Bijlage I Programmarekening 2020

I

Onttrekking bestemmingsreserve 'Sociaal domein'

In deze coalitieperiode is als beleid gekozen dat het nadelig verschil tussen de primitieve ramingen en de werkelijke uitkomsten bij de zorgkosten “Nieuw geld WMO en jeugd” t.l.v. het schommelfonds sociaal domein komt. Het nadelig verschil tussen de primitieve ramingen en de werkelijke cijfers van de jaarrekening 2020 was € 245.032 groot. Bij de tussentijdse toetsingen in de maandrapportages was de verwachting dat een onttrekking nodig was van € 145.000. Vandaar dat nu door een hogere onttrekking uit de bestemmingsreserve sociaal domein voor de exploitatie een positief verschil optreedt van € 100.000. Diverse kleinere afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting 2020, per saldo Per saldo een voordeel op Programma 3 - Bestuur en organisatie

Gemeente Heumen

€ 65.000

59

Programmarekening 2020

Gemeente Heumen

60

Programmarekening 2020

1B. Paragrafen

Gemeente Heumen

61

Programmarekening 2020

Gemeente Heumen

62

Programmarekening 2020

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheer ALGEMEEN De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is een wettelijk verplichte (BBV) paragraaf. De paragraaf geeft inzicht in het weerstandsvermogen door de beschikbare weerstandscapaciteit af te zetten tegen de, o.b.v. de geïnventariseerde risico's berekende, benodigde weerstandscapaciteit. Per 2016 behoren ook een vijftal kengetallen tot de verplichte onderdelen van deze paragraaf. Deze kengetallen geven inzicht in de financiële weerbaarheid van de gemeente. WEERSTANDSVERMOGEN EN WEERSTANDSCAPACITEIT Het weerstandsvermogen bedraagt op balansdatum 31 december 2020;

Weerstandsvermogen Exclusief stille reserves Inclusief stille reserves

31 december 2,76 6,06

Het weerstandsvermogen wordt weergegeven in een kengetal, namelijk de verhouding tussen de (direct) beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit.

Weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

Beschikbare weerstandscapaciteit Om risico’s op te kunnen vangen is het van belang om te weten of onze gemeente over een buffer beschikt die hiervoor voldoende groot is, de zogeheten ‘weerstandscapaciteit’. De weerstandscapaciteit van onze gemeente is als volgt opgebouwd;

Beschikbare weerstandscapaciteit Algemene reserve per 31 december 2020 Exploitatieresultaat 2020 Totaal

31-dec € 8.262.031 € -3.298 € 8.258.742

Benodigde weerstandscapaciteit Net als iedere andere organisatie, heeft onze gemeente in haar taakuitvoering te maken met risico’s (onzekerheden) die kunnen leiden tot financiële nadelen. Het is van belang dat deze risico’s worden onderkend en voortdurend in relatie kunnen worden gebracht tot de beschikbare weerstandscapaciteit. In de nota risicomanagement 2010/2011 zijn de kaders en begrippen voor het risicomanagement gedefinieerd. In de nota is vastgelegd dat jaarlijks in de paragraaf weerstandsvermogen de risico’s worden geïnventariseerd en vastgelegd. In september 2020 heeft een inventarisatie plaatsgevonden van de risico’s t.b.v. de programmabegroting 2021. Deze inventarisatie is t.b.v. de jaarrekening 2020 geactualiseerd naar de situatie per 31 december 2020. Er is in totaal voor € 6,3 miljoen aan risico's geïnventariseerd. De benodigde weerstandscapaciteit (kans x financiële impact) is bepaald op € 2.996.400. De gehele risico-inventarisatie kunt u terugvinden in bijlage 5.

Benodigde weerstandscapaciteit Reservering voor vermogensrisico’s (zie tabel risico-inventarisatie)

Gemeente Heumen

63

€

31-dec 2.996.400

Programmarekening 2020

Ontwikkelingen risico's De risico's en onzekerheden die de gemeente financieel loopt nemen toe. Enerzijds heeft dat te maken met de risico's en onzekerheden die de Covid-19 pandemie met zicht meebrengt. Hoe lang houdt de pandemie en de daarmee gepaard gaande maatregelen aan? Worden we voldoende gecompenseerd met rijksmiddelen? Welke ellende komt nog op ons af als de pandemie ten einde is? Hoe snel is het economisch herstel? Dit zijn allemaal vragen waar het antwoord nog niet op te geven is. Dit vormt zodoende een risico waar de gemeente rekening mee dient te houden in de bepaling van het weerstandsvermogen. Anderzijds is ook een tendens waar te nemen van teruglopende rijksmiddelen en oplopende uitgaven in met name het sociaal domein en specifiek bij de uitvoering van de Jeugdwet. De beheersmaatregel die we hiervoor inzetten, het schommelfonds, begint zo langzamerhand uit te putten, waardoor toekomstige tekorten in de exploitatie moeten worden opgevangen. De financiële situatie leidt er toe dat de gemeente genoodzaakt is te bezuinigen. Het wordt steeds moeilijker om ingeboekte bezuinigingen te realiseren. Dit risico leidt ook tot een toename van het benodigde weerstandscapaciteit en drukt daarmee het weerstandsvermogen.

Stille reserves Van stille reserves is sprake als activa onder de opbrengstwaarde of tegen nul zijn gewaardeerd maar direct verkoopbaar zijn als men dat zou willen (minBZK 2003). Bij verkoop van deze bezittingen ontstaat winst die eenmalig vrij inzetbaar is dan wel via de exploitatie wordt toegevoegd aan het eigen vermogen. Voor de berekening van de weerstandscapaciteit merken we de volgende objecten aan als stille reserve: WOZ-waarde 2020 (per 01-01-2019) € 3.200.000

Object Gemeentehuis, Kerkplein 6, Malden Gemeentelijke werkplaats, Ambachtsweg 10, Malden

€

420.000

Parkeergarage Maldensteijn

€

365.000

Pachtgronden*

€ 3.300.000

Natuurgronden**

€ 2.600.000

* Per 31 december 2020 beschikt de gemeente nog over 68,5 ha pachtgronden die niet op de balans staan. Voor de waardering van de stille reserve aan pachtgrond wordt € 60.000 per ha aangehouden. ** De gemeente bezit 204 ha bosgrond met een geschatte waarde van € 2,6 miljoen.

Conclusies m.b.t. weerstandsvermogen Om te kunnen beoordelen in welke mate de gemeente in staat is om de risico’s te dekken wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel opgesteld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement. Hieruit blijkt dat de gemeente Heumen waarderingscijfer A scoort. Hetgeen een uitstekend weerstandsvermogen betekent.

Waarderingstabel weerstandsvermogen Waarderingscijfer

Ratio weerstandsvermogen

Betekenis

A B C D E F

> 2,0 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6

Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Gemeente Heumen

64

Programmarekening 2020

KENGETALLEN VOOR DE FINANCIËLE POSITIE VAN DE GEMEENTE HEUMEN Met ingang van de programmabegroting 2016 is het een wettelijk vereiste (BBV) dat kengetallen ter ondersteuning van de beoordeling van de financiële positie opgenomen worden in de paragraaf weerstandsvermogen. Deze kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weer- en wendbaarheid. De provincie beoordeelt in toenemende mate op basis van de uitkomsten van de vijf kengetallen de financiële positie van de gemeente. De wijze waarop de kengetallen berekend moeten worden is opgenomen in de Regeling van de Minister van BZK van 9 juli 2015 en gewijzigd 26 oktober 2015. De vijf kengetallen zijn: 1. Netto schuldquote en Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit De uitkomsten voor de gemeente Heumen. In de onderstaande tabel zijn de uitkomsten van de vijf kengetallen voor de gemeente Heumen weergegeven in de kolommen 1 t/m 3. Kolom 4 geeft de gemiddelden van de Gelderse gemeenten weer. In de kolommen 5 t/m 7 zijn de waarden van de kengetallen ingedeeld in 3 categorieën. Deze categorieën sluiten aan bij de landelijk vastgestelde signaleringswaarden.

