Bijlage I Programmarekening 2023

Gemeente Heumen

52

Programmarekening 2023

Analyse programma 3 Analyse

Incidenteel of Structureel

Bedrag in euro's

Voor- of Nadeel

Gemeenteraad en commissies

In 2023 is de vacature van strategisch adviseur niet ingevuld. De urentoerekening naar dit product zijn daardoor € 11.000 lager uitgevallen. Bij de toegekende budgetten voor de fractievergoedingen is een onderuitputting opgetreden van € 6.000. Daarnaast zijn er o.a. nog voordelen bij salaris/vergoedingen € 3.000, dagcursus en congreskosten € 3.000, accountants-kosten € 3.000 en raadsinformatiesysteem € 2.000.

I

28.000

V

I

296.000

V

College B&W

Het Plan Kapitaal en Risico is per 1 november 2021 vanuit de betreffende verzekeraar na 19 jaar beëindigd. De gemeente is vanaf dat moment zelf aan zet om de pensioenvoorziening voor de voormalige bestuurders en de huidige wethouders op peil te brengen en te houden op basis van zogeheten 'actuariële berekeningen. In de begroting is hiervoor een dotatie opgenomen van € 125.000. Afhankelijk van de uitkomsten van de actuariële berekeningen zal de werkelijke mutatie t.a.v. de noodzakelijke voorziening plaatsvinden. De uitkomsten van de actuariële berekeningen per ultimo 2023 hebben geleid tot een vrijval (t.g.v. de exploitatie) van de bestaande voorziening met € 88.229, waardoor een voordeel t.o.v. de raming is ontstaan van € 213.229. Voor de wachtgeldverplichtingen t.a.v. de in 2022 afgetreden wethouders is in 2022 een voorziening gevormd van € 418.618. Per ultimo 2023 is door uitkeringsinstantie Proambt berekend de omvang van de noodzakelijke voorziening voor uitbetaling van wachtgeld in de jaren 2024 en 2025. Op basis van deze uitkomsten is een bedrag van € 70.580 t.g.v. de exploitatie kunnen vrijvallen. De geraamde budgetten bij dit onderdeel wachtgeld voormalige bestuurders liet een nadeel zien van € 6.086, zodat per saldo (€ 15.822 minus €6.086) het onderdeel wachtgelden t.o.v. de ramingen een voordeel oplevert van € 9.736.

Verder is de raming van de onkostenvergoeding aan het bestuur dubbel in de begroting opgenomen geweest met als gevolg een voordeel van € 18.284. In totaal een voordeel van € 241.248.

Gemeente Heumen

53

Programmarekening 2023

Ondersteuning college B&W

In 2023 is zowel de vacature van de strategisch adviseur als ook de functie van de bestuursondersteuner niet ingevuld. Hierdoor zijn de geraamde doorberekende ambtelijke uren van 2468 uren x tarief van € 56,73 niet doorberekend aan dit product en is een onderuitputtingsvoordeel op dit product ontstaan van € 134.000. Op de post representatie was het budget met € 3.000 overschreden o.a. door kosten m.b.t. "Regio Ontmoet".

I I

134.000 3.000

V N

I

18.000

V

I

10.000

V

I I I

10.000 3.000 10.000

V N V

I

31.000

N

I

66.000

N

I

20.000

V

I

6.000

V

Raadsgriffier

Het voordeel op dit product is behaald door: a. een onderuitputting op de salariskosten € 7.000 b. een onderuitputting bij de inhuur van personeel € 7.000 c. minder doorberekende ambtelijke kosten € 4.000

Kostenplaatsen personeel

Ten opzichte van de gewijzigde begroting is er een overschot op het P-budget 2023 van € 10.000. Het gaat om een onderuitputtingsvoordeel op het personeelsbudget voornamelijk veroorzaakt door ontstane vacatures bij vertrek van personeel, die niet gelijktijdig middels aanstelling van nieuw personeel ingevuld kunnen worden.

Algemene personele aangelegenheden

Het voordelig resultaat is ontstaan doordat de werkelijke kosten op onderdelen afwijken van de begrote budgetten: a. een onderuitputting op het opleidings-budget van ca. €10.000 b. een overschrijding bij de arbeidsvoorwaarden van ca. € 3.000 en c. een onderuitputting op de budgetten gezondheid (arbo, preventie e.d.) van ca. € 10.000.

Salarisadministratie

In 2023 was er extra capaciteit voor de salarisadministratie nodig. Het extra beschikbaar gestelde budget van € 31.000 wordt gedekt door vacaturegeld dat op een andere kostenplaats niet is ingezet. Dit budget is verantwoord op de kostenplaats "personeelskosten BEON". De gebruikelijke doorboeking van de extra ingezette uren zijn budgettair niet verantwoord op het product "salarisadministratie" maar de daadwerkelijk gewerkte extra uren zijn verantwoord op het product "salarisadministratie".

Financiële administratie

In verband met de beoordeling van dubieuze debiteuren moet er een bedrag van € 72.000 worden toegevoegd aan de voorziening dubieuze debiteuren. Verder is er een voordeel van €3.000 op de post ondersteuning applicatiebeheer. Het nadeel komt o.a. door minder doorberekende ambtelijke uren betreffende inzet voor vluchtelingen (nadeel € 3.000) en minder uren doorbelasting aan grondexploitatie (nadeel € 2.000).

Communicatie

Op dit product is een onderuitputtingsvoordeel ontstaan doordat de doorberekende interne ambtelijke kosten € 20.000 voordeliger uitvallen. Dit voordeel is ontstaan doordat op de doorberekende interne ambtelijke kosten er minder uren nodig waren voor de inzet voor het project vluchtelingen Oekraïne.

Juridische zaken

Het budget voor juridisch c.q. fiscaal advies kent een onderschrijding van € 6.000. De oorzaken hiervoor zijn lagere externe advieskosten en presentiegelden voor de bewaarcommissie.

Gemeente Heumen

54

Programmarekening 2023

Facilitaire zaken

Deze kostenplaats kent als totaal een nadeel dat over verschillende budgetten is verdeeld. De belangrijkste afwijkingen bij dit product zijn: 1. minder toegerekende ambtelijke uren € 16.000 (nadeel); 2. een nadeel van € 7.000 op 'energie' door hogere energielasten en het uitblijven van een energiesubsidie; 3. aan kantinekosten is € 4.000 meer uitgegeven doordat er meer verbruik is geweest en we gestart zijn met het wekelijks fruit.; 4. overschrijding van het budget postbezorging/drukwerk met € 2.000 vanwege hogere kosten voor mailings; 5. overschrijding budget archief met € 4.000 doordat de kosten als gevolg van gewijzigde wetgeving zijn gestegen. 6. Op de post kantoorbenodigdheden en meubilair is een nadeel ontstaan van € 7.000 met name omdat er extra kosten werkplekinrichting zijn gemaakt i.v.m. verband met de verbouwing. Informatie en automatisering De belangrijkste afwijkingen bij dit product zijn: 1. lagere kosten ad. € 31.000 vanwege uitgestelde activiteiten uit het Informatiebeleidsplan en minder kosten voor Applicatiebeheer; 2. € 7.000 hogere kosten doordat meer kosten zijn gemaakt voor de luchtfoto's (fotosignalering en kartering); 3. een voordeel van € 24.000 op de geraamde kosten voor programmatuur vanwege het niet accepteren van een hoge prijsindexatie op jaarlijks onderhoud software. 4.

hogere kosten voor hardware € 12.000 doordat er meer werkplekken zijn uitgerust met hardware.

I S

16.000 7.000

N N

I

4.000

N

S I

2.000 4.000

N N

I

7.000

N

I

31.000

V

I

7.000

N

I

24.000

V

I

12.000

N

I

16.000

N

I

6.000

V

Machines

Het product machines kent een overschrijding van in totaal € 16.000. Voor de trekkers zijn de vervanging van banden een grote kostenpost geweest. Deze vallen niet onder het leasecontract. Ook was er een aanpassing nodig voor de montage van de nieuwe sneeuwschuif. Op de post onderhoud is daardoor een overschrijding van de kosten van € 10.000. Daarnaast zijn bij de leasekosten van de pickups en de trekkers kosten geboekt van o.a. plaatsen trackers, kosten volgsysteem en kosten belettering. Deze vallen ook niet onder het leasecontract. Totale overschrijding hiervan bedraagt € 6.000

Ondernemingsraad

Op dit product is een voordeel behaald van € 6.000. Betreft 100 ambtelijke vacature uren van een OR lid, die om die reden niet doorbelast zijn geworden.

