Bijlage I Beleidsplan water en riolering Heumen 2023-2027

Ontwikkelingen: • Op basis van klimaatmodellen wordt voorspeld dat het aantal zware regenbuien de komende decennia sterk toeneemt, gematigde regenval afneemt en er ook vaker perioden van aanhoudende droogte zullen voorkomen. Dat geeft meer kans op slechte waterkwaliteit, tekort aan oppervlaktewater voor groen en landbouw én overlast en schade door inundatie. • Ten aanzien van de waterkwaliteit ligt de nadruk meer op mogelijke risico’s die er voor bepaalde functies zijn en minder op het hanteren van normen. Voor drinkwaterwinning is bijvoorbeeld schoner water nodig dan voor recreatief watergebruik. Daarnaast richten maatregelen zich steeds meer op het resultaat dan op het doen van een inspanning (van middel naar doel).

Het gehele document Visie op de Waterketen is op aanvraag beschikbaar

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Bijlage 2

Wettelijke kaders en zorgplichten

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Wettelijke kaders en zorgplichten (1/2)

De gemeentelijke zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater zijn momenteel opgenomen in de Wet Milieubeheer en de Waterwet. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is dit opgenomen in artikel 2.16 Ow (lid1a).

g.

Stedelijk afvalwater is “huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater.”

Afvalwater Vanuit de Wet Milieubeheer (artikel 10.33) hebben we de verplichting een voorziening aan te bieden voor het inzamelen en transport van afvalwater. We houden hierbij vast aan de voorkeursvolgorde voor de verwijdering van afvalwater zoals opgenomen in artikel 10.29a Wm. a. b. c.

d.

e. f.

Ander afvalwater dan bedoeld in onderdeel d wordt als stedelijk afvalwater ingezameld en naar een RWZI getransporteerd

Het ontstaan van afvalwater wordt voorkomen of beperkt Verontreiniging van afvalwater wordt voorkomen of beperkt Afvalwaterstromen worden gescheiden gehouden, tenzij het niet gescheiden houden geen nadelige gevolgen heeft voor een doelmatig beheer van afvalwater Huishoudelijk afvalwater en daarmee vergelijkbaar afvalwater wordt ingezameld en naar een rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) getransporteerd Ander afvalwater dan bedoeld in onderdeel d. wordt hergebruikt (zo nodig na retentie of zuivering bij de bron) Ander afvalwater dan bedoeld in onderdeel d (in de praktijk dus vooral hemelwater) wordt lokaal in het milieu teruggebracht (zo nodig na retentie of zuivering bij de bron)

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Wettelijke kaders en zorgplichten (2/2)

Hemelwater Vanuit de hemelwaterzorgplicht, conform artikel 3.5 van de Waterwet, hebben wij de verantwoordelijkheid voor een doelmatige inzameling van overtollig hemelwater uit de openbare ruimte. Wij hebben ook de zorgplicht voor de afvoer van hemelwater van particuliere percelen, voor zover dit niet redelijkerwijs van de perceeleigenaar kan worden verwacht.

Grondwater In artikel 3.6 van de Waterwet is opgenomen dat wij de zorgplicht hebben voor het in het openbaar gemeentelijk gebied treffen van maatregelen om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, voor zover het treffen van die maatregelen doelmatig is en niet tot de zorg van waterschap of provincie behoort.

Belangrijk vertrekpunt in de wetgeving is dat de zorgplicht in eerste instantie bij de perceeleigenaar ligt. De perceeleigenaar draagt in eerste instantie zelf zorg voor het verwerken van hemelwater op het eigen perceel. Dit kan door hergebruik, infiltreren in de bodem of bergen in bijvoorbeeld een vijver. Wanneer dit redelijkerwijs niet mogelijk is (te hoge grondwaterstand en/of slechte infiltratiecapaciteit van de bodem), nemen wij de zorgplicht over mits doelmatig.

De zorgplicht heeft het karakter van een inspanningsverplichting. Dat wil zeggen dat wij niet verantwoordelijk zijn voor handhaving van het grondwaterpeil in bebouwd gebied, maar alleen een regierol vervullen. Gemeente, particulier, waterschap en provincie behouden dus ieder hun eigen verantwoordelijkheid. De zorgplicht werkt niet met terugwerkende kracht en kan dus niet leiden tot aansprakelijkheid voor schadesituaties uit het verleden.

Vertrekpunt hierbij zijn de voorkeursvolgordes voor: • Waterkwantiteit: vasthouden – bergen – afvoeren • Waterkwaliteit: schoonhouden – scheiden – schoonmaken

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Bijlage 3

Overzicht overstorten gemengd en VGS

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Overzicht overstorten gemengd en verbeterd gescheiden stelsel (VGS)

Externe overstorten VWA / Gemengd

Overstortlocatie 1 Nederasselt 2 Nederasselt 3 Overasselt 4 Overasselt 5 Heumen 6 Heumen 7 Malden 8 Malden 9 Malden

type overstort VWA VWA VWA VWA VWA VWA VWA VWA VWA

straat Broekstraat/Kerklaantje Baron van Brakelstraat Laagstraat Valkstraat Oude boterdijk Molenstraat Eendepoelseweg Broekkant De hoge brug

overstortput 1F_0070 1F_0121 2A_0243 2A_0008 4A_0168 8A_0001 6A_0011 5A_1382 5A_1195

Externe overstorten regenwaterriool Verbeterd gescheiden stelsel

Overstortlocatie 10 Malden 11 Malden 12 Malden 13 Malden

B1

B2

B3

type overstort HWA HWA/DWA HWA/DWA HWA/DWA

B4

B5

B6

straat Ambachtsweg De Hoge brug Schutkolk Hofstraat

B7

B8

overstortput 6B_0005 5H_0011 8B_0040 8B_0005

Bijlage 4

Doelen toetsen aan huidige situatie

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Doelen toetsen aan huidige situatie

Loopt goed

Blijvend aandacht nodig

Actie nodig

Voorbeeld voor afvalwater Technische staat • De voorzieningen voor inzameling en transport van stedelijk afvalwater verkeren in een goede technische staat.  Periodieke inspectie en onderhoud van het riool vindt plaats conform planning van het beheerplan  Ingrijpmaatstaven voor stabiliteit, waterdichtheid en afstroming blijven binnen de kwaliteitscriteria van de gemeente. Vertaling schadebeelden uit rioolinspecties naar maatregelen vindt plaats op basis van risicobewuste aanpak. Hierbij maken we onderscheid tussen reparatie, instandhouding en/of vervanging.  Beheerdata zijn op orde. De gegevens van de objecten leggen wij vast en houden we bij in het beheerpakket voor het verkrijgen en behouden van inzicht

Doel. Zie hoofdstuk 2: ‘Wat willen we bereiken’

Indicatoren passend bij het doel om de voortgang en werkwijze aan te geven

De kleur van het stoplicht geeft de voortgang weer .