Categorie A is het minst risicovol, categorie C het meest. We constateren dat de financiële druk op de gemeente steeds verder toeneemt. De gemeente is nog steeds financieel gezond, maar uit de kengetallen wordt zichtbaar dat het steeds lastiger is om structureel sluitend te zijn. Op dit kengetal scoort de gemeente voor het eerst in categorie B. Het kengetal belastingcapaciteit is van categorie C naar categorie B gestegen. Dit is te verklaren doordat de gemeente Heumen de OZB opbrengst heeft 'bevroren' waar andere gemeenten gemiddeld de OZB opbrengst laten stijgen als reactie op de financiële druk.

Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Gemeente Heumen

1 Rek. 2019 53 % 30 %

2 Rek. 2020 50 % 32 %

3 Begr. 2020 43 % 18 %

4 Geld. Gem. 63 % 52 %

5 Cat. A

25 % 1,4 % 0,7 %

22 % 2,3 % -0,6%

27 % 0,0 % 0,2 %

109 %

103 %

114 %

34% 11 % 0,9% Begr 1,2% MJR 101%

65

6 Cat. B

7 Cat. C

<90% <90%

90-130% 90-130%

>130% >130%

>50% <20% Begr en MJR>0% <95%

20-50% 20-35% Begr of MJR>0% 95-105%

<20% >35% Begr en MJR<0% >105%

Programmarekening 2020

Gemeente Heumen

66

Programmarekening 2020

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ALGEMEEN Inleiding De gemeente Heumen heeft een totale oppervlakte van 4.168 ha., waarvan een groot gedeelte bij de gemeente in beheer is als openbare ruimte. De openbare ruimte is onder te verdelen in wegen, riolering, verlichting, openbaar groen, gebouwen en bossen. De kwaliteit van het beheer en het onderhoud wordt door de raad bepaald (kaderstellende rol) met de vaststelling per onderdeel van beheerplannen en de bijbehorende budgetten (budgetrecht). Voor de navolgende kapitaalgoederen zijn beheerplannen in gebruik:  wegen  riolen  openbaar groen  gebouwen In de beheerplannen is onder meer het niveau van het onderhoud vastgesteld. De budgetten voor de uitvoering van de beheerplannen maken een belangrijk deel uit van de gemeentelijke begroting. Het college voert beheer en onderhoud uit en rapporteert hierover. In deze paragraaf geven we informatie over de uitvoering van het geplande onderhoud in 2020. WEGEN Algemeen In 2017 heeft de gemeente Heumen een technische weginspectie laten uitvoeren conform de landelijke wegbeheermethodiek van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de grond-, Water- en wegenbouw en verkeerstechniek; dit is een onafhankelijke landelijke kennisorganisatie op het gebied van infrastructuur, openbare ruimte en verkeer en vervoer).

Daarnaast is om een actueler beeld te krijgen van de werkvoorraad in het voorjaar van 2019 een gebreken inspectie gehouden. Op grond hiervan is ook in 2020 de buitendienst en de onderhoudsaannemer tot uitvoering van werkzaamheden overgegaan waarbij vele gebreken in de wijken aan de elementenverhardingen zijn verholpen. Voor het asfaltonderhoud 2020 is ervoor gekozen om, in navolging van de hemelwater afkoppeling, de Oude Boterdijk en een deel van de Maasstraat aan te pakken. Op de Loksheuvelseweg is het asfalt waar nodig gerepareerd en zijn bermbetonstroken langs de weg aangebracht en zijn evenals op de Blankenbergseweg en een deel van de Parksesteeg nieuwe slijtlagen aangebracht. Daarnaast was gepland om de berm en asfaltranden van de Schatkuilsestraat aan te pakken maar deze is als gevolg van burgerparticipatie grondiger aangepakt vanwege trillingshinder en uitstraling. Hierdoor zijn er iom de bewoners grasbetonblokken geplaatst en is er een volledige nieuwe asfalt deklaag aangebracht. Deze aanpak was niet geheel voorzien in het wegenplan en heeft daardoor een overschrijding van ruim 50k (ten opzichte van de primair begrote onttrekking) veroorzaakt. Eind 2020 is opdracht gegeven voor een nieuwe weginspectie voor een nieuw wegbeheerplan voor de komende planjaren. Dit plan wordt weersafhankelijk medio maart 2021 verwacht.

Kwaliteitsnormen Voor het kwaliteitsniveau van de wegen hanteren wij “heel en veilig”. Binnen het door ons gebruikte kwaliteitssysteem dat werkt met beeldkwaliteitsnormen richten wij ons op het onderhoudsniveau “C/laag” voor de wegen. En onderhoudsniveau “B/Basis” voor de voet- en fietspaden. Medio 2019 is wegens bezuinigingen besloten het onderhoudsniveau voor de voet- en fietspaden in 2020 weer naar “C/laag” terug te zetten. Financiën In 2020 was voor onderhoud wegen een onttrekking van € 465.731(na bijstelling oktober) voorzien. In werkelijkheid is ca. € 472.052,52 uitgegeven. Deze overschrijding heeft te maken met bovengenoemde werkzaamheden aan Schatkuilsestraat en diverse meerwerken agv slechte kantopsluitingen, funderingen, asfaltdelen enz. Hiertegenover staan de ontvangen degeneratievergoedingen die wij hebben ontvangen van afgerond € 31.000 en de reguliere dotatie van € 421.000 zodat de voorziening uiteindelijk afneemt met afgerond € 20.000 (een dotatie van € 452.000 minus de onttrekkingen groot € 472.000). Eind 2020 gaan we zoals aangegeven weer een nieuw wegenbeheerplan voor de komende planjaren opstellen.

Gemeente Heumen

67

Programmarekening 2020

KUNSTWERKEN Algemeen De gemeente Heumen heeft 18 verschillende soorten kunstwerktypen en 293 civiele kunstwerken in beheer. In 2016 is dit gehele areaal opnieuw geïnspecteerd conform de landelijke beheermethodiek van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de grond- water- en Wegenbouw en de verkeerstechniek). Uit deze inspectie blijkt dat de totale gemiddelde kwaliteit van de kunstwerken in het beheer van de gemeente een C bedraagt. De dassen- en paddentunnels hebben een D-kwaliteit en verdienen de komende jaren dus meer aandacht. Onderhoud Vanuit het kunstwerkenbeheerplan 2017 is geconcludeerd dat voor het onderhoud op C-kwaliteit een gemiddeld bedrag van € 32.722 euro per jaar nodig is gedurende de onderhoudsperiode van 5 jaar. Dit bedrag bestaat uit kosten voor het onderhoud (over vijf jaar € 163.612, inclusief 20% VAT-kosten (Voorbereiding, Administratie en Toezicht). Hiervoor was vanaf 2019 een budget van € 9.000 budget beschikbaar gesteld en vanaf 2020 een budget van € 18.000. Indien hogere uitgaven nodig zijn zou er via de maandrapportage bijgeraamd worden. Vervolgens is het geheel kunstwerken budget weer wegbezuinigd de risico’s aan de kunstwerken nemen daardoor toe. Financien Ondanks het wegbezuinigde onderhoudsbudget is er bedrag van € 2.339 (50% van € 4.678) via onderhoud wegen afgerekend.

Dit komt door uitstel van opgedragen onderhoudswerkzaamheden aan de brug aan de Baron van Brakelstraat. We hebben, in samenwerking met mede eigenaar Wijchen, medio 2019 opdracht gegeven. De hoge luchtvochtigheid heeft het werk destijds niet toegelaten. Medio juni/juli 2020 is dit onderhoud alsnog uitgevoerd. VERLICHTING Algemeen In 2015 is de ‘Kaderstelling openbare verlichting 2015-2024’ aangenomen. Uitgangspunt van de gemeente is de ombouw naar duurzame verlichting in 10 jaar, waarvoor een krediet beschikbaar is gesteld van € 2,2 miljoen. Bij de keuze voor LED-verlichting is in 2016 op basis van een aangenomen amendement een vergelijking gemaakt ten aanzien van veiligheid, energiereductie, kilogram CO2-uitstoot en kosten. Kwaliteitsnormen Bij de uitgevoerde inspectie in 2015 is gebleken dat we een aanzienlijke onderhoudsachterstand hebben opgebouwd die in de uitvoeringsplannen wordt meegenomen. Voor de bepaling van de kwaliteit zijn veiligheid, energieverbruik, duurzaamheid, goed functioneren en kostenefficiëntie leidend. Financiën In 2020 was voor de verduurzaming van openbare verlichting een budget beschikbaar van € 187.631,10 voor de voorbereiding en uitvoering. Het vervangingsplan voor de openbare verlichting van masten en armaturen 2020 is door de coronacrisis en ziektegevallen in planning dusdanig vertraagd geraakt tot eind 2020.