Gemeente Heumen

55

Programmarekening 2023

Treasury

Op dit product wordt het renteresultaat van het product 'Kapitaallasten' verantwoord. Dit renteresultaat was ca. € 150.530 voordeliger, dan in oktober bij de maandrapportage als resultaatverwachting was berekend. In de loop van 2023 is de rente(vergoeding) aanzienlijk gestegen; ook bij het verplichte schatkistbankieren. Daarnaast is er een hogere dividenduitkering ontvangen van de MARN € 3.229 en de DAR € 28.395.

I

163.000

V

I

47.000

V

19.000

V

I

82.000

V

I

21.000

N

I

688.000

V

Kosten uitvoering WOZ en heffen

het voordeel op dit taakveld is veroorzaakt door lagere lasten ten aanzien van de belastinguitvoering Munitax (de concept jaarrekeningcijfers laten een voordeel zien van € 47.000,- ten opzichte van de gewijzigde begroting)

Algemene uitkering

Het voordeliger resultaat ten opzichte van wat was begroot in de gewijzigde (bijgestelde) begroting 2023 betreft vooral de algemene uitkering en decentralisatieuitkering waar het min of meer om gelijke bedragen gaat. Ook zijn er positieve mutaties in de decembercirculaire 2023 die logischerwijs niet meer konden vertaald naar een formele begrotingswijziging. Vandaar dat wordt voorgesteld om budgetmutaties van de decembercirculaire, via een resultaatsbestemming, naar 2024 over te hevelen.

I

Algemene baten en lasten

Van de in de begroting opgenomen stelposten zijn de meeste budgetten in de loop van het begrotingsjaar 2023 gebruikt voor dekking van de kostenstijgingen zoals loonen prijsontwikkeling. Van twee stelposten zijn de budgetten niet volledig gebruikt. Het gaat om de stelpost uitvoering personele regelingen ad. € 51.000 en de stelpost Binden en boeien ad. € 31.000.

Extern onderzoek

Op het organisatiebrede budget van € 92.000 voor externe onderzoeken is een overschrijding van € 21.000. Van de totale uitgaven van €113.307 is ca. € 48.000 besteed aan de Twee Snoeken voor begeleiding van de aanpassingen in het gemeentehuis, ca. € 19.000 aan het medewerkers-tevredenheidsonderzoek, ca. € 4.000 aan een strategieworkshop en ca. € 42.000 aan inhuur van personeel voor de rechtmatigheidsverantwoording. per saldo een voordeel op Programma 3 - bestuur en organisatie

Gemeente Heumen

56

Programmarekening 2023

1B. Paragrafen

Gemeente Heumen

57

Programmarekening 2023

Gemeente Heumen

58

Programmarekening 2023

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheer ALGEMEEN In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt inzicht gegeven in het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen is het quotiënt van de beschikbare weerstandscapaciteit en de, o.b.v. de geïnventariseerde risico's berekende, benodigde weerstandscapaciteit. In het kort gezegd geeft het weerstandsvermogen aan in welke mate de gemeente in staat is de financiële risico’s op te vangen. Naast het weerstandsvermogen wordt in deze paragraaf ook inzicht gegeven in de netto schuldquote, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en de belastingcapaciteit. Dit zijn de zogenoemde kengetallen die tezamen met het weerstandsvermogen inzicht gegeven in de financiële positie en weerbaarheid van de gemeente. WEERSTANDSVERMOGEN EN WEERSTANDSCAPACITEIT Het weerstandsvermogen bedraagt op balansdatum 31 december 2023; Weerstandsvermogen

Ultimo 2023

Exclusief stille reserves

1,07

Inclusief stille reserves

1,734

Het weerstandsvermogen wordt weergegeven in een kengetal, namelijk de verhouding tussen de (direct) beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit.

Weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

Beschikbare weerstandscapaciteit Met de direct beschikbare weerstandscapaciteit worden de middelen en mogelijkheden bedoeld waarover de gemeente beschikt om niet-begrote kosten te dekken. In onderstaande tabel is de beschikbare weerstandscapaciteit weergegeven. Beschikbare weerstandscapaciteit

Ultimo 2023

Algemene reserve per 31 december 2023 Resultaat 2023

€ €

12.518.185 3.682.745

Totaal

€

16.200.930

Benodigde weerstandscapaciteit Onder benodigde weerstandscapaciteit verstaan we alle risico’s waarvoor nog geen maatregelen zijn getroffen, die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Tot het treffen van dergelijke maatregelen behoren onder andere het instellen van voorzieningen, het afdekken van risicogebieden met verzekeringen dan wel andere risico-beperkende acties.

In februari 2024 heeft een inventarisatie plaatsgevonden van de risico’s t.b.v. de programmarekening 2023. Er is in totaal voor € 18,9 miljoen aan risico's geïnventariseerd. De benodigde weerstandscapaciteit (kans x financiële impact) is bepaald op € 15.086.600. De ontwikkeling van de Kanaalzone maakt hier voor een bedrag van € 12 miljoen onderdeel vanuit. Dit is gelijk aan het verwachte resultaat van deze ontwikkeling. De gehele risicoinventarisatie kunt u terugvinden in bijlage 5.

Gemeente Heumen

59

Programmarekening 2023

In de onderstaande tabel is de benodigde weerstandscapaciteit weergegeven. Benodigde weerstandscapaciteit

Ultimo 2023

Reservering voor vermogensrisico’s (zie tabel risico-inventarisatie)

€ 15.086.600

Stille reserves Van stille reserves is sprake als activa onder de opbrengstwaarde of tegen nul zijn gewaardeerd maar direct verkoopbaar zijn als men dat zou willen (minBZK 2003). Bij verkoop van deze bezittingen ontstaat winst die eenmalig vrij inzetbaar is dan wel via de exploitatie wordt toegevoegd aan het eigen vermogen. Voor de berekening van de weerstandscapaciteit merken we de volgende objecten aan als stille reserve: Object

WOZ-waarde 2023 (per 01-01-2022)

Gemeentehuis, Kerkplein 6, Malden

€ 3.170.000

Gemeentelijke werkplaats, Ambachtsweg 10, Malden Parkeergarage Maldensteijn Pachtgronden*

€

520.000

€

375.000

€ 3.300.000

Natuurgronden**

€ 2.600.000

* Per 31 december 2023 beschikt de gemeente nog over 86 ha pachtgronden, waarvan 55 ha pachtgronden die niet op de balans staan. Voor de waardering van de stille reserve aan pachtgrond wordt € 60.000 per ha aangehouden. ** De gemeente bezit 204 ha bosgrond met een geschatte waarde van € 2,6 miljoen. Conclusies m.b.t. weerstandsvermogen Om te kunnen beoordelen in welke mate de gemeente in staat is om de risico’s te dekken wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel opgesteld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement. Hieruit blijkt dat de gemeente Heumen waarderingscijfer C scoort. Hetgeen een voldoende weerstandsvermogen betekent.

Waarderingstabel weerstandsvermogen Waarderingscijfer

Ratio weerstandsvermogen

Betekenis

A

> 2,0

Uitstekend

B

1,4 < x < 2,0

Ruim voldoende

C

1,0 < x < 1,4

Voldoende

D

0,8 < x < 1,0

Matig

E

0,6 < x < 0,8

Onvoldoende

F

< 0,6

Ruim onvoldoende

Gemeente Heumen

60

Programmarekening 2023

KENGETALLEN VOOR DE FINANCIËLE POSITIE VAN DE GEMEENTE HEUMEN Met ingang van de programmabegroting 2016 is het een wettelijk vereiste (BBV) dat kengetallen ter ondersteuning van de beoordeling van de financiële positie opgenomen worden in de paragraaf weerstandsvermogen. Deze kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weeren wendbaarheid. De provincie beoordeelt in toenemende mate op basis van de uitkomsten van de vijf kengetallen de financiële positie van de gemeente. De vijf kengetallen zijn: 1.

