Bijlage I Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen

Datum: 4 november 2025 Versie: definitief

1.1 Inhoudsopgave 2

INLEIDING ...........................................................................................................6 2.1

Vooraf ...........................................................................................................6

2.2

Uitgangspunten Omgevingsplan ..........................................................................7

2.2.1

Algemene uitgangspunten .......................................................................................7

2.2.2

Wijzigingen ten opzichte van het tijdelijk omgevingsplan .................................................8

2.2.3

Beleidswijzigingen .................................................................................................8

2.2.4

Afwegingsruimte voor gemeenten .............................................................................8

2.2.5

Instructieregels Rijk en provincie ...............................................................................8

2.2.6

Het omgevingsplan Werklandschap Overasselt als basis ..................................................9

2.3 3

4

Leeswijzer ......................................................................................................9

Een nieuwe aanpak .............................................................................................10 3.1

Waarom een nieuwe aanpak ............................................................................10

3.2

Een nieuw procesvoorstel ................................................................................11

3.3

Inhoudelijke keuzes durven maken. ...................................................................11

Thema’s op basis van geldende bestemmingen ..........................................................13 4.1

Cultureel erfgoed en omgevingskwaliteiten .........................................................13

4.1.1

Cultuurhistorie en archeologie ................................................................................13

4.1.2

Welstand...........................................................................................................15

4.2

Duurzaamheid en klimaatadaptatie is een breed thema. ........................................16

4.2.1

Klimaatadaptatie en hittestress ...............................................................................17

4.2.2

Energieprestatie ..................................................................................................18

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 2 -

4.2.3

5

Functies op basis van geldende bestemmingen ..........................................................22 5.1

Wonen ........................................................................................................22

5.2

Detailhandel, Dienstverlening, Horeca, Kantooractiviteiten en Centrum-activiteiten .....24

5.3

Maatschappelijke en sport- en recreatie activiteiten ..............................................26

5.4

Bedrijvigheid ................................................................................................27

5.5

Openbare ruimte ...........................................................................................29

5.5.1

Groen – zie paragraaf 3.2.3. ...................................................................................30

5.5.2

Verkeer .............................................................................................................30

5.5.3

Riolering en hemelwater .......................................................................................32

5.6 6

7

Biodiversiteit ......................................................................................................20

Agrarische activiteiten ....................................................................................34

Bouwen van bouwwerken, aanleg- en sloopactiviteiten...............................................36 6.1

Bouwen van bouwwerken ...............................................................................36

6.2

Sloopactiviteiten ...........................................................................................38

6.3

Aanlegactiviteiten ..........................................................................................39

Milieuthema’s ....................................................................................................41 7.1

Algemeen ....................................................................................................41

7.2

Geluid .........................................................................................................42

7.3

Trillingen .....................................................................................................44

7.4

Geur ...........................................................................................................45

7.5

Bodem ........................................................................................................50

7.6

Externe veiligheid ..........................................................................................51

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 3 -

8

9

7.7

Luchtkwaliteit ...............................................................................................54

7.8

Lozingen ......................................................................................................56

7.9

Spuiten........................................................................................................56

Wijzigingsbevoegdheden en afwijkingen ..................................................................58 8.1

Wijzigingsbevoegdheden .................................................................................58

8.2

Afwijkingen ..................................................................................................59

Ten slotte ..........................................................................................................61 Bijlage 1: Managementsamenvatting ..........................................................................62 Thema’s op basis van geldende bestemmingen .......................................................................65 1. Cultuurhistorie en archeologie .........................................................................................65 2. Welstand ....................................................................................................................65 3. Klimaatadaptatie en hittestress ........................................................................................65 4. Energieprestatie ...........................................................................................................65 5. Biodiversiteit ...............................................................................................................66 6. Wonen .......................................................................................................................66 7. Detailhandel, Dienstverlening, Horeca, Kantooractiviteiten en Centrum-activiteiten ....................66 8. Maatschappelijke en sport- en recreatie activiteiten .............................................................67 9.

Bedrijvigheid ................................................................................................................67 10. Verkeer .....................................................................................................................68 11. Riolering en hemelwater ...............................................................................................68 12. Agrarische activiteiten ..................................................................................................69 13. Bouwen van bouwwerken .............................................................................................70

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 4 -

14. Sloopactiviteiten .........................................................................................................71 15. Aanlegactiviteiten .......................................................................................................71 16. Geluid .......................................................................................................................71 17. Trillingen ...................................................................................................................72 18. Geur .........................................................................................................................72 19. Bodem ......................................................................................................................73 20. Externe veiligheid ........................................................................................................73 21. Luchtkwaliteit .............................................................................................................73 22. Lozingen ....................................................................................................................73 23. Spuiten .....................................................................................................................73 24.

Wijzigingsbevoegdheden...............................................................................................74 25. Afwijkingen ................................................................................................................74

Bijlage 2 Planning ...................................................................................................75

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 5 -

2 INLEIDING 2.1 Vooraf De gemeenteraad heeft op 5 juni 2025 het eerste deel van het omgevingsplan van de gemeente Heumen vastgesteld. Het gaat hierbij om het Wijzigingsbesluit voor het Werklandschap Overasselt (deelgebied 1). Onderdeel van deze wijziging is de structuur van het ambtsgebied, ook wel het casco genoemd. Voorafgaand aan dit wijzigingsbesluit heeft de raad in zijn vergadering van 12 december 2024 ingestemd met de Nota van Uitgangspunten die voor dit plan is opgesteld. We gaan nu verder met het opstellen van het omgevingsplan voor de overige delen van het gemeentelijk ambtsgebied. Alvorens we zijn gestart met het voorbereiden van het Wijzigingsbesluit Werklandschap Overasselt (deelgebied 1) hebben we een Plan van aanpak voor de transitieperiode voorbereid. In dit plan is bepaald op welke manier we het omgevingsplan gaan voorbereiden. Hierbij is een driedeling gemaakt tussen: 1. het stedelijke gebied; 2. de bedrijventerreinen en 3. het buitengebied. Dit plan is op 6 maart 2024 met de raadsmeedenkgroep besproken en op 28 mei 2024 door het college vastgesteld. Daarna is het ter informatie aan de raad toegezonden. Het idee was om telkens één deel voor te bereiden, vervolgens de participatie te doorlopen en daarna ter besluitvorming aan de raad voor te leggen. Voortschrijdend inzicht maakt, dat we de voorgestelde aanpak op een aantal onderdelen willen wijzigen.

De argumenten hiervoor worden in hoofdstuk 2 benoemd. Daarnaast worden thema’s, functies en milieuactiviteiten uitgewerkt die relevant zijn voor de overige delen van het gemeentelijk omgevingsplan. Om die reden leggen wij u een nieuwe Nota van Uitgangspunten voor met een andere procesaanpak.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 6 -

De gemeente heeft tot 1 januari 2032 de tijd om het tijdelijke omgevingsplan om te zetten naar een permanent omgevingsplan (‘POP’). Na deze periode is het tijdelijk omgevingsplan niet langer rechtsgeldig. Dit betekent dat ruimtelijke ontwikkelingen niet langer mogelijk zijn. Het spreekt voor zich dat we deze termijn willen respecteren.

2.2 Uitgangspunten Omgevingsplan Het omgevingsplan heeft twee doelen, aan de ene kant de ruimte bieden voor ontwikkelingen en aan de andere kant het beschermen van waarden. Voor het zoeken van een balans tussen deze twee doelen geldt de spelregel dat het omgevingsplan zorg moet dragen voor een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (‘ETFAL’).