Hierdoor is ingegrepen en het werk enkel tot armatuurvervangingen beperkt omdat mastvervangingen niet meer uitvoerbaar waren. Het vervangingsplan 2020 is aanbesteed voor een bedrag van € € 94.410,61. Wegens leveringsproblemen agv brand bij de leverancier is er tot oudjaar doorgewerkt maar is niet alles uitgevoerd. In het vroege voorjaar van 2021 is het werk opgeleverd en is het restantbedrag gefactureerd Totaal is € 94.411,00 incl. meerminderwerk gefactureerd. Het restant bedrag zal doorschuiven naar 2021 en besteed worden aan vervangingsplan 2021. OPENBAAR GROEN Algemeen Het onderhoud van het openbaar groen is vastgelegd in de Dienstverleningsovereenkomst 2020 met de DAR. Het onderhoud wordt uitgevoerd met inzet van medewerkers van het Werkbedrijf. Het onderhoud aan openbaar groen, gazons, onkruid en veegvuil op verhardingen, en het bladruimen binnen de bebouwde kom van de kernen, is daarin opgenomen. Het onderhoud van de bossen is geheel uitbesteed aan de Bosgroep Midden Nederland op basis van een beheerplan. Het onderhoud aan de bomen wordt grotendeels uitgevoerd door de buitendienst. Daarvoor huren we machines in. In het buitengebied wordt het onderhoud aan heggen grotendeels uitbesteed. We betrekken ook inwoners bij het onderhoud van openbaar groen en de landschapselementen, vanuit het belang dat we hechten aan burgerparticipatie.

Gemeente Heumen

68

Programmarekening 2020

Kwaliteitsnormen Het onderhoud van het openbaar groen wordt op een basis tot laag niveau onderhouden, volgens de IBORsystematiek (IBOR = Integraal beheer Openbare Ruimte). Veel beplantingen worden niet meer geschoffeld, maar uitgemaaid. Het snoeien van beplantingen langs randen van paden is minimaal, alleen op basis van veiligheid. Financiën De beschikbare middelen voor het openbaar groen zijn voor 2020 € 353.483 (plantsoenen en gras). Werkelijke uitgaven waren € 356.065. Het negatief saldo is afgerond € 2.580. De beschikbare middelen voor bomen zijn € 77.950 en is er werkelijk uitgegeven € 81.029. Het negatief saldo is afgerond € 3.000. De uitgaven voor openbaar groen staan door de bezuinigingen flink onder druk. Er zijn keuzes gemaakt in de uitvoering, waarbij prioriteit aan veiligheid en het voorkomen van kapitaalvernietiging gegeven is. De bomen hebben minimaal onderhoud nodig om de veiligheid te garanderen, er is een uitbreiding geweest doordat bomen langs nieuwe fietspaden intensiever onderhouden moeten worden voor de veiligheid. En door stormschade zijn er extra kosten gemaakt.

GEBOUWEN Algemeen De gemeente heeft in het kader van de diverse taken onderstaande gebouwen in eigendom en beheer:  gemeentehuis  gemeentewerkplaats  parkeergarage Maldensteijn  windkorenmolen “Maasmolen” Nederasselt  windkorenmolen “Zeldenrustmolen” Overasselt  windkorenmolen “Joannusmolen” Heumen  Nederlands Hervormde Kerk Nederasselt  Nederlands Hervormde Kerk Overasselt GEMEENTEHUIS EN PARKEERGARAGE MALDENSTEIJN Algemeen Voor het beheer van het gemeentehuis en de parkeergarage hebben we ons gebaseerd op het meerjarenonderhoudsplan dat in 2020 is opgesteld, een plan met een doorkijk over 20 jaar. Per jaar staat gepland wat op grond van de conditiewaardering, voortkomend uit de bouwkundige inspectie en de theoretische levensduur, vervangen of gerepareerd dient te worden. Het gemeentehuis staat er nu ruim 20 jaar. Een aantal installaties kent een theoretische levensduur van 15 jaar, waardoor er sinds 2015 een groter aantal vervangingen gepland zijn dan in de voorgaande jaren. Per jaar wordt d.m.v. technisch onderzoek bepaald of de geplande vervanging op basis van theoretische levensduur ook daadwerkelijk nodig is. Het alternatief is een verantwoord uitstel. Hierdoor is er gepland onderhoud vaker doorgeschoven en is ook in 2020 opnieuw bepaald of dit noodzakelijk was. Daarbij hebben we rekening met het voornemen van een verbouwing van het gemeentehuis.

Groot onderhoud zoals vervanging vloerbedekking, luchtbehandelingssysteem, systeemplafonds en duurzaamheidsmaatregelen zijn uitgesteld tot nadere besluitvorming over het project Huisvesting gemeentehuis. In 2020 is het voornemen tot verbouwing afgeschaald naar het combineren van noodzakelijk onderhoud met het oplossen van knelpunten in het gebouw. Naast het jaarlijks reguliere onderhoud van het gebouw en de installaties is schilderwerk uitgevoerd. In de parkeergarage is regulier onderhoud gepleegd. Kwaliteitsnormen Voor het gemeentehuis en parkeergarage hanteren we de kwaliteitsnormen sober en adequaat. Financiën Op basis van de meerjaren-onderhoudsplannen is een voorziening gevormd waaraan jaarlijks € 54.069 wordt gedoteerd, waaruit het jaarlijks geplande groot onderhoud betaald wordt. In 2020 is hieruit € 16.000 besteed aan het schilderwerk.

Gemeente Heumen

69

Programmarekening 2020

GEMEENTEWERKPLAATS Algemeen In 2016 is een (MOP) Meerjaren OnderhoudsPlan opgesteld voor een periode van 10 jaar. Dit MOP wordt tweejaarlijks geactualiseerd. Kwaliteitsnormen Voor de gemeentewerkplaats hanteren we de kwaliteitsnormen sober en adequaat. Financiën Zoals hiervoor omschreven is in 2020 geen omvangrijke bedragen geïnvesteerd. Realisatie 2020 Eind 2019 zijn de voorbereidingen (o.a. aanpassingen in meterkast, plaatsen patchkast) getroffen voor de aanleg van glasvezel waardoor een directe verbinding met het gemeentehuis gerealiseerd kan worden. In 2020 is er een nieuwe Wifi installatie geplaatst. De verwachting was dat dit alles in het voorjaar van 2020 gerealiseerd zal zijn: door corona vertraging ontstaan en moet de patch voor de glasvezelverbinding met het gemeentehuis nog uitgevoerd worden, de voorbereidingen daarvoor zijn al wel getroffen, we zijn in afwachting van IRVN om deze patch uit te voeren. Verder zijn er in 2020 zonnepanelen op het dak van de werf geplaatst i.s.m. de energie coöperatie "EnergiekHeumen". De gemeente kan door te participeren in dit Postcoderoosproject de door haar betaalde energiebelasting terugvorderen wat opbrengst door dakverhuur genereren. De zonnepanelen zijn nog voor 31 december 2020 aangesloten en in werking gesteld zodat voor de subsidie in aanmerking gekomen kon worden. Stroomvoorziening en ruimte t.b.v.

laden van accu gereedschappen is gerealiseerd alsmede aanschaf van diverse accu gereedschappen welke in gebruik zijn. Verder is een bliksemafleider installatie geplaatst. ONDERHOUD MONUMENTALE MOLENS EN KERKEN Algemeen De gemeente beschikt over door de Monumentenwacht opgestelde onderhoudsplannen (Periodiek Instandhouding Plan, afgekort PIP) voor de kerkjes en de molens. Vanwege de indieningsvereisten voor het aanvragen van (rijks-)subsidie (BRIM = Besluit Rijkssubsidiëring Instandhouding Monumenten ), beslaan deze onderhoudsplannen een periode van 6 jaar. De huurders van de kerkjes en de vrijwillige molenaars worden betrokken bij de vaststelling van welk onderhoud het meest noodzakelijk is. Kwaliteitsnormen Voor het onderhoud aan de kerken geldt als kwaliteitscriterium dat er sprake moet zijn van een gecertificeerde restauratie-aannemer. Voor de molens geldt dat het onderhoud zodanig specialistisch is, dat dit alleen door een molenbouwer kan worden uitgevoerd. Financiën In 2019 is aan de molens en kerken in zijn totaliteit een budget toegekend van € 52.658-- (exploitatie 2020) . Hiervan is in 2020 € 46.614 uitgegeven, tevens is er gepland groot onderhoud aan kerken en molens voor een bedrag van € 26.853 uitgevoerd ten laste van de voorziening. Voor alle molens is in 2020 regulier onderhoud uitgevoerd, conform de onderhoudsplanning van de monumentenwacht.

