Bijlage I Programmabegroting 2026
Tekst van het document
GemeGemeente Heumen Gemeente Heumen
Programmabegroting 2026
Gemeente Heumen - Provincie Gelderland
PROGRAMMABEGROTING 2026
Bezoekadres: Gemeentehuis Kerkplein 6 6581 AC MALDEN Correspondentieadres: Postbus 200 6580 AZ MALDEN Telefoon: Fax: Internet : Email:
024-3588300 024-3581086 www.heumen.nl heumen@heumen.nl
Gemeente Heumen
2
Programmabegroting 2026
Inhoud
Inhoud ...............................................................................................................................................................3 Algemeen........................................................................................................................................................5 Aanbiedingsbrief ..........................................................................................................................................6 Begroting in één oogopslag ...........................................................................................................................9 Vergelijkingsoverzicht gemeentelijke belastingen ..........................................................................................11 Leeswijzer programmabegroting ..................................................................................................................13 Beleidsbegroting ...............................................................................................................................................15 Programma 1 Sociale leefomgeving .................................................................................................................17 Programma 2 Fysieke leefomgeving ................................................................................................................25 Programma 3
Bestuur en organisatie ...............................................................................................................32 Paragrafen........................................................................................................................................................39 Paragraaf lokale heffingen ..............................................................................................................................41 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheer ...............................................................................................49 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ...........................................................................................................53 Paragraaf financiering ....................................................................................................................................71 Paragraaf bedrijfsvoering ...............................................................................................................................79 Paragraaf grondbeleid ....................................................................................................................................83 Paragraaf verbonden partijen .........................................................................................................................87 Paragraaf Wet open overheid
.........................................................................................................................93 Financiële begroting ..........................................................................................................................................95 Verloopoverzicht programmabegroting 2026 ....................................................................................................96 Financiële kaders en uitgangspunten .............................................................................................................100 Geprognosticeerde balans.............................................................................................................................106 Staat Reserves en Voorzieningen...................................................................................................................107 Staat Vaste Activa 2026 ................................................................................................................................109 BIJLAGEN PROGRAMMABEGROTING .................................................................................................................111 Bijlage 1 Beleidskaders per programma .........................................................................................................113 Bijlage 2 Beleidsindicatoren per programma
...................................................................................................119 Bijlage 3 Tabel Weerstandsvermogen ............................................................................................................125 Bijlage 4 Algemene uitkering .........................................................................................................................131 Bijlage 5 Gemeentelijke tarieven ...................................................................................................................133 Bijlage 6 Subsidies .......................................................................................................................................135 Bijlage 7 Meerjaren onderhoudsplannen ........................................................................................................137 Bijlage 8 Lijst afkortingen .............................................................................................................................161 Bijlage 9 Concept raadsbesluit ......................................................................................................................165
Gemeente Heumen
3
Programmabegroting 2026
Gemeente Heumen
4
Programmabegroting 2026
Algemeen
Gemeente Heumen
5
Programmabegroting 2026
Aanbiedingsbrief
Algemeen Beste lezer, Het college biedt u de laatste programmabegroting van deze raadsperiode aan. De programmabegroting voor 2026, met een vooruitblik tot en met 2029, is meerjarig financieel in balans. Met deze begroting gaan we de laatste fase in van deze bestuursperiode. Samen met de raad, inwoners en partners hebben we gewerkt aan een gemeente waar iedereen mee kan doen. Een gemeente die duurzaam en veilig is. Deze begroting geeft richting voor de toekomst. We krijgen te maken met belangrijke onderwerpen zoals ruimtegebruik, zorgaanbestedingen, woningbouw, de opvang van nieuwkomers en verbouwing van het gemeentehuis. Ook de landelijke politiek verandert, wat invloed heeft op ons bestuur. In maart 2026 gaan we naar de stembus om onze nieuwe Heumense gemeenteraad te kiezen. Deze ontwikkelingen vragen om keuzes, maar ook om financiële flexibiliteit. Daarom maken we in deze begroting ruimte voor onderhoudsplannen, versterking van maatschappelijk werk, de aanleg van kunstgrasvelden in 2026 en 2027 voor voetbalverenigingen en investeringen in automatisering. We staan voor nieuwe uitdagingen. Deze begroting geeft ruimte aan een nieuwe coalitie om haar koers te bepalen. Tegelijk zorgen we voor continuïteit in de opgaven die onze gemeente raken zoals wonen, zorg, duurzaamheid en participatie.
We blijven werken aan een organisatie die dichtbij is en het verschil maakt voor onze inwoners. De cijfers in deze begroting zijn opgesteld zonder de uitkomst van de septembercirculaire. Die zal waarschijnlijk weinig nieuw plannen bevatten. De meeste uitgaven zijn voor bestaande taken en beleid. Per programma staat wat we willen bereiken, wat we gaan doen en wat het kost. Strategische Visie: ‘Natuurlijk met iedereen’ Wij zijn een betrouwbare en duidelijk overheid. We leggen uit wat we doen en werken samen met de gemeenschap. We voeren gesprekken vanuit respect en samenwerking. Het college werkt aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen. De gemeente is groen, duurzaam en veilig. Beleidsplannen worden getoetst aan de strategische visie. Lokale ontwikkelingen We voeren acties uit om het sociaal domein te verbeteren. Dit doen we volgens de vastgestelde Kadernota en de uitvoeringsnotitie 'Doorontwikkeling transformatie sociaal domein 2024-2028'. Ook voeren we de lokale en regionale actiepunten uit. Het regioprogramma jeugd 2023-2028 is hierbij belangrijk. Lokale betrokkenheid wordt steeds belangrijker. We willen armoede en schulden vroeg herkennen en inwoners beter helpen. In 2026 nemen we een besluit over de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan voor het onderwijs.
Toekomstige investeringen in de onderwijshuisvesting worden duidelijk en samen met de schoolbesturen zullen de vervolgstappen worden gemaakt. Er is behoefte aan betaalbare woningen. Dit wordt in het fysieke domein gezien. In 2026 gaan we verder met het grondexploitatieproject Kanaalzone. In 2027 kan gestart worden met de bouw van woningen. De druk op de beheerplannen van de openbare ruimte neemt toe door hogere prijzen en meer wegen. Het nieuwe mobiliteitsplan biedt vanaf 2026 inzicht in mogelijke oplossingen voor verkeersproblemen. Landelijke ontwikkelingen Het kabinet Schoof viel in 2025. In oktober 2025 zijn er verkiezingen. De septembercirculaire, als vertaling van Prinsjesdag, zal weinig nieuwe plannen bevatten. Afhankelijk van de uitkomsten van de septembercirculaire laten we in een addendum zien wat de gevolgen zijn voor de programmabegroting 2026. De uitkomst van de septembercirculaire 2025 maakt nu geen onderdeel uit van deze programmabegroting. Financiële ontwikkelingen De begroting houdt rekening met bovenstaande ontwikkelingen. De begroting is zonder extra lasten voor inwoners meerjarig sluitend. Hieronder staat een overzicht van de verwachte resultaten voor de komende jaren.
Gemeente Heumen
6
Programmabegroting 2026
In de Kadernota 2026 is aangegeven dat de beleidswensen geen onderdeel uitmaken van de gepresenteerde financiële positie 2026-2029. De gemeenteraad heeft opgedragen om de financiële ruimte voor de beleidswensen te vinden in overschotten op personele lasten (inclusief overheadskosten) door ‘strakker te begroten’. De effecten hiervan zijn terug te vinden in de programmabegroting bij ‘Financiële kaders en uitgangspunten’. Hierdoor zijn de (incidentele) beleidswensen opgenomen in de programmabegroting.
Omschrijving / Jaar
2026
2027
2028
2029
Resultaat
€ 12.640
€ 87.767
€ 187.584
€ 231.876
Voordeel / Nadeel
Voordeel
Voordeel
Voordeel
Voordeel
Met vertrouwen en trots presenteren wij u deze begroting. Het college van burgemeester en wethouders
Gemeente Heumen
7
Programmabegroting 2026
Gemeente Heumen
8
Programmabegroting 2026
Begroting in één oogopslag
Gemeente Heumen
9
Programmabegroting 2026
Gemeente Heumen
10
Programmabegroting 2026
Vergelijkingsoverzicht gemeentelijke belastingen Uitgangspunten tariefvergelijking: 1. 2. 3. 4.