Loopt goed

Zorgplichten

Blijvend aandacht nodig

Actie nodig

Ambitie

Afvalwater

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Doelen toetsen aan huidige situatie

Loopt goed

Blijvend aandacht nodig

Actie nodig

Doelen afvalwater Technische staat • De voorzieningen voor inzameling en transport van stedelijk afvalwater verkeren in een goede technische staat.  Periodieke inspectie en onderhoud van het riool vindt plaats conform planning van het beheerplan  Ingrijpmaatstaven voor stabiliteit, waterdichtheid en afstroming blijven binnen de kwaliteitscriteria van de gemeente. Vertaling schadebeelden uit rioolinspecties naar maatregelen vindt plaats op basis van risicobewuste aanpak. Hierbij maken we onderscheid tussen reparatie, instandhouding en/of vervanging.  Beheerdata zijn op orde. De gegevens van de objecten leggen wij vast en houden we bij in het beheerpakket voor het verkrijgen en behouden van inzicht •

Afvalwater kan ongehinderd afstromen.  Het vuilwaterriool is berekend op de eigenschappen, samenstelling en hoeveelheid afvalwater (Ow)  De verloren berging is maximaal 10% per rioolstreng  De in- en uitslagpeilen van de gemalen dienen gelijk of lager te zijn ingesteld dan de binnen onderkant van het aanvoerriool

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

Bedrijfszekerheid • De bedrijfszekerheid van rioolgemalen is gewaarborgd en we beperken hiermee de kans op calamiteiten.  Het gemiddeld aantal storingen van rioolgemalen is minder dan 2 keer per jaar. Per individueel rioolgemaal is het aantal storingen minder dan 5 keer per jaar  Storingen zijn binnen 48 uur na signalering verholpen, overlast dient binnen 24 uur verholpen te zijn; voor hoog risico locaties geldt een termijn van binnen 2 uur ter plekke zijn  Er is een systeem ingericht dat helpt om storingen te verhelpen.  Alle gemalen in de gemengde en vuilwaterstelsels met een overstort zijn voorzien van een dubbele pompopstelling die elkaars reserve zijn.  Gemalen in gemengde en vuilwaterstelsels zijn voorzien van een centraal signaleringssysteem voor storingen

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Doelen toetsen aan huidige situatie

Loopt goed

Blijvend aandacht nodig

Actie nodig

Doelen afvalwater Nieuwe aanleg • Voldoen aan wet- en regelgeving.  We volgen het bouwbesluit  We volgen onze eigen gemeentelijke ontwerpstandaarden  Mogelijkheden van de Omgevingswet gebruiken we om meer maatwerk aan te brengen in onze huidige regelgeving •

Toekomstgericht beleid voeren en vooruitstrevend omgaan met de zorgplichten  Ontvankelijk zijn voor nieuwe ontwikkelingen, zoals het op andere wijze zuiveren of hergebruiken van afvalwater (alternatieve sanitatie), rio- en aquathermie  Leren van pilots (voorbeeld Groesbeek) om in de toekomst medicijnresten af te vangen en bij de bron te scheiden

Vuiluitworp • De vuiluitworp vanuit het afvalwatersysteem via overstorten naar oppervlaktewater in het geval van (hoos)buien is beperkt. • De vuiluitworp uit gemengde rioolstelsels moet kleiner of gelijk zijn aan de doelstellingen voor de oppervlaktewaterkwaliteit, zoals bepaald in overleg met de waterkwaliteitsbeheerder.  Overstorten van gemengde stelsels zijn overal waar nodig voorzien van meetregistratie  We hebben oog voor gezondheidsrisico’s bij water op straat bij hoosbuien

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

Aansluitingen en wijze van inzameling • Op het afvalwatersysteem zitten nagenoeg geen (foutieve) aansluitingen die de werking van het systeem (inzameling en zuivering) belemmeren.  Bij inspectie controleren we op foutieve aansluitingen  We verrichten alleen onderzoek naar foutieve aansluitingen op basis van klachten / meldingen, visuele waarnemingen en/of vermoeden op basis van draaiuren gemalen •

Afvalwater in het buitengebied verwerken we op doelmatige wijze  Nieuwe IBA’s passen we alleen toe mits doelmatig;  De afvoer van hemelwater of grondwater via drukriolering en/of decentrale sanitatie-installaties is niet toegestaan

•

Er is zicht op het aanbod van bedrijfsafvalwater op het openbaar stelsel  Er is inzicht in welk bedrijf wat loost  Er is inzicht in waar kansen en mogelijkheden liggen om de verwerking van bedrijfsafvalwater te verbeteren

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Doelen toetsen aan huidige situatie

Loopt goed

Blijvend aandacht nodig

Actie nodig

Doelen hemelwater Technische staat • We zorgen dat systemen voor inzameling van hemelwater, berging en afvoer van hemelwater in een goede technische staat verkeren.  Ingrijpmaatstaven voor stabiliteit en afstroming (en waterdichtheid) blijven binnen de kwaliteitscriteria van de gemeente. Vertaling schadebeelden uit rioolinspecties naar maatregelen vindt plaats op basis van risicobewuste aanpak.

Afvoercapaciteit • Bij herinrichting of nieuwe aanleg leggen we de openbare ruimte zo aan, dat er bij hoosbuien geen overlast en schade ontstaat op privaat terrein door water vanaf de openbare ruimte.  Voor ondergrondse infra gaan we uit van een afvoercapaciteit van T=2 van de toekomst  Bij alle projecten in de openbare ruimte verkennen we de mogelijkheden om hemelwater lokaal op te slaan en te vertragen •

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

We hebben aandacht voor bestaande gebieden waar sprake is van wateroverlast bij hevige buien en nemen, als dat nodig is, afdoende maatregelen  Kwetsbare locaties zijn in beeld op basis van stresstesten (of vergelijkbaar) en praktijkervaring.  Bij onderhoud en vervanging op deze locaties verkennen we de mogelijkheden om hemelwater lokaal op te slaan en te vertragen door gebruik te maken van meekoppelkansen  We zetten extra in op het vergroenen van de private en publieke ruimte om de wateroverlast en-schade te beperken  Bij bestaande bouw stimuleren we het afkoppelen van hemelwater op eigen terrein.  Inwoners, bedrijven en instellingen zijn zelf verantwoordelijk voor het voorkomen of beperken van schade door wateroverlast en schade vanaf het eigen terrein

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Doelen toetsen aan huidige situatie

Loopt goed

Blijvend aandacht nodig

Actie nodig

Doelen hemelwater Scheiden hemelwater en afvalwater • Vuilwater wordt zoveel als mogelijk gescheiden van hemelwater ingezameld en gescheiden aangeboden aan de zuivering  Bij elke reconstructie in de openbare ruimte nemen we het scheiden van hemel- en afvalwater mee.  We zoeken naar zoveel als mogelijk prikkels om inwoners of particulieren te stimuleren om maatregelen te nemen. •

Hemelwater wordt verwerkt zoals voorgeschreven in de voorkeursvolgorde voor het verwerken van hemelwater.  We hanteren bij alle ruimtelijke projecten de voorkeursvolgorde die beschreven staan op pagina 10  We gebruiken bij voorkeur bovengrondse oplossingen. We zoeken naar integrale oplossingen waardoor we de ruimte voor bovengrondse oplossingen multifunctioneel gebruiken.

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

Aansluitingen en wijze van inzameling • Er zijn geen vuilwateraansluitingen op het hemelwatersysteem aangesloten.  daar waar deze zijn geconstateerd, wordt gehandhaafd • Risico’s op vervuiling van afgekoppelde oppervlakken worden beperkt  We gebruiken duurzame, milieuvriendelijke en niet uitlogende materialen •

We zorgen voor de inzameling van hemelwater van particulieren wanneer zij het hemelwater niet op eigen terrein kunnen vasthouden of bergen.  Bij nieuwbouw verplichten we het verwerken van hemelwater op eigen terrein. We differentiëren daarin per grootte van de bouwontwikkeling  Bij nieuwbouw verplichten we het verwerken van hemelwater op eigen terrein. We differentiëren daarin per gebied.