Gemeente Heumen

70

Programmarekening 2020

.

RIOLERING

Algemeen Het water- en rioolbeleid is vastgelegd in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2018-2022 (vGRP). Het plan is tot stand gekomen in samenwerking met Beuningen, Druten, West Maas en Waal en Wijchen. Het product is 100% kostendekkend door de inkomsten via de rioolheffing en de baatbelasting. Kwaliteitsnormen In het vGRP 2018-2022 en hieruit voortvloeiend beleid zijn doelstellingen en kwaliteitsnormen vastgelegd waaraan de waterhuishouding, het rioolstelsel, de IBA’s, de watergangen (B- en C-watergangen), de retenties/wadi’s moeten voldoen. Financiën De totale opbrengsten en uitgaven van de post riolering zijn verantwoord in de paragraaf Lokale Heffingen. Dekking van de lasten vindt plaats via de belastingopbrengsten rioolrecht voor woningeigenaren. De totale kosten en opbrengsten voor water en riolering (inclusief de budgetten reiniging openbare ruimte en watergangen) komen neer op voordelig nadelig saldo van € 209.932 en dit voordelig saldo wordt als dotatie gestort in de voorziening riolering. WATERHUISHOUDING Algemeen Het beleid voor waterhuishouding is vastgelegd in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2018-2022 (vGRP). Het plan is tot stand gekomen in samenwerking met Beuningen, Druten, West Maas en Waal en Wijchen. Het product is 100% kostendekkend door de inkomsten via de rioolheffing en de baatbelasting.

Kwaliteitsnormen Voor het beheer zijn nog geen kwaliteitsnormen vastgesteld. Het onderhoud van de B-watergangen wordt door het Waterschap gecontroleerd en waar nodig van commentaar voorzien. Bij C-watergangen is onderhoud gericht op het voorkomen dat de watergang dichtgroeit. Financiën Voor de Waterhuishouding is er een positief saldo van € 12.056. Het voordeel op het product watergangen komt omdat er geen kosten zijn gemaakt voor samenwerken waterketen. De geplande kosten voor hitte- en koeltekaarten (project samen met de regiogemeenten) blijken achteraf geheel uit rijkssubsidies betaald te worden . De beide baggergebieden zijn in 2019 ingemeten en nut en noodzaak zijn in beeld gebracht. Hieruit bleek dat er minimaal gebaggerd zou moeten worden. Ook heeft het waterschap haar baggerplanning lopende het jaar aangepast zodat het baggergebied 2020 is verschoven naar 2022.

Gemeente Heumen

71

Programmarekening 2020

Gemeente Heumen

72

Programmarekening 2020

Paragraaf financiëring ALGEMEEN Inleiding In deze paragraaf financiering gaan we in op de interne en externe ontwikkelingen in 2020 m.b.t. de uitvoering van de treasuryfunctie en vervolgens op de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Aan het slot van deze paragraaf worden de financieringspositie, de leningenportefeuille en de portefeuille van de uitgezette gelden toegelicht. Het treasurybeheer is gericht op het minimaliseren van de gemeentelijke rentelasten op lange termijn. Voorwaarde hierbij is dat de rente- en overige financieringsrisico’s beheersbaar blijven. De treasury is belast met het verzekeren van een duurzame toegang van de gemeente tot de financiële markten en voor de permanente beschikbaarheid van bancaire diensten tegen minimale kosten. Tot treasury behoren de taakgebieden financiering, rentemanagement, portefeuillebeheer, saldo- en geldstroombeheer, betalingsverkeer, werkkapitaalbeheer en het onderhouden van bankrelaties. Conform het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) is de paragraaf financiering een vast onderdeel van de programmarekening. De informatie is hier en daar nogal financieel-technisch van aard. We hebben gepoogd de vaktermen zoveel mogelijk te vermijden en waar nodig lichten we ze toe. KADERS Gemeentelijke kaders De gemeentelijke kaders zijn vastgelegd in de Financiële Verordening Heumen 2016 en het Treasurystatuut.

Bij collegebesluit van 3 oktober 2017 is het Treasurystatuut herzien en aangepast aan de geldende wet- en regelgeving. Verplicht Schatkistbankieren voor decentrale overheden Het vanaf 10 december 2013 verplichte schatkistbankieren houdt in dat o.a. gemeenten en door hen opgerichte gemeenschappelijke regelingen al hun overtollige liquide middelen (‘beleggingen’) aanhouden bij het ministerie van Financiën en niet langer financiële geldmiddelen en vermogens bij private partijen buiten de schatkist aanhouden. De middelen die een decentrale overheid aanhoudt blijven beschikbaar voor de uitoefening van de publieke taak. Het principe van schatkistbankieren is dat publiek geld de schatkist niet eerder verlaat dan noodzakelijk is voor de uitvoering van de publieke taak. Wet Houdbare overheidsfinanciën De Wet Houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof), in werking getreden per 1 januari 2014, betreft de Nederlandse uitwerking van Europese afspraken ten aanzien van de overheidsfinanciën. De Europese begrotingsafspraken zijn gericht op het terugdringen van het nationale EMU-tekort tot onder de 3 procent. In de wet worden de afspraken vertaald naar nadere doelstellingen ten aanzien van de schuldomvang en het begrotingstekort van decentrale overheden. ONTWIKKELINGEN IN 2020 Rentetoerekening.

De commissie BBV heeft een notitie rente uitgebracht met voorschriften voor de wijze waarop rente wordt toegerekend aan de taakvelden. Via de omslagmethodiek wordt de rente op basis van de boekwaarde van de staat van activa toegerekend aan de taakvelden. Voor 2020 was dit percentage 0,21%. Voor de toerekening van de rente aan de grondexploitatie is een percentage van 2% gehanteerd.

Gemeente Heumen

73

Programmarekening 2020

Baten Rente grondexploitatie (C) Rente staat vaste activa rioleringen (C) Rente staat vaste activa inzameling (C) Rentebaten verstrekte geldleningen (B) Rentebaten projectfinanciering (C) Rente toe te rekenen aan taakvelden via omslag (E) Totaal

Bedrag 29.702 147.349 6.758 399.635

Lasten Rente langlopende leningen (A) Rente en kosten betalingsverkeer (A)

Bedrag -631.346 -10.479

Totaal Renteresultaat

-641.825 14.237

19.281 53.337 656.062

Schema Rentetoerekening jaarrekening 2020

A B

C

De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten

-641.825 +399.635

Saldo rentelasten en rentebaten

-242.190

De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffend taakveld moet worden toegerekend:  Riolering  Erfpachtproject Werklandschap

29.702

147.349 19.281

 

6.758

Glas- papiercontainers

203.090 Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

39.100

D1 D2

Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

0 0 39.100

E*

Aan taakvelden toe te rekenen rente via renteomslag

53.337

F

Positief renteresultaat op het taakveld treasury

14.237

In maart 2019 is het ontstane financieringstekort opgelost met het afsluiten van een tweetal vaste geldleningen. Door het afsluiten van kasgeldleningen met negatieve renten voor de periode april/juli en oktober/december 2020 zijn de in 2020 ontstane financieringstekorten tijdelijk opgelost kunnen worden. In het tweede kwartaal 2021 zal naar verwachting een vast geldlening aangetrokken moeten worden. Renteontwikkelingen In 2020 was nog steeds sprake van extreem lage rentetarieven op de geld- en kapitaalmarkt. Door het aantrekken van kasgeldleningen met een negatieve rente is het renteresultaat t.o.v. het verwachte resultaat in de begroting positief beïnvloed. In de begroting was voor het verwachte financieringstekort nog uitgegaan van een rente van 2%. De rente die in het kader van het schatkistbankieren aan decentrale overheden werd vergoed voor het aanhouden van tegoeden bleef onveranderd 0%.