Netto schuldquote en Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

2.

Solvabiliteitsratio

3.

Grondexploitatie

4.

Structurele exploitatieruimte

5.

Belastingcapaciteit

De uitkomsten voor de gemeente Heumen. In de onderstaande tabel zijn de uitkomsten van de vijf kengetallen voor de gemeente Heumen weergegeven in de kolommen 1 t/m 6. Kolom 7 geeft de gemiddelden van de Gelderse gemeenten weer. In de kolommen 8 t/m 10 zijn de waarden van de kengetallen ingedeeld in 3 categorieën. Deze categorieën sluiten aan bij de landelijk vastgestelde signaleringswaarden. Categorie A is het minst risicovol, categorie C het meest.

Kengetallen

1 Rek. 2022

2 Rek.2 023

3 Begr. 2023

4 Begr. 2024

5 Begr 2025

6 Begr 2026

7 Geld Gem

8 Cat. A

9 Cat. B

10 Cat. C

Netto schuldquote

27%

78%

60%

46%

41%

41%

65%

16%

58%

41%

26%

22%

22%

53%

90130% 90130%

>130%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteits-ratio

<90 % <90 %

28%

25%

25%

32%

36%

37%

33%

8,1%

3,6%

3,2%

2,5%

4,6%

1,3%

0,6%

2050% Begr of MJR>0 %

<20%

Structurele exploitatie-ruimte Grondexploitatie

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

18%

Belastingcapaciteit

106%

102%

99%

103%

103%

100%

99%

>50 % Begr en MJR> 0% <20 % <95 %

Gemeente Heumen

61

2035% 95105%

Programmarekening 2023

>130%

Begr en MJR<0 % >35% >105%

Gemeente Heumen

62

Programmarekening 2023

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ALGEMEEN Inleiding De gemeente Heumen heeft een totale oppervlakte van 4.168 ha., waarvan een groot gedeelte bij de gemeente in beheer is als openbare ruimte. De openbare ruimte is onder te verdelen in wegen, riolering, verlichting, openbaar groen, gebouwen en bossen. De kwaliteit van het beheer en het onderhoud wordt door de raad bepaald (kaderstellende rol) met de vaststelling per onderdeel van beheerplannen en de bijbehorende budgetten (budgetrecht). Voor de navolgende kapitaalgoederen zijn beheerplannen in gebruik:  wegen  riolen  openbaar groen  diverse gebouwen In de beheerplannen is onder meer het niveau van het onderhoud vastgesteld. De budgetten voor de uitvoering van de beheerplannen maken een belangrijk deel uit van de gemeentelijke begroting. Het college voert beheer en onderhoud uit en rapporteert hierover. In deze paragraaf geven we informatie over de uitvoering van het uitgevoerde onderhoud in 2023. WEGEN Algemeen In 2017 heeft de gemeente Heumen een technische wegen inspectie laten uitvoeren conform de landelijke wegbeheermethodiek van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de grond-, Water- en wegenbouw en verkeerstechniek; dit is een onafhankelijke landelijke kennisorganisatie op het gebied van infrastructuur, openbare ruimte en verkeer en vervoer).

Daarnaast is om een actueler beeld te krijgen van de werkvoorraad in het voorjaar van 2019 een gebreken inspectie gehouden. Op grond hiervan is ook in 2023 tot uitvoering van werkzaamheden overgegaan waarbij vele gebreken in de wijken aan de elementenverhardingen zijn verholpen. Voor het asfaltonderhoud 2023 was in combinatie met het reguliere asfaltonderhoud groot (cyclisch) onderhoud gepland aan o.a. de volgende wegen: De Schoren, Veldsingel, Kerklaantje, Hollestraat en Kuilstraat. Na overleg is besloten om dit onderhoud meer integraal in 2024 op te pakken waardoor budget deels ook doorgeschoven is. Op de fietspaden door Maldensveld zijn de door boomwortels kapot gedrukte asfaltdelen verwijderd, voorzien van wortelschermen en gedicht tbv definitief herstel in 2024. Dit alles zal vanaf medio maart 2024 uitgevoerd worden en zal ook het werk aan de Schoren en de Wieken integraal hervat worden. Hierbij zal het restant budget onderhoud wegen 2023 alsnog benut worden. Kwaliteitsnormen Voor het kwaliteitsniveau van de wegen hanteren wij “heel en veilig”. Binnen het door ons gebruikte kwaliteitssysteem dat werkt met beeldkwaliteitsnormen richten wij ons op het onderhoudsniveau “C/laag” voor de wegen en het onderhoudsniveau “B/Basis” voor de voet- en fietspaden.

Medio 2019 is wegens bezuinigingen besloten het onderhoudsniveau voor de voet- en fietspaden weer naar “C/laag” terug te zetten. Financiën In 2023 was voor onderhoud wegen een onttrekking van € 460.069 voorzien. In werkelijkheid is € 341.652 uitgegeven aan o.a. asfalt- en elementenonderhoud op vele diverse wegen. Deze onderschrijding van ca. € 118.416 zal in het wegen onderhoud van 2024 benut worden.

Gemeente Heumen

63

Programmarekening 2023

KUNSTWERKEN Algemeen De gemeente Heumen heeft 18 verschillende soorten kunstwerktypen en 293 civiele kunstwerken in beheer. In 2016 is dit gehele areaal opnieuw geïnspecteerd conform de landelijke beheermethodiek van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de grond- water- en Wegenbouw en de verkeerstechniek). Uit deze inspectie blijkt dat de totale gemiddelde kwaliteit van de kunstwerken in het beheer van de gemeente een C bedraagt. De dassen- en paddentunnels hebben een D-kwaliteit en zijn daar waar noodzakelijk in 2021 aangepakt. Onderhoud In 2023 is een opname uitgevoerd aan de dassenrasters en is ook onderhoud uitgevoerd aan diverse dassenrasters onderhoud uitgevoerd. Daarnaast zijn de amfibietunnels en ook de keermuren aan het winkelcentrum gereinigd. Financien Het budget van € 23.000 is met € 69 minimaal overschreden. VERLICHTING Algemeen In 2015 is de ‘Kaderstelling openbare verlichting 2015-2024’ aangenomen. Uitgangspunt van de gemeente is de ombouw naar duurzame verlichting in 10 jaar, waarvoor een krediet beschikbaar is gesteld van € 2,2 miljoen. Bij de keuze voor LED-verlichting is in 2016 op basis van een aangenomen amendement een vergelijking gemaakt ten aanzien van veiligheid, energiereductie, kilogram CO2-uitstoot en kosten.

Kwaliteitsnormen Voor de bepaling van de kwaliteit zijn veiligheid, energieverbruik, duurzaamheid, goed functioneren en kostenefficiëntie leidend. Financiën In 2023 is was voor de verduurzaming van openbare verlichting voor de armaturen € 169.845 en masten € 53.784 beschikbaar. In totaal dus een investeringsbudget van € 223.629 voor de voorbereiding en uitvoering. Dit bedrag van de armaturen is met € 137.966 ruim onderschreden en ook voor de masten is het budget met € 16.276 ruim onderschreden. Deze onderschrijdingen zullen in 2024 nog wel wat verder benut worden maar niet meer geheel omdat we bijna gereed zijn en dan 100% duurzame LED verlichting hebben met dimregime 3A (10070-50-70-100%) en zijn alle masten geschilderd of vervangen. Behalve het deel in Overasselt wat we tezamen met het DPO en het onderhoud van de provincie aan de N846 in 2025 willen aanpakken. De verlichting zal dan vervangen worden door andere nieuwe LED armaturen en evt. andere locaties en masttypes. Voor het exploitatiebudget openbare verlichting m.b.t. het technisch onderhoud, schadeherstel en verlichtingsplannen zijn verder geen noemenswaardige over- of onderschrijdingen. De energielasten voor 2024 zullen o.g.v. de energieprijzen toenemen.

