschillende circulaires weergegeven zodat een overzicht ontstaat van de verschillende mutaties ten opzichte van de primitieve begroting 2025. Deze begroting is gebaseerd op de uitkomsten van de circulaire's van 2024 (het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar). De Programmabegroting 2025 zoals deze door de raad in november 2024 is vastgesteld is gebaseerd op de uitkomsten van de meicirculaire van 2024 (het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar). In de onderstaande tabel worden de uitkomsten van de verschillende circulaires weergegeven zodat een overzicht ontstaat van de verschillende mutaties ten opzichte van de primitieve begroting 2025.
Omschrijving / jaar
2025
2026
2027
2028
2029
2030
Decembercirculaire 2024
31.315
31.183
32.389
33.506
34.637
36.112
Meicirculaire 2025
535
1.403
1.231
441
510
510
Septembercirculaire 2025
934
780
187
172
181
191
Decembercirculaire 2025
333
-
-
-
-
-
Totaal (bedragen x € 1.000)
33.117
33.366
33.807
34.119
35.328
36.813
Voor de mutaties van de algemene uitkering wordt verwezen naar de raadinformatiebrieven. Treasury Naast een jaarlijks renteresultaat wordt er ook dividend uit aandelen (effecten) vanuit de vennootschap BNG ontvangen. Van de MARN ontvangen we jaarlijks een uitkering omdat deze gemeenschappelijke regeling aandelen van de Afvalverwerking Regio Nijmegen (ARN) in haar bezit heeft. In de paragraaf Verbonden partijen is meer informatie opgenomen over de doelstelling, het financieel resultaat en de verhouding eigen en vreemd vermogen van deze naamloze vennootschappen en gemeenschappelijke regeling.
BNG (151.515 aandelen)
In het voorjaar van 2025 is door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van de Bank Nederlandse Gemeenten het dividend voor 2024 vastgesteld op € 2,51 per aandeel. De opbrengst voor Heumen komt hiermee op € 380.303.
Gemeente Heumen
30
Programmarekening 2025
Vitens (16.023 aandelen)
In de aandeelhoudersvergadering van Vitens is besloten om over 20234 geen dividend uit te keren. Reden hiervan was dat de solvabiliteit onder de gestelde norm van 30% was gebleven. Via de 2e voortgangsrapportage 2025 is het primair begrote bedrag van € 16.000 verlaagd naar € 0.
DAR (4.522 aandelen)
In programma 2, Fysieke leefomgeving, komt DAR uitgebreid aan bod. Omdat Heumen aandelen in deze vennootschap heeft, is er ook een connectie met taakveld treasury. De gemeente Heumen heeft 4.522 van de in totaal 110.000 aandelen DAR in bezit. Omdat de balanspositie van de DAR niet van voldoende omvang is om dividend uit te keren is het verwachte bedrag van € 25.000 bij de 2e voortgangsrapportage 2025 verlaagd naar € 0.
MARN
Omdat de MARN 37,5% van de aandelen ARN in bezit heeft, ontvangen wij jaarlijks een uitkering. Wij hebben een dividenduitkering en een uitkering van de bestemmingsreserve over 2024 ontvangen van € 107.093. Daarnaast is in 2025 een vereveningsbijdrage transportkosten over 2024 ontvangen van € 1.492. Totaal is van de MARN in 2025 een bedrag van € 108.585 ontvangen. Lokale heffingen Hierna worden de opbrengsten van de gemeentelijke belastingen weergegeven voor de jaren 2021 t/m 2025. Opbrengsten uit OZB en overige belastingen
OZB Hondenbelasting
Jaarrekening
Jaarrekening
Jaarrekening
Jaarrekening
Jaarrekening
2021
2022
2023
2024
2025
4.844.097
4.854.829
4.914.758
5.046.780
5.358.922
140.584
146.205
148.91
154.343
155.601
4.984.684
5.001.034
5.063.673
5.201.123
5.514.523
Voor een toelichting op de in de gemeente Heumen geheven belastingen en rechten zoals rioolheffing en afvalstoffenheffing verwijzen we naar de paragraaf "Lokale heffingen". 3.8.2. Rekenkamer Rekenkamer Heumen onderzoekt de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van gemeentelijk beleid en uitvoering. De rekenkamer doet jaarlijks één grootschalig onderzoek, uitgevoerd door een extern deskundige. Daarnaast wordt jaarlijks één quick scan onderzoek uitgevoerd door de rekenkamer zelf. Ook wordt er eventueel een DoeMee-onderzoek uitgevoerd in opdracht van de Vereniging van Rekenkamers, waaraan enkele tientallen gemeenten kunnen deelnemen. In het presidium van 9 januari 2024 is besproken hoe wordt omgegaan met de resultaten van de onderzoeken van de rekenkamer en hoe de follow-up aan de raad en rekenkamer worden teruggekoppeld. De terugkoppeling is een wettelijke verplichting conform artikel 185a. Afgesproken is om hierop in de programmarekening terug te koppelen. Bijlage 11 bevat een overzicht van de gedane aanbevelingen, hoe de gemeentelijke organisatie de onderzoeken heeft opgevolgd en wat er met de aanbevelingen is gedaan.
Gemeente Heumen
31
Programmarekening 2025
WAT HEEFT HET GEKOST/WAT HEEFT HET OPGEBRACHT IN 2025? P03
Programma 3 Bestuur en organisatie
Begroting 2025
Rekening 2025
Lasten
12.847.721
11.429.239
Baten
-41.196.688
-39.623.301
-28.348.967
-28.194.062
Totaal bestaand beleid
In de volgende tabel vindt U een overzicht van de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op dit programma. Reserves
Stand per Toevoeging Onttrekking Stand per 1-1-2025 31-12-2025 (€) (€)
Informatiebeleidsplan en informatisering
Voorzieningen
Gemeentehuis
0
57.000
0
57.000
57.000 0
57.000
Stand per Toevoeging Onttrekking Stand per 1-131-12-2025 2025(€) (€) 721.147
90.275
36.929
774.493
2.541.564
800.312
148.544
3.193.332
Personele regelingen
33.424
92.396
31.235
94.585
Voorziening dubieuze vorderingen
155.140
20.850
7.596
168.394
Verlofspaarregeling CAO personeel
217.314
125.519
38.914
303.919
Regeling vervroegd uittreden
32.652
56.643
30.633
58.662
1.185.995
36.399 330.250
0 4.593.385
Eigen risico pensioenen oud-wethouders
Wachtgeldverplichting voorm. personeel
36.399 3.737.640
Voor een nadere toelichting van de reserves en voorzieningen wordt verwezen naar de toelichting op de balans
Gemeente Heumen
32
Programmarekening 2025
Financiële analyse programma 1 tot en met 3 Algemeen Verwacht resultaat 2025 ❑ Bij de door de raad op 11 december 2025 vastgestelde uitkomsten van de voortgangsrapportages tot en met oktober 2025 bedroeg het verwachte resultaat 2025 € 144.544 nadelig Werkelijk behaald resultaat 2025 ❑ Het werkelijk behaald exploitatieresultaat bedraagt
€
18.532 voordelig
Analyse op hoofdlijnen verschil werkelijk en verwacht resultaat 2025 Hiervoor is aangegeven, dat het werkelijk voordelig resultaat over 2025 uitkomt op € 18.532. Het eerder (formeel) ingeschat resultaat 2025 bedraagt € 144.544 nadelig. Het exploitatieresultaat 2025 is € 163.077 positiever uitgevallen. De hoofdoorzaken van dit positiever resultaat over 2025 zijn als volgt: Programma 1 Jeugd -Toename kosten jeugdzorg Wmo - hogere kosten Wmo Mutaties reserves programma 1 -inzet bestemmingsreserve jeugd/WMO Burgerzaken - Minder opbrengsten leges Onderwijsbeleid/maatwerkvoorzieningen - lagere kosten leerlingenvervoer en vraagafhankelijk vervoer Sportcentrum Malden - Lagere energiekosten Samenkracht en burgerparticipatie - voordeel specifieke uitkering GALA/IZA - kosten overdracht Stg Sterker naar Synthese - opvang vluchtelingen Eerstelijnsloket Wmo en Jeugd - minder uitgaven inclusiebudget Inkomensregelingen - Overschrijding bijstandsuitgaven en BBZ Arbeidsparticipatie - lagere kosten Werkbedrijf -Overige posten
Totaal programma 1
Gemeente Heumen
33
€ 454.000
nadelig
€ 65.000
nadelig
€ 287.000