2.2.1 Algemene uitgangspunten Het omgevingsplan is een ander instrument dan een bestemmingsplan. Het bestemmingsplan was vooral gericht op ruimtelijke ordening en specifieke bestemmingen van grond. Het omgevingsplan groepeert een breder scala aan leefomgevingsaspecten, waaronder milieu, water, natuur, cultuurhistorie, en gezondheid. Aan een omgevingsplan worden andere (technische) eisen gesteld dan aan een bestemmingsplan. Het één op één verhuizen van bestaande regels is daardoor niet mogelijk. Voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet was in de gemeente een veelheid aan meerdere bestemmingsplannen van kracht. Eén van de eisen ten aanzien van een omgevingsplan is dat er straks nog maar één omgevingsplan voor de hele gemeente geldt. We kijken daarom bij de omzetting naar de manier waarop we regels formuleren (beter leesbaar) en naar kansen voor deregulering (vermindering administratieve lasten). Naast het uniformeren, harmoniseren en dereguleren biedt het omgevingsplan ook meer afwegingsruimte voor de gemeente. In deze Nota van Uitgangspunten doen we hiervoor een aantal voorstellen. De vergunningsplicht, meldplicht of informatieplicht voor ruimtelijke activiteiten, moet in het omgevingsplan expliciet worden opgenomen. Als de gemeente dit niet doet, is bijvoorbeeld het bouwen van een bouwwerk vergunningsvrij.

Om te voorkomen dat er allerlei ongewenste situaties ontstaan, nemen we in het omgevingsplan expliciet op dat hetgeen wat niet geregeld is in het omgevingsplan, niet is toegestaan (in vaktermen noemen we dit: ‘insluiten’).

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 7 -

2.2.2 Wijzigingen ten opzichte van het tijdelijk omgevingsplan De wijzigingen van het tijdelijk omgevingsplan bestaan uit kleine technische wijzigingen Wijzigingen die bestuurlijk minder relevant zijn en alleen te maken hebben met het feit dat het omgevingsplan een nieuw instrument is met een nieuw technisch en juridisch wettelijk kader. Deze wijzigingen houden hoofdzakelijk verband met de structuur van de regeling en de formulering van regels (veelal redactionele wijzigingen). Hieronder vallen ook wijzigingen uit de bestemmingsplannen die in het omgevingsplan worden samengevoegd. Dit leidt tot harmonisering en uniformering en dus ook tot wijzigingen. We verwachten dat dit geen impact heeft op bestaande rechten van inwoners en ondernemers. Bij het opstellen van de regels zien wij hier scherp op toe. Als het harmoniseren en uniformeren van regels onverhoopt dit wel tot gevolg heeft, herstellen wij dit na de participatie en/of zienswijze procedure. Het omgevingsplan bevat ook overgangsrecht. Aangezien deze wijzigingen alleen technisch van aard zijn en niet inhoudelijk, worden deze niet opgenomen in deze nota.

2.2.3 Beleidswijzigingen Wijzigingen als gevolg van gemeentelijk-, provinciaal-, of rijksbeleid benoemen we in deze Nota van Uitganspunten uitdrukkelijk. Voor de gemeente is de omgevingsvisie een belangrijk document. Maar ook sectorale beleidsdocumenten, die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving, zijn relevant.

2.2.4 Afwegingsruimte voor gemeenten De bruidsschat bevat thema’s die in het omgevingsplan geregeld moeten worden, omdat het Rijk ze niet meer in landelijke wetgeving regelt (bijv. regels over bouwwerken, milieubelastende activiteiten, de aanleg van wegen of de aanvraagvereisten voor een omgevingsvergunning). In het algemeen sluiten we voor deze wijzigingen aan bij de huidige (landelijke) regelingen (‘beleidsarm’). Als er redenen zijn om in het omgevingsplan niet aan te sluiten bij de huidige (landelijke) regeling, bijvoorbeeld door mogelijkheden voor deregulering of door gebruik te maken van de afwegingsruimte om aan te sluiten bij het gemeentelijke beleid, benoemen we dat in deze Nota van Uitgangspunten uitdrukkelijk. Het is ook mogelijk dat gedurende het voorbereidingsproces nieuwe keuzes aan uw raad worden voorgelegd.

2.2.5 Instructieregels Rijk en provincie Zowel door het Rijk als de provincie zijn instructieregels vastgesteld. Dit zijn regels die, voor zover relevant, de gemeente verplicht moet overnemen in het omgevingsplan (bijvoorbeeld regels over luchtkwaliteit en externe veiligheid). Als dit het geval is respecteren wij deze regels.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 8 -

2.2.6 Het omgevingsplan Werklandschap Overasselt als basis Dit eerste ‘puzzelstukje’ van het nieuwe omgevingsplan is vastgesteld. Het is weliswaar een klein deel van het gemeentelijk grondgebied echter een (behoorlijk) deel van het ‘voorwerk’ is hiermee gereed. Voor het ‘grote’ omgevingsplan maken we gebruik het casco (lees: inhoudsopave) dat is gekozen. Dit geldt evenzeer voor de wetgevingstechniek alsmede een aantal bouw- en milieuregels die hier onderdeel vanuit maken. Daarnaast is de projectorganisatie ingeregeld en hebben we praktisch ervaring op kunnen doen. Ook zijn contacten met externe partners gelegd. Het is een pré dat we voor het vervolgtraject hier gebruik van kunnen maken!

2.3 Leeswijzer Na deze inleiding leggen we uit waarom we voor een andere procesaanpak kiezen. Daarna beschrijven we de kaders voor de verschillende thema’s en functies voor het opstellen van de nieuwe regels in het omgevingsplan. Hierbij maken we steeds gebruik van een driedeling: (1) hoe is de situatie nu, (2) is er nieuw beleid en (3) hoe willen we het gaan regelen. Daarna beschrijven we hoe we om willen gaan met de huidige wijzigingsbevoegdheden en afwijkingsmogelijkheden die in het tijdelijk omgevingsplan zijn opgenomen. We sluiten af met een managementsamenvatting en planning.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 9 -

3 Een nieuwe aanpak 3.1 Waarom een nieuwe aanpak De afgelopen periode hebben we ervaring opgedaan met het voorbereiden van het omgevingsplan voor het Werklandschap Overasselt (deelgebied fase 1). In de praktijk blijkt, dat het voorbereiden van een omgevingsplan een meer thematisch karakter heeft dan verwacht. Landelijk zien we bij steeds meer gemeenten een aanpak waarbij de regels thematisch worden voorbereid. Hierbij wordt (vaak) de volgende indeling gehanteerd: 1. Bouwregels; 2. Planologische regels; 3. Milieuregels en 4. Regels in de lokale verordeningen. Bij de ambtelijke voorbereiding maken we gebruik van de term ‘verhuisdoos’ om deze thema’s te benoemen. Eerder spraken we over de Bruidsschatregels die de gemeente van het Rijk heeft ontvangen. Deze regels worden verwerkt op het moment dat deze onderdeel zijn van een van bovengenoemde thema’s. In de praktijk zien we dat gemeenten een ‘verhuisdoos’ -zodra deze ambtelijk is voorbereid en de participatie is afgerond- ter besluitvorming aan de raad voorleggen. Wij stellen uw raad voor om te kiezen voor een andere aanpak. Ons voorstel is om de regels voor het nieuwe omgevingsplan in één procedure vast te stellen. In vaktermen wordt dit omschreven als: ‘het omgevingsplan in één keer ponsen’. Het voordeel hiervan is, dat de ambtelijk/bestuurlijk voorbereiding efficiënter verloopt.