Gemeente Heumen

64

Programmarekening 2023

OPENBAAR GROEN Algemeen Het onderhoud van het openbaar groen is vastgelegd in de Dienstverleningsovereenkomst 2022 en 2023 met de DAR. Het onderhoud wordt uitgevoerd met inzet van medewerkers van het Werkbedrijf. Het onderhoud aan openbaar groen, gazons, onkruid en veegvuil op verhardingen, en het bladruimen binnen de bebouwde kom van de kernen, is daarin opgenomen. We besteden meer aandacht aan biodiversiteit en daardoor zijn gazons op plekken minder vaak gemaaid, is er meer biodivers groen aangeplant en hebben we de bodem verbeterd. Het onderhoud van de bossen is geheel uitbesteed aan de Bosgroep Midden Nederland op basis van een beheerplan. Een derde deel van de 11.000 bomen is geïnspecteerd volgens planning. Op basis daarvan is het onderhoud aan de bomen in een meerjarige opdracht aan een externe partij uitgegeven. We hebben meer zorg besteed aan oudere bomen, we hebben bomen gekapt die niet toekomstbestendig zijn en nieuwe bomen aangeplant. In het buitengebied is het onderhoud aan heggen grotendeels uitbesteed. Er zijn inwoners bij het onderhoud van openbaar groen en de landschapselementen betrokken, vanuit het belang dat we hechten aan burgerparticipatie. Voor het bijhouden van de arealen hebben we het beheersysteem Geovisia in gebruik.

Kwaliteitsnormen Het onderhoud van het openbaar groen wordt op een basis tot laag niveau onderhouden, volgens de IBORsystematiek (IBOR = Integraal beheer Openbare Ruimte). Financiën De beschikbare middelen voor het openbaar groen zijn voor 2023 € 603.371 (plantsoenen en gras), inclusief de groenimpuls. Werkelijke uitgaven waren € 602.716. Het positief saldo is afgerond € 655. De beschikbare middelen voor bomen zijn € 147.950 en is er werkelijk uitgegeven € 156.264. Het negatief saldo is € 8.314. De bezuinigingen van de voorgaande jaren hebben een achterstand in het groen veroorzaakt. Dat leidde tot klachten, bijvoorbeeld bij hondenbezitters die last hadden van het hoge gras (grasaren) en inwoners vanwege het hoge gras bij speelvoorzieningen, bankjes en prullenbakken. Ook leverde het problemen bij het onderhoud. Het extra bedrag van de groenimpuls is ingezet voor reconstructie en aanplant plantsoenen, en grondverbetering. Daarnaast is extra ingezet op maaien rondom obstakels, snoeien langs paden en bij verkeerssituaties en op onkruidbestrijding verharding. We hebben een inhaalslag in het boomonderhoud uitgevoerd, omdat de werkzaamheden fysiek niet allemaal door onze buitendienst konden worden uitgevoerd.

Gemeente Heumen

65

Programmarekening 2023

GEBOUWEN Algemeen De gemeente heeft in het kader van de diverse taken onderstaande gebouwen in eigendom en beheer:  gemeentehuis  gemeentewerkplaats  parkeergarage Maldensteijn  windkorenmolen “Maasmolen” Nederasselt  windkorenmolen “Zeldenrustmolen” Overasselt  windkorenmolen “Joannusmolen” Heumen  Nederlands Hervormde Kerk Nederasselt  Nederlands Hervormde Kerk Overasselt GEMEENTEHUIS EN PARKEERGARAGE MALDENSTEIJN Algemeen Voor het beheer van het gemeentehuis en de parkeergarage hebben we ons gebaseerd op het meerjarenonderhoudsplan dat in 2023 is opgesteld, een plan met een doorkijk over 20 jaar. Per jaar staat gepland wat op grond van de conditiewaardering, voortkomend uit de bouwkundige inspectie en de theoretische levensduur, vervangen of gerepareerd dient te worden. Het gemeentehuis staat er nu 25 jaar. Een aantal installaties kent een theoretische levensduur van 15 jaar, waardoor er sinds 2015 een groter aantal vervangingen gepland zijn dan in de voorgaande jaren. Per jaar wordt d.m.v. technisch onderzoek bepaald of de geplande vervanging op basis van theoretische levensduur ook daadwerkelijk nodig is. Het alternatief is een verantwoord uitstel. Hierdoor is er gepland onderhoud vaker doorgeschoven en is ook in 2023 opnieuw bepaald of dit noodzakelijk was.

Naast het jaarlijks reguliere onderhoud van het gemeentehuis en de installaties heeft er noodzakelijk groot onderhoud plaatsgevonden, samen met de verbouwing van het gemeentehuis. Het gaat om vervanging van de deuren, toegangssysteem, vloerbedekking en schilderwerk. In de parkeergarage is regulier onderhoud gepleegd. Kwaliteitsnormen Voor het gemeentehuis en parkeergarage hanteren we de kwaliteitsnormen sober en adequaat. Financiën Op basis van de meerjaren-onderhoudsplannen is een voorziening gevormd waaraan jaarlijks € 62.865 wordt gedoteerd, waaruit het jaarlijks geplande groot onderhoud betaald wordt. GEMEENTEWERKPLAATS Algemeen In 2023 is een (MOP) Meerjaren Onderhouds Plan (MOP) geactualiseerd voor een periode van 12 jaar, dus dit loopt tot 2035. Dit MOP wordt tweejaarlijks geactualiseerd. Kwaliteitsnormen Voor de gemeentewerkplaats hanteren we de kwaliteitsnormen sober en adequaat. Financiën Zoals hiervoor omschreven zijn in 2023 geen omvangrijke bedragen geïnvesteerd. Realisatie 2023 In 2023 is er groot onderhoudswerk uitgevoerd. Namelijk het buitenschilderwerk. Daarnaast is een offerte opgevraagd voor vervanging van de vetafscheider van de wasplaats. Deze voldoet niet meer, en is afgekeurd door de ODRN. Uitvoering daarvan is in het voorjaar van 2024 gepland.

Gemeente Heumen

66

Programmarekening 2023

ONDERHOUD MONUMENTALE MOLENS EN KERKEN Algemeen De gemeente beschikt over door de Monumentenwacht opgestelde onderhoudsplannen (Periodiek Instandhouding Plan, afgekort PIP) voor de kerkjes en de molens. Vanwege de indieningsvereisten voor het aanvragen van (rijks-)subsidie (BRIM = Besluit Rijkssubsidiëring Instandhouding Monumenten ), beslaan deze onderhoudsplannen een periode van 6 jaar. De huurders van de kerkjes en de vrijwillige molenaars worden betrokken bij de vaststelling van welk onderhoud het meest noodzakelijk is. Kwaliteitsnormen Voor het onderhoud aan de kerken geldt als kwaliteitscriterium dat er sprake moet zijn van een gecertificeerde restauratie-aannemer. Voor de molens geldt dat het onderhoud zodanig specialistisch is, dat dit alleen door een molenbouwer kan worden uitgevoerd. Financiën In 2023 is aan de molens en kerken in zijn totaliteit een budget toegekend van € 67.123 (exploitatie 2023). Hiervan is in 2023 € 54.569 uitgegeven. De uitgaven voor de Joannusmolen en Maasmolen bedroegen € 27.040 voor de bestrijding van de bonte knaagkever en zijn via de voorziening Molens verantwoord. Het onderhoud aan de molens en kerken is conform de onderhoudsplanning van de monumentenwacht uitgevoerd.

.

RIOLERING

Algemeen Het water- en rioolbeleid is vastgelegd in het Beleidsplan water en riolering 2023-2027. Het plan is tot stand gekomen in samenwerking met Beuningen, Druten, Nijmegen, West Maas en Waal en Wijchen. Het product is 100% kostendekkend door de inkomsten via de rioolheffing en de baatbelasting. Kwaliteitsnormen In het Beleidsplan water en riolering 2023-2027 en hieruit voortvloeiend beleid en regels zijn doelstellingen en kwaliteitsnormen vastgelegd waaraan de waterhuishouding, het rioolstelsel, de IBA’s, de watergangen (B- en Cwatergangen), de retenties/wadi’s moeten voldoen. Financiën De totale opbrengsten en uitgaven van de post riolering zijn verantwoord in de paragraaf Lokale Heffingen. Dekking van de lasten vindt plaats via de belastingopbrengsten rioolrecht voor woningeigenaren. De totale kosten en opbrengsten voor water en riolering (inclusief de budgetten reiniging openbare ruimte en watergangen) komen neer op een nadelig saldo van € 45.735. Dit nadelig saldo is onttrokken aan de egalisatievoorziening riolering zodat er een 100% kostendekkendheid is. WATERHUISHOUDING Het beleid voor waterhuishouding is vastgelegd in het Beleidsplan water en riolering 2023-2027. Het plan is tot stand gekomen in samenwerking met Beuningen, Druten, Nijmegen, West Maas en Waal en Wijchen. Het product is 100% kostendekkend door de inkomsten via de rioolheffing en de baatbelasting.