voordelig
€ 28.000
nadelig
€ 56.000
voordelig
€ 48.000
voordelig
€ 85.000 € 21.000 € 23.000
voordelig nadelig voordelig
€ 29.000
voordelig
€ 163.000
nadelig
€ 69.000 € 1.000
voordelig nadelig
€ 135.000
nadelig
Programmarekening 2025
Programma 2 Eigendommen - Annulering verkoop kavel Werklandschap Veiligheid -reservering ombouw brandputten - crisisopvang Oekraïne; kosten personele inzet Rijksweg voordelig Verkeer, vervoer en waterstaat - reiniging openbare ruimte; eenmalige rijksvergoeding zwerfvuil Economische promotie -opbrengst toeristenbelasting Milieubeheer/ODRN - kosten Milieuprojecten en duurzaamheid Grondexploitatie - grondexploitatie resultaat Kanaalzone Wonen en bouwen -Realisatiestimulans woningen -hogere kosten BRIKS ODRN - lagere leges bouwvergunningen Overige posten < 15.000
€ 87.000
nadelig
€ 125.000 € 29.000
voordelig
€ 70.000
voordelig
€ 165.000
voordelig
€ 25.000
voordelig
€ 353.000
voordelig
€ 35.000 € 100.000 € 196.000 € 34.000
voordelig nadelig nadelig voordelig
€ 453.000
voordelig
€ 706.000
nadelig
€ 35.000 € 33.000 € 53.000 € 25.000
voordelig voordelig nadelig nadelig
€ 231.000
voordelig
€ 195.000
voordelig
€ 136.000
voordelig
€ 25.000 € 26.000
voordelig nadelig
Totaal programma 3
€ 155.000
nadelig
TOTAAL
€ 18.000
voordelig
Totaal programma 2 Programma 3 Bestuur - College B&W: extra dotatie voorziening APPA (oud) wethouders Overhead - Resultaat P-budgetten ambtelijke organisatie - Resultaat facilitaire zaken - hogere kosten automatisering IBP (software) -kosten Binden en Boeien Treasury - Renteresultaat OZB -hogere OZB en lagere kosten MUNITAX Algemene uitkering - Hoger resultaat algemene uitkering Algemene Baten en Lasten - Niet alle stelposten zijn ingezet Overige posten
De 1e en 2e voortgangsrapportage 2025 zijn door de raad (voor het laatst op 11 december 2025) vastgesteld. Dit betekent dat begrotingswijzigingen zijn verwerkt die het resultaat beter benaderen. Ook doen deze begrotingswijzigingen recht aan de begrotingsrechtmatigheid. In het overzicht is per programma een analyse inclusief toelichting opgenomen van de relevante afwijkingen. Bij de analyse wordt aangegeven of de afwijkende financiële gegevens een incidenteel of structureel karakter hebben. Incidentele afwijkingen hebben alleen consequenties voor het resultaat van 2025. Structurele afwijkingen hebben ook gevolgen voor de financiële doorwerking naar 2026 en volgende jaren. Deze afwijkingen worden, voor zover dat nog niet is gedaan, opgenomen in de 1e begrotingswijziging 2025.
Gemeente Heumen
34
Programmarekening 2025
Analyse programma 1 Analyse
Bedrag in euro's 454.000
Voor- of Nadeel N
WMO
65.000
N
Mutaties reserves programma 1
287.000
V
Baten en lasten burgerzaken
28.000
N
Vervoersorganisatie Regio Arnhem en Nijmegen
56.000
V
48.000
V
Jeugdzorg
Dit tekort wordt veroorzaakt door een toename van de kosten binnen de jeugdzorg. De stijging hangt samen met zwaardere zorg van een aantal casussen, op het onderdeel Jeugdhulp met verblijf, in de laatste maanden van het jaar. De gemeente heeft hier beperkte sturingsmogelijkheden op, omdat het grotendeels gaat om open-einde regelingen. De ontwikkeling past binnen het bredere beeld van aanhoudende druk op de jeugdzorg, waarbij kosten gedurende het jaar moeilijk voorspelbaar blijven. Op het onderdeel Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) bedraagt het uiteindelijke tekort € 65.000 nadelig. Hierbij moet echter worden betrokken dat in de tweede voortgangsrapportage het budget voor de Wmo met € 500.000 is verhoogd. Zonder deze begrotingswijziging zou sprake zijn geweest van een nadeel van € 565.000.Deze bijstelling sluit aan bij de eerder afgegeven signalering richting de raad. In november is via een raadsmededeling aangegeven dat de uitgaven binnen de Wmo naar verwachting circa € 500.000 hoger zouden uitvallen dan oorspronkelijk begroot. Deze verwachte hogere lasten zijn vervolgens verwerkt en geautoriseerd via de tweede voortgangsrapportage (raad december Bij de Tweede Voortgangsrapportage 2025 is een bestemmingsreserve Jeugd/Wmo gevormd met incidentele rijksmiddelen (€ 470.000) om mogelijke tekorten op te vangen.
Door tekorten op jeugd wordt € 263.000 uit deze reserve ingezet ter dekking van de hogere uitgaven. De opbrengsten uit de reisdocumenten zijn te hoog ingeschat doordat een tijdelijke piek in aanvragen in de eerste helft van het jaar is doorgetrokken. In de tweede helft bleef het aantal aanvragen achter. In de begroting van vervoersorganisatie Regio Arnhem en Nijmegen werd uitgegaan van 53 reizigers, terwijl in werkelijkheid 47 leerlingen gebruik maakten van het vervoer. Hierdoor zijn minder ritten uitgevoerd. Er is een voordeel ontstaan van € 56.000 op de gemeenschappelijke regeling van de Vervoersorganisatie Regio Arnhem en Nijmegen. Het voordeel zit op de onderdelen Leerlingenvervoer en vraagafhankelijk vervoer. Het voordeel op beide onderdelen is ontstaan doordat er in begroting is uitgegaan van hoger aantal reizigers dan het werkelijk aantal reizigers. Hierdoor zijn minder ritten uitgevoerd.
Sportcentrum Malden
Op Sportcentrum Malden is een voordeel ontstaan van € 48.000. Dit komt door lagere energiekosten als gevolg van gedaalde elektriciteitsprijzen en een eenmalige nabetaling van € 17.000 over de periode 1 okt. 2019 t/m 2024 uit de rijksregeling voor compensatie van energiekosten van maatschappelijk vastgoed.
Gemeente Heumen
35
Programmarekening 2025
Specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord en Specifieke uitkering Integraal Zorgakkoord.
85.000
V
Maatschappelijk werker St. Sterker
21.000
N
Opvang vluchtelingen
23.000
V
Inclusie
29.000
V
Inkomensregelingen
163.000
N
Werkbedrijf
69.000
V
Overige verschillen > 25.000
1.000
N
€ 15.000
V
Er is een voordeel van € 85.000 ontstaan doordat de specifieke uitkeringen (SPUK GALA en SPUK IZA) zijn ingezet om diverse uitgaven te dekken die reeds in de begroting waren opgenomen, hierdoor vallen de gemeentelijke lasten lager uit.
Bij de overdracht van werkzaamheden van St. Sterker naar Synthese is uitgegaan van een subsidieperiode van 4 maanden, terwijl in de praktijk 6 maanden werkzaamheden zijn verricht. Hierdoor is meer subsidie betaald dan begroot. In 2025 heeft de gemeente twee keer een rijksbijdrage ontvangen in het kader van de spreidingswet (€ 58.000). De gemaakte kosten bedragen € 35.000, waardoor per saldo een voordeel resteert. Dit betreft een incidenteel voordeel doordat de ontvangen middelen hoger zijn dan de gemaakte kosten. Een budget voor lokale inclusieagenda was doorgezet naar 2025 om werkzaamheden alsnog uit te voeren. Een deel van deze werkzaamheden, waaronder de realisatie van twee digitaliseringsborden, is echter niet uitgevoerd. Hierdoor zijn minder kosten gemaakt dan begroot. De beschikbare buigmiddelen bleken dit jaar niet toereikend om alle inkomensvoorzieningen te dekken. Hierdoor is een beroep gedaan op de vangnetuitkering vanuit het Rijk om het tekort op te vangen. Binnen de bijstandsuitgaven is sprake van een overschrijding van € 32.000. Deze hogere uitgaven hangen samen met een lichte toename van het aantal bijstandsgerechtigden in de laatste maanden van het jaar. Daarnaast doet zich een forse overschrijding voor op het budget van de bijzondere bijstand, ter hoogte van € 131.000.