In plaats van vier keer de wettelijke onderdelen van het vaststellingsproces te doorlopen gebeurt dit in één keer. De gemeente hoeft in dat geval één keer te publiceren, één keer zienswijzen op te halen en belanghebbenden kunnen één keer beroep instellen bij de Raad van State. Wanneer de raad het omgevingsplan in (meerdere) delen vaststelt, dient elk deel ambtelijk/bestuurlijk met de raad te worden voorbereid (‘besluitvormingscyclus’). Daarnaast dienen de delen van het tijdelijk omgevingsplan die in werking blijven juridisch te worden afgehecht. Dit betekent dat er telkens opnieuw – voor die onderdelen- overgangsrecht en voorrangsregels moeten worden opgesteld. Naast de kans op juridische omissies zijn deze werkzaamheden arbeidsintensief

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 10 -

en daarmee kostbaar. Ook kan er bij deze aanpak telkens beroep worden ingesteld bij de Raad van State. De ervaring leert dat deze procedures tijdrovend zijn. Tenslotte kampt het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) nog steeds met problemen dat het parallel wijzigen van het omgevingsplan niet mogelijk is. Dit betekent dat het technisch niet mogelijk is om meerdere wijzigingen van het omgevingsplan tegelijkertijd in procedure te brengen en te publiceren op het DSO. Door dit in één keer te doen wordt dit probleem ondervangen. Ook is er landelijk een discussie over de juridische houdbaarheid van het parallel wijzigen. Wij wachten de uitkomsten af.

3.2 Een nieuw procesvoorstel Los van het bovenstaande realiseren wij ons, dat het niet reëel is om belanghebbenden, partners en raads- en commissieleden in één keer te confronteren met een compleet nieuw omgevingsplan (en alle bijbehorende documenten). De omvang hiervan maakt een dergelijke aanpak onwenselijk en onrealistisch. Dit betekent dat we het proces aanpassen. Ons voorstel is om de regels voor het nieuwe omgevingsplan themagewijs voor te bereiden. Dit betekent concreet, dat we de ambtelijke voorbereiding, de participatie en het informeren/ophalen van feedback bij raads- en commissieleden per thema organiseren. In totaal wordt dan het voorbereidingsproces vier keer herhaald waarna tot slot het formele vaststellingsproces in één keer wordt doorlopen. Zoals tijdens de raadsinformatiebijeenkomst van 25 september jl. besproken, is ons voorstel om de keuzes en de thematische regels (‘een verhuisdoos’) met de raadsmeedenkgroep voor te bereiden. Wanneer dit overleg is afgerond, stellen wij voor om een raadsinformatie-avond te organiseren. Indien wenselijk kan tijdens een reguliere Commissie Ruimte ‘een verhuisdoos’ worden behandeld. Het gehele proces wordt in een reguliere politiek-bestuurlijke besluitvormingscyclus afgerond. Mocht deze aanpak in de praktijk niet voldoen, zullen wij een nieuw voorstel aan de raad doen om alsnog meerdere vaststellingsprocedures te volgen.

Laat duidelijk zijn: een zorgvuldig en gedragen voorbereidingsproces staan voor ons voorop!

3.3 Inhoudelijke keuzes durven maken. In het (vorige) Plan van aanpak transitieperiode 2024 is aangegeven, dat Heumen in beginsel ‘beleidsarm’ de regels uit de tijdelijk omgevingsplannen, de bruidsschat en de lokale verordeningen ‘overzet’.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 11 -

Wij stellen voor om dit niet te doen en nieuwe keuzes op te nemen. Dit betekent niet dat alle ‘oude’ regels inhoudelijk worden gewijzigd. Het betekent wel dat Heumen het nieuwe beleid implementeert en concreet invulling geeft aan de verbeterdoelen van de Omgevingswet. Voor een aantal activiteiten betekent dit, dat de administratieve lasten en regeldruk voor inwoners en ondernemers zullen dalen omdat bijvoorbeeld geen vergunning meer nodig is. In de hoofdstukken 3 tot en met 7 hebben we deze voorstellen uitgewerkt.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 12 -

4 Thema’s op basis van geldende bestemmingen Op basis van het tijdelijk omgevingsplan staan we in principe de bestaande activiteiten toe. In dit hoofdstuk komen specifieke functies aan de orde. Daarbij komt vastgesteld gemeentelijk beleid aan de orde en geven we aan in hoeverre we dit beleid kunnen vertalen in het omgevingsplan. De milieuvoorwaarden waar de functies aan moeten voldoen, bijvoorbeeld geluid en geur, worden geregeld in de activiteit overstijgende regels (zie hoofdstuk 4).

4.1 Cultureel erfgoed en omgevingskwaliteiten 4.1.1 Cultuurhistorie en archeologie Hoe is het nu geregeld? In het tijdelijk omgevingsplan heeft de gemeente het behoud en bescherming van archeologische waarden in de bodem juridisch-planologisch geregeld. Hierbij zijn op basis van de archeologische beleidskaarten 2006, welke zijn geactualiseerd in 2013, verschillende archeologische (verwachtings)waarden vertaald naar zogenaamde archeologische dubbelbestemmingen. Op basis hiervan gelden plichten voor onderzoek en vrijstellingen van onderzoek bij bepaalde bodemingrepen. In het tijdelijk omgevingsplan zijn de gebouwde en archeologische monumenten opgenomen. De monumenten zijn in de vigerende plankaarten binnen het tijdelijk omgevingsplan voorzien opgenomen met de een aanduiding ‘functieaanduiding: cultuurhistorie’ of ‘specifieke bouwaanduiding - monument’. Tevens In de regels is hierover opgenomen dat voor deze aanduiding de gronden mede bestemd zijn voor het behoud, beheer en herstel van de aanwezige cultuurhistorische en monumentale waarden. Het kan zowel gelden voor van de gebouwen en als cultuurhistorische elementen in de omgeving. Heumen kent geen lijst van beeldbepalende panden maar beschermt planologisch wel verschillende karakteristieke gebouwen doordat deze op de plankaart zijn aangeduid met ‘bouwaanduiding: karakteristiek’.

De aanduiding volgt meestal de contour van een gebouw of reeks gebouwen (ensemble). In de regels is hierover opgenomen dat te bestemming dan mede bedoeld is om deze bebouwing te beschermen en in stand te houden. Verder is de bestemming ‘Agrarisch met waarden’ onderdeel van het tijdelijk omgevingsplan. Hier zijn de gronden, naast de agrarische functie, bestemd voor de bescherming van de aanwezige

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 13 -

natuurwaarden, cultuurhistorische waarden en landschappelijke waarden. Binnen deze bestemming zijn bepaalde werkzaamheden zoals het afgraven en ophogen van gronden, het verharden van terrein of het planten van opgaande beplanting alleen toegestaan als de cultuurhistorische waarden niet worden aangetast. De regels over het behoud en beheer van cultureel erfgoed vallen komen voort uit onder de Erfgoedwet. De gemeentelijke erfgoedverordening 2017 regelt de aanwijzing en bescherming van de gemeentelijke monumenten.

