Bijlage I Programmarekening 2024

Jaarstukken 2024

Reservering voor vermogensrisico’s (zie tabel risico-inventarisatie)

€ 3.807.000

Het is van belang te weten of sprake is van een toereikend weerstandsvermogen. Als het risicoprofiel bekend is, kan een relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risico-inventarisatie voortvloeit, zetten we af tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen wordt weergegeven in een kengetal, namelijk de verhouding tussen de (direct) beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. De berekeningswijze is als volgt:

Weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

Het weerstandsvermogen bedraagt op balansdatum 31 december 2024; Weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Weerstandsvermogen

Gemeente Heumen

Jaarstukken Jaarstukken 2023 2024 16.200.930 15.086.600 1,07

4.572.119 3.807.000 1,20

56

Programmarekening 2024

Stille reserves Stille reserves zijn activa (bezittingen) van een gemeente die in de boekhouding tegen een lagere waarde staan dan hun werkelijke (markt)waarde. Dit betekent dat er een verborgen vermogen aanwezig is, dat pas zichtbaar wordt als de activa worden verkocht. Gemeenten bezitten vaak grond, gebouwen of andere onroerende zaken. Als deze activa op de balans staan tegen de historische aanschafwaarde of een lagere boekwaarde, terwijl de marktwaarde (bijvoorbeeld de WOZ-waarde) hoger is, ontstaat een stille reserve. In de berekening van de weerstandscapaciteit houden we geen rekening met de stille reserves, maar deze presenteren we wel om u inzicht te geven in de omvang. Object

WOZ-waarde

Gemeentehuis, Kerkplein 6, Malden

€ 2.560.000 (boekwaarde € 555.806)

Gemeentelijke werkplaats, Ambachtsweg 10, Malden Parkeergarage Maldensteijn Pachtgronden*

€

460.000

€

415.000

€ 3.300.000

Natuurgronden**

€ 2.600.000

* Per 31 december 2023 beschikt de gemeente nog over 86 ha pachtgronden, waarvan 55 ha pachtgronden die niet op de balans staan. Voor de waardering van de stille reserve aan pachtgrond wordt € 60.000 per ha aangehouden. ** De gemeente bezit 204 ha bosgrond met een geschatte waarde van € 2,6 miljoen.

Conclusies weerstandsvermogen Om te kunnen beoordelen in welke mate de gemeente in staat is om de risico’s te dekken wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel opgesteld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement. Hieruit blijkt dat de gemeente Heumen waarderingscijfer C scoort, hetgeen een voldoende weerstandsvermogen betekent.

Waarderingstabel weerstandsvermogen Waarderingscijfer

Ratio weerstandsvermogen

Betekenis

A

> 2,0

Uitstekend

B

1,4 < x < 2,0

Ruim voldoende

C

1,0 < x < 1,4

Voldoende

D

0,8 < x < 1,0

Matig

E

0,6 < x < 0,8

Onvoldoende

F

< 0,6

Ruim onvoldoende

Gemeente Heumen

57

Programmarekening 2024

KENGETALLEN VOOR DE FINANCIËLE POSITIE VAN DE GEMEENTE HEUMEN In Nederland moeten gemeenten vijf verplichte financiële kengetallen opnemen in hun begroting en jaarstukken. De financiële kengetallen bieden inzicht in hoe gezond en toekomstbestendig de gemeentefinanciën zijn. Ze helpen raadsleden bij het maken van goed onderbouwde beslissingen over investeringen, uitgaven en belastingen. Door de kengetallen in samenhang te bekijken, wordt duidelijk of de gemeente financieel robuust is en waar mogelijke risico’s liggen. Elk kengetal belicht een ander aspect van de financiële huishouding. Deze kengetallen bieden een compleet beeld van de financiële gezondheid van de gemeente. Ze helpen de raad om te beoordelen: -

Hoeveel financiële risico’s de gemeente loopt (schuldquote, grondexploitatie). Hoe stabiel en weerbaar de gemeente is (solvabiliteitsratio, exploitatieruimte). Hoeveel ruimte er is voor belastingmaatregelen (belastingcapaciteit)

Hier volgt een uitleg over de kengetallen. 1.

Netto schuldquote en Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote laat zien hoeveel schuld de gemeente heeft in verhouding tot haar inkomsten en of de rentelasten een zware druk op de begroting leggen. Een hogere schuldquote betekent meer financiële kwetsbaarheid en een grotere rentelast. De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote wordt berekend inclusief en exclusief uitgezette leningen aan derden. Hierdoor wordt duidelijk wat het aandeel is van de verstrekte leningen in de exploitatie. Als een gemeente leningen verstrekt aan derden (zoals woningcorporaties of verbonden partijen), kan dit de schuldpositie vertekenen. Daarom wordt de netto schuldquote ook gecorrigeerd voor deze verstrekte leningen om een beter beeld te krijgen van de echte financiële druk op de gemeente. Een lage schuldquote betekent minder afhankelijkheid van leningen en meer financiële flexibiliteit. Een hoge schuldquote betekent een grotere schuldenlast, wat kan leiden tot minder ruimte voor investeringen en hogere financiële risico’s. Als de netto schuldquote tussen 100% en 130% ligt, is de gemeenteschuld hoog. Hij moet niet verder stijgen.

Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt de gemeente zich in de gevarenzone.

2.

Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio is de verhouding van het eigen vermogen ten opzichte van het totale balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat volgens artikel 42 van het BBV uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserve) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. De solvabiliteitsratio geeft aan in hoeverre de gemeente haar schulden kan aflossen met het eigen vermogen. Het is een maatstaf voor financiële stabiliteit. Een hoge solvabiliteitsratio betekent dat de gemeente over voldoende eigen vermogen beschikt en minder afhankelijk is van externe financiering. Een lage solvabiliteitsratio betekent dat de gemeente een relatief hoge schuldenlast heeft en financieel kwetsbaarder is bij tegenvaller. Een solvabiliteitsratio van 25% betekent dat 25% van het gemeentelijke vermogen uit eigen middelen bestaat en 75% uit geleend geld. Hoe lager de solvabiliteit, hoe kwetsbaarder de gemeente is voor financiële tegenvallers, omdat er minder buffers zijn. Een solvabiliteit van boven de 50% wordt als sterk ervaren. Een solvabiliteit onder de 20% wordt beoordeeld als risicovol. Het volume aan schulden is dan dermate groot dat de gemeente kwetsbaar wordt bij onverwachte situaties. Solvabiliteit kan verhoogd worden door minder schulden aan te trekken of meer eigen vermogen te genereren.

3.

Grondexploitatie Dit kengetal geeft aan in hoeverre de gemeente afhankelijk is van inkomsten uit grondverkoop en hoe groot de financiële risico’s zijn van actief grondbeleid. Gemeenten die veel investeren in grond kunnen grote opbrengsten genereren, maar lopen ook risico’s bij waardedalingen of stagnerende woningbouw. Het kengetal geeft weer hoe de waarde van de grondexploitaties zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Voor de berekening van dit kengetal worden de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting en uitgedrukt in een percentage. Een laag kengetal van grondexploitatie betekent minder financiële risico’s als de verkoop van bouwgrond tegenvalt of bouwplannen vertraging oplopen.

Gemeente Heumen

58

Programmarekening 2024

4.

Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves te delen door de totale baten en uit te drukken in een percentage. Een positieve exploitatieruimte betekent dat de gemeente ruimte heeft voor nieuwe investeringen of tegenvallers kan opvangen zonder directe bezuinigingen. Een negatieve exploitatieruimte betekent dat de gemeente structureel meer uitgeeft dan binnenkomt, wat op termijn financiële problemen kan opleveren. Een negatieve structurele exploitatieruimte (-0%) wordt beoordeeld als risicovol. De kosten zijn dan groter dan de inkomsten en maakt de gemeente extra kwetsbaar. Een negatieve structurele exploitatieruimte betekent dat de gemeente structureel meer uitgeeft dan er binnenkomt. Dit kan leiden tot bezuinigingen of belastingverhogingen om de begroting sluitend te maken.