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Doelen toetsen aan huidige situatie

Loopt goed

Blijvend aandacht nodig

Actie nodig

Doelen grondwater Technische staat • De voorzieningen voor inzameling en verwerking van overtollig grondwater verkeren in een goede technische staat.  De gemeente heeft een goed beeld van de omvang en kwaliteit van het areaal  De grondwaterstand op het particulier terrein is de verantwoordelijkheid van de eigenaar/gebruiker

hemelwatersystemen of gemengde riolering, mits dit het de goede werking van het riool- of hemelwatersysteem niet belemmerd.

Regierol • Ten aanzien van het grondwater hebben we een heldere regiefunctie. Voor vragen over grondwater en grondwaterproblematiek zijn wij een duidelijk aanspreekpunt voor inwoners en bedrijven.  We zijn een aanspreekpunt voor inwoners en bedrijven. Het informeren van onze inwoners maakt onderdeel uit van de loketfunctie  De grondwaterstand op het particulier terrein is de verantwoordelijkheid van de eigenaar/gebruiker, de gemeente heeft een ontvangstplicht • Voor (tijdelijke) grondwateronttrekkingen (bronneringswater) is het waterschap en/of de provincie bevoegd gezag. Wij zijn bevoegd gezag voor lozingen op de riolering.  Lozingen van bronneringswater vinden bij voorkeur plaats in de bodem, op oppervlaktewater. Bij uitzondering en na goedkeuring van de gemeente mag er geloosd worden op

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Doelen toetsen aan huidige situatie

Loopt goed

Blijvend aandacht nodig

Actie nodig

Doelen grondwater Grondwater over- en onderlast • De aanwezige structurele grondwateronderlast (droogte) is zo beperkt mogelijk.  Bij de aanpak van droogte benaderen we grondwater vanuit het natuurlijke systeem. We handelen vanuit de potentie van het bodem- watersysteem.  Waar mogelijk vergroten we de sponswerking van de bodem en nemen we maatregelen om water langer vast te houden om droogte te beperken (pagina 10) •

Daar waar het grondwater niet voldoet aan de grenswaarden*, er sprake is van structurele grondwateroverlast en dat nadelige gevolgen heeft, werken we mee aan doelmatige en effectieve grondwater maatregelen in de openbare ruimte.  We spreken van structurele overlast: • Tenminste jaarlijks geregistreerd • En tenminste 1 maand continu • En niet tijdelijk zijn (tenminste 2 jaar achtereenvolgens) • En stabiel of toenemend zijn  We hanteren voor meldingen van overlast de beslisboom grondwateroverlast. We treffen alleen maatregelen mits deze doelmatig zijn en/of de ervaren overlast/schade niet het gevolg is van rivierwaterstanden  We hebben inzicht in grondwaterstanden middels een grondwatermeetnet

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

Nieuwe aanleg • Per gebied hanteren we eisen ten aanzien van de aanleghoogte van vloeren bij nieuwbouw.  Per gebied hanteren we eisen ten aanzien van de aanleghoogte van vloeren. We hanteren hierbij de volgende minimale ontwatering**: • Woningen zonder kruipruimte 0,5 m • Woningen met kruipruimte 0,7 m • Tuinen / groenvoorzieningen 0,5 m • Hoofdwegen 1,0 m • Secundaire wegen en woonstraten 0,7 m •

Bij nieuwbouwontwikkelingen houden we rekening met grondwaterstanden om tot een robuuste inrichting te komen.  We werken volgens de beslisboom grondwater over- en onderlast * De grenswaarden voor grondwater gaan we in de komende planperiode gezamenlijk vorm geven (zie hf 4) ** Deze ontwateringsdiepten zijn landelijke richtlijnen en in onze praktijk niet altijd haalbaar. In de komende planperiode gaan we hier gezamenlijk studie naar doen (zie hf 4)

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Doelen toetsen aan huidige situatie

Loopt goed

Blijvend aandacht nodig

Actie nodig

Doelen oppervlaktewater Berging- en of afvoercapaciteit • De hoeveelheid (bergingsruimte) in oppervlaktewater blijft minimaal gelijk en wordt zo veel mogelijk verruimd.  Binnen onze beleidsmogelijkheden realiseren we zoveel mogelijk oppervlaktewater vanuit onze werkwijze voor het verwerken van hemelwater.

Relatie oppervlaktewater en grondwater • We voorkomen (binnen onze beleidsverantwoordelijkheid) dat door niet goed functionerend oppervlaktewater toekomstige grondwater over- of onderlast ontstaat.  We onderhouden in afstemming met het waterschap onze systemen.

Water(bodem)kwaliteit • De waterkwaliteit is de verantwoordelijkheid van het waterschap, wij zorgen ervoor dat we geen afbreuk doen aan die kwaliteit.  De waterkwaliteitsbeheerder richt zich op het functioneel gebruik van het water en de bijbehorende kwaliteitsdoelen. Samen met het waterschap richten wij ons op zichtbaar, bereikbaar en veilig water  Klimaatadaptatie is ook gericht op het voorkomen van overlast door opwarming en verslechtering van de waterkwaliteit  Vermesting van oppervlaktewater voorkomen we zoveel mogelijk. We richten ons hierbij op vogels, hondenpoep en bladval • •

De gemeente zet in op het vergroten van de belevings- en gebruikswaarde van het oppervlaktewater voor inwoners en bezoekers. We geven bij voorkeur op een zo natuurlijk mogelijke manier, vorm aan stedelijk oppervlaktewater

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Bijlage 5

Evaluatie

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Bijlage 5: evaluatietabel Heumen Kolom1 nr. A2 (oud) A3 (oud)

A7 (oud) H3 (oud)

evaluatietabel Kolom3 Heumen Kolom4 Kolom5 Kolom6 blz hoofdstuk omschrijving Toelichting status 28 hoofdstuk 6.3 actualiseren en onderhouden beheerpakket In 2016 is een flinke slag gemaakt met het actualiseren van de data in het rioolbeheerpakket GBI. Momenteel is 90% van het rioolstelsel (ligging en beschikbare kwaliteitsgegevens) goed in beeld. 28 hoofdstuk 6.3 Planmatig inspecteren Het rioolstelsel is niet planmatig geïnspecteerd omdat het digitale beheersysteem niet actueel was. Inmiddels is dit wel weer het geval en in 2017 is begonnen met planmatige inspecties. Overigens zijn er afgelopen jaren wel inspecties uitgevoerd op locaties waar zich problemen voordeden (dus niet planmatig). Is hier een inhaalslag gemaakt? 28 hoofdstuk 6.3 Oude Kleefsebaan In de wijk Plattegraaf en Leigraaf in Overasselt is een verbeterd gescheiden stelsel aangelegd. In 2017 is een start gemaakt met de ombouw tot een volledig gescheiden stelsel. Het hemelwater wordt afgekoppeld en het water wordt langs de Oude Kleefsebaan 29 hoofdstuk 6.3 Stimuleren particuliere afkoppeling Het opzetten van een stimuleringsregeling voor afkoppelen door particulieren is niet gerealiseerd. De ervaringen van gemeenten die een dergelijke regeling hanteren zijn niet eenduidig goed.