Is er nieuw beleid? Nee, er is nog geen nieuw beleid vastgesteld. Wel is in 2024-2025 een actualisatie uitgevoerd van de archeologische beleidskaart, op basis waarvan wijzigingen zijn voorgesteld in de beschermingsgebieden die nu zijn vastgelegd en waarin ook is gekeken naar de beschermings- en vrijstellingsregels die hieruit voortvloeien. Regels uit de erfgoedverordening die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving, moeten voor 1 januari 2030 zijn opgenomen in het omgevingsplan. Voor onroerend cultureel erfgoed mag de erfgoedverordening (na 2030) dan alleen nog regels bevatten die geen directe relatie hebben met de fysieke leefomgeving, zoals subsidieregelingen.

Hoe gaan we het regelen in het omgevingsplan? De geldende regelingen voor archeologie en agrarisch met waarden nemen we over uit het tijdelijk omgevingsplan. De rijks- en gemeentelijke monumenten worden eenduidig – op kaart- in het omgevingsplan vastgelegd. De karakteristieke gebouwen worden hierbij overgenomen zoals nu beschermd (dus zonder gebouwen toe te voegen of te verwijderen). Verduidelijking vindt plaats van de verplichtingen die in de regels aan deze bescherming zijn gekoppeld, waarbij ook wordt verwezen naar de juiste procedures voor omgevingsvergunningen. Gemeentelijke monumenten worden in de toekomstige situatie nog steeds aangewezen en voor een deel ook beschermd op basis van de erfgoedverordening 2017.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 14 -

Voorstel: 1.

Beperkingengebieden voor archeologie actualiseren en opnemen, waarbij voor de oppervlaktes een herijking plaatsvindt van de huidige regels in het tijdelijk omgevingsplan.

2.

Beperkingengebieden met landschappelijke waarden opnemen overeenkomstig de huidige regels tijdelijk omgevingsplan.

3.

Gemeentelijke- en Rijksmonumenten opnemen op kaart.

4.

Karakteristieke bouwwerken overnemen en de regels hiervoor verduidelijken en herijken.

5.

De erfgoedverordening wordt (technisch) geactualiseerd en samen met het nieuwe omgevingsplan voor besluitvorming aangeboden.

4.1.2 Welstand Hoe is het nu geregeld? In de Welstandsnota gemeente Heumen 2019 is het welstandstoezicht in de gemeente geregeld. Tevens beschrijft de Welstandsnota uitgangspunten en criteria voor het welstandsoordeel. In de Welstandsnota zijn 8 gebieden opgenomen. In deze gebieden geldt een welstandstoets voor alle omgevingsvergunningplichtige activiteiten. Via een kaart met ‘Welstandscriteria per gebiedstype’ wordt bepaald welke welstandscriteria van toepassing zijn. Op locaties die niet onder een welstandsgebied vallen geldt dat alleen nieuwbouwplannen voor hoofdgebouwen aan welstand worden getoetst. Alle overige bouwwerken en bouwwerkzaamheden zijn in deze gebieden welstandsvrij.

Is er nieuw beleid? Nee, er is geen nieuw beleid.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 15 -

Hoe gaan we het regelen in het omgevingsplan? Kwantitatieve regels die direct betrekking hebben op het bouwen, zoals de goothoogtes van gebouwen of de afmetingen van dakkappellen, worden herijkt en deel van de algemene bouwregels voor activiteiten. Voor meer open normen, zoals de afstemming van gevelelementen, die relevant zijn bij bepaalde (grotere of ingrijpendere) bouwactiviteiten behouden we de welstandstoets. Hierbij verwijzen we in het omgevingsplan naar een geactualiseerde versie van de welstandsnota in combinatie met de nu geldende beeldkwaliteitsplannen. Nadat de welstandsnota geactualiseerd is, kunnen we deze met de vaststelling van het omgevingsplan opnemen.

Voorstel: 1. De bouwregels en gesloten regels over het uiterlijk van gebouwen, zoals nu o.a. opgenomen in de welstandsnota, worden geüniformeerd en gaan over naar de algemene bouwregels in het omgevingsplan. 2. Kwalitatieve regels over het uiterlijk van gebouwen waarbij toetsing door de welstandscommissie noodzakelijk blijft (‘open normen’), blijven deel van de geactualiseerde en gereduceerde Welstandsnota (afstemming van gevelindeling en dakvorm, kleur en materialen etc.) 3. De welstandsnota wordt geactualiseerd en samen met het nieuwe omgevingsplan voor besluitvorming aangeboden.

4.2 Duurzaamheid en klimaatadaptatie is een breed thema. In de omgevingsvisie en diverse beleidsdocumenten is duurzaamheid en klimaatadaptatie benoemd als belangrijke opgave voor de komende periode. Van belang is dat we de openbare ruimte op een manier inrichten zodat we voorkomen dat extreme hitte, droogte of regenval problemen oplevert. Eén van de acties is investeren in de biodiversiteit in de openbare ruimte. Het thema duurzaamheid krijgt een plek in het omgevingsplan waar dat mogelijk is.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 16 -

4.2.1 Klimaatadaptatie en hittestress Hoe is het nu geregeld? Ten aanzien van klimaatadaptatie en hittestress is nu niet specifiek iets geregeld in het tijdelijk omgevingsplan. In bijna alle bestemmingen is de aanleg van water en groen en de aanplant van bomen mogelijk.

Is er nieuw beleid/regelgeving? Omgevingsvisie Eén van de speerpunten uit de omgevingsvisie is het voorbereid zijn op de veranderingen in het klimaat. Eén van de leidende principes is, dat bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen het natuurlijk bodem en watersysteem klimaat adaptief en natuur inclusief zijn. Bij een herinrichting van de openbare ruimte is klimaat adaptief de norm. Dit betekent, dat Heumen anticipeert op de verandering van het klimaat. Om veilig te blijven bij piekbuien reserveert de gemeente meer ruimte voor water. Daardoor is er ook voldoende watervoorraad voor periodes van droogte. De gemeente zal meer bomen planten om schaduw te bieden voor mensen en dieren en om (daarmee) hittestress te voorkomen. Het bovenstaande is onderdeel van het beleidsplan ‘Water & riolering Heumen 2023-2027’. Binnen het Rijk van Nijmegen wordt gewerkt aan een regionale doelenboom. (‘Samenwerking regionale adaptatiestrategie Regio Nijmegen’). De maatregelen en operationele normen die hieruit volgen, kunnen onderdeel worden van het omgevingsplan.

Hoe gaan we het regelen in het omgevingsplan? Ambtelijk wordt op dit moment een programma duurzaamheid voorbereid. Wanneer dit door ons college is vastgesteld, leggen we de maatregelen vast in regels van het omgevingsplan. De aanplant van bomen en de aanleg van groen en water blijft mogelijk binnen bijna alle functies van het nieuwe omgevingsplan, vergelijkbaar met de huidige mogelijkheden in het tijdelijk omgevingsplan. Hier verandert niets aan. Er zijn dus voldoende mogelijkheden voor de aanleg van waterberging/vergroening en dergelijke in het bestaand stedelijke gebied.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 17 -

Voorstel: 1. Specifieke regels ten aanzien van klimaatadaptatie opnemen. 2. Binnen alle functies de aanleg van groen en water mogelijk houden.