Structurele exploitatieruimte kan verbeteren door minder kosten te maken, zoals minder te lenen (minder rentelasten) en/óf meer inkomsten te genereren.

5.

Belastingcapaciteit Het kengetal belastingcapaciteit is de verhouding tussen de woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t (het begrotingsjaar) ten opzichte van het landelijk gemiddelde in jaar t-1 (het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar) uitgedrukt in een percentage. In de woonlasten worden de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing meegenomen. Bij 100% is Heumen gelijk aan het landelijk gemiddelde. Hoe hoger dit percentage, des te meer belasting wordt op de inwoners geheven, ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Lage belastingcapaciteit → De gemeente heft minder belasting dan het landelijk gemiddelde en heeft mogelijk ruimte om de belastingen te verhogen indien nodig. Hoge belastingcapaciteit → De gemeente heft al relatief veel belasting, waardoor verdere verhogingen moeilijker te verantwoorden zijn en inwoners financieel zwaarder worden belast. Een belastingcapaciteit hoger dan 105% is ongewenst omdat inwoners niet extra belast kunnen worden. De rek is er dan uit, waardoor de weerbaarheid afneemt. De belastingcapaciteit kan verbeteren door inwoners minder zwaar te belasten

Gemeente Heumen

59

Programmarekening 2024

De uitkomsten voor de gemeente Heumen. In de onderstaande tabel zijn de uitkomsten van de vijf kengetallen voor de gemeente Heumen weergegeven. Categorie A is het minst risicovol, categorie C het meest. Kengetallen

Jaarstukken 2023

Begroting 2024

Jaarstukken 2024

Geld Gem

Cat. A

Cat. B

Cat. C

Netto schuldquote

77%

46%

63%

<90%

58%

26%

53%

90130% 90130%

>130%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte

Niet bekend 32,1%

21% 3,6%

32% 2,5%

25% 2,54

35,9% Niet bekend

0,0%

0,0%

29%

Belastingcapaciteit

102%

103%

97%

Niet bekend 100%

20-50% Begr of MJR>0 % 20-35%

<20% Begr en MJR<0%

Grondexploitatie

>50% Begr en MJR>0 % <20% <95%

95105%

>105%

<90%

>130%

>35%

De gemeente investeert de komende jaren in de Kanaalzone en andere gemeentelijke projecten, waarmee belangrijke maatschappelijke doelen worden gerealiseerd. Deze ambities hebben echter ook een financiële keerzijde. Zo neemt de omvang van de vaste schulden toe en wordt circa € 12 miljoen onttrokken aan de algemene reserve. Deze ontwikkelingen leiden tot een verslechtering van meerdere financiële kengetallen. Met name de netto schuldquote, de solvabiliteitsratio en het kengetal grondexploitatie bewegen zich richting risicovollere categorieën. Dit onderstreept het belang van actieve monitoring van de financiële positie en het tijdig kunnen bijsturen van beleid waar nodig.

Gemeente Heumen

60

Programmarekening 2024

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ALGEMEEN Inleiding De gemeente Heumen heeft een totale oppervlakte van 4.168 ha., waarvan een groot gedeelte bij de gemeente in beheer is als openbare ruimte. De openbare ruimte is onder te verdelen in wegen, riolering, verlichting, openbaar groen, gebouwen en bossen. De kwaliteit van het beheer en het onderhoud wordt door de raad bepaald (kaderstellende rol) met de vaststelling per onderdeel van beheerplannen en de bijbehorende budgetten (budgetrecht). Voor de navolgende kapitaalgoederen zijn beheerplannen in gebruik: • wegen • riolen • openbaar groen • diverse gebouwen In de beheerplannen is onder meer het niveau van het onderhoud vastgesteld. De budgetten voor de uitvoering van de beheerplannen maken een belangrijk deel uit van de gemeentelijke begroting. Het college voert beheer en onderhoud uit en rapporteert hierover. In deze paragraaf geven we informatie over de uitvoering van het uitgevoerde onderhoud in 2024. WEGEN Algemeen In 2023 heeft de gemeente Heumen een Globale Visuele Inspectie laten uitvoeren conform de landelijke wegbeheermethodiek van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de grond-, Water- en wegenbouw en verkeerstechniek; dit is een onafhankelijke landelijke kennisorganisatie op het gebied van infrastructuur, openbare ruimte en verkeer en vervoer).

De doelstelling van de inspectie en de daaruit volgende rapportage is het inzichtelijk maken van de kwaliteit en onderhoudskosten van verhardingen in de gemeente, Dit is als richtlijn vastgelegd in het Wegenbeheerplan 2024-2028. Op grond hiervan is ook in 2024 tot uitvoering van werkzaamheden overgegaan waarbij vele gebreken in de wijken aan de verhardingen zijn verholpen. Voor het asfaltonderhoud 2024 was in combinatie met het reguliere asfaltonderhoud groot (cyclisch) onderhoud gepland aan o.a. de volgende wegen: Groesbeekseweg, fietspaden door Maldensveld, integraal onderhoud aan de Veldsingel, Kerklaantje, Hollestraat en Kuilstraat. Deze laatste wegen zijn helaas nog steeds in uitvoering en grotendeels doorgeschoven naar 2025 wegens capaciteitsproblemen, aanvullend grondonderzoek en winterperiode. Dit zal voorjaar 2025 verder uitgevoerd worden waarbij het restant budget groot onderhoud wegen 2024 alsnog benut wordt. Kwaliteitsnormen Voor het kwaliteitsniveau van de wegen hanteren wij “heel en veilig”. Binnen het door ons gebruikte kwaliteitssysteem dat werkt met beeldkwaliteitsnormen richten wij ons op het onderhoudsniveau “C/laag” voor de wegen en het onderhoudsniveau “B/Basis” voor de voet- en fietspaden. Medio 2019 is wegens bezuinigingen besloten het onderhoudsniveau voor de voet- en fietspaden weer naar “C/laag” terug te zetten.

Financiën In 2024 was voor onderhoud wegen een onttrekking van € 460.069 voorzien. In werkelijkheid is € 458.342,75 uitgegeven aan o.a. asfalt- en elementenonderhoud op vele diverse wegen. Deze kleine onderschrijding van ca. € 1.726,25 zal in het wegen onderhoud van 2025 benut worden.

Gemeente Heumen

61

Programmarekening 2024

KUNSTWERKEN Algemeen De gemeente Heumen heeft 18 verschillende soorten kunstwerktypen en 293 civiele kunstwerken in beheer. In 2016 is dit gehele areaal opnieuw geïnspecteerd conform de landelijke beheermethodiek van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de grond- water- en Wegenbouw en de verkeerstechniek). Uit deze inspectie blijkt dat de totale gemiddelde kwaliteit van de kunstwerken in het beheer van de gemeente een C bedraagt. De dassen- en paddentunnels hebben een D-kwaliteit en zijn daar waar noodzakelijk in 2021 aangepakt. Onderhoud In 2023 is een opname uitgevoerd. Naar aanleiding van deze opname is in 2024 onderhoud uitgevoerd aan diverse dassenrasters en tunnels uitgevoerd. Daarnaast is op viaduct Dorpstraat en brug Oosterkanaaldijk de graffiti gereinigd en beschermd. Financien Het budget van € 18.000 is niet geheel benut en met € 432,65 minimaal onderschreden. VERLICHTING Algemeen In 2015 is de ‘Kaderstelling openbare verlichting 2015-2024’ aangenomen. Uitgangspunt van de gemeente is de ombouw naar duurzame verlichting in 10 jaar, waarvoor een krediet beschikbaar is gesteld van € 2,2 miljoen. Bij de keuze voor ledverlichting is in 2016 op basis van een aangenomen amendement een vergelijking gemaakt ten aanzien van veiligheid, energiereductie, kilogram CO2-uitstoot en kosten.

