Bijlage I Beleidsplan water en riolering Heumen 2023-2027

Beleidsplan Water en Riolering Heumen | 2023-2027

Samen werken aan een toekomstgericht en klimaatbestendig watersysteem

Klik op de Home button om te beginnen

Inleiding

Aanleiding Voor u ligt het beleidsplan Water en Riolering voor de periode 2023 2027. In dit beleidsplan leggen we onze ambities en doelen voor ons watersysteem vast en geven we nadere invulling aan onze watertaken en zorgplichten. Dit beleidsplan vervangt het huidige Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) 2018 – 2022. Iedere vijf jaar stellen we het plan opnieuw op. Dat geeft ons de kans om nieuwe ontwikkelingen in beleid op te nemen en vooruitstrevend te blijven in de manier waarop wij met onze watertaken omgaan. Een belangrijke wijziging in dit plan komt met de invoering van de Omgevingswet. Met de inwerkingtreding vervalt de verplichting om een GRP op te stellen. Het nieuwe beleidsplan wordt dan opgenomen onder de Omgevingswet en vormt de input voor de omgevingsvisie, omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan.. Doel van dit beleid Het (afval)watersysteem heeft een aantal belangrijke functies: • Het beschermen van de volksgezondheid; • Het schoonhouden van de bodem en het oppervlaktewater; • Het verminderen van overlast en het voorkomen van schade door hevige regenval; • Het voorkomen en beperken van structureel nadelige gevolgen van te hoge- of te lage grondwaterstanden

Voorwoord

Samenvatting

Met dit beleid zorgen we ervoor dat deze functies gewaarborgd blijven. We dragen zo bij aan een veilige en gezonde leefomgeving, nu en in de toekomst. Leeswijzer Dit document is opgemaakt als een interactieve pdf. Via de icoontjes aan de linkerzijde navigeert u door de verschillende onderdelen van dit beleid: Wat willen we bereiken? Waar staan we nu? Wat gaan we doen? Wat is daarvoor nodig? Bijlagen

Via de knoppen aan de onderzijde navigeert u door de verschillende onderdelen per hoofdstuk. Via Home komt u terug op deze pagina.

Colofon

Voorwoord

Samen werken aan een toekomstgericht en klimaatbestendig watersysteem Water is belangrijk voor Heumen. Water van de Maas zorgde voor kleiafzettingen die de Overasseltse vennen vormden. Een prachtig gebied met bos-, heide en vennen. De oostzijde van de gemeente ligt aan de voet van de stuwwal waar drinkwater wordt gewonnen voor inwoners van Berg en Dal, Malden en Nijmegen. De afgelopen zestig jaar is Heumen flink gegroeid. Huizen, scholen en voorzieningen zijn gebouwd en bedrijventerreinen ingericht. En van al die gebouwen en verhardingen in de dorpskernen is het afvalen hemelwater aangesloten op het vuilwaterriool. Eigenlijk zoals dat in heel Nederland is gebeurd. Nu blijkt het rioolsysteem en de ruimtelijke inrichting van onze leefomgeving niet zo goed bestand tegen de gevolgen van klimaatverandering en dat noodzaakt ons om maatregelen te nemen.

De komende vijf jaar zetten we nadrukkelijker in op klimaatadaptatie. We richten ons op locaties die kwetsbaar zijn voor wateroverlast en kiezen voor een integrale aanpak met aandacht voor groen en biodiversiteit. Daarbij betrekken we ook inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties, want we kunnen het niet alleen. Daarnaast nemen we de nodige maatregelen voor beheer en onderhoud van het rioolsysteem zodat het goed blijft functioneren. Met dit plan gaan we de komende jaren aan de slag en zorgen we ervoor dat het watersysteem van de gemeente Heumen op de toekomst is voorbereid. Vincent Arts Wethouder Openbare Werken

De gevolgen van klimaatverandering zijn verschillend. De afgelopen jaren hadden we te maken met langere perioden van extreme hitte en droogte en maar ook met hevige buien waarbij in korte tijd veel regen valt. Dit plan gaat over de wijze waarop wij om willen gaan met water.

Voorwoord

Samenvatting

Colofon

Bestuurlijke samenvatting Samen werken aan een toekomstgericht en klimaatbestendig watersysteem Met de invoering van de Omgevingswet vervalt de verplichting van het opstellen van een (verbreed) Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP). In plaats daarvan kunnen gemeenten een (vrijwillig) beleid opstellen. Met dit beleidsplan Water en Riolering sorteren we voor op komst van de Omgevingswet. Tegelijkertijd geven we ook invulling aan onze zorgplichten en geven we een financiële onderbouwing van de rioolheffing. Hiermee voldoen we aan alle eisen van de Wet milieubeheer en fungeert dit programma tot de invoering van de Omgevingswet als Gemeentelijk Rioleringsplan.

en houden van de waterstromen. Dit zijn de pijlers van onze werkwijze.

We zetten in dit beleid onze ambities en doelen uit het GRP 20182022 voort. Uit de evaluatie blijkt dat we goed op koers liggen en er geen aanleidingen zijn onze ambities te veranderen.

Ons uitgangspunt bij het bepalen van het tarief is dat we een solide beleid voeren, waarin inkomsten en uitgaven op een lange termijn in balans zijn en waarin we doelmatig omgaan met de beschikbare middelen.

We hebben middelen nodig om invulling te geven aan onze zorgplichten. Middelen bestaan uit personele- en financiële middelen. De financiering van de zorgplichten is een gesloten circuit. Het benodigde geld halen we op via de rioolheffing. Het beleid dat we voeren heeft een direct effect op de lange termijn financiering van de uitvoer van onze zorgplichten.

De focus voor de komende jaren ligt op een integrale aanpak van maatregelen. De schaarse ruimte, complexiteit van de opgaven en het samenwerken als doel van de Omgevingswet vraagt hierom. Zo houden we ons watersysteem ondanks de uitdagingen die klimaatverandering met zich meebrengt haalbaar en betaalbaar. De maatregelen voor de komende planperiode zijn bepaald door de huidige situatie te toetsen aan de doelstelling die we in afstemming met de andere gemeenten uit de samenwerking en het waterschap hebben bepaald. Maatregelen betreffen fysieke-, onderzoeks- en participatie/ communicatiemaatregelen. Deze zijn gericht op het integraal werken aan de openbare ruimte, integraal werken en het in balans brengen

Voorwoord

Samenvatting

Colofon

Colofon

Dit is een uitgave van de gemeente Heumen Beeld, tekst en opmaak door TAUW Foto’s afkomstig uit de beeldbank van de gemeente Heumen

Gemeente Heumen Walter van Doesum Riekele Borgonjen Afdeling Bouwen milieu en leefomgeving

Kerplein 6 6581 AZ Malden T + 31 14024 E gemeenteheumen@heumen.nl

TAUW bv Monique de Groot Gwendolijn Vugs Joren Zwaan Astrid Wentzel Handelskade 37 Postbus 133 7400 AC Deventer T + 31 57 06 99 91 1 E info@tauw.com