De tarieven in de tabel betreffen de OZB-tarieven voor eigenaren van woningen voor 2025, zoals vastgesteld in de meest recente belastingverordeningen van de betreffende gemeenten; dit zijn de meest actuele tarieven die bekend waren op het moment van opstellen van het vergelijkingsoverzicht. Gemiddelde WOZ waarde woning 2026 van de genoemde 7 gemeenten: verwachting circa € 414.000 (per peildatum 1-1-2025) Afvalstoffenheffing exclusief vuilniszakken, container lediging of diftar De heffing van de hondenbelasting wordt niet gerekend tot het totale overzicht voor de belastingdruk
Heumen
OZB Rioolheffing Afvalstoffenheffing Totale woonlasten
Wijchen
Nijmegen
Druten
1 pers meerpers 1 pers meerpers 1 pers meerpers 1 pers meerpers € 459,20 € 459,20 € 430,91 € 430,91 € 738,41 € 738,41 € 446,49 € 446,49 € 170,35 € 166,85 € 142,27 € 142,27 € 182,04 € 182,04 € 272,00 € 272,00 € 157,15 € 224,50 € 199,00 € 199,00 € € - € 169,82 € 240,24 € 786,70 € 850,55 € 772,18 € 772,18 € 920,45 € 920,45 € 888,31 € 958,73
Berg en Dal
OZB Rioolheffing Afvalstoffenheffing Totale woonlasten
Gemeente Heumen
1 pers € € € €
Beuningen
Mook en Middelaar meerpers 1 pers meerpers 1 pers meerpers 314,88 € 314,88 € 523,16 € 523,16 € 475,19 € 475,19 221,00 € 368,00 € 184,00 € 184,00 € 137,52 € 137,52 217,50 € 304,75 € 224,79 € 224,79 € 222,48 € 222,48 753,38 € 987,63 € 931,95 € 931,95 € 835,19 € 835,19
11
Programmabegroting 2026
Gemeente Heumen
12
Programmabegroting 2026
Leeswijzer programmabegroting
INLEIDING Met deze leeswijzer geven wij op hoofdlijnen weer wat u aantreft in de programmabegroting 2025 van de gemeente Heumen. De programmabegroting is het hulpmiddel voor uw raad om de volksvertegenwoordigende, kaderstellende en controlerende rol uit te kunnen voeren en te kunnen sturen op hoofdlijnen. De programmabegroting bestaat uit een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting bestaat uit een programmaplan en paragrafen. In het programmaplan is ons gemeentelijke beleid op hoofdlijnen opgenomen. Het richt zich vooral op de maatschappelijke effecten die wij in onze gemeente willen bereiken. De paragrafen richten zich op het beleid ten aanzien van relevante beheersaspecten, zoals de bedrijfsvoering, het weerstandsvermogen, onze kapitaalgoederen, de lokale heffingen en de verbonden partijen. De financiële begroting gaat vooral in op de financiële positie van onze gemeente. Hier hebben wij het totale financiële overzicht inclusief de toelichtingen opgenomen. De door u vastgestelde kaders, het algemene financiële beeld en het overzicht van de baten en lasten presenteren wij u hier. INDELING PROGRAMMABEGROTING In de inhoudsopgave treft u aan uit welke delen de programmabegroting is samengesteld.
In vogelvlucht worden deze delen hier kort toegelicht: Deel 1 - Beleidsbegroitng Op grond van artikel 8 van het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten (BBV) bevat het programmaplan de te realiseren programma's, het overzicht van algemene dekkingsmiddelen, een overzicht van de kosten van overhead, het bedrag voor de heffing van vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorziene uitgaven. In de programma’s maken we duidelijk welke doelen en maatschappelijke effecten we nastreven en welke activiteiten daarvoor uitgevoerd worden. Per programma geven we ook een raming van baten en lasten. Naast de beschrijving van de doelstellingen, de activiteiten voor 2025 en het overzicht van baten en lasten per programma zijn op een overzichtelijke manier per programma de gegevens toegevoegd betreffende de investeringen en de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op het programma. De gedetailleerde financiële informatie op taakveldniveau is opgenomen bij het onderdeel financiële begroting. Hieronder volgt de toelichting op de verschillende onderdelen van de programma’s. Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor in 2026 doen? Dit zijn de belangrijkste onderdelen van het programma. Het coalitieakkoord 2022-2026 en de kadernota 2026 vormen de basis voor de beschrijving van het programma.
Per programma zijn de doelstellingen die uw raad wil bereiken weergegeven en worden de activiteiten voor 2026 beschreven om deze doelstellingen te realiseren. Wat mag het kosten/wat gaat het opbrengen? We presenteren in een tabel de lasten en baten van het programma. Daarnaast geven wij ook inzicht in de investeringen die voor dit programma gepland zijn en de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op het programma. Bij de investeringen geven wij aan wat deze in totaliteit kosten (de bruto investering), hoeveel door anderen wordt bijgedragen en welk bedrag voor onze eigen rekening komt (de netto investering). Deel 2 - Paragrafen Artikel 9 van het BBV schrijft voor dat in de paragrafen de beleidslijnen worden vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. De begroting bevat de volgende paragrafen: Lokale heffingen: In deze paragraaf geven wij de ontwikkelingen met betrekking tot ons belastinggebied weer. Per heffing geven wij aan wat het beleid is en op welke wijze het tarief tot stand is gekomen. Ook geven wij inzicht in de (geraamde) opbrengsten. Weerstandsvermogen: In deze paragraaf brengen wij onze risico’s in beeld. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële gezondheid van de gemeente. Het geeft aan in welke mate de gemeente in staat is om financiële risico’s op te vangen.
Gemeente Heumen
13
Programmabegroting 2026
Onderhoud kapitaalgoederen: Deze paragraaf geeft inzicht in onze kapitaalgoederen. De kosten van het onderhoud van onze wegen, openbare verlichting, riolering en water, groen en gebouwen vormen een substantieel deel van de begroting. Financiering: In de financieringsparagraaf bespreken wij de specifieke beleidsvoornemens respectievelijk de uitvoering van het beleid op het gebied van treasury. Bedrijfsvoering: De bedrijfsvoering betreft de processen binnen onze gemeentelijke organisatie om de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren, sturen en beheersen. Bedrijfsvoering bestaat traditioneel uit de onderdelen personeel, informatisering, automatisering, communicatie, organisatie, financieel beheer en huisvesting. Verbonden partijen: De gemeente werkt vaak samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken. Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm wordt gegoten, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf lichten wij deze partijen, hun beleidsdoelstellingen en de hiermee gemoeid zijnde gemeentelijke bijdragen nader toe. Grondbeleid: Het grondbeleid heeft een grote invloed op en samenhang met de realisatie van doelstellingen op het gebied van Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting, Verkeer en Vervoer, Cultuur, Sport en Recreatie en Economische Zaken. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact.
De resultaten op de grondexploitaties zijn dan ook van groot belang voor de financiële positie van onze gemeente. Wet open overheid: Per 1 mei 2022 is de Wet Open Overheid (Woo) ingegaan. Deze wet is de opvolger van de Wob (Wet Openbaarheid van Bestuur). De Woo is bedoeld om de overheid nog transparanter te maken. Voor ons als gemeente betekent dit dat we diverse categorieën actief en passief openbaar moeten maken. De aankomende jaren zal de Woo in fases worden ingevoerd. Deel 3 - Financiële begroting In dit deel zijn de financiële ontwikkelingen, kaders en uitgangspunten opgenomen. Ook geven wij inzicht in het financiële beeld voor de komende jaren. Bovendien vindt u hier de op grond van de BBV verplichte onderdelen, zoals het overzicht van de baten en lasten, de incidentele baten en lasten en de uiteenzetting van de financiële positie. Tot slot hebben wij een aantal bijlagen toegevoegd. AUTORISATIE BEGROTING De wet Dualisering Gemeentebestuur schrijft voor dat de gemeenteraad op hoofdlijnen stuurt en dat het college van burgemeester en wethouders de dagelijkse uitvoering van zaken voor haar rekening neemt. Om dit te ondersteunen heeft de wetgever een splitsing gemaakt in de gemeentebegroting. Voor uw raad is er de programmabegroting ter ondersteuning van het sturen op hoofdlijnen en de kaderstellende en controlerende taak.