Deze meeruitgaven worden voornamelijk veroorzaakt door hogere kosten voor bewindvoering, het Heumenstegoed en kinderopvang door derden. Er is een voordeel ontstaan van € 69.000 op de gemeenschappelijke regeling van het Werkbedrijf. Dit voordeel is met name ontstaan op het onderdeel “Op Weg Naar Werk” (arbeidsmatige dagbesteding) door lagere kosten en vooraf begroot.
Per saldo een voordeel op Programma 1 - Sociale leefomgeving
Gemeente Heumen
36
Programmarekening 2025
Analyse programma 2 Analyse
Bedrag in euro's
003.00 Eigendommen
87.000
Voor- of Nadeel N
P110.01 Brandweer
125.000
V
P110.02 Oekraïne
29.000
V
70.000
V
P340.01 Toerisme
165.000
V
740.00 Milieubeheer
25.000
V
De geplande verkoop van een kavel op industrieterrein Werklandschap Overasselt is niet doorgegaan (€ 100.000 nadeel). De bedrijfskavel wordt opnieuw in de markt gezet. Dit wordt slechts deels gecompenseerd door hogere pachtopbrengsten (€ 15.000 voordeel) door meer inschrijvingen op pachtgronden. De gemeente Heumen heeft hiervoor via het gemeentefonds een bijdrage van € 125.000 ontvangen. Met deze middelen realiseert de gemeente zeven nieuwe brandputten, waarvan de uitvoering grotendeels plaatsvindt in 2026. De brandputten vergroten de beschikbaarheid van lokaal bluswater in en nabij natuurgebieden en versterken daarmee de mogelijkheden voor de brandweer om natuurbranden effectief te bestrijden. Dit is met name van belang in gebieden waar weinig brandkranen aanwezig zijn en waar terughoudend moet worden omgegaan met het gebruik van drinkwater. Op de opvanglocatie Oekraïne is een financieel voordeel van € 29.000 ontstaan doordat minder benodigde personele inzet. Hierdoor vielen de personeelskosten lager uit dan begroot. 210.01 Reiniging openbare ruimte Dit komt doordat in december een eenmalige rijksvergoeding is ontvangen voor het opruimen van zwerfafval en het treffen van bewustwordingsmaatregelen in eerdere jaren (2023 en 2024), waarmee in de begroting geen rekening was gehouden. Voor 2025 e.v.
zijn er ook rijksvergoedingen te verwachten hiervoor maar is niet duidelijk om welke bedragen het zal gaan. De gemeente Heumen heeft per 1 januari 2025 toeristenbelasting ingevoerd . De aanslagen over 2025 zijn pas in het voorjaar van 2026 opgelegd, waardoor in de Programmabegroting 2025 de opbrengsten nog niet waren opgenomen. Destijds werd uitgegaan van opbrengsten vanaf 2026 . Volgens de financiële regels moeten de inkomsten echter worden verantwoord in het jaar waarop zij betrekking hebben. Omdat de overnachtingen in 2025 hebben plaatsgevonden, worden de inkomsten toegerekend aan boekjaar 2025. Hierdoor ontstaat een verschil tussen begroting en realisatie van € 165.000 (begroot € 0, gerealiseerd € 165.000). De afwijking wordt dus veroorzaakt door het verschil tussen het moment van begroten en het moment waarop de inkomsten volgens de verslaggevingsregels moeten worden verwerkt.
Voor transitievisie warmte is 11.000 minder uitgegeven. Dit is het gevolg van vertraging in het opstellen van het warmteprogramma en wijkuitvoeringsplannen. Benodigde onderzoeken naar bv aquathermie of warmtenetten zijn daardoor nog niet uitgevoerd.
Gemeente Heumen
37
Programmarekening 2025
Aan de Stichting Heumen Duurzaam en Groen is een lagere subsidie (49.600) toegekend dan primair begroot. De subsidie is toegekend op basis van het ingediende werkplan van HDG en valt dus 6.000 lager uit dan de begrote 55.650. Via de provincie Gelderland is rond jaareinde nog een subsidie ontvangen voor de aanschaf en plaatsing van vleermuiskasten wat een voordeel opleverde van 8.000.
820.00 Grondexploitatie
353.000
V
P830.00 Woningbouw
35.000
V
830.03 Bouwzaken
100.000
N
830.04 leges bouwvergunningen
196.000
N
Overige verschillen < 25.000
33.000
V
per saldo een voordeel op Programma 2 - Fysieke leefomgeving
453.000
V
Het verwachte eindresultaat van de grondexploitatie Kanaalzone is verbeterd ten opzichte van de inschatting van een jaar geleden.
Door het Rijk is een subsidie beschikbaar gesteld voor het realiseren van betaalbare woningen. In 2025 zijn er in de gemeente Heumen 5 betaalbare woningen gerealiseerd Op bouwzaken is een nadeel ontstaan door een hogere eindafrekening van de Omgevingsdienst Regio Nijmegen. Dit komt doordat meer omgevingsvergunningen zijn aangevraagd en de behandeling daarvan meer tijd heeft gekost dan vooraf was ingeschat. Dit komt omdat Heumen heeft aangegeven om breder te toetsen. Ook zijn er meer uren per product nodig, dat is mede veroorzaakt door de invoering van de units – de overleggen daarvoor worden bij vergunningverlening opgevoerd. Daarnaast zijn meer controles uitgevoerd. Omdat deze werkzaamheden vraaggestuurd zijn, is het lastig om deze kosten vooraf nauwkeurig te voorspellen. De afgelopen jaren lagen de inkomsten bouwleges tussen de 350.000 en 450.000. Dit kwam door enkele grotere bouwprojecten> Voor 2025 zijn de legesinkomsten 215.000 en waren er geen grote bouwprojecten geweest. Enkele grote projecten (o.a. Kerkplein, Zilverbergweg) zijn vertraagd. Tegelijkertijd met de Omgevingswet is ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) ingevoerd. Dit betekent dat een deel van de werkzaamheden (de zgn. ‘technische bouwtoets’) door marktpartijen wordt overgenomen. Dit heeft tot gevolg dat de legesinkomsten afnemen. Het is lastig inschatten wat hiervan het effect zal zijn.
In 2026 nemen we de ontwikkelingen in de bouwleges mee in de tussentijdse voortgangsrapportage.
Gemeente Heumen
38
Programmarekening 2025
Analyse programma 3 Analyse
Bedrag in euro's
P00101 College van B&W
706.000
Voor- of Nadeel N
35.000
V
33.000
V
Uiterlijk 1 januari 2028 moeten alle Appa pensioenverplichtingen zijn overgedragen aan het ABP in het kader van de Wet toekomst pensioenen (WTP). Vanaf dat moment vervalt de huidige systematiek van begrotings-gefinancierde pensioenbetalingen (via het vormen van een voorziening) en dragen gemeenten voortaan premies af aan het ABP voor politieke ambtsdragers. Per ultimo 2025 heeft onze uitvoeringsorganisatie Appa een financieel jaarverslag opgesteld over de pensioenverplichtingen van de gemeente Heumen richting (voormalige) wethouders op basis van de in december 2025 vastgestelde BBV uitgangspunten. De kern van de nieuwe uitgangspunten is dat gemeenten zowel een voorziening moeten treffen voor individuele waardeoverdrachten als een aanvullende voorziening voor het Appa-fonds. Voor de gemeente Heumen leidt dit tot een totale benodigde voorziening van € 3.863.998, bestaande uit € 3.123.606 voor individuele waardeoverdrachten en € 740.392 voor het Appa-fonds. Hiervoor is per ultimo 2025 een dotatie van € 724.881 noodzakelijk.
P-budgetten ambtelijke organisatie
De P-budgetten bestaan uit alle kosten die samenhangen met salarissen, sociale lasten, inhuur van externe capaciteit en overige loongerelateerde uitgaven. In 2025 is sprake van een voordelige afwijking van € 35.000. Ten opzichte van het totale loonkostenbudget van € 10.832.685 komt dit neer op een beperkte afwijking van 0,3%. Hoewel de vaste formatie in 2025 met 2,3 fte is toegenomen ten opzichte van de oorspronkelijke begroting, is deze uitbreiding volledig binnen de bestaande budgetten opgevangen. Dit is mogelijk gemaakt door het inzetten van beschikbare middelen en het herverdelen van formatie en bijbehorende loonkostenbudgetten (organisatieontwikkelingstraject).
Bestaande uit: - € 50.000 afdelingen - € 15.000 griffier
Het vinden van de juiste medewerkers blijft een uitdaging door de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt. Hierdoor konden diverse vacatures niet direct worden ingevuld en is op meerdere plekken tijdelijke capaciteit ingehuurd om de continuïteit van het werk te borgen. Daarnaast was in 2025 sprake van een hoger ziekteverzuim dan in voorgaande jaren. Om medewerkers te ondersteunen is extra ingezet op begeleiding en duurzame inzetbaarheid. Ook dit leidde tot aanvullende inhuurkosten, die echter binnen de totale personele budgetten en beschikbare stelposten konden worden opgevangen.