© September 2022

Voorwoord

Samenvatting

Colofon

Wat willen we bereiken? Zorgplichten Dit hoofdstuk beschrijft wat wij willen bereiken. Op deze pagina geven we eerst de algemene doelstellingen zoals die zijn vastgelegd in de zorgplichten. Zorgplichten De gemeentelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater zijn opgenomen in de Wet milieubeheer en de Waterwet. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is dit opgenomen in artikel 2.16 Ow (lid1a). In de bijlage zijn de wettelijke kaders opgenomen. Afvalwater Vanuit de Wet milieubeheer (artikel 10.33) hebben wij de verplichting een voorziening aan te bieden voor het inzamelen en transporteren van stedelijk afvalwater. Hemelwater Iedere terreineigenaar is volgens artikel 3.5 van de Waterwet verantwoordelijk voor het verwerken van het hemelwater op het eigen terrein. Pas als dit redelijkerwijs niet mogelijk is (door grondwaterstanden en/of infiltratiecapaciteit) heeft de gemeente de verantwoordelijkheid voor het inzamelen en verwerken van dit hemelwater, mits doelmatig.

grondwaterstanden een terugkerend schadelijk karakter hebben. Oppervlaktewater Het oppervlaktewatersysteem nemen we mee in dit beleidsplan omdat het samenhangt met de zorgplichten voor afval-, hemel-, en grondwater. De zorg voor het oppervlaktewater valt in beginsel onder de verantwoordelijkheid en toezicht van het waterschap. Op basis van hydrologisch belang maken we onderscheid tussen watergangen. Primaire watergangen (A-status) vallen onder het beheer van het waterschap. De watergangen met B- of C-status vallen onder het beheer van de aangrenzende perceeleigenaren. Vaak is dit de gemeente. Ook (semi)open water ten behoeve van waterberging valt doorgaans onder het beheer van de gemeente. Klimaatadaptatie Het toepassen van klimaatadaptatie (het aanpassen van ons watersysteem aan het veranderende klimaat) is verweven in ons werk. In dit plan zijn alle onderdelen die te maken hebben met klimaatadaptatie daarom voorzien van een icoon. Zo maken we duidelijk hoe wij omgaan met extreme weergebeurtenissen door het veranderende klimaat.

Grondwater Iedere terreineigenaar is volgens artikel 3.6 van de Waterwet verantwoordelijk voor de ontwatering van het eigen terrein. Pas als dit redelijkerwijs niet mogelijk is treft de gemeente maatregelen in openbaar gebied, mits doelmatig en dit geen taak is van waterschap of provincie. Het gaat hierbij om situaties waarbij de gevolgen van de

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Wat willen we bereiken? Ambitie We streven naar het integreren van de vier waterstromen: • stedelijk afvalwater • hemelwater (regenwater) • grondwater • oppervlaktewater Met dit beleid willen we een duurzame toekomstgerichte en klimaat bestendige inrichting van de openbare ruimte behouden én realiseren. Het bodem- en watersysteem zijn sturend in onze planvorming. Het is hierbij belangrijk dat dit doelmatig en betaalbaar gebeurt. Wij zien het integraal werken aan de openbare ruimte, gebiedsgericht werken en het in balans brengen en houden van de waterstromen als essentieel om dit te bereiken. Hoe wij invulling geven aan de zorgplichten is uitgewerkt in dit beleidsplan. Door op onderstaande knoppen te drukken navigeert u digitaal door de verschillende watertaken. Regionale samenwerking Dit beleidsplan is het resultaat van een gezamenlijke inspanning van de gemeenten Beuningen, Heumen, Wijchen, Druten, West Maas en Waal, Nijmegen en in goed overleg met het waterschap Rivierenland. Nijmegen heeft hierbij alleen deelgenomen aan het gezamenlijke deel. Samen werken is efficiënter en geeft de mogelijkheid om van elkaar te leren. Waar mogelijk hanteren we dezelfde uitgangspunten en waar we kansen zien zoeken we de samenwerking. Het vertrekpunt in de samenwerking is vastgelegd in onze regionale visie op de waterketen:

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

“Voor blijvend doelmatige en klimaatbestendige inrichting, beheer en gebruik van de (afval)waterketen richten we ons op aanpassing en vernieuwing van de uitvoering van afval-, hemel-, oppervlakte- en grondwatertaken, in balans met de omgeving.” Samenwerking in de planperiode In 2011 hebben rijk, provincies, gemeenten en waterschappen in het Bestuursakkoord Water afgesproken om in de (afval)waterketen de kostenstijging terug te dringen, de kwaliteit te verbeteren en de kwetsbaarheid te verminderen. Samenwerking is een belangrijke pijler binnen het bestuursakkoord. Het heeft geleid tot het oprichten (2015) van de Werkeenheid Regio Nijmegen WRN (gemeenten Beuningen, Druten, Heumen, West Maas en Waal, Wijchen, Berg en Dal, Nijmegen en waterschap Rivierenland) waarin onder andere de Regionale Klimaatadaptatie Strategie (RAS) is opgesteld. Voor wat betreft klimaatadaptatie neemt de gemeente West Maas en Waal deel aan WRN. Voor het onderdeel waterketen neemt West Maas en Waal samen met negen andere gemeenten en waterschap Rivierenland deel aan Samenwerkende Netwerken Rivierenland (SNR). Het waterschap heeft in samenwerking met de gemeenten de nota ‘Samen door één buis’ opgesteld. Dit document biedt praktische handvatten en uitgangspunten voor de samenwerking op het gebied van afval- en hemelwater tussen gemeenten en het waterschap.

In hoofdstuk vier beschrijven we onze gezamenlijke inspanningen voor de komende planperiode.

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Wat willen we bereiken? Doelen afvalwater We beschermen de volksgezondheid en de leefomgeving door stedelijk afvalwater in te zamelen en naar de rioolwaterzuivering te transporten of lokaal te zuiveren. Technische staat • De voorzieningen voor inzameling, transport en zuivering van stedelijk afvalwater verkeren in een zodanige technische staat dat deze kunnen functioneren waarvoor ze zijn aangelegd. • Het beheer van de afvalwatervoorzieningen doen wij risicobewust • Afvalwater kan ongehinderd afstromen. Bedrijfszekerheid • De bedrijfszekerheid van het gehele rioolsysteem is gewaarborgd en we beperken hiermee de kans op calamiteiten. Nieuwe aanleg • Voldoen aan wet- en regelgeving. • Toekomstgericht beleid voeren en vooruitstrevend omgaan met de zorgplichten Vuiluitworp • De vuiluitworp vanuit het afvalwatersysteem via overstorten naar oppervlaktewater in het geval van (hoos)buien is beperkt.

Aansluitingen en wijze van inzameling • Op het afvalwatersysteem zitten nagenoeg geen aansluitingen die de doelmatigheid van inzameling, transport en zuivering belemmeren. • Huishoudelijk afvalwater in het buitengebied op doelmatige wijze verwerken • Er is zicht op omvang en samenstelling van bedrijfsafvalwater op het openbaar stelsel. Met de omgevingsdienst maken wij hierover afspraken qua vergunningverlening en handhaving.