Kwaliteitsnormen Voor de bepaling van de kwaliteit zijn veiligheid, energieverbruik, duurzaamheid, goed functioneren en kostenefficiëntie leidend. Financiën In 2023 is was voor de verduurzaming van openbare verlichting voor de armaturen € 169.845 en masten € 53.784 beschikbaar. In totaal dus een investeringsbudget van € 223.629 voor de voorbereiding en uitvoering. Dit bedrag van de armaturen is met € 137.966 ruim onderschreden en ook voor de masten is het budget met € 16.276 ruim onderschreden. Deze onderschrijdingen zijn in 2024 nog voor € 11.340,16 verder benut worden waardoor we gereed zijn en dan 100% duurzame ledverlichting hebben met dimregime 3A (100-70-50-70-100%) ook zijn alle masten geschilderd of vervangen. Behalve het deel in Overasselt wat we tezamen met het DPO en het onderhoud van de provincie aan de N846 in 2026 willen aanpakken. De verlichting zal dan mogelijk vervangen worden door andere nieuwe led-armaturen en evt. andere locaties en masttypes. Voor het exploitatiebudget openbare verlichting m.b.t. het technisch onderhoud, schadeherstel en verlichtingsplannen zijn verder geen noemenswaardige over- of onderschrijdingen. De energielasten voor 2025 zullen als gevolg van de stijgende energieprijzen toenemen. Exploitatiekosten In 2016 zijn er 125 storingen met betrekking tot het armatuur in het beheersysteem geregistreerd.

Voor 2024 is het verwachte aantal storingen in gemeente Heumen slechts 73 storingen. Dit is een afname van 42%. In 2016 waren de totale storingskosten met betrekking tot het armatuur € 7.500. Voor 2024 zijn de verwachte kosten voor storingen: € 4.400. Dit betreft een reductie van 41%. Met de volledige ombouw naar LED heeft de gemeente Heumen een energieverbruik van 198.000 kWh. Hiermee is een besparing gerealiseerd van 58% ten opzichte van januari 2017. Wanneer wordt gekeken naar de energiekosten zijn deze, in tegenstelling tot de besparing in verbruik, juist toegenomen. De berekende energiekosten voor de gemeente Heumen in 2024 zijn € 33.500 per jaar. De berekende jaarlijkse energiekosten in 2016 waren € 22.500. De reden dat de energiekosten fors zijn toegenomen ondanks dat ruim de helft van de energie bespaard wordt, is de toename van de energietarieven. Deze zijn tussen 2016 en 2024 met ongeveer 256% toegenomen. Daarnaast is het aantal armaturen toegenomen.

Gemeente Heumen

62

Programmarekening 2024

OPENBAAR GROEN Algemeen Het onderhoud van het openbaar groen is vastgelegd in de Dienstverleningsovereenkomst 2022 t/m 2025 met de DAR. Het onderhoud wordt uitgevoerd met inzet van medewerkers van het Werkbedrijf. Het onderhoud aan openbaar groen, gazons, onkruid en veegvuil op verhardingen, en het bladruimen binnen de bebouwde kom van de kernen, is daarin opgenomen. We besteden meer aandacht aan biodiversiteit en daardoor zijn gazons op plekken minder vaak gemaaid, is er meer biodivers groen aangeplant en hebben we de bodem verbeterd. Het onderhoud van de bossen is geheel uitbesteed aan de Bosgroep Midden Nederland op basis van een beheerplan. Een derde deel van de 11.000 bomen is geïnspecteerd volgens planning. Op basis daarvan is het onderhoud aan de bomen in een meerjarige opdracht aan een externe partij uitgegeven. We hebben meer zorg besteed aan oudere bomen, we hebben bomen gekapt die niet toekomstbestendig zijn en nieuwe bomen aangeplant. In het buitengebied is het onderhoud aan heggen grotendeels uitbesteed. Er zijn inwoners bij het onderhoud van openbaar groen en de landschapselementen betrokken, vanuit het belang dat we hechten aan burgerparticipatie. Voor het bijhouden van de arealen hebben we het beheersysteem Geovisia in gebruik.

Kwaliteitsnormen Het onderhoud van het openbaar groen wordt op een basis tot laag niveau onderhouden, volgens de IBORsystematiek (IBOR = Integraal beheer Openbare Ruimte). Financiën De beschikbare middelen voor het openbaar groen zijn voor 2024 € 457.988 (plantsoenen en gras). Werkelijke uitgaven waren € 458.588. Het positief saldo is afgerond € 600. De beschikbare middelen voor bomen zijn € 100.913 en is er werkelijk uitgegeven € 114.776. Het negatief saldo is € 13.862. Het gewijzigde maaibeleid en de bezuinigingen voorgaande jaren leidde tot klachten, bijvoorbeeld bij hondenbezitters die last hadden van het hoge gras (grasaren) en inwoners vanwege het wel of niet maaien van bloemrijk gras. Dat hebben we opgelost door aanpassingen te doen in het maaiwerk. We hebben meer ingehuurd voor het maaien van bermen, omdat de werkzaamheden fysiek niet allemaal door onze buitendienst konden worden uitgevoerd. Bij de kap van bomen is de verkeersveiligheid een belangrijk aandachtspunt en brengt extra kosten met zich mee.

Gemeente Heumen

63

Programmarekening 2024

GEBOUWEN Algemeen De gemeente heeft in het kader van de diverse taken onderstaande gebouwen in eigendom en beheer: • gemeentehuis • gemeentewerkplaats • parkeergarage Maldensteijn • windkorenmolen “Maasmolen” Nederasselt • windkorenmolen “Zeldenrustmolen” Overasselt • windkorenmolen “Joannusmolen” Heumen • Nederlands Hervormde Kerk Nederasselt • Nederlands Hervormde Kerk Overasselt GEMEENTEHUIS EN PARKEERGARAGE MALDENSTEIJN Algemeen Voor het beheer van het gemeentehuis en de parkeergarage hebben we ons gebaseerd op het meerjarenonderhoudsplan dat in 2023 is opgesteld, een plan met een doorkijk over 20 jaar. Per jaar staat gepland wat op grond van de conditiewaardering, voortkomend uit de bouwkundige inspectie en de theoretische levensduur, vervangen of gerepareerd dient te worden. Het gemeentehuis staat er nu 25 jaar. Een aantal installaties kent een theoretische levensduur van 15 jaar, waardoor er sinds 2015 een groter aantal vervangingen gepland zijn dan in de voorgaande jaren. Per jaar wordt d.m.v. technisch onderzoek bepaald of de geplande vervanging op basis van theoretische levensduur ook daadwerkelijk nodig is. Het alternatief is een verantwoord uitstel. Hierdoor is er gepland onderhoud vaker doorgeschoven en is ook in 2024 opnieuw bepaald of dit noodzakelijk was.

Naast het jaarlijks reguliere onderhoud van het gemeentehuis en de installaties heeft er noodzakelijk groot onderhoud plaatsgevonden. Het toegangssysteem is vervangen evenals het inbraaksignaleringssysteem, de airco in de archiefruimte en de regeltechniek van het warmtesysteem. Daarnaast is een trap met balustrade op het dak geplaatst. In de parkeergarage is regulier onderhoud gepleegd. Kwaliteitsnormen Voor het gemeentehuis en parkeergarage hanteren we de kwaliteitsnormen sober en adequaat. Financiën Op basis van de meerjaren-onderhoudsplannen is een voorziening gevormd waaraan jaarlijks € 90.275 voor het gemeentehuis en € 8.230 voor de parkeergarage wordt gedoteerd, waaruit het jaarlijks geplande groot onderhoud betaald wordt. GEMEENTEWERKPLAATS Algemeen In 2023 is een (MOP) Meerjaren Onderhouds Plan (MOP) geactualiseerd voor een periode van 12 jaar, dus dit loopt tot 2035. Dit MOP wordt tweejaarlijks geactualiseerd. Kwaliteitsnormen Voor de gemeentewerkplaats hanteren we de kwaliteitsnormen sober en adequaat. Financiën Zoals hiervoor omschreven zijn in 2024 geen omvangrijke bedragen geïnvesteerd. Realisatie 2024 De vetafscheider van de wasplaats is vervangen omdat deze niet meet voldeed en afgekeurd is door de ODRN.