Hierna volgt een nadere toelichting op de verschillende verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Programmabegroting Dit is de begroting die (onder andere) de kaderstellende functie van uw raad ondersteunt. Met de kaderstellende functie wordt bedoeld dat op het niveau van “programma’s” middelen (de begrotings- en investeringsbudgetten) worden toegewezen. U stelt de programmabegroting vast en autoriseert daarmee ons college voor de middelen uit de begroting op programmaniveau. Productenraming Als college hebben wij de taak de programma’s uit te voeren. De productenraming ondersteunt ons bij onze uitvoerende functie. De productenraming wordt opgebouwd vanuit de programmabegroting en geeft alle gemeentelijke activiteiten weer in termen van producten. De productenraming stellen wij als college vast. Begrotingsbudgetten Uw raad autoriseert ons college op het niveau van programma’s. Wij zijn daarmee bevoegd uitvoering te geven aan het realiseren van de doelstellingen van het betreffende programma. Voorwaarde daarbij is dat wij bij de besteding van de budgetten voor bestaand beleid binnen de grenzen van het totale budget van het programma blijven. Binnen deze grenzen zijn wij bevoegd om de wijze van besteding van de budgetten aan te passen als dit noodzakelijk is voor het bereiken van de door u vastgestelde resultaten van het betreffende programma.
Hiervoor hoeven wij u, ingevolge de voorschriften, geen begrotingswijziging voor te leggen. Bij het budgettair schuiven met budgetten tussen verschillende programma’s, moeten wij uw goedkeuring vragen middels het voorleggen van een raadsvoorstel met begrotingswijziging. Met tussentijdse rapportages en de programmarekening leggen wij aan u verantwoording af over de uitvoering (en dus over de besteding van de middelen en de bereikte resultaten) van het betreffende programma en de realisatie van de doelstellingen. Gemeente Heumen
14
Programmabegroting 2026
Beleidsbegroting
Gemeente Heumen
15
Programmabegroting 2026
Gemeente Heumen
16
Programmabegroting 2026
Programma 1 Sociale leefomgeving Doorontwikkeling transformatie sociaal domein In Heumen willen we dat iedereen mee kan doen en voor elkaar zorgt. We vinden het belangrijk dat mensen zich goed voelen in hun buurt en dat ze hulp krijgen als dat nodig is. We zijn ‘nabij’ en ‘iedereen doet mee’. We werken aan een samenleving waar iedereen erbij hoort en zoveel mogelijk zelf kan doen. Vaak redden mensen zich prima, maar soms is hulp nodig. De gemeente helpt dan om het leven goed en gezond te houden. We proberen problemen te voorkomen en zorgen dat mensen elkaar makkelijk kunnen vinden. We letten op het welzijn van iedereen, jong en oud. Als hulp nodig is, regelen we die zo goed mogelijk. We kijken niet alleen naar problemen, maar ook naar wat mensen wél kunnen en waar zij blij van worden. We gebruiken daarbij de speerpunten uit de vastgestelde kadernota voor de doorontwikkeling van de transformatie van het sociaal domein: 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Inwoners hebben zorg voor elkaar Inwoners voelen zich vitaal en iedereen telt en doet mee, Ondersteuning is passend en nabij, voor jong en oud Inwoners hebben mogelijkheden om zichzelf te ontwikkelen Inwoners zijn tevreden met hun leefomgevingen Voorzieningen en ondersteuning zijn betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief goed.
Participatiewet in balans De nieuwe regels voor de Participatiewet gaan in op 1 januari 2026. De oude regels waren te streng en gaven soms te weinig vertrouwen aan mensen met een uitkering. Kleine fouten zorgden vaak voor hoge straffen, en mensen durfden soms niet samen te wonen. Nu willen we meer vertrouwen geven, beter maatwerk leveren en zorgen dat werken loont. Ook willen we meer letten op de menselijke kant van de regels. Hoewel deze wet op 1 januari 2026 in werking treedt, zijn we binnen onze gemeente al gestart om volgens deze nieuwe richtlijnen te werken. Cliëntondersteuning We willen dat mensen goede hulp krijgen als zij ergens niet uitkomen. Daarvoor is er cliëntondersteuning van MEE Plus. We merken dat nog niet iedereen hiervan weet. Ook de medewerkers van het Sociaal Team en Synthese kunnen soms helpen als cliëntondersteuner. De gemeente wil deze hulp beter regelen en bekender maken. MEE-Reizen We willen mensen leren om zelf te reizen als dat kan. Het project MEE-Reizen helpt daarbij. Dit doen we vooral voor leerlingen, zodat zij minder vaak speciaal vervoer nodig hebben. Soms helpen we ook andere inwoners. We overleggen binnenkort met MEE hoe we dit in Heumen kunnen doen.
Gemeente Heumen
17
Programmabegroting 2026
W-vraag Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
W-vraag Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Type
Uitleg
Doel / effect
Speerpunt 1: Inwoners van Heumen hebben zorg voor elkaar
Inhoud
Type Doel / effect
Inhoud
Gemeente Heumen
Activiteiten / projecten / maatregelen (om het doel te bereiken) We ondersteunen mensen in de wijk of straat die een centrale rol spelen en helpen bij het opzetten van voorzorgcirkels of buurtgroepen. Een voorzorgcirkel is een groep mensen die dichtbij elkaar wonen en elkaar kunnen helpen met kleine taken wanneer dat nodig is. Uit eerdere proefprojecten blijkt dat het belangrijk is dat deze groepen door de bewoners zelf worden gestart. Synthese werkt samen met de gemeente en Oosterpoort om inwoners te informeren over voorzorgcirkels. Als het nodig is, helpen we de persoon die de voorzorgcirkel coördineert. We starten twee Join Us-groepen voor jongeren van 12-15 en 16-25 jaar, samen met het jongerenwerk. Join Us wordt georganiseerd door Synthese en in de regio Nijmegen opgezet via het Regioprogramma Jeugd. Jongeren in deze groepen krijgen steun van elkaar (peergroup) en worden met sociale uitdagingen begeleid in hun persoonlijke doelen.
Uitleg Speerpunt 2: Inwoners voelen zich vitaal, iedereen telt en doet mee Activiteiten / projecten / maatregelen (om het doel te bereiken) We werken domein- overstijgend aan de gezondheid van jongeren door het inzetten van Kind Naar Gezonder Gewicht Dit doen we met het project Kind Naar Gezonder Gewicht (KNGG). KNGG helpt kinderen en jongeren met overgewicht of obesitas gezonder te leven. Een vaste zorgverlener van de GGD werkt samen met het gezin en zoekt contact tussen zorg en andere hulp. Er wordt gekeken naar de oorzaken van het overgewicht en de situatie van het kind en het gezin. We zetten acties uit voor de doorontwikkeling van Vroegsignalering en doelgroepgerichte communicatie ter voorkoming van geldzorgen We blijven onze aanpak op dit gebied verbeteren en gebruiken speciale middelen om bijvoorbeeld ouders van schoolkinderen, zelfstandigen en ouderen te bereiken. We doen een pilot met MEE op Weg Dit project helpt leerlingen met een beperking om zelfstandig naar school te reizen. Zo leren ze meer zelfvertrouwen te krijgen en samenwerken met anderen. Ook kijken we of dit project geschikt is voor andere groepen, zoals mensen met een Wmo-indicatie.