Gewenste situatie in 2050 (uit: Visie op de waterketen) • Het volledige proces van inzameling en zuivering is energieneutraal en is qua grondstoffen(terugwinning) zelfs winstgevend. • De invloed op het milieu en de leefomgeving vanuit stedelijk afvalwater is verwaarloosbaar. • Voor specifieke stoffen, zoals medicijnresten en nanoplastics, wordt een brongerichte benadering toegepast. Deze afvalwaterstromen worden daarom zoveel mogelijk gescheiden ingezameld en behandeld.

De doelen zijn in de bijlage uitgewerkt

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Wat willen we bereiken? Doelen hemelwater Technische staat • De voorzieningen voor inzameling, berging, infiltratie en/of transport van hemelwater verkeren in een zodanige technische staat, dat deze kunnen functioneren waarvoor ze zijn aangelegd. • Het beheer van de hemelwatervoorzieningen doen wij risicobewust. Afvoercapaciteit • Bij wateroverlast in bestaand gebied nemen wij maatregelen om schade zoveel mogelijk te beperken. Ook beperken we hinder en overlast tot een minimum. • Bij herinrichting of nieuwe aanleg ontwerpen we de openbare ruimte zo dat er op privaat terrein geen problemen ontstaan door water vanaf de openbare ruimte. • Waar mogelijk maatregelen meenemen met geplande werkzaamheden (werk-met-werk maken).

verwerken (bergen en infiltreren), mits doelmatig; Gewenste situatie in 2050 (uit: Visie op de waterketen) • Iedere perceeleigenaar is zich bewust van de eigen verantwoordelijkheid voor het verwerken van het hemelwater dat op het eigen terrein valt. • Afvalwater en hemelwater worden afzonderlijk van elkaar ingezameld, getransporteerd en verwerkt. • Bij het gebruik en de inrichting van de openbare en private ruimte wordt rekening gehouden met klimaatadaptatie. Hoewel hinder en overlast in de toekomst wellicht vaker moeten worden geaccepteerd, zijn schade en letsel geminimaliseerd. • De verschillende functies voor de openbare ruimte vormen geen belemmering voor elkaar. Het volledige proces van inzameling en zuivering is energieneutraal en is qua grondstoffen(terugwinning) zelfs winstgevend.

Scheiden hemelwater en afvalwater • Vuilwater zoveel mogelijk scheiden van hemelwater. • Hemelwater verwerken zoals voorgeschreven in de voorkeursvolgorde voor het verwerken van hemelwater. Aansluitingen en wijze van inzameling • Er wordt geen vuilwater op het hemelwatersysteem geloosd. • Particulieren zijn verantwoordelijk voor het inzamelen en verwerken van regenwater dat op hun terrein valt. • We zorgen voor de inzameling van hemelwater van particulieren wanneer zij het hemelwater niet op eigen terrein kunnen De doelen zijn in de bijlage uitgewerkt

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Wat willen we bereiken? Werkwijze hemelwater verwerken Voorkeursvolgorde Bij elke ingreep in de leefomgeving wegen we af hoe we water zo hoog mogelijk in de voorkeursvolgorde kunnen verwerken (zie figuur). Immers: hoe meer water we weten vast te houden of te bergen, hoe minder last we hebben van droogte en hoe minder we onze pompen en gemalen hoeven in te zetten en hoe hoger het rendement is van de RWZI's. Het afvoeren van regenwater is de laatste stap en de minst gewenste oplossing. Liever natuurlijk en bovengronds Bij elke stap in het model kiezen we waar mogelijk voor een natuurlijke en bovengrondse verwerking, (zoals vasthouden in een retentie of afvoer naar oppervlaktewater). Dit ziet er aantrekkelijker uit, is beter te combineren met andere maatschappelijke functies en opgaven, goed voor bewustwording en eenvoudiger in beheer en handhaving. Ondergrondse maatregelen treffen we alleen bij beperkte ruimte of als gevolg van een kosten-baten analyse. Bestaande ondergrondse voorzieningen (zoals infiltratiekratten) wijzigen we bij onderhoud waar mogelijk door bovengrondse oplossingen.

Dit maakt de voorziening zichtbaar en is doorgaans goedkoper in aanleg en onderhoud.

Bron afbeelding: Grote opgaven in een beperkte ruimte, Planbureau voor de Leefomgeving (2021)

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Wat willen we bereiken? Werkwijze hemelwater – Hinder, overlast en schade Inschatten van ernst Teveel water kan tot problemen leiden. Als hulpmiddel om de ernst van een overlastsituatie in te schatten gebruiken we de tabel hier rechts. Relevant hierbij zijn de frequentie van de overlast en het effect daarvan. Factoren die belangrijk zijn om het effect te bepalen zijn begaanbaarheid van wegen, de gezondheid van bewoners en de overlast op particulier terrein of gebouw. We proberen iedere overlastsituatie gelijk te behandelen, maar in de praktijk is geen situatie gelijk en vraagt telkens om maatwerk. De tabel is niet leidend. Voor de gemeenten Wijchen en Druten geldt dat er een specifieke beoordelingssystematiek is vastgesteld, deze is op verzoek in te zien.

Indicator

Hinder

Overlast

Schade

Tijdsduur

Korter dan 1 uur

Langer dan 1 uur

Niet relevant

Begaanbaarheid

Begaanbaar ondanks water op straat

Begaanbaarheid gestremd door water op straat

Bereikbaarheid door essentiële organisaties zoals brandweer en ambulance gestremd.

Frequentie

Onbeperkt (T=2)

Max 1×/10 jaar (T=10)

Max 1×/100 jaar (T=100)

Waterhoogte in de straat

Binnen stoepbanden (< 10 cm)

10 – 25 cm, waarbij regenwater vanaf openbaar gebied in tuinen tot een minimum wordt beperkt.

> 25 cm en waarbij regenwater vanaf openbaar gebied tegen gevels van particuliere panden komt

Water in panden

niet van toepassing

Regenwater (vanaf openbaar terrein) op particulier perceel en niet tegen gevel panden max.1 ×/10 jaar

Regenwater (vanaf openbaar terrein) op particulier perceel en tegen gevel panden max. 1 ×/ 10 jaar

Gezondheid (mbt afvalwater)

Rioolwater op straat en overstort in werking minder vaak dan 1 ×/10 jaar

Rioolwater op straat, maar blijft op openbaar terrein en overstort in werking vaker dan 1 ×/10 jaar

Aantoonbare gezondheidsschade door afvalwater op straat en/of overstort op oppervlaktewater

Handelingsperspectief:

Acceptatie en communicatie

Maatregelen meekoppelen met geplande werkzaamheden

Korte termijn ingrijpen indien doelmatig en rechtmatig

Beeld:

Bron afbeeldingen: Gemeentelijke aanpak regenwateroverlast, RIONED (2015)

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Wat willen we bereiken? Doelen grondwater Technische staat • De voorzieningen voor inzameling en verwerking van overtollig grondwater verkeren in een zodanige technische staat dat deze kunnen functioneren waarvoor ze zijn aangelegd. Regierol • Ten aanzien van het grondwater hebben we een heldere regiefunctie. Voor vragen over grondwater en grondwaterproblematiek zijn wij aanspreekpunt voor inwoners en bedrijven. • De gemeente monitort het grondwater in haar gebied en informeert bij navraag hierover via haar grondwaterloket dan wel de BRO. Grondwater over- en onderlast • De aanwezige structurele grondwateronderlast (droogte) wordt beperkt, voor zo ver dit redelijkerwijs kan én valt binnen de verantwoordelijkheid van gemeente. • Daar waar grondwater niet voldoet aan de gewenste ontwateringsdiepte en er sprake is structurele nadelige gevolgen door een te hoge- of te lage grondwaterstand, nemen we onder voorwaarden maatregelen.