Gemeente Heumen

64

Programmarekening 2024

ONDERHOUD MONUMENTALE MOLENS EN KERKEN Algemeen De gemeente beschikt over door de Monumentenwacht opgestelde onderhoudsplannen (Periodiek Instandhouding Plan, afgekort PIP) voor de kerkjes en de molens. Vanwege de indieningsvereisten voor het aanvragen van (rijks-)subsidie (BRIM = Besluit Rijkssubsidiëring Instandhouding Monumenten), beslaan deze onderhoudsplannen een periode van 6 jaar. De huurders van de kerkjes en de vrijwillige molenaars worden betrokken bij de vaststelling van welk onderhoud het meest noodzakelijk is. Kwaliteitsnormen Voor het onderhoud aan de kerken geldt als kwaliteitscriterium dat er sprake moet zijn van een gecertificeerde restauratie-aannemer. Voor de molens geldt dat het onderhoud zodanig specialistisch is, dat dit alleen door een molenbouwer kan worden uitgevoerd. Financiën In 2024 is aan de molens en kerken in zijn totaliteit een budget toegekend van € 91.198 (exploitatie 2024). Hiervan is in 2024 € 75.564 uitgegeven. Het onderhoud aan de molens en kerken is conform de onderhoudsplanning van de monumentenwacht uitgevoerd. Het budget uitvoeringskosten Erfgoedplatform is niet volledig benut. Het budget is bedoeld voor incidentele zaken die gedurende het begrotingsjaar spelen op het gebied van erfgoed. RIOLERING Algemeen Het water- en rioolbeleid is vastgelegd in het Beleidsplan water en riolering 2023-2027.

Het plan is tot stand gekomen in samenwerking met Beuningen, Druten, Nijmegen, West Maas en Waal en Wijchen. Het product is 100% kostendekkend door de inkomsten via de rioolheffing en de baatbelasting. Kwaliteitsnormen In het Beleidsplan water en riolering 2023-2027 en hieruit voortvloeiend beleid en regels zijn doelstellingen en kwaliteitsnormen vastgelegd waaraan de waterhuishouding, het rioolstelsel, de IBA’s, de watergangen (B- en Cwatergangen) en-, de retenties/wadi’s moeten voldoen. Financiën De totale opbrengsten en uitgaven van de post riolering zijn verantwoord in de paragraaf Lokale Heffingen. Dekking van de lasten vindt plaats via de belastingopbrengsten rioolrecht voor woningeigenaren. De totale kosten en opbrengsten voor water en riolering (inclusief de budgetten reiniging openbare ruimte en watergangen) komen neer op een voordelig saldo van € 105.640. Dit voordelig saldo is minder onttrokken aan de egalisatievoorziening riolering dan geraamd zodat er een 100% kostendekkendheid is. WATERHUISHOUDING Het beleid voor waterhuishouding is vastgelegd in het Beleidsplan water en riolering 2023-2027. Het plan is tot stand gekomen in samenwerking met Beuningen, Druten, Nijmegen, West Maas en Waal en Wijchen. Het product is 100% kostendekkend door de inkomsten via de rioolheffing en de baatbelasting.

Kwaliteitsnormen Voor het beheer zijn nog geen kwaliteitsnormen vastgesteld. Het onderhoud van de B-watergangen wordt door het Waterschap gecontroleerd en waar nodig van commentaar voorzien. Bij C-watergangen is onderhoud gericht op het voorkomen dat de watergang dichtgroeit. De baggergebieden in Heumen zijn door het waterschap ingemeten en nut en noodzaak voor baggeren zijn in beeld gebracht. Voor de komende jaren zal er weer op een aantal plaatsen gebaggerd worden. De gemeente is verantwoordelijk voor de afvoer en verwerking van het baggerslib. Financiën Voor de Waterhuishouding is er een positief saldo van € 7.755. Het voordeel op het product watergangen komt met name omdat er geen kosten zijn gemaakt voor baggeren.

Gemeente Heumen

65

Programmarekening 2024

Gemeente Heumen

66

Programmarekening 2024

Paragraaf financiering ALGEMEEN Inleiding In deze paragraaf wordt ingegaan op de financieringspositie van de gemeente. Hierbij worden de kasgeldlimiet en de renterisiconorm belicht, evenals de ontwikkeling van de leningenportefeuille en de uitzettingen. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de beheersing van rente- en financieringsrisico’s, met als doel een duurzaam en kostenefficiënt financieringsbeleid. Verder geeft de paragraaf inzicht in de rentelasten, het renteresultaat en de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend Het treasurybeheer van de gemeente is gericht op het waarborgen van de financiële stabiliteit en het beheersen van risico’s op zowel korte als lange termijn. Dit wordt gerealiseerd door een afstemming van de financieringsbehoefte met de beschikbaarheid van middelen, waarbij de gemeente tegen zo laag mogelijke kosten toegang behoudt tot de financiële markten en bancaire diensten. De gemeente voert haar financieringsbeleid uit binnen de kaders van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido). Daarbij worden de wettelijke normen en richtlijnen in acht genomen om een solide en transparante financiële huishouding te waarborgen.

KADERS Gemeentelijke kaders: Financiële verordening en treasurystatuut Het treasurybeleid van de gemeente is vastgelegd in de Financiële Verordening Heumen 2024 en het Treasurystatuut. Dit statuut wordt periodiek herzien om te blijven voldoen aan de actuele wet- en regelgeving en de ontwikkelingen op de financiële markten. De meest recente herziening heeft plaatsgevonden op 11 maart 2025, waarbij de kaders verder zijn aangescherpt op het gebied van risicobeheer, rentebeleid en duurzame financiering. Schatkistbankieren voor decentrale overheden Sinds 10 december 2013 zijn gemeenten, inclusief gemeenschappelijke regelingen, verplicht tot schatkistbankieren. Dit betekent dat overtollige liquide middelen boven de wettelijke drempel moeten worden ondergebracht bij het Ministerie van Financiën. Dit beleid voorkomt dat decentrale overheden als geldverstrekkers optreden en zorgt ervoor dat publieke middelen binnen de overheidsfinanciën blijven. De bij de schatkist geplaatste middelen blijven beschikbaar voor gemeentelijke uitgaven en investeringen. Wet Houdbare overheidsfinanciën De Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet HOF), van kracht sinds 1 januari 2014, is de Nederlandse uitwerking van Europese begrotingsafspraken.

De wet stelt regels om het EMU-saldo (het tekort of overschot van de totale overheid) binnen de Europese normen te houden, met als doel duurzame overheidsfinanciën en het beheersen van de staatsschuld. Hoewel gemeenten individueel geen directe wettelijke verplichting hebben om een bepaald EMU-saldo te realiseren, worden zij als onderdeel van de totale overheid wél geacht bij te dragen aan de naleving van de Europese begrotingsregels. De Rijksoverheid monitort het gezamenlijke saldo van decentrale overheden en kan in overleg met gemeenten aanvullende maatregelen treffen als de Europese normen dreigen te worden overschreden. In de praktijk is er geen formele sanctie op gemeentelijk niveau.