We stellen een beleidsplan op rondom antidiscriminatie We maken samen met Vizier, onze partner tegen discriminatie, een plan om discriminatie in onze gemeente te voorkomen We stellen structureel extra budget beschikbaar voor Kinderen van minima Stichting Leergeld de Stuwwal helpt kinderen uit gezinnen met weinig geld om mee te doen aan binnen- en buitenschoolse activiteiten. Zo voorkomen we dat kinderen worden buitengesloten en vergroten we gelijke kansen. Het aantal kinderen dat hulp krijgt groeit snel, en de kosten voor spullen zoals laptops, zwemlessen en fietsen stijgen ook.
18
Programmabegroting 2026
W-vraag Wat willen we bereiken?
Type Doel / effect
Wat gaan we daarvoor Inhoud doen?
W-vraag Wat willen we bereiken?
Type Doel / effect
Wat gaan we daarvoor Inhoud doen?
W-vraag Wat willen we bereiken?
Type Doel / effect
Wat gaan we daarvoor Inhoud doen?
Gemeente Heumen
Uitleg Speerpunt 3: Ondersteuning is passend en nabij, voor jong en oud Activiteiten / projecten / maatregelen (om het doel te bereiken) We gaan verder met het Project Versterking Onafhankelijke Cliëntondersteuning (OCO) Samen met Synthese krijgt deze lokale functie extra kracht door een projectleider aan te stellen. Het doel: meer inzicht krijgen, het bereik vergroten, de samenwerking verbeteren en een heldere klantroute ontwikkelen. Het project loopt van juni 2025 tot november 2026. We breiden de dienstverlening van Vluchtelingenwerk /participatie Z-route uit We breiden de subsidie voor Vluchtelingenwerk uit, zodat een participatiecoördinator inburgeraars in de Zelfredzaamheidsroute kan ondersteunen. Deze coördinator zal Heumense inburgeraars helpen om een passende plek te vinden in en rondom de gemeente waarin zij kunnen participeren in de breedste zin van het woord: door bijvoorbeeld (team)sport, hobby's, vrijwilligerswerk, organiseren van buurtactiviteiten. Uitleg Speerpunt 4: Inwoners hebben mogelijkheden zichzelf te ontwikkelen (m.n. jeugd) Activiteiten / projecten / maatregelen (om het doel te bereiken) We realiseren een kunstgrasveld bij voetbalvereniging Overasseltse Boys Met het kunstgrasveld bij Overasseltse Boys in 2026 en in 2027 bij SV Heumen voeren we een motie van de gemeenteraad uit. Het kunstgrasveld helpt de vereniging sterker te maken.
Ook als het weer slecht is, kunnen trainingen en wedstrijden doorgaan. Leden kunnen dus blijven sporten en elkaar zien. We verstevigen voorliggende voorzieningen in het Ecosysteem mentale Gezondheid Jeugd (GEM) We sluiten aan bij het project modulaire ggz van het Regioprogramma Jeugd. Zo kunnen we meer kinderen, jongeren en gezinnen bereiken met psychologische hulp, zonder dat een indicatie nodig is. Dit doen we samen met andere voorzieningen in het Ecosysteem mentale Gezondheid Jeugd (GEM). Uitleg Speerpunt 5: Inwoners zijn tevreden met hun leefomgeving Activiteiten / projecten / maatregelen (om het doel te bereiken) Samen met betrokken stakeholders stellen we een Woonzorgvisie op Begin 2026 leggen we deze voor aan de raad om een besluit te nemen. Daarna starten we met het uitvoeringsprogramma. We vormen speelvoorzieningen om naar natuurlijk spelen conform het nieuwe Meerjarenonderhoudsplan speelvoorzieningen 2026-2030 Speelplaatsen worden vernieuwd en bij elke speeltuin komt minimaal één bankje. Zo kunnen ouders bij de speeltuin elkaar ontmoeten terwijl kinderen spelen.
19
Programmabegroting 2026
W-vraag Wat willen we bereiken?
Type Doel / effect
Wat gaan we daarvoor Inhoud doen?
Gemeente Heumen
Uitleg Speerpunt 6: Voorzieningen en ondersteuning zijn betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief goed Activiteiten / projecten / maatregelen (om het doel te bereiken) We zetten Welzijn op Recept in voor het vergroten van welzijn van inwoners Welzijn op Recept helpt mensen met psychosociale klachten. In plaats van medicijnen krijgen zij een verwijzing naar een welzijnscoach. Zo werken we samen met huisartsen en de wijkcoördinator van Samen Gezond. De welzijnscoach van Synthese kijkt samen met de cliënt wat wensen en mogelijkheden zijn om hulp te bieden zonder dure zorg. Zo kan iemand bijvoorbeeld meedoen aan creatieve workshops, vrijwilligerswerk of sociale activiteiten. We versterken de website www.doeninheumen.nl door middel van een interactieve voorlichtingscampagne met focus op toekomstige vrijwilligers en initiatiefnemers Ons doel is dat meer inwoners zich vrijwillig inzetten. De website is het startpunt voor informatie over activiteiten, vrijwilligerswerk, hulp en advies in de gemeente. De site laat zien wat inwoners en organisaties bijdragen. We zetten intensiever in op heronderzoeken binnen de Participatiewet Het aantal inwoners dat ondersteuning vraagt via de Participatiewet is toegenomen. Door uitbreiding van de formatie borgen wij dat wordt voldaan aan de wettelijke plicht om heronderzoeken uit te voeren.
20
Programmabegroting 2026
WAT MAG HET KOSTEN/WAT GAAT HET OPBRENGEN?
Rekening Exploitatie
Begroting
2024 (€)
2025 (€)
Lasten
-25.310.890
-25.677.046
Baten
7.348.358
7.296.096
Saldo
-17.962.532
-18.380.950
2026 (€)
2027 (€)
2028 (€)
2029 (€)
-27.708.229
-27.740.871
-28.065.319
-28.587.075
7.768.690
7.036.835
7.134.177
7.035.000
-19.939.539 -20.704.036
-20.931.143
-21.552.076
Lasten Programma € 10.850.745 ; 17%
€ 27.708.229 ; 43%
Programma 1 Sociale leefomgeving Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie
€ 25.640.184 ; 40%
Baten Programma € 7.768.690 ; 12%
€ 39.134.492 ; 61% € 17.308.616 ; 27% Programma 1 Sociale leefomgeving Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie
Gemeente Heumen
21
Programmabegroting 2026
Programma 1 Sociale leefomgeving Objectnr.