P00413 Facilitaire zaken
Met name de gas- en elektriciteitskosten zijn lager uitgevallen dan begroot, ondanks een eerdere bijstelling. In de begroting 2026 is hier al rekening mee gehouden. Nader wordt onderzocht in hoeverre deze lagere kosten structureel zijn, mede in relatie tot de verbouwing van het gemeentehuis.
Gemeente Heumen
39
Programmarekening 2025
P00414 Informatie en automatisering
53.000
N
P00418 Binden en boeien
25.000
N
Resultaat op kapitaallasten
231.000
V
OZB woningen en OZB niet-woningen
195.000
V
P00700 Algemene uitkering
136.000
V
P00800 Algemene baten en lasten
25.000
V
In 2025 hebben de vijf colleges en daarna de gemeenteraden van de aan Munitax deelnemende gemeenten het besluit genomen om de gemeentelijke belastingtaken die Munitax momenteel uitvoert over te dragen aan Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR).
193.000
N
Op informatie en automatisering is een nadeel ontstaan van € 53.000. Dit komt door hogere kosten voor software en licenties, onder andere door een nabetaling over voorgaande jaren en een toename van het gebruik. Daarnaast was in 2025 tijdelijk sprake van dubbele lasten door de overgang van oude naar nieuwe systemen. Ook heeft een versnelde migratie van het oude documentmanagementsysteem naar het huidige zaaksysteem geleid tot extra kosten. De overschrijding binnen het product Binden en Boeien wordt voornamelijk veroorzaakt door de aframing van het budget in de 2e voortgangsrapportage en meer deelname aan Digifris dan vooraf was ingeschat. Digifris is een initiatief waarmee medewerkers worden ondersteund in het versterken van digitale vaardigheden, zelfredzaamheid en persoonlijke ontwikkeling. Het programma biedt een breed aanbod aan trainingen en workshops, waarin deelnemers actief aan de slag gaan met zowel digitale als persoonlijke vaardigheden. Inmiddels zijn medio maart 2026 50 trainingen gegeven binnen de gemeente die 608 boekingen hebben opgeleverd. Het voordeel op rentelasten komt doordat de rentekosten in de begroting 2025 niet juist waren verdeeld over de verschillende investeringen. Bij de jaarrekening is deze verdeling gecorrigeerd, waardoor de rentelasten lager uitvallen. Het is geen beleidsmatig voordeel, maar een administratieve correctie.
In de begroting vanaf 2026 is dit hersteld. Op OZB woningen en niet-woningen is een voordeel ontstaan Dit komt doordat de kosten van Munitax lager zijn uitgevallen dan begroot, onder andere door lagere personeelskosten en efficiëntere afhandeling van bezwaarschriften. Daarnaast zijn de OZB-opbrengsten woningen € 10.000 en OZB-opbrengsten nietwoningen € 70.000 hoger uitgevallen dan verwacht. Op de algemene uitkering is een voordeel ontstaan van € 136.000. Dit komt voornamelijk door een hoger bedrag uit de decembercirculaire 2025 (€ 230.000), dat niet meer in de begroting kon worden verwerkt. Daartegenover staan nacalculaties over 2023 en 2024 die hebben geleid tot een nadeel van € 94.000. De stelpost van € 25.000 (voordeel) voor sociaal en culturele activiteiten is niet ingezet. Deze stelpost maakt onderdeel uit van het coalitieakkoord 2022.
De raad besloot om de incidentele kosten voor het aandeel van Heumen (€ 890.000) te bekostigen uit de algemene reserve. Het college verzocht de raad om naar gelang de voortgang van het project de daadwerkelijk bestede kosten uit de algemene reserve te halen. Het college van B&W verantwoordt de kosten in de P&C cyclus.
Gemeente Heumen
40
Programmarekening 2025
De desintegratiekosten (onderdeel van de incidentele kosten) voor Heumen zijn vastgesteld € 193.000. Deze kosten worden verwerkt in 2025 omdat ze al zijn vastgesteld en dus vergoed moeten gaan worden aan de gemeente Beuningen. Het restant van de kosten wordt in 2026 en 2027 verwacht.
P0100 Mutaties reserves programma 3
193.000
V
Overige posten
25.000
N
per saldo een voordeel op Programma 3 - bestuur en organisatie
155.000
N
De desintegratiekosten (onderdeel van de incidentele kosten) voor Heumen zijn vastgesteld € 193.000. Deze kosten worden verwerkt in 2025 omdat ze al zijn vastgesteld en dus vergoed moeten gaan worden aan de gemeente Beuningen. Het restant van de kosten wordt in 2026 en 2027 verwacht.
Gemeente Heumen
41
Programmarekening 2025
Gemeente Heumen
42
Programmarekening 2025
1B. Paragrafen
Gemeente Heumen
43
Programmarekening 2025
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheer ALGEMEEN De gemeente kan te maken krijgen met onverwachte kosten, bijvoorbeeld door economische veranderingen of stijgende prijzen. Daarom is het belangrijk dat er voldoende geld beschikbaar is. Zo kunnen tegenvallers worden opgevangen zonder direct te hoeven bezuinigen. Het weerstandsvermogen laat zien in hoeverre de gemeente deze financiële tegenvallers kan opvangen. Dit is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (zoals reserves en begrotingsruimte) en de ingeschatte risico’s. Hoe hoger het weerstandsvermogen, hoe beter de gemeente tegenvallers kan opvangen. De gemeente brengt risico’s systematisch in beeld. Per risico wordt gekeken hoe groot de kans is en wat de impact is. Waar nodig worden maatregelen genomen om risico’s te beperken. Het doel is dat de werkzaamheden zoveel mogelijk ongestoord kunnen worden uitgevoerd. Daarom wordt regelmatig gemonitord en bijgestuurd via de planning- en controlcyclus. Zo krijgt de raad tijdig inzicht in de financiële situatie en de benodigde maatregelen. Naast het weerstandsvermogen worden in deze paragraaf ook financiële kengetallen toegelicht, zoals de netto schuldquote, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit. Samen geven deze kengetallen een beeld van de financiële gezondheid van de gemeente.
WEERSTANDSVERMOGEN EN WEERSTANDSCAPACITEIT Beschikbare weerstandscapaciteit De direct beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit middelen die de gemeente direct kan inzetten om onverwachte kosten op te vangen. In onderstaande tabel is de beschikbare weerstandscapaciteit weergegeven. Beschikbare weerstandscapaciteit
Ultimo 2025
Vrij besteedbaar deel algemene reserve per 31 december 2025
€ 4.639.530
Resultaat 2025 exclusief voorgestelde budgetoverhevelingen
+ € 18.532
Totaal
€ 4.658.062
De algemene reserve is bedoeld om risico’s op te vangen. De raad heeft in totaal € 12 miljoen beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van Kanaalzone/Juliana ’31. De raad heeft op 14 december 2023 besloten om de betonfabriek aan te kopen voor de ontwikkeling van de Kanaalzone. Voor het verwachte verlies op de grondexploitatie is € 424.000 apart gezet (zie paragraaf grondbeleid) in een verliesvoorziening. In de meerjarenbegroting 2026 is € 11,5 miljoen opgenomen voor Juliana ’31, op basis van het raadsbesluit van 12 maart 2026. Deze verwerking is nog niet opgenomen in de jaarrekening 2025. De hoogte van de algemene reserve bedraagt € 16.139.530. Na aftrek van € 11.500.000 resteert € 4.639.530 als vrij besteedbaar deel van de reserve. Het positieve jaarrekeningresultaat verhoogt de beschikbare weerstandscapaciteit met € 18.532.