Het lijkt erop dat een dergelijke regeling met subsidiebedragen van enkele honderden euro’s niet extra stimuleert hemelwater af te koppelen. Betere resultaten worden bereikt met afkoppelprojecten in openbare ruimte waar inwoners op kunnen aanhaken. 35 hoofdstuk 7.4 gemalen en drukriool units planmatig vervangen verouderde en slechte installaties

36 hoofdstuk 7.5 Inventariseren verhard oppervlak

In het afvalwaterakkoord (AWA) met Waterschap Rivierenland is afgesproken dat de inventarisatie van de kernen Heumen, Overasselt en Nederasselt in 2017 opnieuw uitgevoerd wordt.

A1

40 hoofdstuk 8.2 Aanpak H2S-problematiek inprikpunten drukriool

Bij een aantal locaties waar het drukriool uitkomt op het vrijverval riool in Heumen is het vrijverval riool naar verwachting aangetast door H2S (zwavelwaterstof). Er is op korte termijn nader onderzoek naar de kwaliteit nodig, maar naar verwachting zijn maatregelen nodig die de oorzaak van de aantasting wegnemen.

A2

40 hoofdstuk 8.2 Bergbezinkleiding Malden

In het BRP Malden is voor de emissiereductie de we niet per 2020 realiseren een eindmaatregel vastgelegd en dat is de aanleg van een nieuwe bergbezinkleiding welke op het rioolstelsel Eendepoelseweg wordt aangesloten. Door deze maatregel wordt het rioolwater langer in het stelsel vastgehouden alvorens het gaat overstorten op het Maas-Waal kanaal. De omvang van deze voorzieningen is afhankelijk van het oppervlak verharding dat werkelijk is afgekoppeld in 2019.

A3

40 hoofdstuk 8.2 Monitoring

A4

40 hoofdstuk 8.2 Beleid individueel afvalwater behandelingssystemen (IBA’s)

A5

41 hoofdstuk 8.2 Optimalisatie Sluisweg/Hofstraat

H1

41 hoofdstuk 8.3 Maatregelen structurele wateroverlast

Er is in 2017 een investering gedaan voor het opzetten van een monitoringsysteem. Om dit systeem te onderhouden en eventueel uit te breiden is de komende jaren extra budget nodig. Er wordt de komende planperiode beleid opgesteld voor de aanleg van IBA's. Hierin moet duidelijk worden wanneer wel en niet wordt aangesloten op het rioolstelsel en, zo niet, welke eisen de gemeente stelt aan de aanleg van IBA’s (gemeentelijk en particulier). De verwachting is dat er in het kader van duurzaam bouwen in de toekomst vaker wordt gekozen voor het zelf verwerken van afvalwater middels een IBA (terugwinnen van energie en grondstoffen). Hoe gaat de gemeente hier mee om? In welke situaties biedt de gemeente een alternatief systeem aan dat door de gemeente wordt aangelegd en onderhouden en in welke situaties maakt de gemeente gebruik van de mogelijkheid tot ontheffing van de zorgplicht? Wanneer houdt de gemeente vast aan plicht tot aansluiting op het riool? De optimalisatie heeft tot doel om de afvoersituatie te verbeteren ten opzichte van de huidige praktijk, waarin sprake is van een afvoertekort als gevolg van een groter aanbod aan afvalwater ten opzichte van de oorspronkelijke situatie waarop destijds het afvalwatersysteem is aangelegd. Bovendien wordt ter hoogte van de riooloverstort aan de Molenstraat stankoverlast ervaren. In 2013 is de eerste optimalisatiemaatregel uitgevoerd.

Dit betrof het ombouwen van het verbeterd gescheiden rioolstel naar een volledig gescheiden rioolstelsel in de woonwijk Hoogenhof. Bij deze maatregel is het regenwater van het bestaande rioolgemaal aan de Zwerfkei afgekoppeld en is er een nieuw RWA-gemaal geplaatst dat het hemelwater van de woonwijk afvoert naar een retentievijver ten zuiden van de woonwijk. Hierdoor is er ruimte in de persleiding ontstaan die loopt vanaf de Hofstraat naar de Hoge Brug (overname punt van het waterschap). De volgende optimalisatiemaatregel betreft het afkoppelen van het bestaande rioolgemaal Sluisweg van de persleiding die afvoert naar het bestaande gemengde rioolstelsel in de Rijksweg en deze aankoppelen via een nieuwe persleiding op de bestaande persleiding die naar de Hoge brug loopt. Gelijktijdig kan dan ook het verouderde gemaal Hofstraat worden gerenoveerd. Zie ook M1 t/m M7

H2

41 hoofdstuk 8.3 Extra investeringen voor afkoppelen.

H3

42 hoofdstuk 8.3 Beleid afkoppelen hemelwater

Op de locaties Ambachtsweg, Eendenpoelseweg, Oude Boterdijk en Veldsingel is sprake van structurele wateroverlast. In sommige gevallen was hier sprake van schade. De gemeente heeft de ambitie om voor deze locaties te zoeken naar oplossingen die overlast en/of schade in de toekomst voorkomen doch op zijn minst verminderen. Mogelijk dat de aanleg van de bergbezinkleiding (eindmaatregel basisinspanning BRP Malden) de wateroverlastproblematiek bij de Eendenpoelseweg vermindert of zelfs oplost. De kosten voor aanpak van de wateroverlast zijn moeilijk in te schatten omdat nog niet volledig inzichtelijk is wat de oorzaken zijn. Voor het afkoppelen van verhard oppervlak is tot 2019 jaarlijks een bedrag beschikbaar van € 105.000 (kansrijke afkoppelgebieden). Vanaf 2020 wordt een jaarlijks budget van € 100.000 aangehouden voor afkoppelmaatregelen bij ingrepen in de openbare ruimte (werkmet-werk). Daarnaast wordt ook bij elk project bekeken of bewoners Het aantal hevige buien neemt toe. In een korte tijd valt veel water dat niet meer kan worden verwerkt door het rioolstelsel. Er moet worden gezocht naar mogelijkheden om het water lokaal te infiltreren of bovengronds te bergen en daarvoor is ruimte nodig. In ruimtelijke plannen moet voldoende rekening worden gehouden met berging van regenwater. Ook in de omgevingsvisie zal hier aandacht voor moeten zijn.

Verder wordt een lijst met kansrijke afkoppellocaties gemaakt. Voor het afkoppelen van regenwater zijn uitgangspunten nodig om te voorkomen dat dit leidt tot wateroverlastproblemen. De komende planperiode wordt beleid opgesteld voor afkoppelmaatregelen. Hierin moet duidelijk worden welke eisen de gemeente stelt aan afkoppelmaatregelen in bestaande situaties en bij nieuw aanleg (gemeentelijk en van derden).

Kolom7 Toelichting In 2020 is de gemeente overgegaan naar een nieuw beheersysteem Geovisia. De data van het hoofriool is op orde en inmiddels zijn 95 % van alle huisaansluitingen gevectoriseerd en in 1 bestand opgenomen. Tot eind 2022 is 5/8 deel van het hoofdriool geïnspecteerd. In 2021 is het reinigen en inspecteren met een raamovereenkomst met partners in de regio voor een langere aanbesteed.