4.2.2 Energieprestatie Hoe is het nu geregeld? Met uitzondering van het gebied Teersche Sluispolder zijn In het tijdelijk omgevingsplan zijn geen regels opgenomen over wind- en zonneparken. Er zijn ook geen regels opgenomen over energieprestatie. In het Besluit bouwen leefomgeving (Bbl) staan regels over isolatiewaarden van gebouwen. Zonnepalen en zonneboilers op het dak zijn in de meeste gevallen vergunningsvrij. Aan het plaatsen op een plat dak zijn iets meer voorwaarden verbonden dan aan het plaatsen op een schuin dak. Een buitenunit van een warmtepomp op de grond is qua planologie/bouw in de meeste gevallen, vergunningsvrij. Indien deze unit aan de gevel of op het dak wordt geplaatst, is het een ondergeschikt bouwdeel als de bouw- of bestemmingsgrens met niet meer dan 1 meter wordt overschreden of de hoogte met niet meer dan 50 cm. Voor het verruimen van de bebouwing ten behoeve van isolatie zijn geen mogelijkheden indien de maximale toegestane maten van een gebouw al gebruikt zijn.

Is er nieuw beleid/regelgeving? Het Besluit bouwen leefomgeving (BBL) is samen met de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking getreden. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat rechtstreeks werkende (technische bouw)regels voor het bouwen, verbouwen, de staat van het bouwwerk en het gebruik en slopen van gebouwen en bouwwerken. Deze zijn vergelijkbaar met het ‘oude’ Bouwbesluit 2012. Hierin zijn onder andere regels opgenomen over de isolatiewaarden. De gemeente kan ruimere regels opnemen voor het vergunningsvrije bouwen, bijvoorbeeld door ruimere regels op te nemen voor het vergunningsvrij toestaan van zonnecollectoren en zonnepanelen. Hierdoor maken we de aanleg van deze voorzieningen makkelijker.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 18 -

Omgevingsvisie In de omgevingsvisie is de ambitie opgenomen dat energie op een duurzame manier wordt opgewekt en gebruikt. Daarmee doelt de gemeente op de over- gang van het huidige energiegebruik en de gangbare manier van opwekking van energie naar een nieuwe, duurzame manier. Regionale Energietransitie 1.0 en de lokale Transitievisie Warmte Heumen 2021. De gemeente werkt toe naar aardgasvrij wonen voor bestaande woningen en naar goed geïsoleerde nieuwbouwwoningen zonder aardgas. De gemeente zet in op energiebesparing en isoleren om minder energie te verbruiken. Beleidsregels Windenergie gemeente Heumen 2025 De gemeente Heumen heeft op 3 februari 2025 het "Windbeleid: beleidsregels windenergie gemeente Heumen" vastgesteld. Dit beleid bevat de spelregels voor zowel erfmolens als grotere windturbines, en stelt (agrarische) ondernemers in staat om onder voorwaarden initiatieven voor windenergie te ontwikkelen. Het beleid is een belangrijk onderdeel voor de realisatie van de energieopgave van de gemeente. Motie Zoekgebieden windenergie gemeente Heumen De gemeenteraad heeft (ook) op 3 februari 2025 besloten, om het Kommengebied ten noorden van Overasselt aan te wijzen als zoekgebied voor grote windturbines. Een initiatiefnemer die een windturbine wil plaatsen in onze gemeente moet onderzoeken of dit gebied haalbaar is voor windenergie.

Mocht uit dit onderzoek blijken dat het Kommengebied als zoekgebied onvoldoende haalbaar is, dan moet men dit de gemeente laten weten. Het college kan dan na het delen van de onderzoeksresultaten met de gemeenteraad het raadsvoorstel ‘Zoekgebieden Windenergie Gemeente Heumen’ opnieuw aan de raad voorleggen. Het plaatsen van een windmolen met een rotordiameter van meer dan 2 meter is een Mba (art.3.11 Bal). Bij de melding van de Mba dienen de veiligheidsrisico’s en milieueffecten in beeld te worden gebracht. Gebiedsvisie Energielandschap A73. Op 24 september 2020 heeft de raad het Koersdocument Ruimtelijke visie Duurzame Energie vastgesteld. Als onderdeel van het Koersdocument heeft de raad ingestemd met het vaststellen van een gebiedsplan voor een te ontwikkelen energielandschap in een gebied gelegen tussen de A73 en het Maas-Waal kanaal (gebiedsplan Energielandschap A73). Daarbij heeft de raad tevens besloten een strook van 250m vanaf het Maas-Waal kanaal vrij te laten van de opwekking van zonne-energie. Doel van het gebiedsplan is aan te geven waar in het gebied de grootschalige duurzame energieopgave kan landen en op welke wijze een meerwaarde voor andere functies vorm kan

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 19 -

krijgen. Het gebiedsplan biedt daarmee een ruimtelijk kader voor de ontwikkeling van zonnevelden. Ook de instructieregel van de provincie Gelderland met de zonneladder is hier relevant. Hoe gaan we het regelen? Er is geen reden om af te wijken van de bouwtechnische regels zoals opgenomen in het Bbl. Deze komen overeen met de huidige regels. Er is nu geen beleid om strengere regels op te maken. Om een woning te isoleren kan de situatie ontstaan, dat de woning groter (hoger of een grotere oppervlakte) wordt dan is toegestaan op basis van de huidige regels. Om isolatie van woningen te stimuleren kan het wenselijk zijn een beperkte vergroting van het gebouw, voor het aanbrengen van isolatie, vergunningsvrij te maken. Voor monumenten is dit niet wenselijk. Het vergunningsvrij verhogen van een gebouw of uitbreiden van de gevel is in bepaalde gevallen niet wenselijk, omdat hierdoor bij rijwoningen en twee-onder-één kap woningen ongewenste situaties ontstaan ten aanzien van het bebouwingsbeeld. De transitievisie Warmte Heumen 1.0 is (nog) niet geschikt om te vertalen naar het omgevingsplan. Op het moment dat de aanpak per wijk uitgekristalliseerd is kunnen regels opgenomen worden in het omgevingsplan. Het beleid voor wind en zon kan vertaald worden naar het omgevingsplan.

Voorstel: 1. Het toestaan van beperkte overschrijdingen van de bouwregels voor isolatie voor bestaande gebouwen. Deze regeling niet voor monumenten opnemen. 2. Windenergie: locatie ‘Kommengebied’ + Beleidsregels Windenergie gemeente Heumen opnemen op kaart. 3. Zonenergie: locatie Energielandschap A73 opnemen op kaart.

4.2.3 Biodiversiteit Hoe is het nu geregeld? In het tijdelijk omgevingsplan is het structurele groen en het oppervlaktewater specifiek bestemd. Daarnaast zijn bijna overal de functies groen en water toegestaan. Voor biodiversiteit gelden geen specifieke regelingen.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 20 -

Is er nieuw beleid?

Omgevingsvisie Eén van de speerpunten van de omgevingsvisie is een gezonde, groene en biodiverse omgeving. De gemeente wil meer ruimte voor groen in en om de kernen. Zowel in de openbare ruimte als in de tuinen of erven van inwoners en bedrijven. Dit groen wil de gemeente zo inrichten dat meer verschillende planten en dieren zich hier thuis voelen. Tevens wil de gemeente het beheer zodanig omvormen, dat dit leidt tot het versterken van de biodiversiteit. Met name bij nieuwe ontwikkelingen is het gemakkelijker om aandacht voor biodiversiteit op te nemen in de planvorming. Programma landschap en groen 2025 In het programma Landschap en Groen staat wat we de komende vier jaar gaan doen en hoe we tot die keuzes komen. Het gaat van heel breed (waar willen we naartoe) naar heel concreet (dit gaan we doen). Het programma bevat een uitwerking van doelen op zowel thema’s als gebieden. Daarmee willen we hoogwaardige en functionele landschaps- en groenstructuur in de kernen en het buitengebied van onze gemeente in stand houden en ontwikkelen.