Gemeente Heumen
44
Programmarekening 2025
Juliana '31 Malden Kanaalzone Totaal
Beschikbaar gesteld cf. Aangewend t/m raadsbesluit 14-122025 2023 en 12-032026 11.500.000 0
Restant
11.500.000
500.000
424.000
76.000
12.000.000
424.000
11.576.000
De reconstructie bestaat uit onderdelen waarvan de gemeente eigenaar is (velden en openbare ruimte) en onderdelen waarvan Juliana ’31 eigenaar is (accommodatie en opslagloods). Voor de dekking van de toekomstige afschrijvingskosten van deze investeringen heeft de raad in maart 2026 een bestemmingsreserve kapitaallasten Juliana ’31 ingesteld ter grootte van € 11,5 miljoen. De jaarlijkse afschrijvingslasten worden gedurende de looptijd van de investeringen gedekt uit deze reserve. In 2025 hebben nog geen afschrijvingen plaatsgevonden. De afschrijvingen beginnen te lopen in het jaar na afronding van de (deel)investering. Daardoor was in 2025 nog geen onttrekking uit de bestemmingsreserve noodzakelijk en bedraagt de aanwending ultimo 2025 € 0. Benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit is het bedrag dat nodig is om de financiële gevolgen van risico’s op te vangen. Het gaat om risico’s waarvoor de gemeente nog geen volledige maatregelen heeft getroffen. Maatregelen kunnen bijvoorbeeld zijn: • het vormen van een voorziening voor risico’s waarvan de financiële gevolgen waarschijnlijk zijn en redelijk te schatten; • het afsluiten van een verzekering; • het aanpassen van beleid of budgetten; • het maken van afspraken met partners om risico’s te beperken. In maart 2026 is een inventarisatie gemaakt van de risico’s voor de programmabegroting 2026.
In totaal is voor € 6,0 miljoen aan risico’s in beeld gebracht. Op basis van kans en impact bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit € 2,1 miljoen. De volledige inventarisatie is opgenomen in bijlage 5. Onderstaande tabel laat de benodigde weerstandscapaciteit zien. Benodigde weerstandscapaciteit
Jaarstukken 2025
Reservering voor vermogensrisico’s (zie tabel risico-inventarisatie)
€ 2.087.000
Het is belangrijk om te bepalen of het weerstandsvermogen voldoende is. Hiervoor worden de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit met elkaar vergeleken. De benodigde weerstandscapaciteit komt uit de risicoinventarisatie. Door deze te delen door de beschikbare weerstandscapaciteit ontstaat het weerstandsvermogen. Dit drukken we uit in een kengetal: Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstandsvermogen = Benodigde weerstandscapaciteit
Gemeente Heumen
45
Programmarekening 2025
Het weerstandsvermogen bedraagt op balansdatum 31 december 2025: Weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Weerstandsvermogen
Gemeente Heumen
Jaarstukken Jaarstukken 2024 2025 4.572.119
4.658.062
3.807.000
2.087.000
1,20
2,23
46
Programmarekening 2025
Stille reserves Stille reserves zijn eigendommen van de gemeente die op de balans voor een lagere waarde staan dan ze echt waard zijn. Dit betekent dat er een verborgen vermogen aanwezig kan zijn dat zichtbaar wordt bij de verkoop ervan. Gemeenten bezitten vaak grond, gebouwen of andere onroerende zaken. Wanneer bezittingen op de balans staan tegen de historische aanschafwaarde of een lagere boekwaarde, terwijl de marktwaarde (bijvoorbeeld de WOZ-waarde) hoger is, ontstaat een stille reserve. In de berekening van de weerstandscapaciteit wordt geen rekening gehouden met de stille reserves maar we geven u op deze manier inzicht in de omvang. Hierna worden alleen de onroerende zaken gepresenteerd waarvan het waarschijnlijk is dat ze verkocht kunnen worden. Dat is voor pachtgronden meer het geval dan het gemeentehuis. Object
WOZ-waarde
Gemeentehuis, Kerkplein 6, Malden
€ 2.560.000 (boekwaarde € 555.806)
Gemeentelijke werkplaats, Ambachtsweg 10, Malden Parkeergarage Maldensteijn Pachtgronden*
€
460.000
€
415.000
€ 3.300.000
Natuurgronden**
€ 2.600.000
* Per 31 december 2025 beschikt de gemeente nog over 79 ha pachtgronden, waarvan 55 ha pachtgronden die niet op de balans staan. Voor de waardering van de stille reserve aan pachtgrond wordt € 60.000 per ha aangehouden. ** De gemeente bezit 204 ha bosgrond met een geschatte waarde van € 2,6 miljoen.
Conclusies weerstandsvermogen Om te beoordelen of de gemeente de risico’s kan opvangen, wordt gebruik gemaakt van de waarderingstabel van het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement. De gemeente Heumen heeft waarderingscijfer A. Dit betekent dat het weerstandsvermogen uitstekend is. De algemene reserve is in omvang relatief beperkt, maar in verhouding tot de risico’s voldoende om tegenvallers op te vangen. Met de raad is afgesproken dat er minimaal € 5 miljoen in de algemene reserve aanwezig is. Deze afspraak is vastgelegd in de nota reserves en voorzieningen (raadsbesluit 3 juli 2025). Wel vraagt de beperkte omvang van de algemene reserve om blijvende aandacht bij nieuwe risico’s en investeringen.
Waarderingstabel weerstandsvermogen Waarderingscijfer
Ratio weerstandsvermogen
Betekenis
A
> 2,0
Uitstekend
B
1,4 < x < 2,0
Ruim voldoende
C
1,0 < x < 1,4
Voldoende
D
0,8 < x < 1,0
Matig
E
0,6 < x < 0,8
Onvoldoende
F
< 0,6
Ruim onvoldoende
47
Programmarekening 2025
Gemeente Heumen
KENGETALLEN VOOR DE FINANCIËLE POSITIE VAN DE GEMEENTE HEUMEN In Nederland moeten gemeenten vijf belangrijke cijfers (‘kengetallen’) in hun begroting en jaarverslag opnemen. Deze cijfers laten zien hoe gezond de gemeentefinanciën zijn en of de gemeente klaar is voor de toekomst. Ze helpen de gemeenteraad om goede besluiten te nemen over uitgaven, investeringen en belastingen. Door naar deze cijfers te kijken, wordt duidelijk hoe sterk de gemeente er financieel voor staat en waar er risico’s zijn. Elk kengetal laat een ander deel van de financiën zien. De kengetallen laten de financiële gezondheid van de gemeente zien en helpen zo de gemeenteraad om inzicht te krijgen in: Hoeveel financiële risico’s de gemeente loopt (schuldquote, grondexploitatie). Hoe stabiel en robuust de gemeente is (solvabiliteitsratio, exploitatieruimte). Hoeveel ruimte er is voor belastingmaatregelen (belastingcapaciteit) Hierna volgt een uitleg over de kengetallen. 1. Netto schuldquote en Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote: Deze cijfers laten zien hoeveel schuld de gemeente heeft in verhouding tot de inkomsten. De netto schuldquote wordt berekend inclusief en exclusief uitgezette leningen aan derden. Hierdoor wordt duidelijk wat het aandeel is van de verstrekte leningen in de exploitatie.
Als een gemeente leningen verstrekt aan derden (zoals woningcorporaties of verbonden partijen), kan dit de schuldpositie vertekenen. Daarom wordt de netto schuldquote ook gecorrigeerd voor deze verstrekte leningen om een beter beeld te krijgen van de echte financiële druk op de gemeente. Een hoge schuldquote betekent dat de gemeente kwetsbaarder is en hogere rentelasten heeft. Een lage schuldquote geeft aan dat de gemeente minder afhankelijk is van leningen en meer financiële vrijheid heeft. Een lage schuldquote geeft aan dat de gemeente minder afhankelijk is van leningen en meer financiële vrijheid heeft. Wanneer de netto schuldquote tussen 100% en 130% ligt dan is de gemeenteschuld hoog en mag hij niet verder stijgen. 2. Solvabiliteitsratio Dit cijfer geeft aan hoeveel eigen geld de gemeente heeft in verhouding tot het totaal aan bezittingen. Meer eigen geld betekent meer financiële zekerheid. Minder eigen geld maakt de gemeente kwetsbaarder. De solvabiliteitsratio geeft aan of de gemeente haar schulden kan aflossen met het eigen geld en is daarmee een maatstaf voor financieel evenwicht. Een hoge solvabiliteitsratio betekent dat de gemeente over voldoende eigen vermogen beschikt en minder afhankelijk is van externe financiering. Een lage solvabiliteitsratio betekent dat de gemeente een relatief hoge schuldenlast heeft en financieel kwetsbaarder is bij een tegenvaller.
Een solvabiliteit boven de 50% is sterk, onder de 20% is risicovol. De solvabiliteit kan verbeterd worden door minder leningen af te sluiten of hogere inkomsten te ontvangen. 3. Grondexploitatie Dit cijfer vertelt hoe afhankelijk de gemeente is van het verkopen van grond. Een laag kengetal van grondexploitatie betekent minder financiële risico’s als de verkoop van bouwgrond tegenvalt of bouwplannen vertraging oplopen. Gemeenten die veel investeren in grond kunnen grote opbrengsten genereren, maar lopen ook risico’s bij waardedalingen of stagnerende woningbouw. Het kengetal geeft weer hoe de waarde van de grondexploitaties zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. 4. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal laat zien of de gemeente voldoende vaste inkomsten heeft om de vaste lasten te betalen. Een positief cijfer betekent dat er ruimte is voor nieuwe plannen of tegenvallers. Een negatief cijfer betekent dat de gemeente structureel meer uitgeeft dan dat er binnenkomt, wat op termijn problemen geeft. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Een positieve exploitatieruimte betekent dat de gemeente ruimte heeft voor nieuwe investeringen of tegenvallers kan opvangen zonder directe bezuinigingen.