Kwaliteitsnormen Voor het beheer zijn nog geen kwaliteitsnormen vastgesteld. Het onderhoud van de B-watergangen wordt door het Waterschap gecontroleerd en waar nodig van commentaar voorzien. Bij C-watergangen is onderhoud gericht op het voorkomen dat de watergang dichtgroeit. De baggergebieden in Heumen zijn door het waterschap ingemeten en nut en noodzaak voor baggeren zijn in beeld gebracht. Voor de komende jaren zal er weer op een aantal plaatsen gebaggerd worden. De gemeente is verantwoordelijk voor de afvoer en verwerking van het baggerslib. Financiën Voor de Waterhuishouding is er een positief saldo van € 4.149. Het voordeel op het product watergangen komt met name omdat er minder kosten zijn gemaakt voor samenwerken waterketen.

Gemeente Heumen

67

Programmarekening 2023

Gemeente Heumen

68

Programmarekening 2023

Paragraaf financiëring ALGEMEEN Inleiding In de paragraaf financiering gaan we in op de interne en externe ontwikkelingen in 2023 m.b.t. de uitvoering van de treasuryfunctie; kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Ook worden in deze paragraaf de financieringspositie; de leningenportefeuille en de portefeuille van de uitgezette gelden toegelicht. Het treasurybeheer is gericht op het minimaliseren van de gemeentelijke rentelasten op lange termijn. Voorwaarde hiervoor is dat de rente- en overige financieringsrisico’s structureel beheersbaar blijven. Door het uitoefenen van de treasuryfunctie krijgt de gemeente op een duurzame manier toegang tot de financiële markten waarbij ook de permanente beschikbaarheid van bancaire diensten, tegen minimale kosten, wordt verkregen. Onder treasury vallen de taakgebieden financiering, rentemanagement, portefeuillebeheer, saldo- en geldstroombeheer, betalingsverkeer, werkkapitaalbeheer en het onderhouden van bankrelaties. Conform het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) is de paragraaf financiering een verplicht onderdeel van de programmarekening. De informatie in deze paragraaf is financieel-technisch van aard waarbij wij hebben geprobeerd zoveel mogelijk vaktermen te vermijden en daar waar nodig worden ze toegelicht.

KADERS Gemeentelijke kaders De gemeentelijke kaders voor het uitoefenen van de treasuryfuntie zijn vastgelegd in de Financiële Verordening Heumen 2016 en het Treasurystatuut. Bij collegebesluit van 3 oktober 2017 is het Treasurystatuut herzien en aangepast aan de geldende wet- en regelgeving. Verplicht Schatkistbankieren voor decentrale overheden Vanaf 10 december 2013 is voor de gemeenten, inclusief de gemeenschappelijke regelingen, het schatkistbankieren verplicht waarbij overtollige liquide middelen (‘beleggingen’) overgeheveld moeten worden aan het ministerie van Financiën. De gemeenten mogen behoudens een drempel geen financiële geldmiddelen en vermogens bij private partijen buiten de schatkist aanhouden. De middelen die verplicht gestald zijn bij de schatkist blijven beschikbaar voor de uitoefening van de publieke taak. Wet Houdbare overheidsfinanciën De Wet Houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof), in werking getreden per 1 januari 2014, en betreft de Nederlandse uitwerking van Europese afspraken ten aanzien van de overheidsfinanciën. De Europese begrotingsafspraken zijn gericht op het terugdringen van het nationale EMU-tekort tot onder de 3 procent. In de wet worden afspraken vertaald naar uitwerkingen die betrekking hebben op o.a. de omvang van de schulden en het begrotingstekort van decentrale overheden. ONTWIKKELINGEN in 2023 Rentetoerekening.

in 2022 heeft de commissie BBV een notitie rente uitgebracht met voorschriften waarop rente wordt toegerekend aan de taakvelden. Via een omslagmethodiek wordt de rente op basis van de boekwaarde van de staat van activa toegerekend aan de taakvelden. Voor 2023 was dit percentage 0,31%. Voor de toerekening van de rente aan de grondexploitatie is een percentage van 3% gehanteerd. Renteontwikkelingen De ECB heeft in 2022 en 2023 voor het eerst sinds 11 jaar meerdere keren de depositorente verhoogd. Lag de rente in 2022 nog op -0,5% eind 2023 bedraagt de rente, na diverse verhogingen op 4%. Eind 2023 is een lening van € 16 miljoen aangetrokken tegen 2,98%. Dit relatief hoge rentepercentage beïnvloed de omslagrente negatief. Deze rentekosten van deze lening worden onderdeel van de grondexploitatie Kanaalzone zodat de rentekosten niet meer op de exploitatie drukken. In de begroting 2023 was de gemiddelde rentevoet 1,88%. De rente die in het kader van schatkistbankieren aan decentrale overheden werd vergoed was per 1 januari 1.96% en is oplopen naar 3,899 per 31-12-2023.

Gemeente Heumen

69

Programmarekening 2023

Baten Rente grondexploitatie (C) Rente korte financiering (A) Rente staat vaste activa rioleringen (C) Rente staat vaste activa inzameling (C) Rentebaten verstrekte geldleningen(B)

Bedrag 22.503 295.942 141.746 5.356 320.547

Rentebaten projectfinanciering (C)

14.438

Rente toe te rekenen aan taakvelden via omslag (E) Totaal

90.333 890.865

Lasten Rente langlopende leningen (A) Rente en kosten betalingsverkeer (A)

Bedrag -580.141 -17.479

Totaal Renteresultaat

-579.620 293.245

Schema Rentetoerekening jaarrekening 2023

A B

De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten

- 301.678 +320.547

Saldo rentelasten en rentebaten

C

18.869

De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffend taakveld moet worden toegerekend:  Riolering  Erfpachtproject Werklandschap  Glas- papiercontainers

22.503

141.746 14.438 5.356 184.043

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

90.333

D1 D2

Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

0 0 90.333

E*

Aan taakvelden toe te rekenen rente via renteomslag

96.607

F

Voordelig renteresultaat op het taakveld treasury

293.245

Vanaf 2020 zijn de liquiditeitstekorten opgelost door het aantrekken van een kortdurende kasgeldleningen. De rente op deze leningen was tm medio 2023 zeer laag of zelfs negatief. In 2023 is er geen gebruik gemaakt van het aantrekken van kasgeld. Eind 2023 is er een lening van € 16.000.000 afgesloten voor de aankoop van een betonfabriek voor het realiseren van woningbouw (project Kanaalzone). Risicobeheer Vanaf 2021 is er regelmatig een kasgeldlening van 3 maanden afgesloten om een financieringstekort te voorkomen. In 2023 is er geen beroep gedaan op de kapitaalsmarkt voor 'kortgeld'; wel is een langlopende lening van € 16 miljoen aangetrokken voor de aankoop van een bedrijf dat onderdeel wordt van de grondexploitatie Kanaalzone (in 2024). Voor dit project is in december 2021 de woningbouw impuls (WBI) subsidie van € 2,8 miljoen ontvangen. Wanneer termijnen van de bouw niet gehaald worden bestaat de kans dat de WBI subsidie Kanaalzone (€ 2,8 miljoen) terugbetaald moet worden. Het tegoed op de bankrekeningen per 1 januari 2023 bedroeg € 6,2 miljoen (schatkist en liquide middelen). Vanwege de aankoop van de benodigde bouwgrond voor de Kanaalzone ad. € 21,6 miljoen waren er eind 2023 geen middelen meer aanwezig bij de schatkisten en is er een lening aangetrokken van € 16 miljoen.