Gemeente Heumen

67

Programmarekening 2024

ONTWIKKELINGEN IN 2024 Renteontwikkelingen De Europese Centrale Bank (ECB) heeft in de loop van het jaar meerdere renteverlagingen doorgevoerd Na een periode van renteverhogingen verlaagde de ECB in juni 2024 de depositorente met 25 basispunten, gevolgd door verdere verlagingen in september, oktober en december, waardoor de depositorente eind 2024 op 3,00% stond. Deze stappen werden gezet in reactie op afnemende inflatie en een vertragende economische groei binnen de eurozone. De mondiale renteontwikkelingen in 2024 hebben directe gevolgen voor de externe financieringen van gemeenten. Gemeenten profiteren van lagere rentekosten bij het aantrekken van nieuwe leningen. Dit maakt investeringen financieel aantrekkelijker. Bestaande leningen die aflopen, kunnen worden her gefinancierd tegen een lagere rente. Hoewel de rente in 2024 is gedaald, blijft het onzeker of dit op lange termijn zo blijft. Gemeenten moeten daarom een solide renterisicomanagement hanteren, bijvoorbeeld door niet alle financieringen op korte termijn af te sluiten (kasgeldlimiet), zodat ze minder kwetsbaar zijn bij een eventuele toekomstige renteverhoging. Daarnaast geldt de renterisiconorm, die stelt dat jaarlijkse aflossingen en renteherzieningen samen maximaal 20% van de gemeentelijke begroting mogen bedragen.

Rentetoerekening via de omslagrentemethodiek Het BBV bepaalt hoe de rente wordt verdeeld over gemeentelijke taken. Dit gebeurt via een methode waarbij de rente wordt verdeeld op basis van de waarde van alle bezittingen (zoals gebouwen, riolering en wegen) die de gemeente in eigendom heeft. Op deze manier worden de rentekosten à € 105.000 eerlijk toegewezen aan de verschillende taken van de gemeente. Voor 2024 was dit percentage 0,30%. Via deze systematiek is bijna de volledige aan taakvelden toe te rekenen rente verdeeld. Het renteresultaat is € 1.950, -. Dat wil zeggen dat dit het bedrag is dat als kosten op het taakveld treasury drukt in plaats van binnen de taakvelden waar de investeringen plaats vonden. Rentetoerekening grondexploitatie De gemeente heeft een actieve grondexploitatie, de Kanaalzone. Hier wordt projectfinanciering toegepast. Dit houdt in dat als een lening specifiek voor een project is aangetrokken, de bijbehorende rente van die lening doorbelast wordt aan het project en daarmee niet via de omslagmethodiek verdeeld over alle investeringen die gemeente breed zijn gedaan.

Gemeente Heumen

68

Programmarekening 2024

Renteschema Het renteresultaat is geen financieel voor- of nadeel voor de gemeente, maar geeft aan in hoeverre de rente is verdeeld naar de taakvelden waar de investeringen plaatsvonden. Het renteresultaat als percentage van de werkelijke lasten bedraagt 1,86% ((€ 1.950 euro/ € 104.968) x 100%). Volgens de BBV mag de afwijking maximaal 25% zijn. De gemeente voldoet daarmee aan de eisen van het BBV.

A

De externe rentelasten over de korte en lange financiering

891.317

B

De externe rentebaten (idem)

309.549

Saldo rentelasten en rentebaten (A-B)

581.768

C1

De rente die aan de facilitaire grondexploitaties (kostenverhaal) moet worden doorberekend

C2

De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

C3

De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

C

Subtotaal (C1+C2-C3)

0 476.800

0 476.800

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

104.968

d1

Rente over eigen vermogen

0

d2

Rente over voorzieningen

0

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente (werkelijke rentelasten)

104.968

e

De aan taakvelden toegerekende rente (via de renteomslag)

103.018

f

Renteresultaat op het taakveld Treasury

-1.950

FINANCIERING Kasgeldlimiet Het risico van kortlopende financiering wordt uitgedrukt in de kasgeldlimiet. Dit omvat alle kortlopende leningen met een rentetypische looptijd van minder dan één jaar. Het doel van de kasgeldlimiet is om te voorkomen dat gemeenten te sterk afhankelijk worden van kortlopende leningen en daardoor kwetsbaar zijn voor plotselinge renteverhogingen. De kasgeldlimiet is gekoppeld aan het totaal van de begrote lasten, exclusief stortingen in reserves. Volgens de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido) bedraagt deze limiet 8,5% van de gemeentelijke begroting. Dit dwingt gemeenten om voldoende langlopende financiering aan te trekken en rentekosten beheersbaar te houden. De kasgeldlimiet blijkt uit onderstaande opstelling: Kasgeldlimiet in 2024

2024

Omvang begroting per 1 januari 2024 (=grondslag) Toegestane kasgeldlimiet • in procenten van de grondslag

48.469.010 8,5% € 4.119.866

• in bedrag

De liquiditeitspositie was in 2024 voldoende groot om de reguliere exploitatie te bekostigen.

Gemeente Heumen

69

Programmarekening 2024

Renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is om te voorkomen dat een gemeente in één jaar te veel leningen moet herfinancieren tegen mogelijk ongunstige rentes. Dit beschermt de financiële positie van de gemeente en bevordert een stabiele financieringsstrategie. De renterisiconorm beperkt de risico’s van schommelende rentetarieven op de langlopende geldleningenportefeuille van de gemeente. Renterisico ontstaat wanneer er onzekerheid is over toekomstige rentestanden. Dit speelt bij: -

Variabel rentende leningen, waarvan de rente kan wijzigen; Nieuwe financieringsbehoefte waarvoor nog geen lening is afgesloten; Lopende leningen met een naderende renteherziening.

Volgens de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido) draagt deze norm bij aan een solide en voorspelbare financieringswijze, wat de kredietwaardigheid van gemeenten versterkt. De norm helpt bij het inzichtelijk maken van het bedrag aan vreemd vermogen waarvoor in de toekomst mogelijk een hogere of lagere rente geldt dan bestuurlijk wenselijk is. In essentie is de renterisiconorm een indicator voor de gevoeligheid van de gemeente voor rentefluctuaties. Het percentage van 20% voor de renterisiconorm is vastgesteld in de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido). Dit betekent dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal.

1 2 3

Renterisiconorm Begrotingstotaal Het vastgestelde percentage Renterisiconorm

Raming 2024 Werkelijk 2024 48.469.010 54.729.774. 20% 20% 9.693.802 10.945.955

Toetsing renterisico Heumen aan norm 4 Renteherziening 5a aflossingen 5b ontvangen aflossingen 6 Renterisico op vaste schuld o/g [4+5]

0 -1.668.333 +545.405 -1.122.928

0 --2.308.333 +724.076 -1.584.257

Ruimte (+) onder renterisiconorm [3-6]

8.570.874

9.361.698

Uit bovenstaande opstelling blijkt dat de gemeente ruimschoots binnen de risiconorm is gebleven. GELDLENINGEN Leningen O/G (opgenomen geld) De huidige leningenportefeuille o/g (opgenomen gelden) van de gemeente Heumen heeft per ultimo 2024 een gemiddelde rentevoet van 2,62%. Dit betreft het rentepercentage dat gemiddeld genomen moet worden betaald over het restant van de uitstaande opgenomen vaste geldleningen. Per 31 december 2024 is de leningenportefeuille o/g € 36,7 miljoen groot. Hiervan is afgerond € 5,4 miljoen, tegen gelijke rente- en aflossingscondities, aan Oosterpoort Wooncombinatie uitgeleend vanwege een woningbouwproject huisvesting onderwijs (Brede School Malden).