Nieuwe aanleg • Bij nieuwbouw hanteren we eisen ten aanzien van de aanleghoogte van gebouwen, wegen en groen. Dit kan per plan verschillen en betreft soms maatwerk. • Bij nieuwbouwontwikkelingen houden we rekening met grondwaterstanden om tot een robuuste inrichting te komen. Een initiatief mag niet leiden tot nadelige effecten binnen de omgeving. Natuurlijke grondwaterstanden vormen het vertrekpunt van de ruimtelijke ingreep. Gewenste situatie in 2050 (uit: Visie op de waterketen) • Het beheer is aangepast aan de veranderende grondwaterstanden en stroming. Het beperken van schade en overlast is een samenspel van burgers en overheid. • Omdat de prioritering voor gebruik van oppervlaktewater uit de grote rivieren in perioden van droogte op het westen is gericht, zijn de lokale omgeving en het beheer daar op ingericht. • De vanuit het westen optredende verzilting in het diepere grondwater is effectief aangepakt, bijvoorbeeld via infiltratie van hemel- en oppervlaktewater. • Waterbeheerders werken als één geheel om alle partijen van voldoende water te voorzien.

De doelen zijn in de bijlage uitgewerkt

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Wat willen we bereiken? Werkwijze grondwater Aanleghoogte We hanteren eisen ten aanzien van de aanleghoogte van gebouwen, wegen en groen. We gebruiken in beginsel de landelijke ontwateringscriteria* maar wijken hier vanaf in gebieden die te maken hebben met hoge grondwaterstanden, hiervoor geldt dat waar nodig en/of mogelijk maatwerk toepassen. De landelijke richtlijnen voor minimale ontwatering zijn: • Woningen zonder kruipruimte 0,5 m¹ • Woningen met kruipruimte 0,7 m¹ • Tuinen en groenvoorzieningen 0,5 m¹ • Stroomwegen 1,0 m¹ • Gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen 0,7 m¹ In de komende planperiode gaan we de ontwateringscriteria op gebiedsniveau uitwerken. Zie hoofdstuk: ‘Wat gaan we doen’. Bronneringswater lozen op de riolering Het waterschap en de provincie zijn bevoegd gezag voor tijdelijke grondwateronttrekkingen. Bijvoorbeeld bij bouwwerkzaamheden. Bij lozing van bronneringswater is toestemming van het bevoegd gezag nodig. We hanteren de volgende voorkeursvolgorde bij het toetsen van lozingsverzoeken voor lozen op de riolering. Bij lozen op de riolering is de gemeente bevoegd gezag: 1. 2. 3. 4. 5.

Voorkomen van bronneringswater Retourbemaling in de grond Lozing op het oppervlaktewater Lozing op de hemelwaterriolering Lozing op de gemengde riolering

Beoordelingscriteria structurele grondwateroverlast. Burgers en bedrijven zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor de gevolgen van overtollig grondwater of een lage grondwaterstand. Wanneer er sprake is van structurele grondwateroverlast kan de gemeente maatregelen nemen, mits dat doelmatig is en geen taak is van de provincie of het waterschap. Het effect van peilstijgingen in de rivieren op lokale grondwaterstanden is nadrukkelijk geen gemeentelijke aangelegenheid. De gemeentelijke taakopvatting ten aanzien van ‘structurele overlast’ met ‘nadelige gevolgen’ is als volgt. De overlast dient: • Wederkerend te zijn en gemeld (ten minste jaarlijks geregistreerd). • Én gedurende langere tijd voor te komen (tenminste één maand continu). • Én niet tijdelijk te zijn (tenminste twee jaar). • Én stabiel of toenemend te zijn. Met nadelige gevolgen bedoelen we: • Chronische gezondheidsklachten. • Schade aan gebouwen of infrastructuur. • Het niet meer mogelijk zijn van de primaire functie vanuit het bestemmingsplan. In de komende planperiode gaan we bovenstaande definities verder uitwerken tot een ‘beslisboom grondwater over- en onderlast’. Zie hoofdstuk: ‘wat gaan we doen’.

*ontwateringscriteria gelden ten opzichte van de gemiddeld hoogste grondwaterstand (GHG) ten opzichte van het aanlegpeil voor vloeren is dit t.o.v. onderkant vloer en voor wegen t.o.v. de kruin van de weg.

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Wat willen we bereiken? Doelen oppervlaktewater Berging- en of afvoercapaciteit • Het oppervlaktewater heeft een belangrijke functie als berging voor overtollig hemelwater, waarmee ‘water-op-straat’ situaties of schade zoveel mogelijk wordt verminderd. Water(bodem)kwaliteit • De gemeente spant zich in om bij het treffen van maatregelen de waterkwaliteit in stand te houden of te bevorderen. • De gemeente zet in op het vergroten van de belevings- en gebruikswaarde van het oppervlaktewater voor inwoners en bezoekers. We geven op een zo natuurlijk mogelijke manier vorm aan stedelijk oppervlaktewater. • Door een toepassing van de juiste inrichting vergroten we de chemische, biologische en fysische kwaliteit van het oppervlaktewater. Gelijktijdig vergroten we hiermee de ruimtelijke inpassing en de belevingswaarde van het water.

voor obstakelvrije (doorgaande) onderhoudspaden in het openbaar gebied. Gewenste situatie in 2050 (uit: Visie op de waterketen) • Het oppervlaktewatersysteem is van goede kwaliteit en minder kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering. • De inrichting, het beheer en het gebruik van het watersysteem is klimaatbestendig (regenwater-, droogte- en hittebestendig). • Overheid en bewoners spannen zich maximaal in om schade te voorkomen, zijn zich bewust van ieders verantwoordelijkheid en participeren in het zoeken naar oplossingen.