Gemeente Heumen

74

Programmarekening 2020

Risicobeheer Bij de start van het verslagjaar was er een financieringsoverschot van € 1.6 miljoen. Op basis van de voorgenomen investeringen (o.a. nieuwbouw Vuurvogel) was de verwachting dat er begin 2020 een financieringstekort zou gaan optreden van € 3 miljoen. Dit verwachte financieringstekort van € 3 miljoen is eind oktober ontstaan en opgelost door het aantrekken van een kasgeldlening van € 3 miljoen. FINANCIERING Kasgeldlimiet Het risico behorend bij korte financiering wordt uitgedrukt in de kasgeldlimiet. Hiertoe behoren alle kortlopende 1 financieringen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar. Doel van de kasgeldlimiet is om de directe gevolgen van een snelle rentestijging te beperken op de korte schuld, bedoeld voor financiering van de lopende uitgaven. De limiet is gekoppeld aan het begrotingstotaal aan lasten (excl. de stortingen in de reserves). De kasgeldlimiet (8,5%) wordt volgens de wet FiDo bepaald op basis van de gemeentebegroting. Voor 2020 bedroeg het begrotingstotaal van de gemeente Heumen, als basis voor de berekening van de kasgeldlimiet € 40,3 miljoen. De kasgeldlimiet blijkt uit onderstaande opstelling: Kasgeldlimiet in 2020

2020

Omvang begroting per 1 januari 2020 (=grondslag) Toegestane kasgeldlimiet  in procenten van de grondslag)

40.272.355



8,5%

in bedrag

3.423.150

Vanwege de liquiditeitspositie was het eind oktober 2020 noodzakelijk korte financieringsmiddelen te gaan aan te trekken. Het liquiditeitstekort is opgelost met het aantrekken van een kasgeldlening van € 3 miljoen. In de loop van 2021 zal een vaste geldlening aangetrokken moeten worden. Renterisiconorm De begrenzing van de renterisico's op de gemeentelijke langlopende geldleningenportefeuille (zowel opgenomen als uitgezet) vindt plaats door het vaststellen van een renterisiconorm. Van een renterisico is sprake indien er onzekerheid bestaat over toekomstige renteniveaus. Deze situatie doet zich op de volgende momenten voor:  Bij variabel rentende leningen;  Indien een toekomstige financieringsbehoefte nog niet is afgedekt;  Bij naderende renteaanpassingen van leningen. Het doel van de renterisiconorm is om overmatige afhankelijkheid in één bepaald jaar te voorkomen, één en ander ter bescherming van de gemeentelijke financiële positie. Met deze norm bevordert de wet FiDo een solide financieringswijze bij openbare lichamen. De wet beoogt hiermee een bijdrage te leveren aan de uitstekende kredietwaardigheid van openbare lichamen op de kapitaalmarkt. De norm is bedoeld om het renterisico van de lopende leningenportefeuille (vaste schuld) in beeld te brengen. Uitgangspunt bij het bepalen hiervan is de financieringsbehoefte van het betreffende jaar.

Verder wordt hiermee bedoeld het bedrag aan vreemd vermogen waarover in de toekomst een hogere dan wel lagere rente moet worden betaald dan bestuurlijk wenselijk wordt geacht. In feite is het een kengetal waarmee wordt aangegeven hoeveel risico de gemeente loopt bij renteschommelingen. Het percentage is door de minister vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal. Dit betekent dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal.

1

Het tijdsinterval gedurende de looptijd van een lening, waarin op basis van de leningvoorwaarden sprake is van een door de verstrekker van de lening niet beïnvloedbare constante rentevergoeding.

Gemeente Heumen

75

Programmarekening 2020

Renterisiconorm

Raming 2020

Begrotingstotaal (excl. rekeningresultaat 2020) Het vastgestelde percentage Renterisiconorm

Werkelijk 2020

40.272.355 20% 8.054.471

42.600.113 20% 8.520.023

Toetsing renterisico Heumen aan norm 4 Renteherziening 5a aflossingen 5b ontvangen aflossingen 6 Renterisico op vaste schuld o/g [4+5]

0 -1.735.000 621.202 -1.113.798

0 -1.735.000 +1.837.117 714.845

Ruimte (+) onder renterisiconorm [3-6]

6.940.673

9.234.868

1 2 3

Uit bovenstaande opstelling blijkt dat de gemeente ruimschoots binnen de risiconorm is gebleven. GELDLENINGEN Leningen O/G De huidige leningenportefeuille o/g (opgenomen gelden) van de gemeente Heumen heeft een gemiddelde looptijd van 11,7 jaar en kent een gemiddelde rentevoet van 2,21%. Dit betreft het rentepercentage dat gemiddeld genomen moet worden betaald over het restant van de uitstaande opgenomen geldleningen. Per 31 december 2020 is de leningenportefeuille o/g € 22,6 miljoen groot. Hiervan is afgerond € 6,2 miljoen weer tegen gelijke rente- en aflossingscondities aan Oosterpoort Wooncombinatie uitgeleend in het kader van een woningbouwproject en huisvesting onderwijs (Brede School Malden). Specificatie vaste geldleningen o/g

Jaar laatste aflossing

Rente voet

Weging in portefeuille

BNG nr. 40.0099940 BNG nr. 40.0099941 NWB nr. 1-23583 NWB nr. 1-27191 BNG nr. 40.112721 BNG nr. 40.112720 BNG kasgeldlening 27 okt 2020- 27 jan. 2021 Subtotaal vaste geldleningen NWB nr. 1-26377 t.b.v. huisvesting onderwijs Brede School Totaal-generaal

2020 2026 2027 2031 2044 2034 2021

3,840% 4,260% 4,410% 3,920% 0,970% 0,620% -0,15%

1% 8% 9% 26% 45% 11%

2049

3,895%

100%

Stand per 31 december 2020 0 1.200.000 1.400.000 4.200.000 7.680.000 1.866.667 3.000.000 19.346.667 6.235.000 25.581.667

De bovenvermelde leningen kennen geen tussentijdse renteaanpassingen en vervroegde of gedeeltelijke aflossing is niet toegestaan. Lening NWB – nr. 1-27191; Dit betreft een indertijd afgesloten basisrentelening met een basisrente van 3,87%, vermeerderd met een kredietopslag per 6 april 2020 van 5 basispunten, waardoor de rente voor een jaar op 3,92% blijft. De eerstvolgende herzieningsdatum van de kredietopslag vindt plaats op 6 april 2021. Lening NWB – nr. 1-26377; Ten behoeve van de financiering van de bouw van een nieuwe Brede school te Malden is per 1 december 2009 een 40-jarige lineaire lening ter grootte van € 8,6 miljoen aangetrokken. Deze geldlening is gelijktijdig één op één doorverstrekt aan de opdrachtgever, voor de bouw van een brede school met parkeergarage door Oosterpoort Projectontwikkeling B.V. Als extra zekerheid voor de gemeente als schuldeiser, is door Oosterpoort als hypotheekgever het recht van hypotheek en pandrecht op het onderpand verleend. Per 1 december 2019 is van deze lening, met een basisrente van 3,865%, de kredietopslag voor een jaar herzien en vastgelegd op 3 basispunten, ofwel 0,03%. In totaal komt de rentevoet hiermee uit op 3,895%. De kredietopslag geldt tot de herzieningsdatum, te weten 1 december 2020. Per 1 december 2020 is de kredietopslag voor 1 jaar vastgesteld op 0,14%.