Hoe gaan we het regelen? De maatregelen uit dit programma vertalen we naar het omgevingsplan. Voorstel: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Bestaande bestemmingen opnemen in het omgevingsplan. Structuurbepalende bomenlijst vastleggen op kaart. Vastleggen Ecologische verbindingszone Gelders Natuurnetwerk (GGN). Vastleggen maasheggen en wallen. Vastleggen bakenbomen (langs de Maas). Bij de realisatie van nieuwe ontwikkelingen een streven van een kroonbedekking voor bomen van 20% voor de resterende openbare ruimte bij een specifiek bouwproject. 7. Verhouding van 20% bomen, 15% struiken en middelhoge vegetatie en 20% gras in de kernen voor nieuwe ontwikkelingen in de openbare ruimte. 8. Een dooradering van landschapselementen van 10% van het perceel in het buitengebied. 9. Indieningsvereiste: groeninrichtingsplan nodig bij nieuwe initiatieven.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 21 -

5 Functies op basis van geldende bestemmingen Op basis van het tijdelijk omgevingsplan staan we in principe de bestaande functies toe. Hierna gaan we op de specifieke functies nader in. Daarbij komt specifiek vastgesteld gemeentelijk beleid aan de orde en geven we aan in hoeverre we dit beleid kunnen vertalen in het omgevingsplan. De milieuvoorwaarden waar de functies aan moeten voldoen, bijvoorbeeld geluid- en lichthinder worden geregeld in de activiteitoverstijgende regels (zie hoofdstuk 6).

5.1 Wonen Wat is nu geregeld? In het tijdelijk omgevingsplan zijn regels opgenomen voor het gebruik van gronden en bouwwerken met de bestemming ‘Wonen’. Binnen de woonbestemming zijn ook niet-publieksgerichte aan huis verbonden beroepen en bedrijven toestaan, waarbij voorwaarden zijn gesteld aan de toegestane beroepen en bedrijven en omvang. Verder is geregeld wat er binnen de bestemming mag worden gebouwd. Er is per bouwvlak aangegeven wat voor woning(en) er gebouwd mag/mogen worden zoals vrijstaand, aaneengebouwd of gestapeld. Voor woonwagens is een aparte bestemming opgenomen.

Is er nieuw beleid/regelgeving? Omgevingsvisie In de omgevingsvisie is ‘Het wonen voor iedereen’ een speerpunt. De gemeente richt zich op het faciliteren van woningbouwplannen in alle kernen. Het gaat om de juiste woningen op de juiste plek. De gemeente zorgt dat in alle kernen wordt gebouwd.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 22 -

Binnen de kernen betekent dit: -

dat mogelijke inbreidingslocaties worden onderzocht. de mogelijkheden onderzoeken voor grootschaligere woningbouw buiten de kernen. een (groeiende) behoefte aan kleinere woningen/ appartementen (voor starters en senioren), woningsplitsing en bijzondere woonvormen. ruimte bieden aan woningsplitsing.

Beleidsregel pré-mantelzorgwoningen 2025 In deze beleidsregel staan voorwaarden op basis waarvan de gemeente meewerkt aan prémantelzorgwoningen. De voorwaarden voor pré-mantelzorgwoningen worden afgestemd op de voorwaarden voor mantelzorgwoningen (een voorziening voor een pré-mantelzorgwoning kan immers een mantelzorgwoning worden). De zorgvrager of de mantelzorger mag hier alvast gaan wonen, vooruitlopend op een situatie van mantelzorg. Een tijdelijke pré-mantelzorgwoning geeft in geen geval recht op een permanente woonbestemming en/of woongebruik. De vergunning is persoonsgebonden en kan dus niet aan anderen worden overgedragen. Beleidsregel voor woningsplitsing in Heumen (2019) De beleidsregel voor woningsplitsing in Heumen maakt het mogelijk om met een omgevingsvergunning bestaande woningen in de kernen te splitsen. Deze regel is bedoeld om de woonruimtebehoefte voor bijvoorbeeld starters en senioren aan te vullen. Er zijn wel voorwaarden, waaronder een minimale inhoud van 400 m3 per woning en het maximaal splitsen naar één extra woning, waarbij de bestaande bebouwing niet wordt uitgebreid.

Hoe gaan we het regelen? Voor de regeling van het omgevingsplan sluiten we aan bij de regeling uit het tijdelijk omgevingsplan. Nieuw beleid voor de pré-mantelzorgwoning en woningsplitsing wordt vertaald naar het omgevingsplan. Voor nieuwe initiatieven zoals functieveranderingen naar wonen, bijvoorbeeld in kantoren, zal een aparte procedure gevoerd moeten worden.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 23 -

Voorstel: 1. Aansluiten bij bestaande regelingen tijdelijk omgevingsplan. 2. Pré-mantelzorgwoningen met een kleine vergunningsplicht toestaan in situaties waar (nog) geen sprake is van een mantelzorgsituatie, maar wel al de behoefte bestaat om voor elkaar te zorgen (regelen via een binnenplanse omgevingsvergunning (OPA)) en waarbij voldaan wordt aan de beleidsregel pre-mantelzorg 3. Woningsplitsing in de kernen met een kleine vergunningsplicht blijven toestaan conform de huidige beleidsregel. 4. In de kernen: regeling voor kamerverhuur behouden zoals nu deel is van regeling aan huis gebonden beroep. 5. Onderzoeken of en onder welke voorwaarden kamerverhuur bij woonfuncties in het buitengebied kan worden toegestaan (gelijk aan de kernen). 6. Huisvesting arbeidsmigranten en realisatie flexwoningen c.a. blijven regelen via een afzonderlijke (afwijkings-) procedure (Bopa).

5.2 Detailhandel, Dienstverlening, Horeca, Kantooractiviteiten en Centrum-activiteiten Hoe is het nu geregeld? In het tijdelijk omgevingsplan zijn regels opgenomen voor het gebruik van gronden en bouwwerken voor de functies detailhandel, dienstverlening, horeca en kantoren. Veelal zijn deze alleen op de begane grond toegestaan en mag er gewoond worden op de verdieping(en). Specifieke functies zoals supermarkten zijn specifiek aangeduid. Binnen de huidige bestemming ‘Centrum’ zijn diverse functies toegestaan waaronder detailhandel, dienstverlening, horeca, maatschappelijke activiteiten, kantoren en wonen. Het onderdeel maatschappelijke activiteiten wordt verder toegelicht in 5.3.

Is er nieuw beleid/regelgeving? Omgevingsvisie De omgevingsvisie wijst op de noodzaak om detailhandel in Malden verder te versterken. Hierbij wordt voortgeborduurd op het Masterplan Centrum Malden. Het doel is om het centrum van Malden toekomstbestendig maken als plek om te wonen, ontmoeten, winkelen, werken en beleven. Projecten die hieruit voortvloeien, worden gerealiseerd via een afzonderlijke ruimtelijke procedure (i.c. de BOPA of een apart omgevingsplan).

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 24 -

Omgevingsplan voor het Werklandschap Overasselt In het omgevingsplan voor het Werklandschap Overasselt (deelgebied fase 1) hebben we de keuze gemaakt om een aan-huis-gebonden beroep voor alle bedrijfswoningen toe te staan. Het voorstel is om dit voor alle bedrijfswoningen in de gemeente toe te staan. Hetgeen nagenoeg in alle gevallen al zo is. Als gevolg van de ontwikkeling van de woningbouwontwikkeling in de Kanaalzone dient de gemeente bedrijfshectaren elders in de gemeente te compenseren. Dit is voor Heumen (bijna) onmogelijk. Wat wel mogelijk is dat we ‘zuinig’ zijn met bestaande bedrijfsterreinen (intensiveren en meer hoogbouw) en bestaande (kleine) bedrijven in de kernen beter te beschermen. Dit betekent dat een functieverandering naar wonen moeilijker wordt. Het bovenstaande is in lijn met het adviesrapport Bedrijventerreinen gemeente Heumen d.d. oktober 2024.