Gemeente Heumen

70

Programmarekening 2024

Jaar laatste aflossing

Specificatie vaste geldleningen o/g

BNG nr. 40.0099941 NWB nr. 1-23583 NWB nr. 1-27191 BNG nr. 40.112721 BNG nr. 40.112720 BNG nr. 40.115574 BNG nr.40.116946 Subtotaal vaste geldleningen NWB nr. 1-26377 t.b.v. huisvesting onderwijs Brede School Totaal-generaal

Rentevoet

2026 2027 2031 2044 2034 2047 2048

4,26% 4,41% 3,93% 0,97% 0,62% 1,445% 2,98%

2049

3,895%

Weging in portefeuille

1% 2% 8% 20% 4% 15% 49% 100%

Stand per 31 december 2024

400.000 600.000 2.600.000 6.400.000 1.333.333 4.600.000 15.360.000 31.293.333 5.375.000 36.668.333

De leningen kennen geen tussentijdse renteaanpassingen en vervroegde of gedeeltelijke aflossing is niet toegestaan. Lening NWB – nr. 1-27191; Dit betreft een indertijd afgesloten basisrentelening met een basisrente van 3,87%, vermeerderd met een kredietopslag per 6 april 2023 van 16 basispunten, waardoor de rente voor twee jaar op 3,93% blijft. De eerstvolgende herzieningsdatum van de kredietopslag vindt plaats op 6 april 2025. Lening NWB – nr. 1-26377; Ten behoeve van de financiering van de bouw van een nieuwe Brede school te Malden is per 1 december 2009 een 40-jarige lineaire lening ter grootte van € 8,6 miljoen aangetrokken. Deze geldlening is gelijktijdig één op één door verstrekt aan de opdrachtgever, voor de bouw van een brede school met parkeergarage door Oosterpoort Projectontwikkeling B.V. Als extra zekerheid voor de gemeente als schuldeiser, is door Oosterpoort als hypotheekgever het recht van hypotheek en pandrecht op het onderpand verleend. Per 1 december 2022 is van deze lening, met een basisrente van 3,865%, de kredietopslag herzien en vastgelegd op 3 basispunten, ofwel 0,03%. In totaal komt de rentevoet hiermee uit op 3,895%. De kredietopslag geldt tot de herzieningsdatum, te weten 1 december 2025. De bestaande geldleningenportefeuille kent geen leningen meer die in aanmerking komen voor vervroegde aflossing.

Gewaarborgde geldleningen Bij de gewaarborgde geldleningen staat de gemeente borg voor leningen die door natuurlijke- en rechtspersonen zijn aangetrokken. Het risico voor de gemeente speelt in het geval dat deze instellingen hun verplichtingen tegenover de geldverstrekker niet nakomen. Voor de leningen aan de woningbouwcorporaties is een overeenkomst gesloten met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Alleen als het waarborgfonds niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, kan de gemeente worden aangesproken voor betaling van rente en hoofdsom. Heumen heeft in 1995 het verstrekken van gemeentegarantie (Nationale Hypotheekgarantie) aan particulieren ondergebracht bij de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WSW) en hierbij een achtervangpositie ingenomen. Dit houdt in dat wanneer een geldnemer niet aan de hypothecaire verplichtingen kan voldoen de gemeente uiteindelijk aangesproken kan worden. Deze kans is klein omdat eerst het vermogen van de geldnemer (incl. woning) en het WSW worden aangesproken.

Geldnemer

Tertiaire achtervang Oosterpoort Wooncombinatie Woninghypotheken 50% - (via banken, verzekeringsmij. en pensioenfondsen) Totaal

Gemeente Heumen

71

Restant lening per 31 dec. 2024

Borgstelling per 31 dec. 2024

112.692.000 177.544

25.604.551 92.772

112.869.544

25.997.323

Programmarekening 2024

Berekening EMU-saldo jaarrekening 2024 Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2023 werkelijk

2024 werkelijk

2025 raming

1

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)

2.760

1.081

-1.768

+2

Afschrijvingen ten laste van de exploitatie

1.429

1.481

1.403

+3

Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie

877

2.882

679

-4

Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd

25.200

-19.076

3.781

+5

Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overige, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4

0

+6

Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord

0

-7

Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan)

0

23.979

0

+8

Baten bouwgrondexploitatie: Baten voor zover transacties niet op exploitatie verantwoord

0

0

0

-9

Lasten op balanspost Voorzieningen voor zover deze transacties met derden betreffen

1.626

1.504

1.026

-10

Lasten i.v.m. transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten

+11

Verkoop van effecten: a. Gaat u effecten verkopen? (ja/nee) b. Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie?

Nee

Nee

Nee

-21.760

-963

-4.493

Berekend EMU-saldo

Gemeente Heumen

72

Programmarekening 2024

Paragraaf bedrijfsvoering INLEIDING Bedrijfsvoering betreft de sturing en beheersing van de ondersteunende processen binnen de organisatie. Op grond van artikel 14 van het Besluit begroting en verantwoording gemeenten (BBV) informeert het college de raad door middel van de paragraaf bedrijfsvoering over de ontwikkelingen op het terrein van de bedrijfsvoering. De paragraaf bedrijfsvoering is uitgesplitst in de volgende onderdelen: • Organisatie • Beleidscontrole en P&C-cyclus • Personeel • Communicatie • Juridische kwaliteitszorg • Informatisering en automatisering • Huisvesting • Fraude en onregelmatigheden In programma 3 "Bestuur en organisatie" komen de onderwerpen organisatie, personeel, communicatie en huisvesting ook aan de orde en gaan we in op de resultaten die zijn behaald bij de voorgenomen doelstellingen. ORGANISATIE De Strategische Visie "Natuurlijk met iedereen" (vastgesteld in 2021) geeft een beeld van de Heumense samenleving tot 2030. We willen een inclusieve samenleving zijn. Daar zetten we als gemeente vol op in; en we doen daarvoor meer dan onze wettelijke taken als dat nodig is. Daarnaast werken we toe naar een groene gemeente en zijn duurzaamheid en veiligheid belangrijke speerpunten. Hiervoor zijn de wettelijke taken het uitgangspunt.

Als gemeente geven we maximale ruimte aan het eigen initiatief van partners en inwoners om bij te dragen aan onze samenleving. Bestuurlijk en ambtelijk sluiten we aan op deze visie; de visie biedt de kaders voor de gemeentelijke organisatie. In het verlengde van de nieuwe sturingsfilosofie voor de organisatie is in 2024 verder gewerkt aan een aantal samenhangende thema's. Zo is de managementstructuur en de structuur van de organisatie aangepast. Er zijn nu 3 afdelingen die zich richten op een specifiek domein: Sociaal, Ruimte en Dienstverlening. Naast deze aanpassing van de hoofdstructuur van de organisatie en de herinrichting van de afdelingen is in 2024 verdere uitvoering gegeven aan het plan van aanpak voor het Binden en Boeien. Deze aanpak loopt nagenoeg volgens planning en richt zich op de in-door-uitstroom van personeel: in 2024 zijn de volgende activiteiten gerealiseerd: het versterken van de arbeidsmarktcommunicatie (o.a.

wervingsfilm) voor onze gemeente, de inzet van een wervingsbureau voor specifieke, moeilijk vervulbare functies en een gericht introductieprogramma voor nieuwe medewerkers (instroom); een onderzoek naar het werkgeluk en werkdruk van onze medewerkers, een reiskostenvergoeding voor woon-werkverkeer, een aantal vitaliteitsactiviteiten zoals de periodieke medisch onderzoeken en de vitaliteitsweek, een organisatiedag voor alle medewerkers en ontwikkelgesprekken met alle medewerkers (doorstroom); personeelsplanning is gericht opgepakt en er is een verkenning gemaakt voor intensievere samenwerking met buurgemeenten (door- en uitstroom). Ook hebben we onze nieuwe kernwaarden Wederkerig, Doelgericht en Betrokken verder geïntroduceerd en daar spelregels voor onze samenwerking aan verbonden. Deze spelregels geven richting aan houding en gedrag en geven helderheid over wat we van elkaar mogen verwachten. Ten slotte is in 2024 fase 2 van de ontwikkeling van de huisvesting opgepakt (ontwerp) waarbij de er verbeteringen worden aangebracht in de publiekszone, in het belang van de dienstverlening aan inwoners.