De bestaande geldleningenportefeuille kent geen leningen meer die in aanmerking komen voor vervroegde aflossing.

Gemeente Heumen

76

Programmarekening 2020

Gewaarborgde geldleningen Bij deze geldleningen staat de gemeente borg voor leningen die door natuurlijke- en rechtspersonen zijn aangetrokken. Het risico voor de gemeente speelt in het geval dat deze instellingen hun verplichtingen tegenover de geldverstrekker niet nakomen. Voor de leningen aan de woningbouwcorporaties is een overeenkomst gesloten met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Alleen als het waarborgfonds niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, kan de gemeente worden aangesproken voor betaling van rente en hoofdsom. Geldnemer

Restant lening per 31 dec. 2020

Borgstelling per 31 dec. 2020

30.781 38.341.000 510.511 46.822.866

30.781 9.585.250 255.255 9.871.286

Accordeonmuseum Tertiaire achtervang Oosterpoort Wooncombinatie Woninghypotheken 50% -(via banken, verzekeringsmij. en pensioenfondsen) Totaal

Heumen heeft in 1995 het verstrekken van gemeentegarantie (Nationale Hypotheekgarantie) aan particulieren ondergebracht bij de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WSW) en hierbij een achtervangpositie ingenomen. Dit betekent dat wanneer niet aan de hypothecaire verplichtingen door de geldnemer wordt voldaan, de gemeente uiteindelijk aangesproken zou kunnen worden. Dit is in feite een theoretische kans, aangezien eerst het vermogen van de geldnemer (incl. woning) en het WSW worden aangesproken.

berekening EMU-saldo jaarrekening 2020 Omschrijving (bedragen x € 1.000) 1 +2 +3 -4

+5

+6

-7 +8 -9

-10

+11

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c) Afschrijvingen ten laste van de exploitatie Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4 Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan) Baten bouwgrondexploitatie: Baten voor zover transacties niet op exploitatie verantwoord Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties met derden betreffen Lasten i.v.m. transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten Verkoop van effecten: a. Gaat u effecten verkopen? (ja/nee) b. Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie?

Berekend EMU-saldo

Gemeente Heumen

77

2019 werkelijk

2020 werkelijk

2021 raming

-822

6

-1460

725

1.230

1.384

1.376

1.649

827

9.337

5.880

4.583

522

943

807

1.989

551

100

897

807

1.245

Nee

Nee

Nee

-7.488

-4.194

-5.784

Programmarekening 2020

Gemeente Heumen

78

Programmarekening 2020

Paragraaf bedrijfsvoering INLEIDING Bedrijfsvoering betreft de sturing en beheersing van de ondersteunende processen binnen de organisatie. Op grond van artikel 14 van het Besluit begroting en verantwoording gemeenten (Bbv) informeert het college de raad door middel van de paragraaf bedrijfsvoering over de ontwikkelingen op het terrein van de bedrijfsvoering. De paragraaf bedrijfsvoering is uitgesplitst in de volgende onderdelen:  Organisatie  Beleidscontrole en P&C-cyclus  Personeel  Communicatie  Juridische kwaliteitszorg  Informatisering en automatisering  Huisvesting In programma 3 "Bestuur en organisatie" komen de onderwerpen organisatie, personeel, communicatie en huisvesting ook aan de orde en gaan we in op de resultaten die zijn behaald bij de voorgenomen doelstellingen. ORGANISATIE Voor deze collegeperiode hebben we gekozen voor een themagerichte werkwijze. De volgende uitgangspunten staan centraal: participatie binnen de kaders van de raad, aansluiten op burgerkracht en een integrale, opgavegerichte aanpak. Voor onze inwoners en partners zijn wij allemaal één gemeente; we vinden het belangrijk dat gemeenteraad, college en organisatie goed op elkaar afgestemd werken. We investeren samen in onze rollen en in een duidelijke rolneming. We kiezen voor een procesgerichte benadering.

In 2020 is de organisatiestrategie 2019-2022 voortgezet; "in verbinding ontwikkelen". In deze strategie staat welke beweging we willen maken om met de organisatie bij maatschappelijke en bestuurlijke ontwikkelingen goed te blijven aansluiten. De kern is dat we vanuit een open en lerende houding samenwerken, sturen en coördineren. Covid19 heeft in 2020 een grote impact gehad op de ontwikkeling van de organisatie; college en medewerkers werkten vooral thuis, de dienstverlening aan inwoners werd aangepast en er werd meer gevraagd van de vaardigheden in het digitaal werken. Er was daarnaast vanuit het management extra aandacht voor de verbindingen in de organisatie, voor sturing, samenwerking en communicatie en voor de ondersteuning van en duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Met de komst van de nieuwe griffier is in 2020 gestart met de verbetering van de processen voor een goede afstemming tussen raad, college en organisatie. In 2020 is verder gewerkt aan een nieuwe strategische visie en de eerste contouren van de algemene koers zijn geformuleerd. Dit loopt door in 2021; de visie zal worden vertaald naar de betekenis voor de organisatie. Als gemeentelijke organisatie wilden we ook onder de omstandigheden van corona een goede kwaliteit van dienstverlening bieden aan onze inwoners. We werken samen met en voor onze omgeving.

Hiertoe hebben we ingespeeld op de plotseling veranderde omgeving/situatie. Dit vraagt van bestuur en medewerkers een reflectieve en communicatieve manier van werken. Om op een steeds veranderende omgeving goed in te kunnen spelen vinden we het van belang om als een lerende organisatie in ontwikkeling te blijven.

Gemeente Heumen

79

Programmarekening 2020

BELEIDSCONTROLING EN P&C-CYCLUS Maandrapportages In 2020 zijn weer maandelijks de rapportages opgesteld, elk bestaande uit een financiële rapportage en een overzicht van kengetallen. De budgettaire gevolgen van de maandrapportages zijn vastgelegd in twee raadsbesluiten. De eerste betreft de periode januari t/m juni 2020 en de tweede betreft de periode juli t/m oktober 2020. In de raadsvergaderingen van 24 september 2020 en 17 december 2020 zijn deze raadsvoorstellen door de raad vastgesteld. Impact Covid-19 op control en P&C-cyclus In 2020 heeft de Covid-19 pandemie ook invloed gehad op control. De gemeente heeft uitvoering gegeven aan de Tijdelijke Overbruggingskrediet Zelfstandige Ondernemers (TOZO) regeling. Deze regeling is vanuit het Rijk geïnitieerd, maar gemeenten hebben de middelen ontvangen om er uitvoering aan te geven. Aangezien er veel middelen omgaan in de verschillende TOZO-regelingen is er in 2020 een Verbijzonderde Interne Controle (VIC) uitgevoerd op de TOZO-regeling, waarbij vast is gesteld dat de verstrekte middelen juist en volledig zijn verantwoord en de regeling conform de wettelijke kaders is uitgevoerd. PERSONEEL De gemeente Heumen wil een aantrekkelijke werkgever zijn. De voor de organisatie gewenste ontwikkelingen zoals genoemd onder het kopje organisatie, vertalen we door in het personeelsbeleid van de gemeente Heumen.

Voor 2020 formuleerden we in de begroting de volgende accenten: Ontwikkeling van medewerkers: we werken o.a. verder aan versterken van verbinding, aan communicatievaardigheden en de kerncompetenties samenwerken, politiek bestuurlijke sensitiviteit en ontwikkelingsgerichtheid. Duurzame inzetbaarheid: we bevorderen dat medewerkers gezond en gemotiveerd blijven en beschikken over goede kennis en vaardigheden. Op basis van onze risico-inventarisatie wordt in 2020 uitvoering gegeven aan het plan van aanpak. Uniformering rechtspositie ambtenaren: in 2020 gaat de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) in. In 2019 is dit voorbereid en de uitvoering loopt door in 2020.