Een negatieve exploitatieruimte betekent dat de gemeente structureel meer uitgeeft dan er binnenkomt. Op korte termijn kan financiële problemen opleveren. 5. Belastingcapaciteit Dit cijfer vergelijkt de belastingen die inwoners betalen met het landelijke gemiddelde. Is het percentage hoger dan 105%, dan zijn de belastingen in de gemeente hoog en is het moeilijk om deze verder te verhogen. Een lage belastingdruk geeft ruimte om eventueel belastingen te verhogen. Een hoge belastingdruk maakt dat minder makkelijk, omdat inwoners dan al veel betalen.
Gemeente Heumen
48
Programmarekening 2025
De uitkomsten voor de gemeente Heumen. In de onderstaande tabel zijn de uitkomsten van de vijf kengetallen voor de gemeente Heumen weergegeven. Categorie A is het minst risicovol, categorie C het meest. Kengetallen
Jaarstukken 2024
Begroting 2025
Jaarstukken 2025
Geld Gem
Cat. A
Cat. B
Cat. C
Netto schuldquote
63%
98%
67%
58%
<90%
>130%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte
53%
80%
57,86%
51%
<90%
90130% 90130%
25% 2,54%
21% 0,6%
22,12% -1,24%
33% 1,45%
29%
55%
47,08%
6%
20-50% Begr of MJR>0 % 20-35%
<20% Begr en MJR<0%
Grondexploitatie
>50% Begr en MJR>0 % <20%
Belastingcapaciteit
97%
97%
89,44%
99%
<95%
95105%
>105%
>130%
>35%
Een analyse van de kengetallen De gemeente investeert de komende jaren in diverse projecten; de grondexploitatie Kanaalzone is het grootste project. Hierdoor worden maatschappelijke doelen bereikt maar zorgt ervoor dat de kengetallen in de begrotingsjaren minder positief zijn. De kengetallen voor de netto-schuldquote, solvabiliteit en grondexploitatie vallen in de categorie hoog risico. Dit vraagt om actief toezicht en dat we voorzichtig moeten zijn met nieuwe investeringskredieten. Beperk tot nodige vervangingsinvesteringen en verplichte wettelijke/opgave-gedreven projecten. De lage solvabiliteit betekent dat de algemene reserve in de gaten gehouden moet worden. De structurele exploitatieruimte schommelt rond de nullijn: in 2026 licht negatief, vanaf 2027 licht positief. De begroting is daarmee in de basis meerjarig sluitend maar de reserve is beperkt. Bij (meerjarige) stijgingen van kosten zijn er twee oplossingen: het verhogen van de inkomsten of verlagen van de kosten. De belastingcapaciteit laat zien dat de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden (eigenaar) onder het landelijk gemiddelde liggen (2025: € 1.053). Dit betekent dat, als het nodig is, er ruimte is voor het verhogen van de inkomsten. Dit met aandacht voor de betaalbaarheid van de woonlasten van onze inwoners.
Gemeente Heumen
49
Programmarekening 2025
Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ALGEMEEN Inleiding De gemeente Heumen heeft een totale oppervlakte van 4.168 ha., waarvan een groot gedeelte bij de gemeente in beheer is als openbare ruimte. De openbare ruimte is onder te verdelen in wegen, riolering, verlichting, openbaar groen, gebouwen en bossen. De kwaliteit van het beheer en het onderhoud wordt door de raad bepaald (kaderstellende rol) met de vaststelling per onderdeel van beheerplannen en de bijbehorende budgetten (budgetrecht). Voor de navolgende kapitaalgoederen zijn beheerplannen in gebruik: • wegen • riolen • openbaar groen • diverse gebouwen In de beheerplannen is onder meer het niveau van het onderhoud vastgesteld. De budgetten voor de uitvoering van de beheerplannen maken een belangrijk deel uit van de gemeentelijke begroting. Het college voert beheer en onderhoud uit en rapporteert hierover. In deze paragraaf geven we informatie over de uitvoering van het uitgevoerde onderhoud in 2023. WEGEN Beleidskaders en beheerplannen beheerplannen De vereiste kwaliteitsniveaus van de openbare ruimte zijn vastgelegd in het beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte 2024-2034 (kortweg: beleidsplan IBOR). Het beheerplan wegen wordt aangepast aan dit IBOR-plan, zodat alles goed op elkaar afgestemd is. Uit inspecties (volgens de landelijke regels van CROW) volgde een rapport: de Beheerrapportage Wegenonderhoud 2024-2028.
Dit rapport is gebruikt om nieuwe plannen te maken. BBV Vervolgens is vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) vastgelegd dat, indien een gemeente gebruik wil maken van een voorziening voor het uitvoeren van groot onderhoud, een recent beheerplan vereist is. Voor het uitvoeren van groot onderhoud aan onze wegen maken wij gebruik van een voorziening, om de kosten van het groot onderhoud gelijkmatig over de jaren te kunnen verdelen. De benodigde middelen voor groot onderhoud wegen (als bijlage opgenomen in de Programmabegroting 2025) zijn gebaseerd op het beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte 2024-2034 (kortweg: beleidsplan IBOR). Vastgesteld kwaliteitsniveau We hebben afgesproken dat de meeste wegen worden onderhouden op kwaliteitsniveau C (laag). Voor de fietspaden geldt kwaliteitsniveau B (basis). Status onderhoud Om de kwaliteit van de wegen en paden in beeld te brengen is in 2025 wederom het volledige wegenareaal van gemeente Heumen visueel geïnspecteerd en getoetst of de wegen aan de vereiste kwaliteitsniveaus voldoen. Uit inspectie blijkt dat de kwaliteit van de wegen in de gemeente Heumen redelijk goed is. Van alle verhardingen scoort 88% van zeer goed tot voldoende. 11% is slecht en heeft achterstallig onderhoud of het onderhoud is uitgesteld.
1% is matig en moet binnen twee jaar worden opgeknapt Monitoring De gemeente Heumen heeft totaal ongeveer 1.317.800 m² verharding in beheer. Hiervan is ca. 530.000 m2 asfalt, 30.000 m² betonverharding en 600.000 m² elementenverharding. Daarnaast is ook nog bijna 160.000 m2 aan half- en onverhard areaal aanwezig. Ongeveer 88% voldoet aan de afgesproken kwaliteit. Bij 12% is de kwaliteit matig of slecht en wordt onderhoud uitgevoerd.
Gemeente Heumen
50
Programmarekening 2025
Risico’s Het grootste risico is plotselinge schade aan de wegen, bijvoorbeeld door boomwortels of extreem weer. Dan kan snel onderhoud nodig zijn voor de veiligheid. Het gekozen onderhoudsniveau is soms laag, wat niet altijd past bij de wensen voor toegankelijkheid, een inclusieve samenleving en veiligheid. Als de kwaliteit te laag wordt, kan de gemeente meer verantwoordelijk worden bij ongelukken. De gemeente wil projecten meer samen uitvoeren met andere onderhoudswerkzaamheden en beter vooruitplannen. Zo voorkomen we vertragingen of claims en kunnen we meer gebruik maken van subsidies. Door de nieuwe inspectie zullen de kosten waarschijnlijk stijgen. Wat hebben we gedaan in 2025? Achterstallig onderhoud Vooral de fietspaden scoorden slecht. Daarom zijn bijvoorbeeld de fietspaden door Maldensveld en bij de Veldsingel verbeterd. Het fietspad aan de Hatertseweg is ook waar nodig opgeknapt. Dit had een doorloop van 2024 tot eind 2025. Vervolgens zijn vele asfaltreparaties uitgevoerd aan klinkerbakken en slechte asfaltdelen. Ook zijn op vele plaatsen de elementenverhardingen hersteld van wortelopdruk en oneffenheden. Uitgesteld onderhoud Soms wordt onderhoud uitgesteld, bijvoorbeeld door andere werkzaamheden aan de Hatertseweg of het centrumplan. We houden ook rekening met de planning van netbeheerder Liander vanwege de energietransitie.