Gemeente Heumen

73

Programmarekening 2024

P&C-CYCLUS (Financiële) maandrapportages In 2024 heeft het college tweemaandelijks een financiële rapportage opgesteld. Deze rapportages bestonden uit een financieel overzicht en een overzicht van kengetallen. De budgettaire gevolgen van de rapportages zijn vastgelegd in twee afzonderlijke raadsbesluiten: •

De eerste betrof de periode januari tot en met juni 2024, vastgesteld op 19 september 2024.

•

De tweede betrof de periode juli tot en met oktober 2024, vastgesteld op 12 december 2024.

Met deze werkwijze is uitvoering gegeven aan de financiële verordening van de gemeente Heume , waarin de tussentijdse informatieplicht aan de gemeenteraad is geregeld. Beleidsrapportage Conform de Financiële Verordening is het college verplicht om tweemaal per jaar (in mei en oktober) via een voortgangsrapportage verantwoording af te leggen aan de gemeenteraad over de voortgang van de beleidsdoelstellingen uit de programmabegroting. Tot nu toe is in deze bestuursperiode de gemeenteraad niet via afzonderlijke voortgangsrapportages geïnformeerd. In plaats daarvan is het aantal raadsmededelingen toegenomen. De gemeenteraad is hiermee wel actief op de hoogte gehouden van de beleidsuitvoering. Om de verantwoording richting de raad verder te versterken, heeft het college over de eerste helft van 2024 een voortgangsrapportage opgesteld. Deze rapportage richt zich op beleidsdoelstellingen waarvan de voortgang afwijkt van de planning zoals vastgesteld in de programmabegroting. Beleidsdoelstellingen waarbij de voortgang volgens planning verloopt, worden niet afzonderlijk toegelicht. Op 26 september 2024 werd tijdens een raadsavond de voortgangsrapportage besproken. De gemeenteraad kreeg daarmee de gelegenheid om met het college in gesprek te gaan over de voortgang van de beleidsuitvoering.

De volledige verantwoording over de realisatie van alle beleidsdoelstellingen wordt opgenomen in de programmarekening. RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING Rechtmatigheidsverantwoording 2024 Met ingang van het boekjaar 2023 is Gemeente Heumen verplicht om zelf een rechtmatigheidsverantwoording op te stellen. Hiermee legt het college B&W zelfstandig verantwoording af in hoeverre de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties, rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit houdt in dat deze in overeenstemming zijn met de door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Uw raad heeft eerder besloten om de paragraaf ‘rechtmatigheidsverantwoording’ toe te voegen aan de financiële verordening. Voor de rechtmatigheidsverantwoording zijn de volgende criteria getoetst: begrotingscriterium, voorwaardencriterium en het misbruik & oneigenlijk gebruik criterium. De raad heeft een verantwoordingsgrens vastgesteld waarboven het college van B&W de afwijkingen (fouten en onduidelijkheden) moet opnemen in de rechtmatigheidsverantwoording. De verantwoordingsgrens is vastgesteld op 1% van de totale lasten inclusief mutaties in de reserves en is daarmee vastgesteld op € 570.869.

Alleen die bevindingen die boven de rapporteringsgrens uitkomen dienen gerapporteerd te worden aan de raad en vastgelegd in de rechtmatigheidsverantwoording. De rapporteringsgrens is vastgesteld op € 100.000.

Begrotingscriterium

Het begrotingscriterium heeft betrekking op de grenzen van de baten en lasten in de geautoriseerde begroting. De begroting wordt bewaakt door de planning & control-cyclus. De begroting is vastgesteld op programmaniveau. Bij vaststelling wordt ook de investeringsbegroting vastgesteld (financiële verordening art.5). Op basis van de financiële verordening (art. 6.3) is een melding en voorstel tot begrotingswijziging aan de raad verplicht indien het saldo van baten en lasten van taakvelden en investeringskredieten met meer dan € 25.000 afwijkt. De uitwerking van het begrotingscriterium in de rechtmatigheidsverantwoording volgt uit de financiële verordening artikel 10 t/m 13. Daarnaast is in 2024 de kadernota rechtmatigheid aangepast met een nadere uitwerking rondom het thema begrotingscriterium. Daarbij wordt het volgende schema gehanteerd. Voor het begrotingscriterium geldt dat alle overschrijdingen van lasten en investeringskredieten onrechtmatig zijn, waarbij voor een aantal scenario’s in de financiële verordening is beschreven wanneer deze overschrijdingen acceptabel zijn. Voor over- en onderscheidingen van baten, onderschrijdingen van lasten en onderschrijdingen van investeringskredieten geldt dat deze als onrechtmatig zijn aangemerkt indien ze niet tijdig aan de raad zijn gemeld.

Gemeente Heumen

74

Programmarekening 2024

De volgende uitgangspunten gelden conform de lokale financiële verordening van de gemeente Heumen: -

Uitgangspunt is dat iedere overschrijding van de begroting als onrechtmatig wordt beschouwd.

-

Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties:

a.

De gemeenteraad voor het einde van het kalenderjaar is geïnformeerd, maar er geen begrotingswijziging is vastgesteld.

b.

Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren, bijvoorbeeld via subsidies of kostendekkende omzet.

c.

Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling.

d.

De overschrijding is het gevolg is van autonome ontwikkelingen, waarvoor de begroting niet (tijdig) meer kon worden gewijzigd.

e.

De overschrijding past binnen het door de raad geaccordeerde beleid.

-

Begrotingsonrechtmatigheden die passen binnen het bestaande beleid van de raad, worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (voor zover de verantwoordingsgrens voor afzonderlijke fouten of onduidelijkheden is overschreden), maar worden niet nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Deze begrotingsonrechtmatigheden worden toegelicht in de programma's van de jaarstukken.

-

Over- en onderschrijding van baten of onderschrijdingen van lasten/ investeringen zijn rechtmatig als deze afwijkingen:

a.

Tijdig in de (bijgestelde) begroting zijn verwerkt door middel van een tussentijdse rapportage of een ander besluit van de raad.

b.

Voor het einde van het kalenderjaar aan de raad zijn gemeld.

Alle andere afwijkingen van de (bijgestelde) begroting die niet bekend zijn bij het opstellen van de laatste tussentijdse rapportage van het jaar (en waarover de raad niet anderzijds is geïnformeerd voor het einde van het kalenderjaar), worden bij de jaarrekening gemeld en toegelicht en tellen daarom niet mee in het eindoordeel van de rechtmatigheid.

Gemeente Heumen

75

Programmarekening 2024

Uitwerking: Programma 1 Sociale leefomgeving 2 Fysieke leefomgeving 3 Bestuur en organisatie Totaal onrechtmatig Kredieten

1) -

-

2) -

Lasten begroot 25.592.262 15.334.429 13.803.083

Lasten realisatie 25.310.890 18.020.300 13.755.675

Overschrijding n.v.t. 2.685.871 n.v.t

Onrechtmatig? n.v.t. ja n.v.t.

Acceptabel? n.v.t. Deels 1) n.v.t.

145.221

ja

Nee 2)

Programma 2 heeft een overschrijving van de lasten van € 2,7 miljoen,- . De Kanaalzone heeft een financieel kader van een maximaal nadelig resultaat van € 500.000 welke door u raad is vastgesteld. De actualisatie van de grondexploitatie laat een resultaat zien van € 777.211 nadelig. Dat betekent een overschrijding van € 277.000 welke niet door uw raad is geaccordeerd. Voor een bedrag van € 30.000 aan begrotingsoverschrijdingen had het college van B&W de mogelijkheid om aan de raad een wijziging van de begroting voor te stellen. De overige overschrijdingen zijn het gevolg van autonome ontwikkelingen (zoals de ontwikkelkosten van de Kanaalzone) dan wel van overschrijdingen waar een inkomst tegenover staat. De investeringskredieten hebben een overschrijding van € 145.221 Voor de ontwikkeling van de grondexploitatie De Schoren en de Veldsingel zijn voorbereidingskredieten beschikbaar gesteld. Deze zijn respectievelijk € 86.713 en € 58.508 overschreden.