Relatie oppervlaktewater met hemelwater en grondwater • We voorkomen (binnen onze beleidsverantwoordelijkheid) dat door niet goed functionerend oppervlaktewater toekomstige hemelwater en grondwater over- of onderlast ontstaat. Beheer en onderhoud • Indien mogelijk verwijderen we bij groot onderhoud beschoeiing door een natuurvriendelijk ingerichte oever. • Voor een goed watersysteem is onderhoud belangrijk, hiervoor houden we de wateren bereikbaar en zorgen we De doelen zijn in de bijlage uitgewerkt

Zorgplichten

Ambitie

Afvalwater

Hemelwater

Grondwater

Oppervlakte water

Waar staan we nu? Inleiding In dit hoofdstuk beschrijven we wat we hebben en waar we nu staan. Met de evaluatie kijken we terug op de afgelopen planperiode: welke maatregelen zijn uitgevoerd, wat hebben we bereikt en waar liepen we tegenaan. Onder areaal laten we met eenvoudige illustraties zien hoe ons rioolstelsel is opgebouwd; wat hebben we aan rioolbuizen, gemalen, overstorten, pompen etc. De illustraties geven ook een mooi beeld van hoe ons hele watersysteem met elkaar samenhangt. Tot slot geven we met Toets huidige situatie aan in hoeverre de huidige stand van zaken van onze rioleringszorg voldoet aan de kwaliteit zoals we deze voor ogen hebben; onze uitgangspunten en normen. In de bijlage hebben wij deze toetsing van de huidige situatie in ‘stoplicht’ vorm toegevoegd aan de uitgangspunten en normen door bij ieder doel een indicatie te geven over de voortgang. Loopt goed Blijvend aandacht nodig Actie nodig

Evaluatie

Areaal

Toets huidige situatie

Waar staan we nu? Evaluatie We voldoen inmiddels aan bijna alle afspraken uit het afvalwaterakkoord. De komende planperiode vormen de aansluitlocaties van het drukriool op het vrijvervalstelsel en bedrijfsafvalwaterlozingen een aandachtspunt. We hebben een Masterplan riolering en stedelijk water opgesteld waarin de werking van het boven- en ondergronds watersysteem is geanalyseerd. Op basis van die analyse zijn er oplossingsrichtingen en maatregelen uitgewerkt die ervoor zorgen dat het systeem beter functioneert en we meer klimaatbestendig zijn. Over een aantal oplossingsrichtingen en maatregelen hebben we afspraken gemaakt met het waterschap.

Algemeen De beleidskaders en maatregelen uit het vorige beleidsplan vormen een goede basis voor hoe wij invulling geven aan de rioleringszorg. We merken soms dat meer gedetailleerdere aansluitcriteria en ontwerp- en inrichtingseisen (zoals geen regenwater innemen bij nieuwbouw) ontbreken. Dit is een aandachtspunt voor de komende planperiode dat we uitwerken en opnemen in het omgevingsplan. Personele inzet In de dagelijkse praktijk wordt de personele bezetting als krap ervaren. Waar we geen eigen personele capaciteit huren we die in. Dit vraagt echter ook een extra inspanning van de gemeentelijk organisatie voor het voeren van regie. Zo wordt in de praktijk het beheer en onderhoud aan de pompunits uitbesteed. Financieel Niet alle plannen uit het vGRP 2018 – 2022 zijn uitgevoerd. Dit is mede veroorzaakt door een gebrek aan beschikbare capaciteit in de organisatie en andere keuzes die zijn gemaakt als gevolg van voortschrijdend inzicht (niet aanleggen BBL Eendenpoelseweg). Daarnaast was in het vorige beleidsplan voorzien dat een aantal investeringen direct ten laste van de voorziening zou komen. Dit is uiteindelijk niet gebeurt en daardoor zijn de lasten lager dan voorzien. Daarnaast heeft het uitstellen van een aantal plannen ertoe geleid dat de stand van de voorziening hoger is dan was voorzien.

Afvalwater De afgelopen planperiode is een beter beeld ontstaan van het stelsel door de wijkgerichte aanpak van de inspecties. Alle inspecties zijn beoordeeld en de benodigde maatregelen zijn uitgevoerd en/of zijn gepland. Het algemene beeld is dat de kwaliteit van het stelsel nog goed is met uitzonderring van enkele locaties waar het drukriool aansluit op het vrijvervalstelsel en H2Sgas de rioolbuizen aantast. Daarnaast hebben we geïnvesteerd in het beheersysteem, deze is hiermee actueel en geeft een compleet beeld.

Evaluatie

Areaal

Hemelwater in het Masterplan Uit de analyse van het Masterplan riolering en stedelijk water blijkt dat vooral de kernen Malden en Overasselt erg gevoelig zijn voor extreme neerslag. Malden is sterk versteend en ligt tegen de stuwwal waardoor deze kern extra gevoelig is voor afstromend water. De laaggelegen delen van Overasselt, zoals de Molenkuil, zijn gevoelig omdat hemelwater moeilijk weg kan door de kleiige ondergrond de hoge grondwaterstand. In het Masterplan riolering en stedelijk afvalwater zijn oplossingsrichtingen uitgewerkt voor de korte en lange termijn. Voor de korte termijn zijn de oplossingsrichtingen uitgewerkt in fysieke verbetermaatregelen die zijn opgenomen in dit plan. De afgelopen planperiode hebben wij in totaal 5 ha verhard oppervlak afgekoppeld. Binnen de regio hebben we een Regionale Adaptatie Strategie vastgesteld. We hebben geen hemel- en grondwaterwaterverordening, bij nieuwbouw wijzen we op de eigen verantwoordelijkheid voor de verwerking van hemelwater door de perceeleigenaar. Voor de toekomst willen we dit vastleggen in het omgevingsplan. Grondwater De afgelopen planperiode hebben we geen meldingen over grondwateroverlast ontvangen. Wel hebben we te maken met kwel als gevolg van hoge waterstanden in de rivieren. Doordat we steeds meer in lagere gebieden bouwen, zal voldoende drooglegging steeds belangrijker worden.

Dit blijft een aandachtspunt voor de komende planperiode.

Toets huidige situatie

Waar staan we nu? Areaal Het gehele rioolstelsel met alle objecten en voorzieningen is een kapitaalgoed. De totale vervangingswaarde is ca. EUR 88,5 miljoen. In onze beheerpakketten houden we alle gegevens over de riolering bij. De tabel hiernaast geeft een overzicht van ons systeem aan leidingen, pompen en gemalen. Via de knoppen aan de onderzijde van de pagina vindt u meer informatie over de verschillende onderdelen van de riolering:

Object

Vervangingswaarde [EUR x mln.]

Vrijvervalriolering

80,5

Gemalen, pompunits en randvoorzieningen

4,5

•

Riolering onder vrij verval

Drukriolering buitengebied + persleidingen

3,4

•

Drukriolering

totaal

88,5

•

Infiltratievoorzieningen

•

Drainage

Evaluatie

Areaal

Toets huidige situatie

Waar staan we nu? Areaal – Vrij vervalriolering De afbeelding rechts laat het principe van vrijvervalriolering zien. Vrijverval wil zeggen dat het water onder afschot (hellend) kan wegstromen. De vrijvervalriolering is weer onder te verdelen in een gemengd of (verbeterd) gescheiden stelsel. Onderstaande grafiek toont de leeftijdsopbouw van het vrijvervalstelsel. Een overzicht van alle overstorten is opgenomen in de Bijlage.