Hoe gaan we het regelen? De huidige mogelijkheden, inclusief enige mate van functie-uitwisseling binnen de centrumbestemming en specifieke functies, nemen we in het omgevingsplan over. Op deze manier doen we recht aan de huidige planologische mogelijkheden.

Voorstel: 1. Aansluiten bij bestaande regels in het tijdelijk omgevingsplan. 2. Een aan huis-gebonden-beroep voor alle (bedrijfs)woningen (in het gehele ambtsgebied) toestaan (voor een beperkt aantal bedrijfswoningen op de bedrijventerreinen is dit geen optie.) 3. Het (op de begane grond) behouden van kantoorfuncties, detailhandel en overige dienstverlening in de dorpscentra (niet vergemakkelijken om te transformeren naar een woning).

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 25 -

5.3 Maatschappelijke en sport- en recreatie activiteiten Hoe is het nu geregeld? In het tijdelijk omgevingsplan hebben de maatschappelijke functies, zoals scholen, gemeentehuis, kerken, sporthallen en zorginstellingen de maatschappelijke bestemming meegekregen. Daarbij is een aantal functies specifiek aangeduid. Dit zijn locaties die alleen een bepaalde specifieke maatschappelijke functie mogen bevatten zoals enkele locaties voor onderwijs, begraafplaats en religie of locaties waar naast de reguliere maatschappelijke functies aanvullende functies zijn toegestaan. De buitensportvoorzieningen hebben de bestemming ‘Sport’. Binnen deze functie zijn ook ondergeschikte niet-commerciële maatschappelijke activiteiten toegestaan. De sporthallen vallen onder de maatschappelijke bestemming.

Is er nieuw beleid/regelgeving? Omgevingsvisie Gezondheid wordt benoemd in de omgevingsvisie. De gemeente wil bewegen/sporten zowel buiten als binnen stimuleren. Ook vraagt de omgevingsvisie aandacht voor de toegankelijkheid van bouwwerken.

Hoe gaan we het regelen in het omgevingsplan? De huidige maatschappelijke- en sportvoorzieningen nemen we op basis van de geldende tijdelijk omgevingsplannen over. Binnen de maatschappelijke functie is ook enige mate van functieuitwisseling mogelijk. We willen bij de sportactiviteiten meer ondergeschikte maatschappelijke activiteit op voorhand toestaan (BSO bij sportvereniging). De overige specifieke maatschappelijke functies zoals religieuze gebouwen en begraafplaatsen nemen we wel specifiek op, gezien de specifieke ruimtelijke impact die deze functies hebben ten aanzien van parkeren. Verordeningen worden later overgeheveld (bijv. de Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen).

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 26 -

In de praktijk blijkt dat de definitie voor sport en maatschappelijke activiteiten onvoldoende duidelijk is. Met name de sportactiviteiten die mogelijk zijn onder de maatschappelijke functie. Bij het opstellen van het omgevingsplan verduidelijken we dit.

Voorstel: 1. De regeling voor maatschappelijk & sport in het omgevingsplan aansluiten bij de regels in het tijdelijk omgevingsplan. 2. We willen bij de sportactiviteiten meer ondergeschikte maatschappelijke activiteit op voorhand toestaan (BSO bij sportvereniging). 3. Opnieuw de definities voor sport en maatschappelijk toetsen.

5.4 Bedrijvigheid Hoe is het nu geregeld? In het tijdelijk omgevingsplan zijn de activiteiten die milieuhinder kunnen veroorzaken (zoals bedrijven) en milieugevoelig zijn (zoals woningen) vastgelegd. Daarbij moet een goed woon- en leefklimaat geborgd zijn. Destijds heeft de VNG om een goed woon- en leefklimaat te waarborgen en de ondernemer de ruimte te geven om te ondernemen, de handreiking ‘Bedrijven en milieuzonering’ uitgegeven. Hierin zijn richtafstanden opgenomen tussen hinder veroorzakende functies en gevoelige functies. De handreiking ‘Bedrijven en milieuzonering’ heeft verschillende type bedrijven ondergebracht in zogenaamde milieucategorieën. Deze categorieën, en daarmee de richtafstanden, zijn gebaseerd op het geluid, de geur het stof en eventuele gevaren dat door een bedrijf te verwachten is. Bij het leggen van bestemmingen werd deze handreiking meestal als uitgangspunt gehanteerd. Daarnaast is een belangrijk kenmerk van deze systematiek het onderscheid tussen een rustig woongebied en een gemengd gebied. In een centrumgebied, aanloopstraat of nabij een bedrijventerrein is meer reuring (en hinder) te verwachten dan in een reguliere woonwijk. Daarom mogen de richtafstanden in een gemengd gebied kleiner zijn dan in een rustig woongebied (behalve voor het aspect gevaar).

Op dit moment zijn op basis van het tijdelijk omgevingsplan bedrijven uit de milieucategorieën 1 t/m 4 van de bedrijvenlijst toegestaan.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 27 -

Is er nieuw beleid/regelgeving? De belangrijkste wijzigingen bij inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn de volgende: 1. Het Activiteitenbesluit milieubeheer is vervallen. 2. Voor een deel van de activiteiten waar voorheen regels uit het Activiteitenbesluit golden zijn nu onderdeel van het Besluit activiteiten leefomgeving. Het aantal activiteiten dat onder het Bal komt te vallen is beduidend kleiner dan in het Activiteitenbesluit. Wat vanuit het Activiteiten- besluit niet is overgeheveld naar het Bal moet de gemeente zelf regelen in het omgevingsplan. Deze activiteiten zijn nu onderdeel van de bruidsschat. 3. De VNG-publicatie bedrijven en milieuzonering (2009) is vervangen door VNG-handreiking Activiteiten en milieuzonering 2024. 4. Milieuaspecten als geluid- en geurhinder moeten, naar analogie van het Werklandschap Overasselt, in het omgevingsplan geregeld worden (zie hiervoor hoofdstuk 5 Activiteit overstijgende regels/Bruidsschat en milieuthema’s).

Hoe gaan we het regelen? Het uitgangspunt voor het omgevingsplan is om beleidsneutraal over te gaan. Bij het overnemen van de bedrijfsfuncties blijven de bestaande rechten en mogelijkheden zoveel mogelijk gehandhaafd. Doordat de systematiek anders is kunnen er kleine verschillen ontstaan. In hoofdstuk 6 gaan we op de verschillende milieuaspecten in. Voor die activiteiten die niet meer landelijk geregeld worden via het Bal zal de bruidsschat gelden. Deze nemen we met het overhevelen van de bruidsschat naar het omgevingsplan over. De eerste aanzet hiertoe is reeds verwerkt in de wijziging van het Omgevingsplan Werklandschap Overasselt (deelgebied 1).