Gemeente Heumen

70

Programmarekening 2023

FINANCIERING Kasgeldlimiet Het risico behorend bij korte financiering wordt uitgedrukt in de kasgeldlimiet. Hiertoe behoren alle kortlopende 1 financieringen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar. Doel van de kasgeldlimiet is om de directe gevolgen van een snelle rentestijging te beperken op de korte schuld, bedoeld voor financiering van de lopende uitgaven. De limiet is gekoppeld aan het begrotingstotaal aan lasten (excl. de stortingen in de reserves). De kasgeldlimiet (8,5%) wordt volgens de wet FiDo bepaald op basis van de gemeentebegroting. Voor 2023 bedroeg het begrotingstotaal van de gemeente Heumen, als basis voor de berekening van de kasgeldlimiet € 44,7 miljoen. De kasgeldlimiet blijkt uit onderstaande opstelling: Kasgeldlimiet in 2023

2023

Omvang begroting per 1 januari 2023 (=grondslag) Toegestane kasgeldlimiet  in procenten van de grondslag)  in bedrag

44.773.599 8,5% 3.805.756

De liquiditeitspositie was in 2023 voldoende groot om de reguliere exploitatie te bekostigen. Voor de aankoop van de grond voor het project Kanaalzone is er een beroep gedaan om de middelen die gestald waren bij de schatkist. Voor deze aankoop is een lening van € 16 miljoen aangetrokken. Renterisiconorm De begrenzing van de renterisico's op de gemeentelijke langlopende geldleningenportefeuille (zowel opgenomen als uitgezet) vindt plaats door het vaststellen van een renterisiconorm. Van een renterisico is sprake indien er onzekerheid bestaat over toekomstige renteniveaus. Deze situatie doet zich op de volgende momenten voor:  Bij variabel rentende leningen;  Indien een toekomstige financieringsbehoefte nog niet is afgedekt;  Bij naderende renteaanpassingen van leningen. Het doel van de renterisiconorm is om overmatige afhankelijkheid in één bepaald jaar te voorkomen, één en ander ter bescherming van de gemeentelijke financiële positie. Met deze norm bevordert de wet FiDo een solide financieringswijze bij openbare lichamen. De wet beoogt hiermee een bijdrage te leveren aan de uitstekende kredietwaardigheid van openbare lichamen op de kapitaalmarkt. De norm is bedoeld om het renterisico van de lopende leningenportefeuille (vaste schuld) in beeld te brengen. Uitgangspunt bij het bepalen hiervan is de financieringsbehoefte van het betreffende jaar.

Verder wordt hiermee bedoeld het bedrag aan vreemd vermogen waarover in de toekomst een hogere dan wel lagere rente moet worden betaald dan bestuurlijk wenselijk wordt geacht. In feite is het een kengetal waarmee wordt aangegeven hoeveel risico de gemeente loopt bij renteschommelingen. Het percentage is door de minister vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal. Dit betekent dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Renterisiconorm

Raming 2023

Begrotingstotaal (excl. rekeningresultaat 2021) Het vastgestelde percentage Renterisiconorm

Werkelijk 2023

44.773.599 20% 8.955.000

49.919.282 20% 9.983.856

Toetsing renterisico Heumen aan norm 4 Renteherziening 5a aflossingen 5b ontvangen aflossingen 6 Renterisico op vaste schuld o/g [4+5]

0 -1.668.333 +523.826 -1.114.507

0 -1.668.333 +515.917 -1.152.416

Ruimte (+) onder renterisiconorm [3-6]

7.840.493

8.831.440

1 2 3

Uit bovenstaande opstelling blijkt dat de gemeente ruimschoots binnen de risiconorm is gebleven.

1

Het tijdsinterval gedurende de looptijd van een lening, waarin op basis van de leningvoorwaarden sprake is van een door de verstrekker van de lening niet beïnvloedbare constante rentevergoeding.

Gemeente Heumen

71

Programmarekening 2023

GELDLENINGEN Leningen O/G De huidige leningenportefeuille o/g (opgenomen gelden) van de gemeente Heumen heeft per ultimo 2023 nog een gemiddelde looptijd van 13,1 jaar en kent een gemiddelde rentevoet van 1,36%. Dit betreft het rentepercentage dat gemiddeld genomen moet worden betaald over het restant van de uitstaande opgenomen vaste geldleningen. Dit percentage is lager dan vorig jaar waar het 2,13% was. Aan het eind van 2023 is een lening van € 16 miljoen aangetrokken, zodat het totaal van het geldleningen aanzienlijk toeneemt, en het te betalen rentebedrag relatief gezien laag is voor de resterende looptijd van 2023. Per 31 december 2023 is de leningenportefeuille o/g € 39 miljoen groot. Hiervan is afgerond € 5,6 miljoen, tegen gelijke rente- en aflossingscondities, aan Oosterpoort Wooncombinatie uitgeleend vanwege een woningbouwproject huisvesting onderwijs (Brede School Malden). Specificatie vaste geldleningen o/g

BNG nr. 40.0099941 NWB nr. 1-23583 NWB nr. 1-27191 BNG nr. 40.112721 BNG nr. 40.112720 BNG nr. 40.115574 BNG nr.40.116946 Subtotaal vaste geldleningen NWB nr. 1-26377 t.b.v. huisvesting onderwijs Brede School Totaal-generaal

Jaar laatste aflossing

Rentevoet

Weging in portefeuille

Stand per 31 december 2023

2026 2027 2031 2044 2034 2047 2048

4,260% 4,410% 3,93% 0,970% 0,620% 1,445% 2,98%

2049

2% 3% 9% 20% 4% 14% 48% 100%

3,895%

600.000 800.000 3.000.000 6.720.000 1.466.667 4.800.000 16.000.000 33.386.667 5.590.000 38.976.667

De leningen kennen geen tussentijdse renteaanpassingen en vervroegde of gedeeltelijke aflossing is niet toegestaan. Lening NWB – nr. 1-27191; Dit betreft een indertijd afgesloten basisrentelening met een basisrente van 3,87%, vermeerderd met een kredietopslag per 6 april 2023 van 16 basispunten, waardoor de rente voor twee jaar op 3,93% blijft. De eerstvolgende herzieningsdatum van de kredietopslag vindt plaats op 6 april 2025. Lening NWB – nr. 1-26377; Ten behoeve van de financiering van de bouw van een nieuwe Brede school te Malden is per 1 december 2009 een 40-jarige lineaire lening ter grootte van € 8,6 miljoen aangetrokken. Deze geldlening is gelijktijdig één op één doorverstrekt aan de opdrachtgever, voor de bouw van een brede school met parkeergarage door Oosterpoort Projectontwikkeling B.V. Als extra zekerheid voor de gemeente als schuldeiser, is door Oosterpoort als hypotheekgever het recht van hypotheek en pandrecht op het onderpand verleend. Per 1 december 2022 is van deze lening, met een basisrente van 3,865%, de kredietopslag herzien en vastgelegd op 3 basispunten, ofwel 0,03%. In totaal komt de rentevoet hiermee uit op 3,895%. De kredietopslag geldt tot de herzieningsdatum, te weten 1 december 2025. De bestaande geldleningenportefeuille kent geen leningen meer die in aanmerking komen voor vervroegde aflossing.

Gemeente Heumen

72

Programmarekening 2023

Gewaarborgde geldleningen Bij de gewaarborgde geldleningen staat de gemeente borg voor leningen die door natuurlijke- en rechtspersonen zijn aangetrokken. Het risico voor de gemeente speelt in het geval dat deze instellingen hun verplichtingen tegenover de geldverstrekker niet nakomen. Voor de leningen aan de woningbouwcorporaties is een overeenkomst gesloten met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Alleen als het waarborgfonds niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, kan de gemeente worden aangesproken voor betaling van rente en hoofdsom. Geldnemer Tertiaire achtervang Oosterpoort Wooncombinatie Woninghypotheken 50% -(via banken, verzekeringsmij. en pensioenfondsen) Totaal

Restant lening per 31 dec. 2023

Borgstelling per 31 dec. 2023

84.064.707 284.392 84.349.099

20.207.456 107.850 20.315.306

Heumen heeft in 1995 het verstrekken van gemeentegarantie (Nationale Hypotheekgarantie) aan particulieren ondergebracht bij de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WSW) en hierbij een achtervangpositie ingenomen. Dit houdt in dat wanneer een geldnemer niet aan de hypothecaire verplichtingen kan voldoen de gemeente uiteindelijk aangesproken kan worden. Deze kans is klein omdat eerst het vermogen van de geldnemer (incl. woning) en het WSW worden aangesproken.