Evaluatie

Areaal

Toets huidige situatie Klik hier om terug te gaan naar de pagina Areaal

Waar staan we nu? Areaal – Drukriolering Drukriolering is een vorm van mechanische riolering. Afvalwater wordt door een pomp in een kleine rioolleiding geperst en uiteindelijk naar de rioolwaterzuivering gepompt. Iedere woning of verzameling van woningen heeft een eigen pomp.

Evaluatie

Areaal

Toets huidige situatie Klik hier om terug te gaan naar de pagina Areaal

Waar staan we nu? Areaal – Infiltratievoorzieningen Infiltratie is het laten wegzakken van hemelwater in de bodem. Door het aanleggen van infiltratiesystemen kan regenwater beter in de grond zakken en houden we meer water vast. Zie ook onze voorkeursvolgorde voor het verwerken van hemelwater

Infiltratie voorzieningen

Overloop infiltratievoorzieningen Totaal 7,3km Ø > 200mm

Evaluatie

Areaal

Toets huidige situatie Klik hier om terug te gaan naar de pagina Areaal

Waar staan we nu? Areaal – Drainage Drainage is het afvoeren van overtollig grondwater via een systeem van ondergrondse waterinlatende buizen. We passen dit met name toe in gebieden met (te) hoge grondwaterstanden. Ook het aanleggen van extra oppervlaktewater kan via peilbeheer zorgen voor het verlagen van de grondwaterstand. Als het nodig is zetten we drainage in wanneer de grondwaterstanden te hoog zijn. Dit doen we beperkt om de effecten door droogte niet te versterken. Daarnaast is het ook niet overal toegestaan om drainage toe te passen. Op grote schaal streven we naar het natuurlijk beheersen van grondwater. Zie ook onze voorkeursvolgorde voor het verwerken van hemelwater

Evaluatie

Areaal

Toets huidige situatie Klik hier om terug te gaan naar de pagina Areaal

Wat gaan we doen? Inleiding In hoofdstuk twee hebben we onze doelen voor afval-, hemel-, grond,- en oppervlaktewater gepresenteerd. In de bijlage hebben we per doelstelling onze voortgang aangegeven. Waar nodig nemen we (extra) maatregelen om onze doelen te halen. In dit hoofdstuk benoemen we deze. We hebben de maatregelen gesplitst naar type maatregelen en acties gericht op: • Fysieke maatregelen • Communicatie en participatie • Onderzoeksmaatregelen We beschrijven ook onze speerpunten en hoe wij onze rol als gemeente zien:

Fysieke maatregelen Dit zijn de maatregelen die we concreet in uitvoering gaan brengen. Het betreffen: • Beheer- en onderhoudsmaatregelen • Verbetermaatregelen • Vervangingsmaatregelen Onderzoeksmaatregelen We geven aan op welke onderzoeken we ons richten en met welk doel. We maken hierbij onderscheid naar onderzoeken die we zelfstandig op pakken en onderzoeken die gezamenlijk oppakken. Communicatie en participatie We beschrijven hoe we verbinding zoeken met onze bewoners en bedrijven.

Speerpunten We streven de komende jaren ernaar • meer integraal te werken; • het zetten van stappen naar een risicobewust beheer en onderhoud en; • bewust te werken vanuit onze rollen als lokale overheid. Rollen Afhankelijk van de opgave kiezen wij onze rol. We realiseren zelf maatregelen, stellen regulering in, werken samen en/of helpen onze bewoners en bedrijven zelf maatregelen te treffen.

Speerpunten

Rollen

Fysieke maatregelen

Communicatie en participatie

Onderzoek

Wat gaan we doen? Speerpunten Integraal werken Een speerpunt in onze werkwijze voor de komende jaren is de focus op een integrale aanpak. De schaarse ruimte, complexiteit van de opgaven en het samenwerken als doel van de Omgevingswet vraagt hierom. Bodem en water vormen de leidende principes van de ruimtelijke inrichting, overige thema’s zijn hierop aansluitend of volgend. Het natuurlijke bodem- en watersysteem is sturend bij het bepalen van inrichtingsmaatregelen. We benaderen water dan ook multifunctioneel. Aan- en afvoer zijn geen gescheiden onderwerpen. Met een integrale aanpak richten we ons op afstemming tussen de afvalwaterketen, het watersysteem en de leefomgeving.

gaan. Buitengewoon onderhoud volgt bestaand beleid maar gaat in de komende jaren over naar zo veel mogelijk risicobewust onderhoud, zodat belangrijke objecten en onderdelen in ons (afval)watersysteem meer aandacht krijgen.

Klimaatadaptief Onderdeel van integraal werken is dat (conform de richtlijnen van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie) alle nieuwe ontwikkelingen en herinrichtingen klimaatbestendig, toekomstgericht, waterrobuust en duurzaam worden uitgevoerd. Het besef groeit dat het veranderende klimaat niet meer uitsluitend met technische maatregelen is op te vangen (bijvoorbeeld grotere rioolbuizen), maar dat een integrale aanpak noodzakelijk is. Risicobewust werken Het rioleringsbeheer in Nederland is met een overgang bezig. Eerder was er een strategie op basis van één normkwaliteit voor onze voorzieningen en normatief onderhoud. Langzaamaan stappen we over naar een aanpak gebaseerd op risico’s; op basis van de toestand van een object kan het langer of juist minder lang mee

Speerpunten

Rollen

Fysieke maatregelen

Communicatie en participatie

Onderzoek

Wat gaan we doen? Rollen Traditioneel heeft de waterbeheerder een realiserende en regulerende rol op zich genomen (links in het figuur). Dit wil zeggen dat de waterbeheerder zelfstandig aan de realisatie werkt van een goed functionerend watersysteem. Waar nodig wordt goed gebruik van de riolering en het watersysteem afgedwongen via regelgeving. De laatste jaren is een verschuiving gaande naar een nieuwe werkwijze. Samenwerking en het faciliteren van de gemeenschap staat steeds meer centraal (de rechterhelft van het figuur). Denk aan samenwerking met in- en externe partijen om integrale plannen te maken. Of het werken aan bewustwording bij bewoners over goed rioolgebruik. De burger stimuleren om mee te denken en proactief omgaan met hun ideeën. Klik op de knop ‘fysieke maatregelen’ en 'Onderzoek' om te lezen welke maatregelen we willen treffen vanuit onze rol als realiserende overheid. Klik op de knop ‘communicatie en participatie’ om te lezen hoe we invulling geven aan onze ondersteunende en samenwerkende rol.