In 2019 is de wijk Plattegraaf - Leegraaf omgebouwd van Verbeterd gescheiden (VGS) naar Volledig gescheiden (GS), waarmee het hemelwater volledig afgekoppeld. Er is 2019 een eerste aanzet gegeven voor een subsidieregeling, maar het college was er wens de regeling uit te breiden en meer te richten faciliteren. Daarop is onderzocht of we inwoners op een andere manier kunnen stimuleren om maatregelen te nemen door materialen beschikbaar te stellen en door bij afkoppelprojecten projecten in de openbare ruimte particuliere percelen/huisen (voorzijde) mee af te koppelen. Er is de nodige ervaring opgedaan en in de komende periode wordt die omgezet in beleid en uitvoering. In 2020 is het beheer en )storings) onderhoud van de gemalen opnieuw aanbesteed. Op basis van een jaarlijkse BRL inspectie wordt een maatregelplan opgesteld voor het vervangen of renoveren van (onder)delen. Deze methodiek werkt goed in de praktijk, Hierdoor wordt uitval of storingen veelal worden voorkomen en de installatie of delen daarvan worden pas na einde technische levensduur vervangen. Bij aanvang van de contractperiode in 2020 zijn alle installties aan een NEN veiligheidsinspectie onderworpen. Onlangs is het Masterplan water gemeente Heumen afgerond waarin het ondergronds- en bovengronds watersysteem van de vier dorpskernen in beeld is gebracht.

Onderdeel van het plan was het bepalen van het verhard oppervlak binnen de vier kernen. Aan deze afspraak met het waterschap is nu dus voldaan. In de kern Heumen komen 2 langere persleidingen uit het buitengebied. Deze brengen vanwege de lange verblijftijden veel H2S rijk water in de kern, waardoor aantasting van betonbuizen plaats heeft gevonden. Nadat eerder reeds reliningen hebben plaats gevonden zijn in 2021 diverse leidingen en putten geconserveerd en zijn maatregelen genomen om anders met deze persleidingen om te gaan. Zo is de persleiding komende vanaf de Vosseneindseweg direct op de persleiding van het waterschap aangesloten(2022 en een Boostergemaal geplaatst) en wordt actief lucht ingeblazen in de persleiding komende vanaf de Looistraat. In 2018 zijn afspraken gemaakt met waterschap rivierenland (WSRL) en Rijkwaterstaat om de bergbezinkleiding (BBL) in Malden niet aan te leggen. De aanleg van de BBL was een laatste maatregel om te kunnen voldoen aan de Basisinspanning. De BBL blijkt echter nauwelijks een bijdrage te leveren aan de klimaatadaptatie-opgave en aan het verminderen van wateroverlast in Malden. RWS en WSRL geven aan dat emissiereductie bij voorkeur dient plaats te vinden met duurzame maatregelen, zoals afkoppelen van verharde oppervlakken en door infiltratie.

Partijen zijn het erover eens dat de financiele middelen die bedoeld zijn voor de BBL, beter kunnen worden ingezet voor het afkoppelen, bergen en infiltreren van hemelwater. Gedurende de looptijd van dit GRP is in totaal 5 ha verhard oppervlak afgekoppeld van de inititiële 10 ha (7 ha zou in een BBB zou worden geborgen coform BRP Malden 2015) en is eind 2022 nog een opgave van 3 ha over. Naar verwachting zal deze opgave, die conform afspraak met RWS en Waterschap in de komen planperiode In hoofdgemalen en overstortputten is in 2017 meet en communicatie apparatuur geplaats. Hierdoor kunnen gemalen automatisch storingen melden en worden overstorten en waterhoogte in het stelsel geregistreerd. Er is in deze planperiode geen beleid opgesteld. De idee is nu om IBA's onderdeel uit laten maken van de in de komende periode op te stellen aansluitverordening.

In 2018 is onderzoek gedaan naar het nut en noodzaak van het ombouwen van het VGS naar een VGS 2.0 systeem. Uit deze studie bleek dat de winst"(minder water afvoeren naar de zuivering en minder vuiluitworp realiseren) zeer klein was. En niet opwegen tegen de optimalisatie kosten waar bij er een geheel nieuw regenwater gemaal zou moeten worden geplaatst. In 2019 is het bestaande gemaal elektro-mechanisch gerenoveert met inbegrip van de pompen.

De Afgelopen periode zijn maatregelen genomen aan de Oude Boterdijk in Heumen waarbij een halve hectare verhard oppervlak is afgekoppeld. Daarnaast is bij de Veldsingel extra ruimte gecreëerd om water te bergen en infiltreren. Dit lost overigens het waterprobleem op de Veldsingel niet helemaal op, daarvoor zijn meer maatregelen nodig in hoger gelegen delen van Malden. Ook voor de locatie Eendenpoelseweg en Ambachtsweg (één van de laagste punten in Malden) is nog geen structurele oplossing. De vraag is ook op het probleem hier helemaal kunnen oplossen. De eventuele maatregelen op deze locatie zullen zijn gericht op verminderen van kwetsbaarheid voor water. En het vergroten van de afvoer capaciteit van de overstort Eendenpoelseweg. De uitkomsten van het al eerder genoemde Masterplan water geven ons aanknopingspunten voor maatregelen die de kwetsbaarheid in de toekomst Gedurende de looptijd van dit GRP is in totaal 5 ha verhard oppervlak afgekoppeld. Daarbij gaat het o.a. om pleintjes (de Enk, Rozenstraat), wegen (Oude Boterdijk, Plattegraaf-Leegraaf, Rijksweg, Kloosterstraat, broekkant, Huijkeling, Veldsingel). In veel gevallen is aangesloten bij ontwikkelingen in stedelijk gebied. Er is deze planperiode geen specifiek beleid opgesteld voor afkoppelmaatregelen. Komende jaren gaan we dit beleid wel op laten stellen en integreren in de Omgevingswet.

O1

O2

O3

42 hoofdstuk 8.4 Planmatige inspecties en maatregelen n.a.v. In 2017 wordt gestart met planmatige inspecties van het rioolstelsel. Naar verwachting komen hier de nodige onderhouds- en inspecties reparatiewerkzaamheden uit voort. Voor het uitvoeren van de inspecties de onderhouds- en reparatiewerkzaamheden wordt jaarlijks een budget aangehouden van € 100.000. Daarnaast wordt rekening gehouden met € 100.000 vervangingskosten. De uiteindelijke kosten zijn afhankelijk van de uitkomsten uit de inspecties. 42 hoofdstuk 8.4 Voorwaarden aansluiten en lozen op Om de kwaliteit en de goede werking van het stelsel te kunnen waarborgen moeten percelen op de juiste wijze en onder de juiste riolering voorwaarden worden aangesloten. Voorwaarden die nu in de praktijk worden opgelegd zijn niet vastgelegd. De komende planperiode worden die voorwaarden in beleid en eventueel in een aansluitverordening vastgelegd. Het lozen van hemelwater en (in mindere mate) grondwater op het vuilwaterriool kan de werking van het stelsel nadelig beïnvloeden. In beleid wordt de mogelijkheid vastgelegd het lozen van hemelwater en grondwater te beperken. 42 hoofdstuk 8.4 Samenwerking regio In het kader van de samenwerking in de waterketen wordt er jaarlijks circa € 5.000. betaald. Het betreft de kosten van de projectleider van de projectgroep WRN.