Gemeente Heumen

73

Programmarekening 2023

Berekening EMU-saldo jaarrekening 2023 Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2022 werkelijk

2023 werkelijk

2024 raming

1

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)

4.772

2.760

994

+2

Afschrijvingen ten laste van de exploitatie

1.490

1.429

1.546

+3

Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie

1.413

877

701

-4

Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd

3.100

25.200

586

+5

Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4

+6

Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord

-7

Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan)

789

0

917

+8

Baten bouwgrondexploitatie: Baten voor zover transacties niet op exploitatie verantwoord

222

0

1.783

-9

Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties met derden betreffen

2.356

1.626

958

-10

Lasten i.v.m. transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten

+11

Verkoop van effecten: a. Gaat u effecten verkopen? (ja/nee) b. Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie?

Nee

Nee

Nee

1.652

- 21.760

2.563

Berekend EMU-saldo

Gemeente Heumen

74

Programmarekening 2023

Paragraaf bedrijfsvoering INLEIDING Bedrijfsvoering betreft de sturing en beheersing van de ondersteunende processen binnen de organisatie. Op grond van artikel 14 van het Besluit begroting en verantwoording gemeenten (Bbv) informeert het college de raad door middel van de paragraaf bedrijfsvoering over de ontwikkelingen op het terrein van de bedrijfsvoering. De paragraaf bedrijfsvoering is uitgesplitst in de volgende onderdelen:  Organisatie  Beleidscontrole en P&C-cyclus  Personeel  Communicatie  Juridische kwaliteitszorg  Informatisering en automatisering  Huisvesting  Fraude en onregelmatigheden In programma 3 "Bestuur en organisatie" komen de onderwerpen organisatie, personeel, communicatie en huisvesting ook aan de orde en gaan we in op de resultaten die zijn behaald bij de voorgenomen doelstellingen. ORGANISATIE De Strategische Visie "Natuurlijk met iedereen" (vastgesteld in 2021) geeft een beeld van de Heumense samenleving tot 2030. We willen een inclusieve samenleving zijn. Daar zetten we als gemeente vol op in; en we doen daarvoor meer dan onze wettelijke taken als dat nodig is. Daarnaast werken we toe naar een groene gemeente en zijn duurzaamheid en veiligheid belangrijke speerpunten. Hiervoor zijn de wettelijke taken het uitgangspunt.

Als gemeente geven we maximale ruimte aan het eigen initiatief van partners en inwoners om bij te dragen aan onze samenleving. Bestuurlijk en ambtelijk sluiten we aan op deze visie; de visie biedt de kaders voor de gemeentelijke organisatie. Als vervolg op het verplichte thuiswerken in de corona-tijd, is gewerkt aan een visie op het toekomstig Heumens Werken. Deze visie is met de gehele organisatie opgesteld als uitwerking van de nieuwe hybride situatie van werken op locatie en thuiswerken. De concretisering en uitwerking van deze visie heeft in 2023 vorm gekregen in het vaststellen van een nieuwe sturingsfilosofie voor de organisatie, waarin de visie en missie voor de organisatie zijn geformuleerd. De organisatievisie: wij zijn dienstbaar aan het bestuur en aan het welzijn van inwoners, bedrijven en partners van de gemeente Heumen. We faciliteren de verbinding tussen onze doelgroepen. Onze organisatiemissie: we versterken de verbinding tussen bestuur en samenleving van de gemeente Heumen, waarbij we medewerkers de ruimte geven om vanuit eigenaarschap en rolduidelijkheid via korte lijnen hierop de regie te voeren. Er zijn verder nieuwe kernwaarden uitgewerkt: Wederkerig, Doelgericht en Betrokken. Ze geven richting aan houding en gedrag en geven helderheid over wat medewerkers van elkaar en de organisatie mogen verwachten.

Als sluitstuk van de sturingsfilosofie zijn er 8 spelregels geformuleerd over o.a. omgang, fysieke aanwezigheid en taakopvatting. Vanuit het toekomstig Heumens Werken is in 2023, naast de aandacht voor de organisatiecultuur, het gemeentehuis gemoderniseerd en aangepast aan het hybride en activiteitgericht werken; medewerkers hebben meer faciliteiten hiervoor, zoals concentratieruimtes en ruimtes voor teamsvergaderingen en overleg. In 2024 wordt fase 2 van de ontwikkeling van de huisvesting uitgevoerd, waarbij er verbeteringen worden aangebracht in de publiekszone, in het belang van de dienstverlening aan inwoners.

Gemeente Heumen

75

Programmarekening 2023

In het kader van Binden & Boeien zijn verschillende activiteiten opgezet en benut. Voor het werven van een financieel specialist is succesvol gebruik gemaakt van een recruitment bureau, waarbij inzichten zijn verkregen in het anders werven en aandacht voor arbeidsmarkt communicatie. Een andere actie was het houden van organisatiebreed onderzoek naar het werkgeluk binnen de ambtelijke organisatie. Als vervolg op de resultaten zijn workshops gehouden per afdeling om het werkgeluk te vergroten en individuele gesprekken gevoerd met alle medewerkers over hun duurzame inzetbaarheid en ontwikkeling. Dit onderzoek wordt via zogenoemde pulsmetingen (themagerichte onderzoeken) meerjarig en vaker uitgevoerd. Het aspect werkdruk vormt vanuit de cao gemeenten een vast onderdeel hierin. Als laatste is in 2023 gestart met de voorbereidingen voor een verandering in de organisatiestructuur. Het voornemen is om een compactere organisatiestructuur te ontwikkelen met drie afdelingen en een staf. Het doel van deze verandering is het versterken van de taakvolwassenheid, het samenbrengen van sectoraal beleid en uitvoering onder één afdelingsmanager en het aansluiten op (technische) innovaties binnen de verschillende werkvelden. BELEIDSCONTROLING EN P&C-CYCLUS

Maandrapportages In 2023 is eens per twee maanden een financiële rapportage opgesteld. Deze rapportages bestaan uit een financiële rapportage en een overzicht van kengetallen. De budgettaire gevolgen van de maandrapportages zijn vastgelegd in twee raadsbesluiten. De eerste betreft de periode januari t/m juni 2023 en de tweede betreft de periode juli t/m oktober 2023. In de raadsvergaderingen van 21 september 2023 en 14 december 2023 zijn deze raadsvoorstellen door de raad vastgesteld. Rechtmatigheidsverantwoording Het college stelt vanaf 2023 de rechtmatigheidsverantwoording op. De accountant toetst dan alleen nog op de getrouwheid van de jaarrekening. Uitzondering hierop is de controle op de specifieke uitkeringen die worden verantwoord in de SiSa-bijlage. Hierop geeft de accountant, naast een getrouwheidsoordeel, ook een expliciet oordeel over de rechtmatigheid. Om iets te vinden van de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording zal de accountant alsnog de nodige werkzaamheden moeten verrichten op de rechtmatigheid. Om een goede en getrouwe rechtmatigheidsverantwoording op te kunnen stellen is een degelijke goed gedocumenteerde verbijzonderde interne controle (VIC) noodzakelijk. Hierover heeft aan de voorkant afstemming plaatsgevonden met de accountant over de inrichting van de VIC-werkzaamheden, de scoping en de steekproeven.

Voorheen was het accountantsoordeel over de rechtmatigheid gebaseerd op het voorwaardencriterium. Dit criterium toetst om het college wet- en regelgeving rechtmatig heeft toegepast. Over het misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O )criterium en het begrotingscriterium rapporteerde de accountant wel, maar deze criteria wogen niet mee bij het rechtmatigheidsoordeel. Dat is veranderd bij de verschuiving van de rechtmatigheidsverantwoording naar het college. Nu maken deze criteria ook onderdeel uit van de beoordeling van de rechtmatigheid. Met name het begrotingscriterium kan veel impact hebben op de strekking van de rechtmatigheidsverantwoording. Voor Heumen geldt dat op de drie programma’s alleen onderschrijdingen van lasten en baten en overschrijdingen op baten van toepassing zijn.