Product en taakveld
T0020
Burgerzaken
T0100
Mutaties reserves
T4100 T4200
Begroting 2026 Lasten (€)
Baten (€)
Saldo (€)
-701.669
448.880
-252.789
0
526.397
526.397
Openbaar basisonderwijs
-22.263
0
-22.263
Onderwijshuisvesting
-618.197
0
-618.197
T4300
Onderwijsbeleid en leerling-zaken
-634.344
132.765
-501.579
T5100
Sportbeleid en activering
-314.908
74.240
-240.668
T5200
Sportaccommodaties
-2.343.806
761.640
-1.582.166
T5300
Cultuurpresentatie,-productie,-participatie
-31.494
0
-31.494
T5600
Media
-539.277
0
-539.277
T5700
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-105.665
0
-105.665
T6100
Samenkracht en burgerparticipatie
-2.148.943
262.451
-1.886.492
T6200
Wijkteams
0
0
0
T6210
Toegang en eerstelijnsvoorz. WMO
-104.032
0
-104.032
T6220
Toegang en eerstelijnsvoorz. Jeugd
-804.667
0
-804.667
T6230
Toegang en eerstelijnsvoorz. Integraal
-55.908
0
-55.908
T6300
Inkomensregelingen
-6.911.630
5.077.571
-1.834.059
T6400
Begeleide participatie
-1.378.234
0
-1.378.234
T6500
Arbeidsparticipatie
-883.053
26.359
-856.694
T6600
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
-826.393
164.136
-662.257
T6711
Huishoudelijke Hulp (WMO)
-1.710.522
0
-1.710.522
T6712
Begeleiding (WMO)
-1.097.663
0
-1.097.663
T6713
Dagbesteding (WMO)
-356.234
0
-356.234
T6714
Overige maatwerkarrangementen (WMO)
-122.112
0
-122.112
T6752
Jeugdhulp ambulant regionaal
-3.045.006
0
-3.045.006
T6762
Jeugdhulp met verblijf regionaal
-1.188.783
0
-1.188.783
T6791
PGB WMO
-114.176
0
-114.176
T6792
PGB Jeugd
-92.234
0
-92.234
T6810
Geëscaleerde zorg 18+
0
0
0
T6811
Beschermd wonen (WMO)
-121.140
263.477
142.337
T6812
Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
-77.737
0
-77.737
T6821
Jeugdbescherming
-289.294
0
-289.294
T6822
Jeugdreclassering
-40.853
0
-40.853
T6910
Coördinatie en beleid WMO
-87.970
0
-87.970
T6920
Coördinatie en beleid Jeugd
-87.970
0
-87.970
T7100
Volksgezondheid
-852.054
30.774
-821.280
Totaal
Programma 1 Sociale leefomgeving
-27.708.229
7.768.690
-19.939.539
Gemeente Heumen
22
Programmabegroting 2026
In de volgende tabel vindt u een overzicht van het voor dit programma geraamde nieuw beleid ( reeds meegenomen in kadernota). In de tabel zijn de bedragen per begrotingsjaar opgenomen. Raming Nieuw beleid
2026 (€)
2027 (€)
2028 (€)
2029 (€)
-14.916 302.679 6.951 -294.714
-716 349.769 15.563 -346.616
-716 373.769 17.922 390.975
-716 282.769 40.330 322.383
0 130.000 11.241
0 130.000 11.241
0 130.000
180.000 130.000
87.000
87.000 56.000
44.000 56.000 56.000 3..450 158.000
44.000 56.000 56.000 3.450 158.000
Programmabegroting 2026-2029
Verbonden partijen GGD MGR Werkbedrijf BVO DRAN Inzet stelpost prijsontwikkeling
Autonoom Uitvoeren Integraal huisvestingsplan MJOP sportcentrum Lokale omroep
Beleidswensen heronderzoeken participatiewet(1fte) Realisatie kunstgrasveld Overasseltse Boys Realisatie kunstgrasveld SV Heumen Omvormen speeltoestellen Synthese versterken maatschappelijk werk
158.000
3.450 158.000
In de volgende tabel vindt u een overzicht van de voor dit programma geraamde investeringen. In de tabel zijn de investeringsbedragen opgenomen.
Meerjaren investeringsplan
Raming
Investerings bedrag
Integraal huisvestingsplan
4.500.000
Realisatie kunstgrasveld Overasselt Realisatie kunstgrasveld Heumen Omvormen speeltoestellen
860.000
2026 (€)
2028 (€) 4.500.000
2029 (€)
860.000
860.000 40.000
2027 (€)
860.000 40.000
46.440
46.440
46.440
* Kapitaallasten van de investeringen zijn meegenomen in de begroting 2026-2029
Gemeente Heumen
23
Programmabegroting 2026
In de volgende tabel vindt U een overzicht van de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op dit programma.
Reserves
Regionale samenwerking domein werk
Stand per Toevoeging Onttrekking
Stand per
1-1-2026 (€)
31-12-2026 (€)
66.759
66.759
0
0
Risicoreserve Sociaal domein Kapitaallasten aanbouw bibliotheek
50.829
50.829
0
Kosten preventie (geindiceerde zorg)
67.366
67.366
0
Onderhoudskosten sportvoorzieningen
58.503
Groot onderhoud sportcentrum Malden
408.079
Onderhoud sportzaal Brede school Malden
116.731
11.500
768.267
11.500
Voorzieningen
58.503 408.079
0 128.231
526.274
253.493
Stand per Toevoeging Onttrekking
Stand per
1-1-2026 (€)
31-12-2026 (€)
Dubieuze vorderingen Sociaal domein
300.258
43.000
40.000
303.258
Groot onderhoud sportcentrum Malden
0
717.929
107.683
610.246
300.258
760.929
147.683
913.504
*Voor een nadere toelichting van de reserves en voorzieningen wordt verwezen naar de toelichting op de balans
Gemeente Heumen
24
Programmabegroting 2026
Programma 2 Fysieke leefomgeving BELEIDSMATIGE ONTWIKKELINGEN Binnen het programma Fysieke Leefomgeving werken we aan de doelen uit het beleid dat bij dit programma hoort. In dit programma komen veel belangrijke onderwerpen samen waar Heumen de komende jaren mee te maken krijgt. Denk hierbij aan wonen, verkeer, energie, natuur, klimaat, economie, recreatie en toerisme. De beschikbare ruimte moet steeds vaker voor meerdere dingen tegelijk gebruikt worden: betaalbare en duurzame woningen, ruimte voor natuur en ontspanning, goede bereikbaarheid en een energiesysteem dat klaar is voor de toekomst. We willen graag functies combineren zodat we de ruimte zo goed mogelijk benutten. Tegelijkertijd vinden we het belangrijk om het karakter van onze gemeente en de bijzondere eigenschappen van het buitengebied en de dorpen te behouden en te versterken. Ook willen we de kwaliteit van leven verbeteren, met aandacht voor gezondheid, veiligheid, natuur en duurzaamheid. We zorgen ervoor dat nieuwe plannen toekomstbestendig zijn, zodat ook volgende generaties er voordeel van hebben. Daarvoor maken we bewuste keuzes en pakken we kansen om verschillende functies te combineren, samen met onze inwoners. Als Gelderse gemeente dragen we met onze omgevingsvisie bij aan een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland. Specifiek zijn we onderdeel van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen.
Dit is een samenwerkingsverband waar we samen met andere gemeenten een regionale visie en agenda hebben gemaakt. De afspraken uit deze agenda zie je terug in onze eigen Omgevingsvisie, die eind 2023 is vastgesteld. Deze visie laat zien wat onze plannen zijn voor de fysieke leefomgeving op de lange termijn. Er zijn drie hoofddoelen: • • •
In 2035 willen we voorbereid zijn op het veranderende klimaat en in 2050 willen we klimaatneutraal zijn. We willen wonen en werken in een gezonde, veilige en groene omgeving. We streven naar een circulaire economie, waarin we zuinig omgaan met grondstoffen
Deze doelen zijn verder uitgewerkt voor verschillende onderwerpen en gebieden. De komende jaren werken we deze doelen verder uit in beleid en acties. Verbonden partijen Voor de realisatie van de doelstellingen vanuit programma 2 hebben we een aantal samenwerkingsrelaties met de zogenaamde verbonden partijen. Het gaat hier om: verbonden partij Rechtsvorm Programma DAR Vennootschap Fysieke leefomgeving MARN gemeenschappelijke regeling Fysieke leefomgeving ODRN gemeenschappelijke regeling Fysieke leefomgeving RBT ANV Stichting Fysieke leefomgeving VRGZ gemeenschappelijke regeling Fysieke leefomgeving VVE Maldensteijn Vereniging Fysieke leefomgeving, Sociale leefomgeving De verschillende gemeenschappelijke regelingen hebben hun conceptbegrotingen ingediend bij de gemeenten die meedoen. In de meeste gevallen wordt de bijdrage van de gemeente hoger. Gemeenten krijgen van het Rijk een vergoeding voor hogere lonen en prijzen via het gemeentefonds. De hogere bijdrage van de gemeente door deze stijging wordt daarom betaald uit het geld dat hier speciaal voor is gereserveerd. Dit heeft dus geen invloed op het totale budget.
Gemeente Heumen
25
Programmabegroting 2026
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? W-vraag
Type
Wat willen we bereiken?
Doel / effect
Wat gaan we daarvoor doen?
W-vraag
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Uitleg Speerpunt 1:WONEN We streven naar een gevarieerd woningaanbod, met zowel koop- als huurwoningen voor verschillende doelgroepen. Dit doen we door woningbouwlocaties te ontwikkelen waar de gemeente eigenaar van is. Zo is de overeenkomst van bouwplan Zilverbergweg met ontwikkelaar en bouwers getekend en kan de ontwikkeling ervan starten. Ook wordt woningbouw ondersteund op plekken waar anderen het eigendom hebben. Er wordt gestreefd naar een hoger aandeel sociale huur in de Heumense woningvoorraad. Daarom wordt Oosterpoort aan de voorkant van alle bouwprojecten betrokken. -
Voorbereidende werkzaamheden woningbouw Kanaalzone We bereiden de bouw van woningen in de Kanaalzone voor. Hiervoor kiezen we eerst een ontwikkelpartner. Ook starten we met het aanpassen van het omgevingsplan, zodat de bouw mogelijk wordt.