O4

42 hoofdstuk 8.4 Regionale communicatie Waterbewust

O5

43 hoofdstuk 8.4 Digitalisering huisaansluitingen

AWA1

43 hoofdstuk 8.5 DWAAS HAAS studie

AWA2

43 hoofdstuk 8.5 Beleid bronneringswater op riool

AWA3

43 hoofdstuk 8.5 Beheer van indirecte lozingen

AWA4

43 hoofdstuk 8.5 Incidentenplan (relatie WRN)

AWA5

44 hoofdstuk 8.5 Opstellen BRP Heumen, Overasselt en Nederasselt

M1 M2 M3

79 bijlage 6 79 bijlage 6 80 bijlage 6

Overlast De Vlier Overlast Eendenpoelseweg Overlast Triangel

M4 M5 M6

80 bijlage 6 81 bijlage 6 82 bijlage 6

Overige locaties Overlast Eendenpoelseweg Overlast Veldsingel

M7

82 bijlage 6

Overlast Oude boterdijk

Het waterbewustzijn van de gemiddelde inwoner is laag. Dit betekent dat de mensen zich niet bewust zijn van de risico’s. Ook zijn ze weinig bekend met de maatregelen die de overheid neemt en wat ze zelf kunnen doen om de risico’s te beperken. Daarnaast is onvoldoende bekend wat de eigen verantwoordelijkheid is. Met de uitvoering van het communicatieplan Waterbewust willen de samenwerkende clusters waterketen (Werkeenheid Rijk van Nijmegen en Cluster Rijn 6) een bijdrage te leveren aan het creëren van waterbewustzijn van ‘hun’ inwoners. Ter bevordering van de onderlinge samenwerking en ter voorkoming van onnodig bestede werkuren wordt deze communicatie gezamenlijk gedaan. Voor een goed beheer moet de digitale informatie in het beheerbestand GBI actueel zijn. Voor het actueel houden van het bestand is jaarlijks een bedrag in de beheerbegroting opgenomen. Conform de verwachte wetswijziging van de Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten (WION) dienen per ingangsdatum (verwachte vaststelling in 2018) ook de huisaansluitingen digitaal te worden meegeleverd bij een graafmelding. Het digitaliseren van alle huis- en straatkolk aansluitingen is een zeer tijdrovende klus die deels wordt uitbesteed. Met het waterschap is afgesproken een studie te doen naar de aanwezigheid van rioolvreemd water.

Het betreft een zogenaamde DWAAS/HAAS studie (Droogweer Afvoer en Hemelwater Afvoer Analyse Systematiek). Waterschap rivierenland betaalt de helft van de kosten van het onderzoek die in totaal zijn geraamd op € 10.000. De gemeente Heumen wil in de komende planperiode beleid opstellen voor het lozen van bronneringswater op de riolering. Voor het onttrekken van grondwater moet melding worden gedaan of een vergunning worden aangevraagd op grond van de Waterwet. De aanvraag wordt gedaan bij het waterschap. Bij lozing van het bronneringswater op het riool moeten afspraken worden gemaakt met de gemeente over hier aan te verbinden voorwaarden. Gemeente en waterschap beheren de afvalwaterketen als ware het één systeem met één beheerder. De gemeente heeft binnen die gezamenlijke aanpak de zorg voor lozingen op de gemeentelijke openbare vuilwaterriolen. Deze zogenaamde “indirecte lozingen” (lozingen via een rioolstelsel of ander ‘werk’ op oppervlaktewater of zuiveringstechnisch werk) kunnen gelet op aard en omvang risico’s geven voor het functioneren en de staat van het openbaar vuilwaterriool en de afvalwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s) waarop het openbaar vuilwaterriool afvalwater aanvoeren. Bescherming tegen die risico’s verlangt een adequaat beheer van de risicovolle lozingen.

De gemeente verleent in haar rol als bevoegd gezag de vereiste omgevingsvergunningen, accordeert meldingen van lozingen die conform algemene regels plaatsvinden, houdt toezicht op de lozingen en treedt zo nodig handhavend op bij overtreding van de regels. Gemeente en waterschap overleggen met de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) om te komen tot een gezamenlijke visie en strategie met betrekking tot het beheer van de indirecte lozingen. Gemeente en het waterschap stellen gezamenlijk een incidentenplan voor de afvalwaterketen, zodat in geval van onderhoud of incidenten de partijen elkaar tijdig en adequaat op de hoogte kunnen stellen. Het opstellen van het plan is onderdeel van het programma van het regionale ketensamenwerkingsverband Werkeenheid regio Nijmegen. Er is in 2013 een BRP opgesteld voor Malden, Heumen, Overasselt en Nederasselt opgesteld. Over de vuiluitworp van de stelsels in de verschillende kernen was geen overeenstemming met het waterschap. Voor het BRP van de drie kernen wordt in 2018 een herberekening van het stelsel uitgevoerd. opval van overtollig regenwater in het plantsoen Rioolsysteem aanpassen zodanig dat overtollig water uit het riool richting de A-watergang stroomt. Bij een hevige regenbui stroom een grote hoeveelheid water vanaf openbaar terrein richting de tuinen. Hiervoor wordt een passende oplossing gezocht.

bij 5 van de 24 meldingen is nog geen oplossing in beeld. nieuwe modelberekening knelpunt het water naar een groenstrook leiden zodat de druk op de Veldsingel afneemt. Tinyhouses Droogsehof Afkoppelen Oude Boterdijk en afvoeren via de watergang

Tot eind 2021 is 5/8 deel van het hoofdriool geïnspecteerd. In 2021 is het reinigen en inspecteren met een raamovereenkomst met partners in de regio voor een langere aanbesteed (zie ook A3).

Er is deze planperiode zijn geen voorwaarden/is geen specifiek beleid opgesteld voor aansluiten op het riool. Komende jaren gaan we dit beleid wel op laten stellen en integreren in de Omgevingswet.

In het kader van de waterketen en klimaatadaptatie (RAS) werken we in de regio Nijmegen met de andere gemeenten samen. De organisatie bestaat uit een ambtelijke projectgroep die de bestuurlijke Stuurgroep adviseert. De samenwerking is vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst (SOK). Het water- klimaatbewustzijn is de afgelopen jaren flink toegenomen. Eerlijkheidshalve moeten we daarbij vaststellen dat dit niet zozeer een resultaat is van de gemeentelijk communicatie, maar vooral ook een gevolg van extreme weersituaties die steeds frequenter voorkomen en de media die hierover berichten.

De afgelopen planperiode zijn cira 95% de huis-en kolkaansluitingen gedigitaliseerd (gevectoriseerd). De overige 5% is onbekend of vraagt nader onderzoek ter verwerking. Hierdoor worden sinds 2022 alle digitaal beschikbare huisaansluitingen meegeleverd in het kader van de WIBON. Ook is door het kunnen delen van deze informatie de kwestbaarheid en analoge afhankelijkheid afgenomen wat de service en snelheid ten goede komt. Het bijhouden, aanvullen en muteren blijft noodzakelijk en zal bij een extern tekenaar moeten worden ondergebracht. In 2017 heeft het waterschap een globale berekening gemaakt van de hoeveelheid rioolvreemd water. Resultaat hiervan is dat rioolvreemd water niet/nauwelijks een probleem is in Overasselt, Nederasselt en Heumen. Om die reden is besloten ook geen verder onderzoek te doen naar rioolvreemd water. Er is deze planperiode geen specifiek beleid opgesteld voor bronneringswater op het riool. Komende jaren stellen we beleid op mbt het aansluiten en lozen van Afval- en hemelwater en het lozen van bronneringswater op het riool hierin mee.

De afgelopen jaren is er overleg geweest tussen gemeenten, waterschap en de ODRN (die moeten indirecte lozingen controleren) en dit heeft nog niet geleid tot concrete afspraken of beleid.