Voorwaardencriterium

Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Voor het voorwaardencriterium bestaat de norm uit het normenkader zoals op 19 september 2024 door de raad is vastgesteld; De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving, zoals de Aanbestedingswet. In dit kader is over 2024 geen onrechtmatigheid geconstateerd.

Misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium

Het misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium heeft betrekking op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en eigendommen bij financiële beheershandelingen. Er is geen eigen vastgestelde nota M&O beleid binnen de organisatie. Omdat alleen bij misbruik sprake is van een onrechtmatigheid zijn eventuele gevallen van misbruik (mits cumulatief met andere fouten of onduidelijkheden boven de verantwoordingsgrens) opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. In 2024 zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. De conclusies zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording welke u vindt in de jaarrekening. PERSONEEL Gemeente Heumen wil een aantrekkelijke werkgever zijn. De voor de organisatie gewenste ontwikkelingen zoals genoemd onder het kopje organisatie, vertalen we door bij de uitvoering van het personeelsbeleid van de gemeente Heumen. In de huidige krappe arbeidsmarkt vragen de thema's m.b.t. het binden en boeien van medewerkers extra aandacht.

Accenten

Voor 2024 legden we in de begroting de volgende accenten: • Ontwikkeling van medewerkers: Jaarlijks op de agenda, met focus op communicatievaardigheden en kerncompetenties zoals samenwerken, politiek bestuurlijke sensitiviteit en ontwikkelingsgerichtheid. • Duurzame inzetbaarheid: Bevorderen van gezondheid, motivatie en goede kennis en vaardigheden van medewerkers. • Binden en boeien van medewerkers: Blijft een hoge prioriteit.

Uitvoering •

Jaarlijks wordt in de ontwikkelgesprekken aandacht besteed aan de benodigde vaardigheden en competenties voor de eigen functie en voor het werken in een politiek bestuurlijke omgeving. Zo ook is er aandacht voor het belang van informatieveiligheid gericht op alle medewerkers en de nieuwe collega's. In 2024 is de bijeenkomst "werken in een politiek bestuurlijke omgeving" herhaald en aangeboden aan alle medewerkers binnen gemeente Heumen. Deze bijeenkomst wordt gegeven door de gemeentesecretaris en de griffier.

Gemeente Heumen

76

Programmarekening 2024

•

In 2024 is het organisatieontwikkelingstraject voortgezet. De organisatiestructuur is aangepast van vijf afdelingen naar 3 afdelingen. De samenvoeging van afdelingen en de introductie van nieuwe afdelingsmanagers heeft centraal gestaan. De nieuwe sturingsfilosofie met nieuwe spelregels zijn gecommuniceerd. Verbinding, verantwoordelijkheden en openheid van communicatie staan hierbinnen centraal.

•

In 2024 is er een Preventief Medisch Onderzoek (PMO) aangeboden aan alle medewerkers. Ook is er rondom vitaliteit veel georganiseerd met diverse inspirerende, energiegevende en informatieve activiteiten en workshops. Verder zijn er voor medewerkers trainingen gegeven voor het omgaan met ongewenst gedrag en heeft de BHV en het agressie interventieteam een bijscholing gevolgd.

•

In 2024 is de werkgroep 'binden en boeien' verdergegaan met de uitvoering van de agenda. Wekelijks wordt er fruit aangeboden aan alle medewerkers. De regeling reiskostenvergoeding woon-werkverkeer toegevoegd aan de secundaire arbeidsvoorwaarden. Binnenkort wordt het project arbeidsmarktcommunicatie en onboarding van de nieuwe medewerkers geïntroduceerd.

•

De digitalisering van de HR-processen en het in gebruik nemen van de youforce app is van start gegaan in 2024. Het aankomende jaar staat in het teken van het verder doorvoeren van de digitalisering en het volledig benutten van de (digitale) mogelijkheden binnen youforce.

Formatie

In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van de formatie weergegeven. Formatie Werkelijk 2023 Raming 2024 Werkelijk 2024

Totaal¹

Fte 113,76

Fte 116,02

Fte 117,97

¹ Dit is de vaste formatie, stand van zaken per eind van het betreffende jaar. De omvang van de formatie is altijd enigszins in beweging door het jaar heen en afronding kan op het totaal een klein verschil geven. Verschuivingen worden bijvoorbeeld veroorzaakt door bezuinigingen, toename van formatie voor nieuwe taken en ontwikkeling van functies. Het personeelsbestand is per ultimo 2024 ten opzichte van 2023 met 4,21 fte toegenomen. Dit betreft een uitbreiding van 1,89 fte bij de griffier (middels afzonderlijke raadsbesluit vastgesteld) en 2,28 fte vaste formatieuitbreiding vanuit de kadernota 2024: - 1,89 fte handhaving juridisch en boa - 0,06 fte uitbreiding wettelijke taken Suwinet - 0,33 fte schuldhulpverlening 'iedereen doet mee'

Personeelsbudget

In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van het personeelsbudget (P-budget) weergegeven: P-budget Werkelijk 2023 Raming 2024 Werkelijk 2024 Totaal (€)

€ 9.642.975

€ 9.489.378

€ 10.208.600

Betreft de werkelijke loonsomkosten 2024 exclusief raad en college. Het P-budget bestaat uit salariskosten (salarissen, sociale lasten, tussentijdse cao-verhogingen). De raming die in de oorspronkelijke begroting 2024 is opgenomen, bedraagt € 9.489.378. De hogere kosten worden met name veroorzaakt door een in 2024 doorgevoerde CAO-aanpassing van ca. 5,1%; dit betekent voor 2024 in totaal ca. € 483.958- extra loonkosten (exclusief raad en college). Daarnaast is voor vervanging van ziekteverzuim via de stelpost "ziektevervanging" een bedrag van € 112.543 ingezet. Voor de caoverhoging en het ziekteverzuim zijn in 2024 P-budgetten bijgeraamd. Voor 2024 bestaat 8,17% (is afgrond) van het totale personeelsbudget (€ 834.200) uit de inzet van tijdelijke medewerkers (inhuur). In 2023 was 8% van het totale personeelsbudget besteed aan inhuur van tijdelijke medewerkers. Landelijk is de inhuur van externe krachten de laatste jaren opgelopen tot gemiddeld 17% van de salariskosten (VNG). De omvang van de externe inhuur is een gevolg van onder meer de huidige krapte op de arbeidsmarkt, tijdelijke invulling van vaste formatie mede als gevolg van langdurige arbeidsongeschiktheid en wegwerken van achterstanden.

Gemeente Heumen

77

Programmarekening 2024

Naast de inhuur op het budget voor vaste formatie zijn er ook mensen ingehuurd voor diverse projecten, zoals Milieu (met dekking uit CDOKE gelden), Omgevingswet via bestemmingsreserve/algemene uitkering, Projectbegeleiding riool en water, Kanaalzone, Zilverberg en De Schoren. De inhuurkosten op projecten waren in 2024 in totaal € 526.537,52 COMMUNICATIE

Externe communicatie

De externe communicatie ondersteunt de beleidsdoelstellingen van de gemeente. Communicatie draagt voor een belangrijk deel bij aan het kenbaar en zichtbaar maken van de dienstverlening aan onze inwoners en de ontwikkelende rol van de gemeentelijke overheid. Participatie en communicatie gaan hand in hand. Dit vraagt van de hele organisatie om naar buiten te treden en contact te maken op een open en voor alle inwoners toegankelijke wijze. We zijn proactief in het informeren van onze inwoners over gemeentelijke ontwikkelingen, belangrijke projecten en kleinere intermenselijke onderwerpen. Het team communicatie adviseert en ondersteunt bestuur en medewerkers bij de communicatie naar inwoners en pers. • • • •