In de Kadernota rechtmatigheid wordt de volgende definitie gegeven van begrotingsonrechtmatigheid; Begrotingsonrechtmatigheden: Hiervan is sprake als het College van B&W bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt (1), toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves die niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld (2) en als bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot de begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast (3). Wat niet tijdig concreet betekent wordt bepaald door de ‘spelregels’ tussen de Gemeenteraad en het College van B&W over het informeren en vaststellen van begrotingswijzigingen bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot. Deze spelregels zijn veelal in de financiële verordening art. 212 Gemeentewet opgenomen. Uit vragen aan de commissie BBV blijkt dat onderschrijdingen van lasten en onderschrijdingen en overschrijdingen van baten niet onrechtmatig zijn, tenzij deze niet tijdig worden gemeld aan de raad. De jaarrekening kan hierbij aangemerkt worden als tijdige melding.

De commissie BBV is niet geheel duidelijk hoe het begrotingscriterium exact moet worden geïnterpreteerd, waardoor de accountantsbranche ook laat in het proces een standpunt heeft ingenomen hoe zij omgaan met het

Gemeente Heumen

76

Programmarekening 2023

begrotingscriterium. Uiteindelijk rapporteren zij over de bruto afwijkingen, waarbij zij ook onderschrijdingen van lasten en onder- en overschrijdingen van baten als onrechtmatig zien en rapporteren. Hierdoor heeft het college de conclusie moeten trekken dat de jaarrekening op basis van het begrotingscriterium onrechtmatig tot stand is gekomen. Omdat het hier om acceptabele afwijkingen gaat zijn, is er netto geen onrechtmatigheid. Verklaring onrechtmatigheden In de rechtmatigheidsverantwoording zijn de volgende afwijkingen vastgesteld.

Rechtmatigheidsverantwoording bevindingen verantwoording Criterium & aard

Bruto onrechtmatig

Begrotingscriterium Overschrijding lasten programma’s

Geen bevindingen n.v.t.

-

Geen bevindingen n.v.t.

-

Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten)

Netto Geaccepteerd onrechtmatig

Ongeautoriseerde reservemutaties Geen bevindingen n.v.t. Onderschrijding van lasten, welke tijdig via de jaarstukken aan de raad worden gemeld en verklaard 1.117.408 1.117.408 Onderschrijding van baten welke tijdig via de jaarstukken aan de raad worden gemeld en verklaard 260.963 260.963 Overschrijding van baten welke tijdig via de jaarstukken aan de raad worden gemeld en verklaard 897.619 897.619 Totaal begrotingscriterium

2.275.990

2.275.990

-

Voorwaardencriterium Geen bevindingen Totaal voorwaardencriterium

-

n.v.t.

-

-

n.v.t.

-

M&O criterium Geen bevindingen Totaal M&O criterium TOTAAL

2.275.990

2.275.990

-

De onderschrijdingen op de lasten en overschrijdingen op de baten wijken weliswaar af van de door de raad vastgestelde tolerantiegrens van 1% van de lasten, maar zijn pas onrechtmatig wanneer deze niet tijdig worden gemeld aan de raad. Overschrijdingen van lasten en onderschrijdingen van baten boven de tolerantiegrens van 1% van de lasten zijn per definitie wel onrechtmatig. In artikel 12 van de financiële verordening is bepaald in welke gevallen een begrotingsonrechtmatigheid acceptabel is. Bijvoorbeeld bij een overschrijding bij een open einde regeling. Budgetafwijkingen worden zo snel mogelijk via de maandrapportages aan de raad gemeld en bijgesteld. Na de oktoberrapportage die in december door de raad wordt vastgesteld is er geen mogelijkheid meer om de begroting te wijzigen. De jaarrekening geldt als tijdige rapportage aan de raad. Omdat alle afwijkingen acceptabele afwijkingen zijn is er netto geen onrechtmatigheid om in deze paragraaf toe te lichten. De budgetverschillen worden vanaf pagina 38 per programma nader toegelicht in het hoofdstuk Financiële analyse programma 1 tot en met 3.

Gemeente Heumen

77

Programmarekening 2023

PERSONEEL Gemeente Heumen wil een aantrekkelijke werkgever zijn. De voor de organisatie gewenste ontwikkelingen zoals genoemd onder het kopje organisatie, vertalen we door bij de uitvoering van het personeelsbeleid van de gemeente Heumen. In de huidige krappe arbeidsmarkt vragen de thema's m.b.t. het binden en boeien van medewerkers extra aandacht.

Accenten

Voor 2023 legden we in de begroting de volgende accenten:  Ontwikkeling van medewerkers; dit staat jaarlijks op de agenda. We werken o.a. aan communicatievaardigheden en aan de kerncompetenties samenwerken, politiek bestuurlijke sensitiviteit en ontwikkelingsgerichtheid. Doordat medewerkers meer thuis werken zijn met name de betrokkenheid bij de organisatie en het versterken van de onderlinge verbinding belangrijke aandachtspunten.  Duurzame inzetbaarheid: we bevorderen dat medewerkers gezond en gemotiveerd blijven en beschikken over goede kennis en vaardigheden. Op basis van onze risico-inventarisatie (RI&E) wordt in 2023 uitvoering gegeven aan het plan van aanpak.  Binden en boeien van medewerkers( zie hiervoor ook programma 3, Toekomst van Heumens werken).

Uitvoering 

In het belang van hun ontwikkeling hadden medewerkers ook in 2023 de beschikking over een digitaal opleidingsplatform, zodat ze konden kiezen uit een groot aanbod aan kennis- en vaardighedenontwikkeling, op een zelfgekozen moment. Dit platform is aanvullend op de opleidingsmogelijkheden die de gemeente al te bieden heeft. Gemeentebreed konden medewerkers deelnemen aan trainingen op het gebied van begrijpelijk schrijven, de omgevingswet en het werken in een politiek bestuurlijke omgeving. Deze laatste werd gegeven door de gemeentesecretaris en de griffier en wordt in 2024 herhaald. Verder is er o.a. aandacht besteed aan het belang van informatieveiligheid, zowel gericht op alle medewerkers en specifiek op nieuwe medewerkers. Daarnaast wordt in ontwikkelgesprekken jaarlijks aandacht besteed aan de benodigde vaardigheden en competenties voor de eigen functie en voor het werken in een politiek bestuurlijke omgeving.



In 2023 een organisatieontwikkelingstraject in gang gezet. Onderdeel hiervan was een medewerkersonderzoek naar het werkgeluk/werkplezier van medewerkers; als vervolg hierop zijn de resultaten gemeentebreed gepresenteerd, zijn er workshops georganiseerd en individuele gesprekken gevoerd. In 2023 is in april een maand van de vitaliteit georganiseerd met diverse inspirerende, energiegevende en informatieve activiteiten en workshops. Verder zijn er voor medewerkers trainingen gegeven voor het omgaan met ongewenst gedrag en heeft de BHV een bijscholing gevolgd. Het voor 2023 beoogde PMO (preventief medisch onderzoek) is verplaatst naar 2024 i.v.m. de hoeveelheid bijkomende werkzaamheden in 2023. Het tijd- en plaatsonafhankelijk werken heeft verder vorm gekregen in de organisatie. Er is uitvoering gegeven aan het nieuwe huisvestingsconcept. We ondersteunen hiermee het hybride werken en ook de werk-privébalans van medewerkers.



In 2023 is een werkgroep 'binden en boeien' aan de slag gegaan met de mogelijkheden om meer betrokkenheid van medewerkers te stimuleren. Er is gekeken naar het zogenaamde laaghangend fruit, zoals de extra inzet op werving en selectie en de onboarding van nieuwe medewerkers in de organisatie ( inzet van een 'buddy', 100-dagengesprek, fietstocht door de gemeente, meer aandacht voor ontwikkeling). Aanvullend is er ook gekeken naar verbetering van arbeidsvoorwaarden als een regeling reiskostenvergoeding woon-werkverkeer, een gesprek met een pensioenadviseur.

Gemeente Heumen

78

Programmarekening 2023

Formatie

In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van de formatie weergegeven. Formatie