Invloed van Covid19

2020 is een heel ander jaar geworden dan we hadden verwacht. Door Covid19 hebben medewerkers veel thuis gewerkt en vond communicatie, overleg en samenwerking veelal plaats via computer en telefoon. Medewerkers hebben zich ontwikkeld in digitale vaardigheden, zodat zij vanuit huis de meeste werkzaamheden konden verrichten. De werkgever heeft het thuiswerken ondersteund: medewerkers konden middelen van kantoor mee naar huis nemen, bij individuele medewerkers is naar hun thuiswerksituatie gekeken, er is geluisterd naar medewerkers en waardering getoond voor wat medewerkers hebben gepresteerd in lastige omstandigheden. Veel opleidingen konden niet doorgaan, er kwamen wel online trainingen en workshops voor in de plaats maar dit was later en ook een stuk minder dan wat we ons in het opleidingsplan hadden voorgenomen. Het opleidingsbudget, dat we in de afgelopen jaren steeds vrijwel volledig hebben benut is in 2020 slechts voor de helft uitgegeven. De werkzaamheden in het kader van de Wnra zijn begin 2020 afgerond; dit heeft erin geresulteerd dat alle medewerkers hun arbeidsovereenkomsten probleemloos hebben getekend en dat er een compleet personeelshandboek beschikbaar is waarin alle (geactualiseerde) regelingen te vinden zijn.

Formatie

In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van de formatie weergegeven. Formatie

Werkelijk 2018

Totaal¹

Fte 108,03

Werkelijk 2019

Raming 2020

Werkelijk 2020

Fte 109,20

Fte 110,83

Fte 108,64

¹ Dit is de vaste formatie, stand van zaken per eind van het betreffende jaar.

De omvang van de formatie is altijd enigszins in beweging. Verschuivingen kunnen worden veroorzaakt door o.a. bezuinigingen, verplaatsing naar samenwerkingsverbanden, toename van formatie voor nieuwe taken en wijzigingen in functies en formatie. Bij de begroting 2020 hielden we voor de formatie rekening met de nieuw toegekende formatie van 0,5 FTE op basis van de kadernota (vastgesteld in juni 2019), voor ondermijning en suwinet. Dit is uiteindelijk 0,33 FTE geworden Daarna is er in 2020 uitbreiding geweest voor zaakgericht werken (0,50 fte), accounthouderschap ODRN (0,22 fte), adresonderzoek ondermijning (0,22 fte), 0,39 fte voor OR-leden (was voorheen geboekt als flexibele formatie) en gegevens en procesbeheer geografische informatie (0,5 fte informatiebeleidsplan).

Gemeente Heumen

80

Programmarekening 2020

Personeelsbudget

In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van het personeelsbudget (P-budget) weergegeven: P-budget

Werkelijk 2018

Werkelijk 2019

totaal (€)

7.559.405

7.976.300

Raming 2020 8.262.137

Werkelijk 2020 8.433.998

Het P-budget bestaat uit salariskosten (salarissen, sociale lasten, tussentijdse cao-verhogingen) en bijkomende kosten (zoals onkostenvergoedingen, gebarenbudget). Ook zijn de kosten voor inlening meegenomen, in verband met tijdelijke invulling van vaste formatie. Ook vindt er zonodig vervanging plaats bij langdurige ziekte. *De raming die in de begroting 2020 is opgenomen, bedraagt € 8.262.137. Dat dit bedrag lager is dan de werkelijke besteding heeft te maken met het proces van de begroting, waarbij de salarisstaat als basis voor de begroting al vroeg in het begrotingsproces (2e kwartaal 2019) wordt opgesteld met de dan aanwezige informatie. Daarna zijn de stelpost ziektevervanging en de onttrekking aan de bestemmingsreserve digitalisering bouwdossiers toegevoegd aan het personeelsbudget en is er o.a. extra formatie toegekend (zie onder ‘formatie’). Verder is er in 2020 extra inhuur geweest, in verband met corona. Deze inhuur kon worden gedekt uit coronagelden die de gemeente heeft ontvangen. Over 2020 bestaat 10% van het totale personeelsbudget uit de inzet van tijdelijke medewerkers (inhuur). Dit is lager dan het percentage aan inhuur over de jaren 2017, 2018 en 2019 (ruim 12%). De grootste oorzaak voor afname van de inhuur is dat meer vacatureruimte vast is ingevuld gedurende 2020. COMMUNICATIE

Interne communicatie

Met interne communicatie dragen we er zorg voor dat medewerkers op de hoogte zijn van de bestuurlijke keuzes en van ontwikkelingen in de organisatie. Ook vinden we het van belang dat medewerkers hun inbreng kunnen hebben in de organisatie. Goede interne communicatie leidt tot betere samenwerking en ondersteunt tevens de externe communicatie. In 2020 hebben we vorm gegeven aan de interne communicatie door over relevante informatie uit de organisatie en de MT-vergadering te communiceren op intranet en in met name (digitaal)afdelingsoverleg en teamoverleg. Medewerkers konden ook zelf hun inbreng leveren in de diverse werkoverleggen en individueel in werk- en ontwikkelgesprekken.

externe communicatie

De externe communicatie ondersteunt de beleidsdoelstellingen van de gemeente. Communicatie draagt voor een belangrijk deel bij aan het kenbaar en zichtbaar maken van de rol van de gemeentelijke overheid, zoals ook beschreven onder het kopje organisatie in deze paragraaf. Participatie en communicatie gaan hand in hand. Dit vraagt van de hele organisatie om meer en meer naar buiten te treden en contact te maken op een open en voor alle inwoners toegankelijke wijze. We ontwikkelden in 2020 onze communicatie door middel van o.a. vernieuwing van de website en extra inzet op digitale communicatiemiddelen als de digitale nieuwsbrief en het digitale platform 'Heumen praat mee'. Op het gebied van evenementen en representatie was 2020 een sober jaar als gevolg van corona. In programma 3 is de ontwikkeling van de communicatie in 2020 nader toegelicht. JURIDISCHE KWALITEITSZORG Jaarlijkse werkzaamheden De meeste activiteiten die zijn uitgevoerd in 2020 in het kader van de juridische kwaliteitszorg zijn reguliere werkzaamheden. Wekelijks zijn de collegeadviezen op hun juridische merites beoordeeld. Bestuur en medewerkers zijn ondersteund door de jurist algemene juridische zaken en de juridisch controller. Een aantal ondersteuningsvragen hebben veel inzet gevraagd vanuit juridische zaken.

Denk hierbij aan de advisering rondom de procedure bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM) over het sportcentrum Malden. Ook in regionaal verband heeft juridische zaken zich ingezet zoals bij het aanpassen van gemeenschappelijke regeling de Groene Metropoolregio. In 2019 zijn we afgestapt van het periodiek intern juridisch vakberaad. Daarvoor in de plaats is er een toegankelijke cursus ontwikkeld op het gebied van de Gemeentewet en de Algemene wet bestuursrecht. Deze cursus heeft tweemaal, net voor de coronacrisis, plaatsgevonden en is goed in de organisatie geland. Gelet op deze positieve ervaring is het voornemen ontstaan om deze cursus jaarlijks aan met name nieuwe medewerkers aan te bieden.

Gemeente Heumen

81

Programmarekening 2020

Openbare bekendmakingen (Decentrale Regelgeving en Officiële Publicaties (DROP)) In 2020 heeft de gemeenteraad, evenals in andere jaren, verordeningen vastgesteld. Deze zijn bekendgemaakt zodat zij juridisch bindend zijn; gemeentelijke regelgeving dient voor een ieder toegankelijk te zijn. Hiervoor zijn vanuit de Rijksoverheid verschillende (verplichte) databanken in het leven geroepen die door onze eigen organisatie worden gevuld en juridisch gecheckt. De Wet elektronische publicaties, die met ingang van 1 juli 2021 in werking treedt, heeft als doel om te komen tot één digitaal platform voor officiële publicaties. Concreet houdt dit in dat ook de beleidsregels én de ter inzagelegging van voorgenomen besluiten te vinden zijn via de website van de Rijksoverheid https://www.officielebekendmakingen.nl/ . In 2020 hebben wij stappen gezet om dit in het werkproces te verankeren. Contractbeheer In 2019 zijn we overgestapt van DMS Corsa naar het zaaksysteem Djuma. Dit heeft nogal consequenties gehad voor de registratie en het beheer van onze contracten. In 2019 is, samen met onze nieuwe inkoopadviseur, opnieuw gekeken naar onder andere de processen rondom inkoop en het beheer van contracten. Die zijn aan de slag gegaan met de implementatie daarvan en de inbedding in de organisatie. Dit proces is in 2020 afgerond.