Speerpunten

Rollen

Fysieke maatregelen

Communicatie en participatie

Onderzoek

Wat gaan we doen? Fysieke maatregelen Met de uitvoering van fysieke maatregelen geven we invulling aan onze ambities. De fysieke maatregelen zijn onder te verdelen in: Beheer- en onderhoudsmaatregelen We houden de bestaande infrastructuur op een kwalitatief goed niveau door het uitvoeren van beheer- en onderhoudsmaatregelen. Waar mogelijk kiezen wij voor levensduur verlengende maatregelen. Vervangingsmaatregelen We houden de bestaande infrastructuur op een kwalitatief goed niveau door te zorgen voor tijdige vervanging om storingen te minimaliseren. Voor de planperiode zijn deze maatregelen concreet gepland en opgenomen in de projectenplanning. Voor na de planperiode zijn deze cyclisch bepaald op basis van aanlegjaar en technische levensduur. De technische levensduur is hierbij gedifferentieerd naar type object en/of onderdeel van het object. Voor de vrijvervalriolering is rekening gehouden dat we 50% van de riolering relinen in plaats van vervangen. De overige 50% van het gemengde stelsel vervangen we door een apart systeem (gescheiden stelsel) voor vuilwater en hemelwater. Verbetermaatregelen De verbetermaatregelen volgen uit de analyse van het watersysteem die is gedaan in het Masterplan riolering en stedelijk water. De maatregelen zijn erop gericht het totale systeem beter te laten functioneren.

We maken hierbij onderscheid naar klimaatadaptatie en optimalisatie van het watersysteem.

Speerpunten

Rollen

In de planperiode koppelen we gelijktijdig met grootschalige vervangingen het hemelwater van de gemengde riolering af. Daarnaast is rekening gehouden met afkoppelen van overige locaties al dan niet gekoppeld aan wegwerkzaamheden. Ook na de planperiode is rekening gehouden met het afkoppelen van verhard oppervlak. In totaal is in de periode 2028–2037 EUR 3,3 miljoen gereserveerd voor afkoppelen verhard oppervlak. Het afkoppelen draagt bij aan het klimaatbestendig maken van onze openbare inrichting. De maatregelen voor de optimalisatie van het watersysteem richten zich met name op het verbeteren van het milieutechnisch functioneren van het rioolstelsel en zijn gericht op het beschermen van de oppervlaktewaterkwaliteit. De maatregelen zijn afkomstig uit het Masterplan riolering en stedelijk water gemeente Heumen. Komende jaren zetten we ook in op het stimuleren van inwoners om hemelwater van de eigen woning af te koppelen en tuinen te vergroenen. Dit kan een subsidie zijn, maar ook een actie ‘tegelwippen’ of het gratis verstrekken van een tuinadvies (groen en klimaatadaptief). Een uitwerking volgt nog. Klik hier voor het overzicht van de fysieke maatregelen zoals die nu voor de komende vijf jaar staan gepland

Fysieke maatregelen

Communicatie en participatie

Onderzoek

Wat gaan we doen?

Vervanging

Optimalisatie watersysteem

vervanging / renovatie drukriool 2023-2027 Grootschalige vervanging en afkoppelen De Schoren Kruigang, De wieken (0,8 ha)

Telemetrie

KA water

Verbreden van de overstortdrempel Eendenpoelseweg Plan dynamische overstormuur met waterschap en RWS

Herinrichting Molenpark Schoof-Randwijsingel 2022

Beveiligen kelderingangen (waar eerder problemen)

Dravik Blauwe Ader

extra retentie HWA systeem Hoogenhof Terugbrengen hoeveelheid regenwater VGS systeem Wegrestaurant

Afkoppelen Malderburch 2021 Afkopelen pleintjes Noordzijde Randwijksingel en Maldensveld afkoppelen Maastraat en schaatsbaan

Ombouwen en indien mogelijk afkoppelen de Waaij Optimaliseren instroom retentie en instroom dassengebied.

IT voorzieningen parkeerstrook Kon Julianastraat 8-58

Optimalisatie BBL Laagstraat

afkoppelen omgeving vijver Craajenberg 2022 Waterplan Molenkuil afkoppelen plus compensatiemaatregelen

Maatregel voorkomen inundatie vanuit landelijk gebied

2027

2026

2025

2024

2023

2027

2026

2025

2024

2023

Planningsoverzicht fysieke maatregelen

H2S oplossing persinprikkers Overasselt 3 keer

Afkoppelen MGR v.d. Burgtstraat 32-50 Kruisbergsestraat-plangebied Zilverbergweg 7360 m3 retentie Hollestraat groter IT riool met overloop naar kadans Perceel 664 waterbergend maken en inpassen en in bouwplannen. Overige afkoppel locaties 2025-2030 7 ha a 30 euro/m2 *Gezien de krapte op de arbeidsmarkt en beschikbaarheid van grondstoffen is het mogelijk dat de planning gedurende de looptijd van dit plan wordt aangepast. Jaarlijks leggen we het college een uitvoeringsprogramma voor het opvolgende jaar voor.

Speerpunten

Rollen

Fysieke maatregelen

Communicatie en participatie

Onderzoek

Wat gaan we doen? Communicatie en participatie We vinden het belangrijk dat mensen zelf bewust zijn van water en de kansen en risico’s die dat met zich meebrengt. In het verlengde hiervan moeten onze inwoners weten waarvoor ze zelf verantwoordelijk zijn. We merken dat niet iedereen dit waterbewustzijn heeft en dat is zorgelijk. Aan een watersysteem in balans dient iedereen een steentje bij te dragen. We werken aan het creëren van waterbewustzijn in onze gemeente. We doen dat op de volgende manier: 1. Binnen de werkeenheid regio Nijmegen ontwikkelen wij aan de hand van bovengenoemde doelstellingen een passend pakket aan communicatiemiddelen dat elke gemeente kan inzetten om het waterbewustzijn van inwoners te vergroten. 2. Bij ingrepen in de fysieke leefomgeving zoeken we contact met omwonenden. We proberen inwoners zelf ook voor eigen rekening maatregelen te laten nemen die goed zijn voor het watersysteem. Denk aan afkoppelen van de regenpijp, het weghalen van tuintegels of het aansluiten van een regenton. 3. Op de website van verschillende gemeenten is informatie beschikbaar over de mogelijkheden op het eigen terrein en het goed gebruiken van de riolering. 4. De gemeente werkt als loketfunctie voor bewoners. Mensen kunnen met vragen bij ons terecht. Waar nodig en mogelijk helpen we ze verder.

Speerpunten

Rollen

Fysieke maatregelen

Communicatie en participatie

Onderzoek

Wat gaan we doen? Onderzoeksmaatregelen Gezamenlijk

Individueel

Ontwateringscriteria op gebiedsniveau uitwerken

Schoonmaak/inspectie

Opstellen beslisboom en grenswaarden grondwater over- en onderlast

Onderhoud technisch - Reiniging en inspectie hoofdriool

Opstellen toetsingskader grondwater met afwegingen voor vasthouden/afvoeren en impact particuliere ingrepen op grondwaterstand

Muteren HA-KA in autocad

Toekomst grondwatermeetnet bepalen

Hoofdpost Telemetrie (I-Real) incl communicatie kosten

Uitwerken van eisen bij verwerken hemelwater op eigen terrein bij nieuwbouw, gedifferentieerd naar omvang ontwikkeling, gebiedsgericht en toepassing hemelwaterverordening

Communicatie

Mutaties en verwerken data beheersysteem geovisia

Afstemmen type buien dat we gebruiken als basis voor toetsing en berekening. Samenwerking in de waterketen & Communicatie via WRN

subsidie regeling (planperiode) Externe advieskosten opstellen beleid Bijdrage Stichting RIONED + VNR diverse onderzoeken uit GRP aanvullend onderzoeksbudget voor opstellen / actualiseren GRP

Speerpunten

Rollen

Fysieke maatregelen

Communicatie en participatie

Onderzoek

Wat is daarvoor nodig? Inleiding Om aan onze zorgplichten te voldoen zijn middelen nodig. Middelen bestaan zowel uit personele middelen als financiële middelen. Het bedrag dat nodig is om de taken uit te voeren komt uit de rioolheffing. Iedereen in de gemeente die baat heeft bij onze inspanning, draagt daar ook financieel aan bij. De inkomsten uit de rioolheffing worden alléén besteed aan de taken beschreven in dit plan.