Er is een generiek incidentenplan waarin contactgegevens van medewerkers waterschap en de gemeenten staan die een rol spelen bij een incident. Ook de veiligheidsregio heeft wensen mbt rioolinformatie tijdens een ramp of incident, deze maken hier geen deel van uit. Het masterplan water gemeente Heumen is een feitelijk een uitgebreid BRP. Het waterschap Rivierenland heeft ingestemd met de opzet en resultaten van het masteplan. Aan deze afspraak wordt hiermee voldaan. Is gerealiseerd Is gerealiseerd Is gerealiseerd De vraag is of de gemeente dit moet/kan oplossen. Masterplan brengt knelpunten en oplossingsrichtingen in beeld. Is vastgesteld in masterplan water gemeente Heumen Is gerealiseerd In 2016 zijn maatregelen genomen om de kans op wateroverlast bij de tiny houses te beperken. Is gerealiseerd

Bijlage 6

Exploitatielasten

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Kostentoerekening aan rioolheffing

Werkzaamheden bekostigd vanuit de rioolheffing moeten gerelateerd zijn aan de zorgplicht voor afvalwater, hemelwater of grondwater. De Hoge Raad heeft op 26 juni 2019 overwogen dat het de gemeente vrij staat om kosten geheel aan een heffing toe te rekenen als die kosten meer dan zijdelings verband houden met de taak. Dit omdat het BBV de gemeenten niet beperkt in de mate waarin lasten worden toegerekend aan posten waarmee zij meer dan zijdelings verband houden (HR 26 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:1016). Dit geeft een zeer ruime marge voor gemeenten om kosten toe te rekenen. Uiteraard dient daarbij te worden voorkomen dat kosten dubbel worden toegerekend (bijvoorbeeld de veegkosten voor 100% doorberekenen aan zowel de riool- als afvalstoffenheffing). De uitspraak van De Hoge Raad geeft de juridische ruimte aan, daarnaast neemt dit niet weg dat er rekening gehouden moet worden met het evenredigheidsbeginsel dat je kosten neerlegt bij waar ze thuis horen. Juridische toetsingsgrond zit hier op baten en lasten die redelijk zijn (voorkomen onredelijke en willekeurige belastingheffing). Doorbelasting beheermatige activiteiten In de tabel hiernaast zijn de werkzaamheden opgenomen die zijdelings in relatie staan tot de rioleringszorg en is onderbouwd waarom deze werkzaamheden zijn toegerekend aan de rioolheffing.

B1

B2

B3

B4

B5

B6

Activiteit 6210013

Type werkzaamheden Straatgoten vegen

6210014

Bladruimen

6210041

Onderhoud watergangen

6210041

Baggeren watergangen

6210041

Onderhoud en vervangen duikers

6210042

Maaien retenties

B7

B8

Onderbouwing Door het straatvegen komt minder vuil in de riolering (afvalwaterzorgplicht) met als positief effect minder verstoppingen en lagere kosten op het onderhoud van de riolering (leegzuigen van straat- en trottoirkolken). Door het vegen van blad treden minder verstoppingen op en hoeven minder kosten gemaakt te worden aan het onderhoud van de riolering (het leegzuigen van de straat- en trottoirkolken). Onderhoudswerkzaamheden aan watergangen zoals het maaien van watergangen en oevers, het verwijderen van zwerfvuil en het reinigen van duikers kunnen worden toegerekend aan de rioolheffing. In de verschillende wijken kan de functie verschillen, maar in beginsel kan gesteld worden dat het oppervlaktewater een waterhuishoudkundige functie heeft als het gaat om de berging en afvoer van hemelwater en dat daarnaast een ontwaterende functie (grondwater) uitgaat van de watergang om (mede) invulling te geven aan de ontwateringsnormen die gehanteerd worden. Daarnaast kent het oppervlaktewater een esthetische en ecologische functie en staat de watergang onder invloed van de omgeving. Om de waterbergende functie en een goede ont- en afwatering in stand te houden wordt één keer per x (ca. 10 jr.) de waterbodem gebaggerd (hemelwater- en grondwaterzorgplicht). Een kunstwerk (duikers, bruggen, etc.) heeft een belangrijke functie in de afwatering.

Echter, afhankelijk van de inrichting kent het kunstwerk één of meerdere nevenfuncties. B.v. ten aanzien van ontsluiting, esthetisch (stedenbouwkundig), etc. Situationeel zal bepaald moeten worden welke kostentoerekening reëel is. Daar waar een groenvoorziening is ingericht voor de berging en/of infiltratie van hemelwater is het mogelijk om de kosten die gemoeid gaan met deze functie toe te rekenen aan het product riolering. Naast de waterhuishoudkundige functie kennen deze locaties een groenfunctie en vormen ze aanleiding om te kunnen spelen en worden ze ook zodanig gebruikt.

Exploitatielasten

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Bijlage 7

Vervangingsinvesteringen

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Vervangingsinvesteringen

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Investeringen planperiode

Vervangingen + projectenplan

2023

2024

2025

2026

2027

1.006.000

266.000

122.000

201.000

284.000

Klimaatadaptatie water

606.000

335.000

394.000

394.000

394.000

Optimalisatie watersysteem

113.000

329.000

210.000

150.000

10.000

Vervanging

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Bijlage 8

Verklarende woordenlijst

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Verklarende woordenlijst

Afkorting Betekenis BBB

Berg Bezink Bassin

VNG

Vereniging Nederlandse Gemeenten

BBV

Besluit Begroting Verantwoording (voor provincies en gemeenten)

Wgw

Wet gemeentelijke watertaken

Wm

Wet milieubeheer

Ww

Waterwet

BRO

Basisregistratie Ondergrond

BRP

Basisrioleringsplan

DWA

Droogweerafvoer-riolering (vuilwater)

GRP

Gemeentelijk RioleringsPlan

HWA

Hemelwaterafvoer

IBA

Individuele Behandeling Afvalwater

KDP

Kostendekkingsplan

RAS

Regionale Adaptatie Strategie

RWA

De afvoer bij regen (DWA + HWA)

Rwzi

Rioolwaterzuiveringsinstallatie

SWW

Systeemoverzicht stedelijk water

VAT

Voorbereiding, administratie en toezicht

VGRP

verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Verklarende woordenlijst

Begrip

Begripsomschrijving

Afkoppelen

Hemelwaterafvoer wordt afgekoppeld van het (vuilwater)rioolstelsel. In plaats daarvan wordt het in de bodem geïnfiltreerd, afgevoerd naar oppervlaktewater via oppervlakkige afstroming, of aangesloten op een apart hemelwaterriolering.

Stedelijk afvalwater

Huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater.

Afvoerend oppervlak

Het op de riolering afwaterend verhard oppervlak en daken.

Basisinspanning

Een gemengd rioolstelsel mag niet meer vuil lozen dan een theoretisch referentiestelsel. De maatstaf uit de basisinspanning voor gemengde rioolstelsels is 50 kg CZV/(ha.j) gemeentebreed getotaliseerd over alle gemengde rioolstelsels.

Basisrioleringsplan (BRP)

Plan waarin de resultaten van rioleringsberekeningen met composietbuien en meerjarige neerslag zijn weergegeven. Met de berekeningen worden de rioolbuiscapaciteiten en de vuiluitworp op oppervlaktewater getoetst en verbetervoorstellen gedaan.

Bedrijfsafvalwater

Afvalwater dat niet afkomstig is, of vergelijkbaar is, met het afvalwater van particuliere huishoudens.