-
Herinrichten sportpark Juliana ’31 Het sportpark Juliana ’31 wordt stap voor stap opnieuw ingericht. In 2026 leggen we één veld met natuurgras en twee met kunstgras aan. Dit is nodig zodat er woningen bij de Kanaalzone gebouwd kunnen worden.
-
Opstellen GREX locatie Vuurvogel I Voor de locatie Vuurvogel I maken we een grondexploitatie. Deze leggen we voor aan de gemeenteraad.
-
Uitwerken planvorming aangewezen voorkeurslocatie flexwoningen We werken het plan voor de gekozen plek voor flexwoningen verder uit. Daarbij betrekken we de buurt en we zorgen voor goede communicatie.
Inhoud
Type
Uitleg
Doel / effect
Speerpunt 2: RUIMTELIJKE ORDENING We bekijken alle aspecten van de leefomgeving als één geheel en maken daarbij zorgvuldige afwegingen. We werken samen met andere overheden en ketenpartners en betrekken inwoners actief bij het proces. De Omgevingsvisie en het Omgevingsplan vormen hierbij onze leidraad. Het Omgevingsplan stellen we op aan de hand van een Nota van Uitgangspunten. We ondersteunen inwoners en andere initiatiefnemers om hun ruimtelijke plannen te realiseren.
Inhoud
Gemeente Heumen
-
Actualiseren omgevingsvisie We werken aan een geactualiseerde omgevingsvisie, die ter vaststelling aan de raad zal worden aangeboden.
-
Aanbieden wijziging Omgevingsplan aan de raad De wijziging van het (tijdelijke) omgevingsplan wordt voorgelegd aan de raad voor goedkeuring.
-
Evalueren invoering Omgevingswet We evalueren de afspraken tussen het college en de raad over bindend advies, delegatie, mandaat en participatie. In deze evaluatie besteden we ook aandacht aan de manier waarop participatie wordt ingevuld en hoe inwoners en ondernemers met ruimtelijke plannen worden ondersteund.
26
Programmabegroting 2026
W-vraag
Type
Uitleg
Wat willen we bereiken?
Doel / effect
Speerpunt 3: OPENBARE RUIMTE Een groene, schone, goed bereikbare en verkeersveilige leefomgeving, aangepast aan het veranderend klimaat.
Wat gaan we daarvoor doen?
Inhoud
Herontwikkeling Vitaal Centrum Malden (VCM) fase 2 Na de afronding van de eerste fase van het plan VCM, met onder meer de Kloosterhof en het Noordplein, wordt gestart met fase 2. Deze fase richt zich op de herinrichting van de openbare ruimte rondom de nieuwbouw van de Muse en het zuidelijke deel van het Kerkplein. Opstellen van het Omgevingsprogramma Mobiliteit en uitvoeren van acties We werken aan een Omgevingsprogramma Mobiliteit, dat aansluit bij de (geactualiseerde) Omgevingsvisie. Hierin nemen we oplossingen op voor lokale knelpunten, bepalen we de prioriteit van verkeersstromen en gebruikers, en besteden we aandacht aan nieuwe ontwikkelingen zoals deelmobiliteit en parkeerhubs. Omgevingsprogramma Inrichting Openbare Ruimte Op basis van het eerder vastgestelde beleidsplan IBOR stellen we een Omgevingsprogramma Inrichting Openbare Ruimte op. Dit programma bestaat uit een strategisch en tactisch deel dat ingaat op de verdeling van de ruimte bij nieuwe ontwikkelingen en herinrichtingen, en een technisch deel over de inrichting zelf. Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie We werken aan een Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie, met als doel dat Heumen in 2035 klimaatbestendig is. De dorpskernen en het buitengebied worden zo ingericht dat effecten van klimaatverandering, zoals hitte, droogte en extreme neerslag, goed kunnen worden opgevangen.
Hiervoor gebruiken we de bouwstenen uit het regionale uitvoeringsplan klimaatadaptatie. Het resultaat is duidelijkheid over wat Heumen verstaat onder klimaatbestendig, met aandacht voor water, hitte en droogte.
W-vraag
Type
Uitleg
Wat willen we bereiken?
Doel / effect
Speerpunt 3: ECONOMIE EN TOERISME Een vitale lokale economie en duurzaam toerisme
Wat gaan we daarvoor doen?
Inhoud
Ontwikkeling Omgevingsprogramma Economie, Recreatie & Toerisme We werken aan een Omgevingsprogramma Economie, Recreatie & Toerisme en voeren de maatregelen uit die in de verschillende programmalijnen zijn opgenomen. Dit omvat onder andere het stimuleren van samenwerking tussen ondernemers, het toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen, het bevorderen van duurzaam en inclusief ondernemerschap, versterken van regionale economische samenwerking, het spreiden van recreatiedruk en het promoten van recreatieve mogelijkheden binnen de gemeente Heumen. Evaluatie beleidsregels Evenementenbeleid 2024-2028 De beleidsregels voor evenementen zijn in het voorjaar van 2024 vastgesteld. We zullen deze regels in de praktijk evalueren en indien nodig bijsturen om een goede uitvoering te waarborgen.
Gemeente Heumen
27
Programmabegroting 2026
W-vraag
Type
Wat willen we bereiken?
Doel / effect
Wat gaan we daarvoor doen?
Inhoud
Gemeente Heumen
Uitleg Speerpunt 4: Duurzaamheid Een elektriciteitsneutrale gemeente in 2030, 55% CO2 reductie ten opzichte van 1990. Klimaatneutraal in 2050, 95% CO2 reductie ten opzichte van 1990. 100% circulair in 2050. Dit willen we bereiken door samenwerking met een veelheid aan partners, zoals Stichting Heumen Duurzaam en Groen, Energiecoöperatie Heumen, wijk- en dorpsplatforms, Energie Samen, Oosterpoort, Liander, Groene Metropool regio, buurgemeenten, provincie, Regionaal Expertiseteam Energie, ODRN. Opstellen van een Warmteprogramma We zijn wettelijk verplicht een Warmteprogramma te maken als opvolger van de Transitie Visie Warmte uit 2021. Hierin beschrijven we de alternatieven voor aardgas, geven we aan welke wijken wanneer van het gas af gaan en hoe dat gebeurt. Voor de wijken die vóór 2030 worden verduurzaamd, stellen we een wijkuitvoeringsplan (WUP) op. In 2026 starten we met maximaal twee WUP’s. Onderzoek naar warmte-alternatieven We laten technisch onderzoek uitvoeren naar de mogelijkheid van kleine warmtenetten in de wijk Hoogenhof in Malden. Aanpak voor isolatie van koopwoningen We stimuleren het verduurzamen van koopwoningen met een lage WOZwaarde en matige tot slechte isolatie. Dit doen we door subsidie te verstrekken voor energiebesparende maatregelen. Deze aanpak loopt tot eind 2028.
Verder aanpakken van energie-armoede Met de beschikbare middelen van het rijk zetten we nieuwe acties op voor inwoners die moeite hebben om hun energierekening te betalen. Aanbieden van RES 2.0, inclusief zoekgebieden voor windenergie In 2024 stelde de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen een opwaardering van de RES 1.0 vast. Dit document geeft inzicht in de voortgang en stand van zaken. Momenteel werken we aan de RES 2.0, waarin nieuwe kaders en afspraken worden vastgelegd voor het realiseren van het RES-bod in 2030, waaronder nieuwe zoekgebieden voor zon- en windenergie. Duurzaamheid verankeren in interne processen We actualiseren onze bestaande processen, documenten, het inkoopbeleid en werkwijzen en stemmen deze op elkaar af om duurzaamheid beter te integreren in het dagelijks werk. Per domein of inkooptraject bepalen we welke duurzaamheidsthema’s het belangrijkst zijn en stellen we ambitieniveaus vast. We starten met grond-, weg- en waterbouw, woningbouw en groen. Met themasessies en communicatie op het intranet nemen we de hele organisatie mee in deze stappen.