Ook als we werken combineren, kan onderhoud later plaatsvinden. In de Randwijk in Malden is het onderhoud uitgesteld naar 2026, zodat er meer tijd is voor overleg met bewoners, verkeersplannen en het aanpassen van de waterafvoer en het klimaatbestendig maken van de omgeving. Daarnaast is uitvoering gegeven aan het Molenpark en Maasstraat terrein. Voortgang In het derde en vierde kwartaal van 2025 zijn de wegen opnieuw geïnspecteerd en is er een nieuw beheerplan opgesteld en wordt het beheerbestand met gegevens over de wegen bijgewerkt. Financiën Onderhoud De volgende onderhoudslasten zijn in de meerjarenbegroting opgenomen.
Onderhoudslasten kapitaalgoed (x € 1.000)
JR 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
B 2030
558
507
507
507
507
507
416
460
460
460
460
460
118
114
114
114
114
114
154
128
150
150
150
150
13
13
13
13
13
13
Totaal onderhoudslasten kapitaalgoed
701
560
650
650
650
650
Totaal exploitatiebaten kapitaalgoed
2
3
3
3
3
3
Groot onderhoud toevoeging aan de voorziening Groot onderhoud exploitatielasten Klein onderhoud exploitatielasten IBOR budget Overige onderhoudslasten
Gemeente Heumen
51
Programmarekening 2025
Voorziening groot onderhoud Voor het groot onderhoud heeft de gemeente een voorziening. Het verloop presenteren we hieronder.
Voorziening groot onderhoud kapitaalgoed (x € 1.000) Stand per 1 januari Toevoeging voorziening Onttrekking voorziening Stand per 31 december
JR 2025 344 558 416
B 2026 486 507 460
B 2027 533 507 460
B 2028 580 507 460
B 2029 627 507 460
B 2030 674 507 460
486
533
580
627
674
721
Investeringen De nieuwe (her)investeringen in kapitaalgoederen en de bijbehorende kapitaallasten als gevolg van deze investeringen.
Investeringen (x € 1.000) Investeringen kapitaalgoed Kapitaallasten van deze investeringen
Gemeente Heumen
JR 2025 B 2026 B 2027 B 2028 B 2029 B 2030 800
1.256
1.262
1.262 1.262
1.262
40
63
63
63
63
52
63
Programmarekening 2025
KUNSTWERKEN Beleidskaders en beheerplannen Naar aanleiding van het overleg tussen de accountant en de auditcommissie op 20 juni 2023 is besloten om alle onderhoudsplannen voor gemeentelijke eigendommen te actualiseren en ter besluitvorming voor te leggen aan de Raad. Op 21 september 2023 heeft de Raad daarom het Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte 20242034 (IBOR-plan) vastgesteld. Vastgesteld kwaliteitsniveau In het IBOR-plan is voor kunstwerken gekozen voor functioneel beheer. Dit betekent dat de beheergroepen in stand worden gehouden zodat deze veilig zijn en hun functie behouden, zonder onderscheid in hoger of lager onderhoudsniveau. Hierdoor verschillen de benodigde beheerkosten niet per object. Status onderhoud Volgens het Kunstwerken beheerplan gemeente Heumen 2017–2021 (paragraaf 3.2.3) heeft 100% van de kunstwerken kwaliteitsniveau C. Op dit moment wordt functioneel beheer toegepast met als doel minimaal kwaliteitsniveau C. Wanneer een kunstwerk C of lager scoort op technische aspecten, neemt het risico op ongevallen toe. Daarom wordt geadviseerd om te streven naar kwaliteitsniveau B, zodat tijdig onderhoud plaatsvindt en risico’s zoals uitglijden op een brug of instortingsgevaar bij steigers en beschoeiingen worden beperkt.
Monitoring Volgens het huidige beheerplan (2017) beheert de gemeente Heumen 18 verschillende typen kunstwerken en in totaal 293 civiele kunstwerken. Het merendeel bestaat uit betonduikers; niet alle duikers vallen echter onder dit beheer, sommige behoren tot het rioolbeheer. Daarnaast zijn er hekwerken toegevoegd die eerder niet in het systeem stonden, evenals diverse fauna-/paddenrasters en tunnels. Voor een goede monitoring vindt eind 2025 opnieuw een inspectie en inventarisatie plaats. Risico’s Het grootste risico van functioneel beheer is dat onverwachte of ernstige schade aan kunstwerken vraagt om directe actie wegens veiligheid of het behoud van de functie. Het advies blijft om te streven naar kwaliteitsniveau B, zodat tijdig onderhoud kan plaatsvinden. Bij de nieuwe inspectie worden de kosten geïndexeerd, waardoor deze zullen stijgen. Wat hebben we gedaan in 2025? Achterstallig onderhoud De gemiddelde kwaliteit van de kunstwerken die de gemeente beheert is C. Met name de dassentunnels en paddentunnels verkeren in D-kwaliteit en vragen de komende jaren extra aandacht; het noodzakelijke onderhoud hiervoor is grotendeels in 2023 en 2024 uitgevoerd. De fietsbrug aan de Baron van Brakelstraat bij Nederasselt richting Wijchen is voorbereid voor vervanging eind 2025, dit in samenwerking met de mede-eigenaren gemeente Wijchen/Druten.
Deze brug is gefabriceerd eind 2025 en dit voorjaar geplaatst. Voor groot onderhoud aan de brug over de visvijver bij de verlengde Boterdijk is inmiddels een inspectie uitgevoerde en offerte opgesteld á € 65.000. Dit zal medio 2026 uitgevoerd worden, als wegonderdeel, op kosten van het reconstructiebudget wegen. Onderhoud aan de dassenrasters op de Parksesteeg in 2025 is uitgesteld in afstemming met verkeersplannen Vennengebied en vanwege de beschikbare financiële middelen. Medio 2026 zal dit onderhoud zo mogelijk uitgevoerd worden. Uitgesteld onderhoud Als gevolg van afstemming met verkeerskundige plannen en financiële middelen is onderhoud aan de dassenrasters op de Parksesteeg nog even uitgesteld. Voortgang Het is wenselijk om in het vierde kwartaal van 2025 opnieuw het areaal van kunstwerken te inspecteren en te inventariseren. Op basis hiervan wordt een nieuw beheerplan opgesteld en het beheerbestand geactualiseerd, mede in verband met de update van het beheersysteem. Deze wens is niet uitgevoerd en wordt doorgeschoven naar 2026.
Gemeente Heumen
53
Programmarekening 2025
Financiën Onderhoud De volgende onderhoudslasten zijn in de meerjarenbegroting opgenomen.
Onderhoudslasten kapitaalgoed (x € 1.000) Groot onderhoud toevoeging aan de voorziening
JR 2025
n.v.t.
Klein onderhoud exploitatielasten
19
Totaal onderhoudslasten kapitaalgoed
B 2027
B 2028
B 2029
B 2030
18
18
18
18
18
18
18
18
18
18
n.v.t
Groot onderhoud exploitatielasten
Overige onderhoudslasten
B 2026
n.v.t.
18
Totaal exploitatiebaten kapitaalgoed
Gemeente Heumen
54
Programmarekening 2025
VERLICHTING Beleidskaders en beheerplannen Naar aanleiding van het gesprek tussen de accountant en de auditcommissie op 20 juni 2023 is besloten om alle onderhoudsplannen van gemeentelijke voorzieningen te actualiseren en voor te leggen aan de Raad. Op 21 september 2023 stelde de Raad het Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte 2024–2034 (IBOR-plan) vast. Vastgesteld kwaliteitsniveau Het IBOR-plan stelt voor de openbare verlichting bij de doelstelling ‘veiligheid’ minimaal het B-niveau vast. Eerder stemde de Raad op 9 juli 2015 in met de “Kaderstelling openbare verlichting 2015–2024”, inclusief het amendement om in tien jaar over te schakelen op duurzame verlichting. Dankzij dit investeringsbudget is de ombouw bijna volledig gerealiseerd: sinds 2024 is alle verlichting voorzien van duurzame led-armaturen en zijn de masten geschilderd of vervangen. Alleen het deel in Overasselt moet nog worden aangepakt, samen met het DPO en het onderhoud aan de N846 in 2026. De verlichting zal daar vervangen worden door nieuwe LED-armaturen en mogelijk komen er andere masttypen en locaties. Status onderhoud In de gemeente staan circa 3.700 lichtmasten die voldoen aan het gestelde B-niveau. In 2016 bedroeg het energieverbruik ongeveer 475.000 kWh.