Berging

De waterbergende inhoud van de riolering uitgedrukt in m³ of mm ten opzichte van het afvoerend oppervlak.

Decentrale sanitatie installatie

Installatie bestemd voor het zuiveren van huishoudelijk afvalwater, waarbij scheiding van afvalwaterstromen aan de bron plaatsvindt en na bewerking of zuivering van het afvalwater grondstoffen en schoon water worden teruggewonnen die vervolgens worden gerecycled. Een IBA is hier een voorbeeld van.

Droogweerafvoer (DWA)

Afvalwater dat in een droogweersituatie via het rioolstelsel wordt afgevoerd.

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Verklarende woordenlijst

Begrip

Begripsomschrijving

Foutaansluiting

Wanneer een object niet op het juiste deel van het riool is aangesloten: • afvalwater wordt geloosd in een hemelwaterriool • of hemelwater en/of grondwater wordt geloosd in een exclusief vuilwaterriool.

Gemengd riool(stelsel)

Riool(stelsel) waarbij het afvalwater gemengd met hemelwater door één leidingstelsel wordt getransporteerd.

Gescheiden riool(stelsel)

Rioolstelsel waarbij het hemelwater en/of grondwater rechtstreeks naar oppervlaktewater of een infiltratievoorziening wordt afgevoerd. Het vuilwater wordt via een separate leiding afgevoerd naar de afvalwaterzuiveringsinstallatie.

Hemelwater

Iedere vorm van water die uit de atmosfeer valt en de grond bereikt. Dit bevat dus regen, maar ook sneeuw en hagel.

Hemelwaterafvoer

De hoeveelheid neerslag die per tijdseenheid in een neerslagsituatie via het rioolstelsel wordt afgevoerd.

Hemelwaterriool-(stelsel)

Riool(stelsel) alleen bestemd voor de inzameling en afvoer van hemelwater.

Huishoudelijk afvalwater

Water vervuild door huishoudelijke werkzaamheden en menselijke stofwisseling. Huishoudelijk afvalwater bestaat uit een mix van urine, fecaliën, spoelwater, etensresten, bad- douche- en afwaswater.

Hydraulische berekening

Berekening om de capaciteit van een rioolbuis en het systeem als geheel te bepalen. Bepalen of er voldoende ruimte is om al het aangeboden water af te voeren.

Inbreiding

Het bouwen binnen de grenzen van een bestaande woonkern.

Inundatie

Overstroming door oppervlaktewater

Kennisbank Riolering

Vakliteratuur aangeboden door Stichting RIONED. Het biedt de algemeen geaccepteerde uitgangspunten, methoden en technieken over alle aspecten van het vakgebied stedelijk waterbeheer.

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Verklarende woordenlijst

Begrip

Begripsomschrijving

Lozingspunt

Het punt waar afvalwater het in beschouwing genomen rioolstelsel in- of uitstroomt.

Nooduitlaat

Constructie voor de lozing van afvalwater in het oppervlaktewater bij calamiteiten en/ of bij bijzondere onderhoudssituaties.

Onderhoud

Objecten in goede staat houden, zodanig dat het de functie kan vervullen. Het zorgt er niet voor dat de technische levensduur wordt verlengd.

Overstorting

De lozing van (gemengd) rioolwater via een overstortdrempel op oppervlaktewater.

Overstortput

Rioolput voorzien van een overstortdrempel naar een oppervlaktewater.

Pompovercapaciteit

Het deel van de pompcapaciteit dat beschikbaar is voor de hemelwaterafvoer.

Randvoorziening

Voorziening als onderdeel van het rioolstelsel, die als doel heeft de lozing van vuil uit het rioolstelsel in oppervlaktewater te verminderen. Een BBB is hier een voorbeeld van.

relinen

Methode om riolering te herstellen door de binnenkant in een laagje kunststof te hullen. Hierbij hoeft de grond niet opengebroken te worden. Dit betreft over het algemeen een levensduur verlengende maatregel.

Regionale adaptatiestrategie (RAS)

Gezamenlijke strategie voor de aanpak van klimaatadaptatie, die richting geeft aan de prioriteiten in de regio en de gewenste ontwikkelingen op hoofdlijnen.

Riolering

Het geheel aan voorzieningen voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater met uitzondering van zuiveringstechnische werken.

Rioolgemaal

Voorziening waarmee het rioolwater wordt over- of doorgepompt.

Rioolstelsel(s)

Samenhangend geheel van riolen, rioolputten en bijbehorende voorzieningen voor de inzameling en het transport van stedelijk water.

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Verklarende woordenlijst

Begrip

Begripsomschrijving

Rioolwaterzuiveringsinrichting (rwzi)

Het totaal van de grond, gebouwen en apparatuur voor de zuivering van stedelijk afvalwater.

Risicobewust beheer

Beheer van de riolering obv de kwaliteit (in plaats van obv technische levensduur).

Stedelijk afvalwater

Huishoudelijk afvalwater of een mengsel van huishoudelijk met bedrijfsafvalwater.

Stichting RIONED

Koepelorganisatie voor stedelijk waterbeheer

SSW

Het SSW beschrijft alle deelsystemen van het stedelijk watersysteem, het functioneren hiervan, de beoordeling van het functioneren en eventuele maatregelen. Het gaat om het systeem functioneren, ofwel de samenhangende riolerings-, oppervlaktewater- en grondwatersystemen en voorzieningen in de bebouwde omgeving in beheer bij gemeente, bewoners, bedrijven en waterschap. Niet uitsluitend gebaseerd op modelsimulaties, maar ook op beschikbare metingen, meldingen, klachten, ervaringen en inspectie- en andere onderzoeksresultaten.

Uitbreiding

Bouwen aan de buitengrenzen van een bestaande woonkern.

VAT-kosten

Alle kosten die gemaakt worden voor voorbereiding van een project en de kosten van administratie en toezicht in de fasen realisatie en nazorg van een project.

Voorzieningen BBV

De gemeente moet het geld dat via de rioolheffing wordt geint uitgeven aan taken die invulling geven aan de zorgplichten. Om te voorkomen dat niet uitgegeven gelden verdwijnen naar Algemene Middelen wordt gebruikt gemaakt van voorzieningen. De meest gebruikte opties hierin zijn: - egalisatievoorziening (44.2 BBV), met als doel het opvangen van schommelingen in het tarief -Spaarvoorziening (44.1 lid d BBV), met als doel het sparen voor grote uitgaven/investeringen in de toekomst.

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Verklarende woordenlijst

Begrip

Begripsomschrijving

Verbeterd gescheiden rioolstelsel

Een gescheiden rioolstelsel met als verbetering dat de vuiluitworp naar oppervlaktewater of een infiltratievoorziening beperkt wordt door de eerste hoeveelheid afstromend hemelwater (de first flush) af te voeren naar de rwzi.

Verbreed Gemeentelijk Riolerings(- en Water)plan

Plan als bedoeld in de Wet milieubeheer. Hierin is het gemeentelijk beleid ten aanzien van de zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater beschreven. Bevat een overzicht van het rioolstelsel en het beheer en onderhoud met de kostenconsequenties (het kostendekkingsplan).

Vuiluitworp

Het totaal aan stoffen (niet zijnde water) geloosd uit een rioolstelsel in het oppervlaktewater via overstortputten en/of lozingspunten.

Vuilwaterriool(stelsel)

Riool(stelsel) alleen bestemd voor de inzameling en het transport van huishoudelijk afvalwater, niet zijnde neerslag.

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8