28
Programmabegroting 2026
WAT MAG HET KOSTEN/WAT GAAT HET OPBRENGEN?
Rekening Exploitatie
Begroting
2024 (€)
2025 (€)
2026 (€)
2027 (€)
2028(€)
2029 (€)
Lasten
-39.620.964
-16.804.926
-25.640.184
-19.806.116
-22.418.434
-22.687.821
Baten
32.101.924
8.547.247
17.308.616
11.331.221
13.643.368
13.886.083
Saldo
-7.519.040
-8.257.679
-8.331.567
-8.474.895
-8.775.066
-8.801.739
Lasten Programma € 10.850.745 ; 17%
€ 27.300.150 ; 43%
Programma 1 Sociale leefomgeving Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie
€ 25.640.184 ; 40%
Baten Programma € 7.768.690 ; 12%
€ 39.134.492 ; 61% € 17.308.616 ; 27% Programma 1 Sociale leefomgeving Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie
Gemeente Heumen
29
Programmabegroting 2026
Programma 2 Fysieke leefomgeving Begroting 2026
Objectnr.
Product en taakveld
T0030
Beheer overige gebouwen en gronden
T0100
Mutaties reserves
T1100 T1200 T2100
Verkeer en vervoer
T2200
Parkeren
T2500
Openbaar vervoer
-18.728
0
-18.728
T3300
Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen
-163.374
53.500
-109.874
T3400
Economische promotie
-289.856
143.000
-146.856
T5400
Musea
-48.926
0
-48.926
T5500
Cultureel erfgoed
T5700
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
T7100
Volksgezondheid
T7200 T7300 T7400 T7500 T8100
Ruimtelijke ordening
T8200
Grondexploitatie (niet-bedrijven terrein)
Lasten (€)
Baten (€)
Saldo (€)
-216.757
157.412
-59.345
0
244.003
244.003
Crisisbeheersing en brandweer
-3.440.687
1.745.000
-1.695.687
Openbare orde en veiligheid
-980.619
6.250
-974.369
-2.610.728
154.639
-2.456.089
-129.976
1.500
-128.476
-104.030
30.400
-73.630
-1.513.207
30.582
-1.482.625
-51.778
0
-51.778
Riolering
-1.007.993
1.457.931
449.938
Afval
-1.792.518
2.241.706
449.188
Milieubeheer
-957.621
175.000
-782.621
Begraafplaatsen en crematoria
-76.887
81.958
5.071
-660.189
16.868
-643.321
-9.877.594
9.877.438
-156
T8300
Wonen en bouwen
Totaal
Programma 2 Fysieke leefomgeving
-1.698.715
891.429
-807.286
-25.640.184
17.308.616
-8.331.567
In de volgende tabel vindt u een overzicht van het voor dit programma geraamde nieuw beleid ( reeds meegenomen in kadernota en ombuigingen). In de tabel zijn de bedragen per begrotingsjaar opgenomen. Raming Nieuw beleid
2026 (€)
2027 (€)
2028 (€)
2029 (€)
223.782 -6.100 -217.682
223,782 -6.100 -217.682
223.782 -6.100 -217.682
223.782 -6.100 -217.682
2.060
2.060.
2.060
2.060
Programmabegroting 2025-2028
Verbonden partijen ODRN Groene metropoolregio Inzet stelpost prijsontwikkeling
Beleidswensen Aanhangwagen evenementen (kapitaallasten)
Autonoom n.v.t.
Gemeente Heumen
30
Programmabegroting 2026
In de volgende tabel vindt u een overzicht van de voor dit programma geraamde investeringen. In de tabel zijn de investeringsbedragen opgenomen. Raming Meerjaren investeringsplan Reconstructie wegen* Investeringen GRP 2025-2029* Vitaal centrum malden*
2026 (€) 1.256.595 1.390.302 2.101.001
2027 (€) 1.262.595 1.380.815 2.101.000
Sneeuwschuif klein*
2028 (€) 1.262.595 1.991.595
2029 (€) 1.262.595
6.500
Getrokken strooier 1*
25.000
Getrokken strooier 2*
25.000
* Kapitaallasten van de investeringen zijn meegenomen in de begroting 2026-2029
In de volgende tabel vindt U een overzicht van de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op dit programma. Reserves
Stand per
Toevoeging
Onttrekking
Stand per
1-12026(€) Beheer natuurgrond Keersluis
79.662
Parkeergarage Brede school
84.200
Exploitatiebijdrage riolering buitengebied Vernieuwing verkeersinstallaties
31-12-2026 (€) 8.040
71.622
0
92.700
232.357
26.125
206.232
47.378
47.378
0
8.500
Maatregelen klimaatakkoord
52.403
52.403
0
Omgevingswet
274.483
0
106.480
168.003
Erfpachtgronden de Laan 3
39.234
5.470
0
44.704
Erfpachtgronden de Laan 4
22.578
3.106
0
25.684
Erfpachtgronden de Laan 5
19.616
2.735
0
22.351
Erfpachtgronden de Laan 13-1
14.377
1.195
0
15.572
Erfpachtgronden de Laan 13-2
57.118
7.820
0
64.938
Erfpachtgronden de Laan 15
10.858
2.260
0
13.118
934.264
31.086
240.426
724.924
Voorzieningen
Stand per
Toevoeging
Onttrekking
1-1-2026 (€)
Stand per 31-12-2026 (€)
Onderhoud parkeergarage Maldensteijn
171.933
8.230
13.960
166.203
Meerjr. onderhoud molens
125.242
22.020
10.704
136.558
Meerjr. onderhoud kerken
120.814
3.773
450
124.137
Werkplaats Malden
36.418
14.345
2.500
48.263
Onderhoud Wegen
388.356
507.000
305.816
589.540
4.508.636
0
266.792
4.241.844
40.000
0
20.000
20.000
5.391.399
555.368
620.222
5.326.545
Onderhoud en egalisatie tarieven riolering Egalisatie afvalstoffenheffing
*Voor een nadere toelichting van de reserves en voorzieningen wordt verwezen naar de toelichting op de balans
Gemeente Heumen
31
Programmabegroting 2026
Programma 3 Bestuur en organisatie BELEIDSMATIGE ONTWIKKELINGEN Strategische visie "Natuurlijk met iedereen" In 2021 is de strategische visie ‘Natuurlijk met iedereen’ vastgesteld. Deze visie gebruiken we de komende tien jaar als richting voor waar we in 2030 willen staan. Het belangrijkste doel is dat iedereen in Heumen mee kan doen en erbij hoort. Vertrouwen en samen doen zijn daarbij heel belangrijk. Deze visie helpt bij het maken van keuzes en geldt voor iedereen in onze gemeente.
De rol van de gemeente in 2030
De gemeente Heumen wil betrouwbaar, open en eerlijk zijn. We doen ons best om ervoor te zorgen dat elke inwoner mee kan doen. Ook geven we inwoners en partners de ruimte om samen te werken aan een groene, duurzame en veilige omgeving. We kijken steeds wat nodig is voor het algemeen belang.
De rol van partners in 2030
Samenwerken met inwoners en partners vinden we belangrijk. We willen samen zorgen dat iedereen mee kan doen. We werken ook veel samen met andere gemeenten in de regio. Dit helpt om de voorzieningen en de kwaliteit in Heumen goed te houden. De strategische visie wordt verder uitgewerkt binnen verschillende beleidsonderdelen. In 2026 gaan we door op deze weg. De uitwerking van de strategische visie vindt plaats binnen de verschillende beleidsdomeinen. In 2026 werken we hier verder aan. Dienstverlening We willen dat de gemeente betrouwbaar, duidelijk en makkelijk bereikbaar is. Waar mogelijk doen we dit samen met inwoners en partners. We willen onze dienstverlening verbeteren, onder andere door alles begrijpelijker te maken en door één loket aan te bieden. We gebruiken nieuwe technieken en data om problemen slimmer op te lossen, maar letten daarbij goed op privacy en de digitale vaardigheden van inwoners. We zoeken een goed evenwicht in het gebruik van technologie. Het gemeentehuis wordt aangepast om inwoners beter te kunnen helpen. Sinds de bouw in 1999 is er veel veranderd. Mensen willen zelf meer regelen, er is behoefte aan duidelijkheid en dingen gebeuren steeds vaker digitaal. Tegelijk blijft persoonlijk contact belangrijk. Met de aanpassingen wordt het gemeentehuis opener en makkelijker toegankelijk.