Kwaliteitsaudit collegevoorstellen Sinds 2018 houden de controller bedrijfsvoering en de juridische controller elk jaar een audit om de (juridische) kwaliteit van de collegevoorstellen in de organisatie te verbeteren. Daarbij wordt vooral gekeken naar de integraliteit, rechtmatigheid, formulering en volledigheid van de collegevoorstellen en de raadsvoorstellen. De bevindingen, die met het management worden besproken, richten zich vooral op de rol van de verschillende deelnemers aan het proces van bestuurlijk besluitvorming. INFORMATISERING EN AUTOMATISERING Digitalisering In 2020 is het informatiebeleidsplan, Digitale agenda 2020-2024, vastgesteld waarin de realistische en gezonde ambitie en visie van de gemeente Heumen op het gebied van informatievoorziening uiteen is gezet. In dit plan is aan de hand van haalbare doelen, duidelijke kaders en een overzicht in projecten activiteiten en structuur gebracht in het organiseren van ICT. De laatste jaren is vanuit het Rijk stevig ingezet op de verbetering van overheidsdienstverlening aan inwoners en bedrijven. Gemeenten spelen daarin een primaire rol. Voorbeelden zijn de ontwikkelingen in het sociaal domein en ruimtelijk domein (Omgevingswet) en de invoering van het stelsel van basisregistraties. Het Rijk stelt hoge eisen aan digitale dienstverlening en verankert die steeds meer in wet- en regelgeving.

De Digitale agenda van het Rijk en programma ’’Samen Organiseren’’ zijn hierbij belangrijke landelijk uitgangspunten waarin de belangrijkste onderwerpen op het gebied van digitalisering bij de gemeente in kaart is gebracht, waarbij de VNG projecten faciliteert in een collectieve aanpak voor gemeenten. Samen met het samenwerkingsverband ICT Rijk van Nijmegen (iRvN), passen we zoveel mogelijk standaarden toe en maken gebruik van landelijke generieke voorzieningen om zo zorg te dragen voor veilige en betrouwbare ICTvoorzieningen. In 2020 hebben we samen ingezet op de facilitering van het thuiswerken, mede aangemoedigd door de Corona maatregelen, onder andere door het stimuleren van plaats-onafhankelijk werken en het gebruik maken van Microsoft Teams. Ontwikkelingen Het afgelopen jaar hebben we door middel van de aanschaf van nieuwe software en afstemming met de ODRN ons voorbereid op de informatievoorziening met betrekking tot de toekomstige omgevingswet, het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Het DSO ondersteunt de informatie-uitwisseling met ketenpartners, maar ook de processen voor planvorming, vergunningverlening, toezicht en handhaving bij de overheid.

Ook is er in 2020 overgegaan op een vernieuwde applicatie voor het beheer van adressen en gebouwen, waarbij ook voldaan werd aan de wettelijke verandering BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen) 2.0, en is een nieuw beheersysteem voor de openbare ruimte aangeschaft. Om de informatievoorziening en dienstverlening op een hoger niveau te brengen is er ook het afgelopen jaar in geïnvesteerd om aan de hand van ons zaaksysteem de dienstverlening te verhogen. Door op één centraal punt de informatie te bewaren en te ontsluiten kunnen inwoners en ketenpartners beter geholpen worden.

Gemeente Heumen

82

Programmarekening 2020

Informatiebeveiliging en privacy De gemeente wil een betrouwbare partner zijn voor haar inwoners, bedrijven en andere partners. Daar hoort bij dat we zorgvuldig omgaan met gegevens van inwoners en organisaties. Om te voorkomen dat vertrouwelijke informatie in verkeerde handen valt is continu aandacht nodig voor de beveiliging van informatie en het gebruik van persoonsgegevens. Informatiebeveiliging 2020 was voor Heumen op het gebied van informatiebeveiliging en privacy een jaar van verandering en vooruitgang. De BIG is in 2020 vervangen door de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Vanaf 2020 is de Informatiebeveiligingstoets van ENSIA gebaseerd op de BIO. Er is in 2020 nieuw informatiebeveiligingsbeleid vastgesteld en er is een nieuwe bezetting gekomen op de functies van CISO (Chief Information Security Officer) en FG (Functionaris Gegevensbescherming). Ook werkt de gemeente Heumen op dit onderwerp vanaf 2020 volgens de PDCA-cyclus, waarbij jaarlijks een actieplan wordt opgesteld om naleving van de normenkaders AVG en BIO te verbeteren. Over de voortgang en resultaten van jaarplannen wordt ook gerapporteerd.

Daarnaast wordt er gewerkt aan de bewustwording van medewerkers en wordt er regionaal op ingezet om in samenwerking met iRvN en de deelnemende gemeenten onze ICT-infrastructuur zo veilig mogelijk te maken en te houden en worden er ook regionale procedures ontwikkeld zoals een regionale incidentmanagementprocedure.

ENSIA Met deze paragraaf verantwoordt het college zich aan de gemeenteraad over informatiebeveiliging in de brede zin (‘horizontale verantwoording’). Verantwoording gebeurt sinds 2017 door middel van de Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSlA) systematiek, waaronder ook de verticale verantwoording naar toezichthouders. Gemeenten verantwoorden zich via deze systematiek elk jaar over de kwaliteit van informatieveiligheid van diverse informatiesystemen. Voor Suwinet en DigiD is op basis van de zelfevaluatie binnen ENSIA en de normenkaders die gelden voor Suwinet en DigiD een collegeverklaring opgesteld. Hierin verklaart het College dat de gemeente Heumen succesvol getoetst is op de ruim 500 normen op het gebied van informatiebeveiliging. In de collegeverklaring is echter ook opgenomen dat de gemeente Heumen op één norm na voldoet aan het normenkader voor Suwinet. Deze norm heeft betrekking op de (regionale) aansluiting voor het Instituut Bijzonder Onderzoek welke is belegd bij de gemeente Wijchen. De gemeente Wijchen stelt als centrumgemeente van het Instituut Bijzonder Onderzoek een verbeterplan op. Privacy (AVG) In 2020 is er conform PDCA (Plan Do Check Act)-cyclus gewerkt aan het implementeren, borgen en controleren van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) in de ambtelijke en bestuurlijke organisatie.

Onder meer is in 2020 het privacybeleid vernieuwd en door u eind september vastgesteld. Er zijn procedures opgesteld en vastgesteld, onder andere voor het aangaan van verwerkersovereenkomsten, het uitvoeren van Wobverzoeken, het doen van risicoanalyses en het behandelen van datalekken en beveiligingsincidenten. Naast het opstellen van beleid en procedures is er ook gewerkt aan het borgen en het vergroten van privacybewustzijn in de organisatie. Ten slotte is er over 2020 ook een officiële AVG-meting door de functionaris gegevensbescherming (FG) gedaan. Hierin is het AVG normenkader van de Vereniging Nederlandse Gemeenten getoetst. Deze FG-rapportage, en het advies dat daaruit voortkomt, is de basis voor het reeds opgestelde jaarplan van 2021. In 2020 zijn er vier datalekken gemeld. In alle gevallen ging het om een brief of e-mail die per ongeluk naar de verkeerde ontvanger was verstuurd. De lekken zijn allemaal gedicht en afgehandeld conform ons privacybeleid. HUISVESTING project huisvesting: In 2020 is op basis van een interactief proces met betrokkenen door een architect een voorlopig ontwerp opgeleverd in de vorm van een vlekkenplan met een kostenraming. Tegelijkertijd heeft de nieuwe coalitie besloten het project huisvesting te stoppen en groot onderhoud aan het gebouw te combineren met het oplossen van knelpunten m.b.t.