Inmiddels is de openbare verlichting volledig omgebouwd naar led en gedimd waar mogelijk, met als resultaat een energieverbruik van 198.000 kWh: een besparing van 58% ten opzichte van januari 2017. Ondanks deze besparing zijn de energiekosten gestegen. In 2024 bedragen de jaarlijkse kosten € 33.500, tegenover € 22.500 in 2016. Deze stijging komt door een forse toename van de energietarieven, die tussen 2016 en 2024 met ongeveer 256% zijn gestegen. Monitoring Samen met Nobralux wordt de openbare verlichting beheerd en periodiek geïnspecteerd. Risico’s Het belangrijkste risico is de levensduur van de elektrotechnische componenten. Daarnaast is het voldoen aan de installatieverantwoordelijkheid volgens de NEN 3140 vereist. Momenteel ligt deze verantwoordelijkheid bij de gemeentesecretaris. Het advies blijft om deze verantwoordelijkheid structureel te regelen en hiervoor budget beschikbaar te stellen. Wat hebben we gedaan in 2025? Verledding In 2025 hebben we nog 40 lichtmasten verled en zijn ook de eerste generatie LED armaturen met Fortimomodule aan einde levensduur en geven opkomende storingen. Deze zijn vervangen door nieuwe LED armaturen. Dit was oa op de Frankenstraat, Keltenstraat, Honing- en Kleine Klaver, Industrieterrein Sluisweg, Hoge Brug en Ambachtsweg. Nu is 95,5 % van ons areaal LED.
Meldingen We hebben in 2025 182 meldingen ontvangen waarvan 53 netstoringen vaak agv de Lianderwerkzaamheden, 22 schaderijdingen, 70 storingen en 30 werkopdrachten wegens diverse werkzaamheden, en 7 dubbelmeldingen. Achterstallig onderhoud Voor het komgebied van Overasselt is het de bedoeling om in 2026, samen met het DPO en het onderhoud aan de N846 door de provincie, het achterstallig onderhoud aan de openbare verlichting uit te voeren. De huidige verlichting wordt dan volledig vervangen door nieuwe LED-armaturen en mogelijk verplaatst of voorzien van andere masttypen. Uitgesteld onderhoud Door afstemming met de provincie heeft dit uitstel in onderhoud plaatsgevonden. Voortgang De openbare verlichting wordt samen met Nobralux BV beheerd en geïnspecteerd, zodat het B-niveau gehandhaafd blijft. Het meerjarige onderhoud 2025-2027 is gegund aan Van Gelder Verkeerstechniek.
Gemeente Heumen
55
Programmarekening 2025
Financiën Onderhoud De volgende onderhoudslasten zijn in de meerjarenbegroting opgenomen.
Onderhoudslasten kapitaalgoed JR 2025 Groot onderhoud toevoeging aan de voorziening n.v.t. Groot onderhoud exploitatielasten 60.596 Klein onderhoud exploitatielasten 34.866
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
B 2030
54.875
54.875
54.875
54.875
54.875
18.356
18.356
18.356
18.356
18.356
9.142
6.889
6.889
6.889
6.889
6.889
Totaal onderhoudslasten kapitaalgoed
104.604
80.120
80.120
80.120
80.120
80.120
Totaal exploitatiebaten kapitaalgoed
31.735
20.745
20.745
20.745
20.745
20.745
Overige onderhoudslasten
Investeringen De nieuwe (her)investeringen in kapitaalgoederen en de bijbehorende kapitaallasten als gevolg van deze investeringen. Investeringen (x € 1.000) Investeringen kapitaalgoed
JR 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
B 2030
n.v.t.
Kapitaallasten van deze investeringen
Gemeente Heumen
56
Programmarekening 2025
OPENBAAR GROEN Algemeen Het onderhoud van het openbaar groen is vastgelegd in de Dienstverleningsovereenkomst met de DAR. Het onderhoud wordt uitgevoerd met inzet van medewerkers van het Werkbedrijf. Het onderhoud aan openbaar groen, gazons, onkruid en veegvuil op verhardingen, en het bladruimen binnen de bebouwde kom van de kernen, is daarin opgenomen. We besteden meer aandacht aan biodiversiteit door meer variatie in het maaibeheer, en aanplant van biodivers groen en bodemverbetering. Het onderhoud van de bossen is geheel uitbesteed aan de Bosgroep Midden Nederland op basis van een beheerplan. Een derde deel van de ca 11.000 bomen is geïnspecteerd volgens planning. Op basis daarvan is het onderhoud aan de bomen in een meerjarige opdracht aan een externe partij uitgevoerd. We hebben meer zorg besteed aan oudere bomen, we hebben bomen gekapt die niet toekomstbestendig zijn en nieuwe bomen aangeplant. In het buitengebied is het onderhoud aan heggen grotendeels uitbesteed. Er zijn inwoners bij het onderhoud van openbaar groen en de landschapselementen betrokken, vanuit het belang dat we hechten aan burgerparticipatie. Voor het bijhouden van de arealen hebben we het beheersysteem Geovisia in gebruik. Kwaliteitsnormen Het onderhoud van het openbaar groen wordt op een basis tot laag niveau onderhouden, volgens het IBOR plan 2024-2034 (IBOR = Integraal beheer Openbare Ruimte).
Wat hebben we gedaan in 2025? We hebben samen met DAR en onze buitendienst de aanpak van meer biodiversiteit in het groenbeheer opgepakt met een gerichte aanpak in de Molenwijk. De wadi's, plantvakken en plantsoenen beheren we ecologisch en bespreken de aandachtspunten die naar voren komen. We hebben vrijwilligers uit de wijk erbij betrokken. We hebben samen met externe partijen en vrijwilligers de landschapselementen beheerd. De bomenkap voor de aanleg van de Maaslijn door Prorail heeft gezorgd voor een compensatiebudget voor aanplant van bomen in het winkelcentrum en het Molenpark in Malden. Financiën De beschikbare middelen voor het openbaar groen zijn voor 2025 € 670.457,92 (plantsoenen en gras). Werkelijke uitgaven waren € 669.768,91. Het positief saldo is afgerond € 690. De beschikbare middelen voor bomen zijn € 109.004,18 en is er werkelijk uitgegeven € 107.068,10. Het positieve saldo is 1.936,08.
Gemeente Heumen
57
Programmarekening 2025
GEBOUWEN Algemeen De gemeente heeft in het kader van de diverse taken onderstaande gebouwen in eigendom en beheer: • gemeentehuis • gemeentewerkplaats • parkeergarage Maldensteijn • windkorenmolen “Maasmolen” Nederasselt • windkorenmolen “Zeldenrustmolen” Overasselt • windkorenmolen “Joannusmolen” Heumen • de toren van de Nederlands Hervormde Kerk in Heumen • Nederlands Hervormde Kerk Nederasselt • Nederlands Hervormde Kerk Overasselt • Sportcentrum Malden Voor de meeste gebouwen zijn de plannen voor onderhoud de afgelopen jaren bijgewerkt. In de begroting wordt rekening gehouden met de kosten van het onderhoud. Dit gebeurt door elk jaar geld opzij te zetten of te gebruiken voor het onderhoud.
Categorie Eigen huisvesting
Aantal objecten Aantal m2 BVO
Programma
1
3.500
3
Parkeergarages
1
1.420
2
Totaal
2
4.920
(*) Onderwijshuisvesting is een wettelijke taak van de gemeente. Gemeenten zijn economisch eigenaar. Scholen zijn juridisch eigenaar en verantwoordelijk voor het binnen- en buitenonderhoud. Het overzicht omvat het onderwijsvastgoed dat bij de gemeente op de balans staat, dus ook de gebouwen die door de scholen worden onderhouden. GEMEENTEHUIS EN PARKEERGARAGE MALDENSTEIJN Gemeentehuis Voor het onderhoud van het gemeentehuis gebruiken we het meerjarenonderhoudsplan, dat is bijgewerkt in juli 2023. Een gespecialiseerd bedrijf heeft het gebouw technisch gecontroleerd. Op basis van het kwaliteitsniveau ‘sober en adequaat’ is er een onderhoudsplanning gemaakt voor de jaren 2024 tot en met 2043. Samen met de verbouwing van het gemeentehuis voeren we ook het groot onderhoud uit, zoals in het plan staat. Daarbij pakken we ook achterstallige vervangingen en aanpassingen uit eerdere jaren aan. Dit gaat bijvoorbeeld om het vervangen of onderhouden van het alarmsysteem, schilderwerk, vloeren, daken, muren, gevels en lampen. Wat hebben we gedaan in 2025? In 2025 is in totaal € 36.929 aan groot onderhoud gerealiseerd. Deze uitgaven hangen voornamelijk samen met werkzaamheden aan de inbraaksignalering, het brandmeldpaneel, de toegangscontrole en de vervanging van het carillon.