Participatieverordening Volgens de Wet versterking participatie op decentraal niveau moet elke gemeente voor 1 januari 2027 een participatieverordening maken. Heumen is hier al mee begonnen, samen met een werkgroep van de gemeenteraad.
Samenwerking
Het Rijk en de provincie werken steeds vaker samen met gemeenten. Ze maken samen afspraken over het oplossen en betalen van maatschappelijke problemen. Heumen doet hieraan mee, zodat we grote ontwikkelingen op het gebied van wonen, duurzaamheid, verkeer en economie mogelijk kunnen maken. We werken in de regio samen met het Rijk van Nijmegen en de Groene Metropoolregio, vooral aan de uitvoering van afspraken die de afgelopen jaren zijn gemaakt in regio Arnhem-Nijmegen. Als kleine gemeente nemen we onze rol en kiezen we ervoor om actief te zijn bij plannen die passen bij onze doelen. Tegelijk doen we lokaal wat belangrijk is voor onze inwoners.
Gemeente Heumen
32
Programmabegroting 2026
Financiën Een belangrijk uitgangspunt is dat de begroting van de gemeente in balans is. De vaste kosten worden betaald uit vaste inkomsten. We zorgen ervoor dat de financiële situatie ook in de toekomst gezond blijft. We houden de financiën goed in de gaten en rapporteren hier regelmatig over. In deze begroting zijn de afspraken uit het coalitieakkoord, de meicirculaire en de kaderbrief 2026 verwerkt. Het is gelukt om een sluitende begroting en meerjarenraming te maken. We blijven in staat om voldoende dienstverlening te bieden. Voor de toekomst is het belangrijk dat het voorzieningenniveau bij onze gemeente blijft passen. Veiligheid, handhaving en ondermijning Veiligheid is erg belangrijk in onze gemeente. We willen dat iedereen zich veilig voelt en dat er snel wordt opgetreden bij problemen. Samen met andere gemeenten van Tweestromenland hebben we een gezamenlijk veiligheidsplan voor 2023-2026 gemaakt met het motto “Samen veilig vooruit”. De belangrijkste punten zijn ondermijning, digitale veiligheid, zorg en veiligheid, veilig verkeer en maatschappelijke ontwikkelingen en langdurige crises. Daarnaast letten we extra op veiligheid in het buitengebied, jongerenoverlast en zorg & veiligheid. Samen met partners zoals de politie en het openbaar ministerie willen we problemen goed aanpakken. Ook na 2026 gaan we hiermee door met een nieuw Integraal Veiligheidsplan 2027-2031.
Ontwikkelingen Veiligheidsmarkt In 2024 hebben we een veiligheidsmarkt georganiseerd. Er is gevraagd om deze markt vaker te houden. In 2026 doen we dit opnieuw. Vastgoed De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) heeft 40 panden. De VRGZ beheert deze panden en de kosten zijn opgenomen in de begroting. De laatste jaren is duidelijk geworden dat de kosten voor deze panden in de toekomst flink gaan stijgen. Hier is nog geen reserve voor. De verhoging van de kosten kan alleen worden opgevangen door hogere bijdragen van de gemeenten. Het Algemeen Bestuur laat hier onderzoek naar doen en de uitkomsten worden verwerkt in de meerjarenbegroting van de VRGZ. Kostenverdeling De kosten van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid worden deels betaald door het Rijk en deels door de gemeenten. Er zijn verschillende manieren bedacht om de kosten over de gemeenten te verdelen. Een definitieve keuze is nog niet gemaakt. Waarschijnlijk heeft dit vanaf 2027 gevolgen voor de gemeentebegroting. Maatschappelijke weerbaarheid Er zijn verschillende ontwikkelingen die onze samenleving kwetsbaar maken, zoals een overstroming of het uitvallen van het internet of de stroom. Iedereen moet meewerken om goed voorbereid te zijn. Alle burgemeesters hebben een brief gekregen met het verzoek om hieraan bij te dragen. Landelijk willen we de weerbaarheid van de samenleving en de militaire paraatheid vergroten.
Invoering AVE-methodiek Deze manier van werken is bedoeld om te voorkomen dat een situatie uit de hand loopt en om snel in te grijpen als dat wel gebeurt. Het is belangrijk om te weten wie de leiding neemt als problemen groter worden en wanneer het nodig is om op te schalen of juist terug te schalen. De belangrijkste onderwerpen blijven ondermijning, digitale veiligheid, zorg en veiligheid, veilig verkeer, maatschappelijke veranderingen en langdurige crises. Daarnaast blijven we de komende jaren extra letten op veiligheid in het buitengebied, jongerenoverlast en zorg & veiligheid.
Gemeente Heumen
33
Programmabegroting 2026
3.2 WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Dienstverlening W-vraag
Type
Uitleg Speerpunt 1 Doel / Wat willen we bereiken Goede en duidelijke dienstverlening aan inwoners, partners en bedrijven De gemeente wil de dienstverlening vernieuwen vanuit het oogpunt van de inwoners. We willen het makkelijk maken om zaken zelf te regelen en werken samen als één overheid. Met onze communicatie helpen we het bestuur met hun doelen en maken we de dienstverlening aan inwoners beter. We willen dat zoveel mogelijk mensen onze informatie begrijpen en betrokken zijn. Zo zorgen we samen voor een samenleving waarin iedereen mee kan doen.
Wat willen we bereiken?
Activiteiten/projecten/maatregelen (om het doel te bereiken) We doen verschillende dingen om onze doelen te halen. • We werken aan een nieuwe visie op dienstverlening waarin we beschrijven hoe we inwoners helpen. • Onze publieksbalie wordt aangepast zodat deze past bij deze nieuwe manier van werken. Belangrijke onderwerpen zijn vertrouwen, digitale zelfservice en openheid. • We zorgen dat inwoners zaken online kunnen regelen, maar er blijft altijd de mogelijkheid voor persoonlijk contact. Ook zorgen we ervoor dat onze digitale informatie voor iedereen toegankelijk is en voldoet aan de Wet digitale overheid. • We maken plannen voor het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI). We doen dit stap voor stap en kijken steeds goed of het past bij wat we willen als gemeente.
Wat gaan we daarvoor doen?
Participatie W-vraag
Type
Uitleg
Doel / effect
Doelstelling / Beleidsdoel Het doel van de nieuwe participatieverordening en het aangepaste beleid is om inwoners meer te betrekken bij het maken, uitvoeren en beoordelen van plannen van de gemeente. De visienota Versterking burgerparticipatie uit 2015 wordt aangepast.
Wat gaan we daarvoor Inhoud doen?
Activiteiten/projecten/maatregelen (om het doel te bereiken) • We maken samen met een werkgroep uit de gemeenteraad een nieuwe participatieverordening. • We passen de visienota Versterking burgerparticipatie aan, zodat deze goed aansluit bij de doelen van de nieuwe participatieverordening.
Wat willen we bereiken?
Gemeente Heumen
34
Programmabegroting 2026
Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen
Wat willen we bereiken?
Type
Uitleg
Doel / effect
Het doel is om de samenwerking en het profiel van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen te versterken. We werken samen aan vijf regionale doelen: een sterke groene regio, een productieve regio, een goed verbonden regio, een circulaire regio en een ontspannen regio. Door samen te werken willen we grote uitdagingen in de regio aanpakken en zorgen dat middelen in de regio terechtkomen. Ook willen we de samenwerking in het Rijk van Nijmegen verbeteren, onder andere door duidelijker opdrachtgeverschap. Activiteiten/projecten/maatregelen (om het doel te bereiken)