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 28 -

. Voorstel: 1. Werken met de (nieuwe) VNG-handreiking Activiteiten en milieuzonering 2024. Conform deze handreiking regels voor geluid, geur regelen in het omgevingsplan. Regels voor externe veiligheid opnemen in het omgevingsplan. 2. De locaties waar bedrijfsactiviteiten mogen plaatsvinden overnemen waarbij de bestaande rechten zo veel mogelijk behouden blijven. Dit laatste gebeurt onder meer door het opnemen van eerder genomen maatwerkbesluiten voor geur en geluid over te nemen in het omgevingsplan. Bestaande veiligheidscontouren worden ogenomen in het omgevingsplan. 3. Een keuze maken inzake de bruidsschatregels die hierop betrekking hebben beoordelen (geluid, geur, trillingen e.a. – zie ook onderdeel milieu). 4. Focus aanbrengen in toegestane milieubelastende activiteiten (bandbreedte verkleinen). 5. In de oogmerken van het plan aangeven wat de gewenste types bedrijven (qua sectoren en impact) zijn voor de verschillende bedrijfsterreinen. Dit bepaalt mede of een activiteit die zich wil vestigen wel of niet zal worden vergund. 6. Geen toevoeging mogelijk maken van functies die we niet gewenst/versterkend vinden in de zones met een hogere bedrijfsklasse. 7. Verduidelijken/herijken van bedrijfspercelen op de kaart en hier de geactualiseerde regels aan koppelen. 8.

Definitie van bedrijfswoning aanpassen zodat deze legaal kan worden gebruikt door het huishouden van de bedrijfseigenaar of het huishouden van een werknemer van het bedrijf (schrappen noodzakelijkheid). 9. Voor de bedrijventerreinen ‘Hoge Brug’ en ‘Sluisweg’: * Zonering vastleggen met gewenste types bedrijven (‘activiteiten met een zwaardere invloed op de omgeving’ en juist ook activiteiten met een meer dienstverlenende aard, bijvoorbeeld aan de buitenranden). * Intensiever ruimtegebruik toestaan door verhogen maximale bouwhoogte en bebouwingsoppervlakte. 10. Voor bestaande tankstations de dagindeling met bijbehorende normering op basis van het Activiteitenbesluit (‘oude recht’) hanteren. 11. Op de bedrijventerreinen de woonfunctie niet uitbreiden, dus geen extra bedrijfswoningen toestaan en geen omzetting mogelijk maken van bedrijfswoningen naar reguliere woningen.

5.5 Openbare ruimte De functies in de openbare ruimte hebben in het tijdelijk omgevingsplan de bestemmingen ‘Groen’ en ‘Verkeer.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 29 -

5.5.1 Groen – zie paragraaf 3.2.3.

5.5.2 Verkeer Hoe is het nu geregeld? In het tijdelijk omgevingsplan zijn regels opgenomen voor het gebruik van gronden met de bestemming ‘Verkeer’.

Is er nieuw beleid? Omgevingsvisie Een speerpunt in de omgevingsvisie is een goede bereikbaarheid voor gebruikers van het openbaar vervoer, de auto, de fiets en voor de wandelaar. Hiervoor zijn de volgende beleidsambities geformuleerd: -

-

De gemeente wil een samenleving waarin iedereen plezierig en gezond kan wonen en leven en een zinvolle bijdrage kan leveren. Een goede en veilige bereikbaarheid is daarbij van essentieel belang. De gemeente zet daarom in op een optimaal bereikbare gemeente, waarbij we energiebewuste keuzes makkelijker willen maken. De gemeente zorgt voor goede parkeervoorzieningen in woonwijken en het centrumgebied.

Oplaadpunten elektrische voertuigen Het laden van voertuigen is op eigen terrein toegestaan. Openbare laadpalen zijn toegestaan bij openbare parkeerplaatsen. Nadere regels over de aanleg van laadpalen is geregeld in de concessie met het bedrijf dat laadpalen aanlegt. Er zijn met die partij afspraken gemaakt onder welke voorwaarden laadpalen aan- gelegd mogen worden. Dit hoeven we verder niet in het omgevingsplan te regelen.

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 30 -

Parkeren Er is geen nieuw beleid voor parkeren en er is ook geen aanleiding om het huidige beleid aan te passen. Wel is op dit moment een Programma Mobiliteit gemeente Heumen 2026, ambtelijk in voorbereiding.

Hoe gaan we het regelen? De instructieregel voor de toegankelijkheid voor mensen met een functiebeperking heeft betrekking op nieuwe ontwikkelingen. In principe gaat het nu op te stellen omgevingsplan niet over nieuwe ontwikkelingen, maar bijvoorbeeld bij het (her)aanleggen van voetpaden kan het wel relevant zijn. Het toegankelijk maken van de openbare ruimte sluit ook aan bij het speerpunt van een goede bereikbaarheid voor iedereen die is opgenomen in de omgevingsvisie. We stellen voor om hiervoor een regeling op te nemen in het omgevingsplan. De overige ambities zoals hierboven omschreven uit de omgevingsvisie lenen zich niet voor een andere vertaling in het omgevingsplan. Het aanleggen van meer parkeervoorzieningen gaat ten koste het structurerende groen en is niet zonder meer wenselijk, omdat dan andere speerpunten zoals aspecten van klimaatadaptatie (hittestress, waterberging etc.) in het geding zijn. Hiervoor is altijd een brede en goede afweging nodig en dus is het nodig om de aanleg van parkeerplaatsen in het groen vergunningsplichtig te houden. In het omgevingsplan nemen we de bestaande infrastructuur over op basis van het tijdelijk omgevingsplan. Daarnaast zijn, net als nu fiets- en voetpaden toegestaan binnen de bestemming ‘Verkeer - Verblijfsgebied’.

Indien we nieuwe infrastructuur moeten aanleggen voor OV-verbindingen of autoverkeer dan is dat een nieuwe ontwikkeling die we niet meenemen in het omgevingsplan.

Voorstel: 1. Bestaande (spoor)wegen + (ondergrondse) leidingen overnemen. 2. Indien we nieuwe infrastructuur moeten aanleggen voor OV- verbindingen of autoverkeer, dan is dat een nieuwe ontwikkeling die we niet meenemen in dit omgevingsplan. 3. Het opladen van de elektrische voertuigen is toegestaan op eigen terrein. In het openbare gebied kunnen deze bij parkeervoorzieningen aangelegd worden. De aanleg van laadpalen verloopt via een concessie. Daarvoor nemen we in het omgevingsplan geen afwegingskader op. 4. Opnemen dynamische verwijzing naar het Programma Mobiliteit gemeente Heumen 2026 (parkeernormen).

Nota van Uitgangspunten omgevingsplan gemeente Heumen - 31 -

5.5.3 Riolering en hemelwater

Hoe is het nu geregeld? In de tijdelijk omgevingsplannen is de dubbelbestemming Leiding-Riool opgenomen. Gronden met deze bestemming zijn mede bestemd voor de aanleg en instandhouding van een rioolpersleiding. Daarnaast is de bestemming water onderdeel van het tijdelijk omgevingsplan. Wij nemen deze bepalingen over. Hoe de gemeente omgaat met de afvoer van grond-, hemel- en vuilwater is geborgd in het Beleidsplan water en riolering 2023-2027.

Is er nieuw beleid/regelgeving?

Omgevingsvisie De omgevingsvisie benoemt de opgave om hemelwater bij hevige regenbuien te verwerken door de mogelijkheden voor infiltratie te vergroten en tijdelijke en structurele waterbergingslocaties te realiseren. De gemeente heeft een rol bij het zorgdragen voor de inzameling van stedelijk afvalwater, maar ook van hemelwater en grondwater. Voor bestaande bouw en (ver)nieuwbouw geldt een aansluitplicht voor het lozen van stedelijk afvalwater op de openbare rioolaansluiting die hiervoor is aangelegd.