Dit hoofdstuk is als volgt opgebouwd:  Personeel & Organisatie waarin we de benodigde en beschikbare personele middelen beschrijven.  Inkomsten waarin we beschrijven hoe de rioolheffing is opgebouwd, welke overige inkomsten we hebben en hoeveel geld we momenteel beschikbaar hebben in onze voorzieningen.  Lasten waarbij we onderscheid maken tussen exploitatielasten en vervangings- en verbeteringsinvesteringen.  Kostendekkingsberekening die is uitgevoerd waarin we lasten en inkomsten met elkaar hebben vergeleken en hebben bepaald wat het effect hiervan op een voorziening is.  Heffingstarief - Om een positief saldo van de voorziening te behouden is een nieuwe tariefbepaling doorgerekend.

Personeel & Organisatie

Inkomsten

Lasten

Kostendekking

Scenario’s

Tariefbepaling

Wat is daarvoor nodig? Personeel en organisatie Om indicatief inzicht te krijgen in de benodigde middelen heeft Stichting RIONED een rekentool ontwikkeld. Met deze tool is een analyse gemaakt voor de benodigde personele inzet. Het is bekend dat de rekentool niet volledig dekkend is op het gebied van klimaat, de samenwerking en andere zaken, hiervoor is een correctie doorgevoerd. De benodigde capaciteit hebben we vergeleken met de beschikbare personele inzet zoals opgenomen in de begroting. In de tabel zijn de resultaten van de rekentool opgenomen. Daarnaast is benodigde tijd (0,3 fte) voor samenwerking, klimaat en overige zaken die niet zijn opgenomen in de rekentool apart inzichtelijk gemaakt op basis van inschatting afgelopen periode. In de linkerkolom staat de theoretisch benodigde bezetting met als uitgangspunt dat de gemeente alle taken in eigen beheer uitvoert en geen externen inhuurt. In de rechterkolom staat de werkelijke bezetting voor Heumen. We hebben 1,2 fte binnendienst en 0,25 fte buitendienst beschikbaar op taakveld riolering. De personele inzet (0,4 fte) nodig voor het in uitvoering brengen van investeringen (projecten) maken als VATkosten onderdeel uit van de investeringsbedragen (zowel vervangingen als verbeteringen) en drukken niet als dusdanig op de exploitatie.

Uit de analyse blijkt dat de personele bezetting voor de buitendienst op orde is. Voor de binnendienst is deze erg krap; 1,0 + 0,3 benodigd ten opzichte van 1,2 fte beschikbaar. Dit wordt ook als dusdanig ervaren. We krijgen er steeds meer taken bij en ook de werkzaamheden die we uitbesteden vragen om eigen inzet. Een geschikte invulling van de personele inhuur bepaalt het uiteindelijke resultaat. Dit blijft een aandachtspunt voor de toekomst. Bij de volgende financiële actualisatie houden wij dit opnieuw tegen het licht. We berekenen conform de begrotingssystematiek (en BBV) overhead over personele inzet extracomptabel toe aan de rioolheffing.

Omschrijving

Theoretisch [fte]

Situatie Heumen [fte]

Planvorming, onderzoek en facilitair

1,90

1,00

Onderhoud

3,20

0,25

Investeringen

1,00

0,40

-

0,30

6,10

1,95

Overig (niet in rekentool) Totaal

Personeel Personeelen & organisatie Organisatie

Inkomsten

Lasten

Kostendekking

Scenario’s

Tariefbepaling

Wat is daarvoor nodig? Inkomsten Rioolheffing Onze rioolheffing bedraagt EUR 159,85, dit is een vast bedrag. In 2022 zijn er 7.916 aansluitingen in de gemeente Heumen. In de planperiode houden we rekening met de volgende stijging in de heffingseenheden:  2023: 133 heffingseenheden  2024: 20 heffingseenheden  2025: 20 heffingseenheden.

Voorzieningen Conform het GRP maken wij gebruik van een ‘voorziening voor tariefegalisatie’ conform BBV (art. 44 lid 2 BBV). De stand van de voorziening per 1 januari 2022 is EUR 4,8 mln. Het is niet toegestaan om een negatieve voorziening te hebben.

Dit is een voorzichtige inschatting om tegenvallers in toekomst te voorkomen. Overige inkomsten Vanuit het Rijk wordt een bijdrage beschikbaar gesteld voor de uitvoering van klimaatadaptieve maatregelen, de zogenaamde DPRA impulsgelden. Als Heumen kunnen wij aanspraak doen op totaal EUR 103.000 over de periode 2022 – 2027 als bijdrage voor het project water en groen Dravik De Schoof. Dit bedrag is in de financiële overzichten al verrekend met de kosten voor de desbetreffende projecten.

Personeel & Organisatie

Inkomsten

Lasten

Kostendekking

Scenario’s

Tariefbepaling

Wat is daarvoor nodig? Lasten Exploitatielasten Ten laste van de voorziening tariefegalisatie brengen wij de volgende exploitatielasten: • Kosten voor dagelijks beheer en onderhoud, onderzoeken en planvorming etc. • Personele lasten incl. overhead • Kapitaallasten uit het verleden • Nieuwe kapitaallasten (over vervangingen en verbetermaatregelen) • BTW over kosten voor: • dagelijks beheer en onderhoud, onderzoeken en planvorming • het afschrijvingsdeel van de kapitaallasten • niet over de personele lasten In de bijlage is een overzicht opgenomen van alle exploitatielasten. In deze bijlage is ook een toelichting gegeven op de kostentoerekening aan de rioolheffing.

Personeel & Organisatie

Inkomsten

Lasten

Vervangingsinvesteringen • Voor de planperiode is op basis van de kwaliteitsgegevens vanuit inspecties een concrete projectenplanning gemaakt voor de vrijvervalriolering. Voor de vervangingen na de planperiode is uitgegaan van cyclische vervanging op basis van aanlegjaar + technische levensduur (70 jaar). • Uitgangspunten vervanging vrijvervalriolering: − 50% van de gemengde riolering de levensduur verlengen door middel van relinen tegen 50% van de kosten voor vervanging. − De overige 50% van de gemengde riolering vervangen door een gescheiden stelsel voor afval- en hemelwater − De al gescheiden riolering blijft bij vervangingen een gescheiden stelsel. − We houden in de planning een spreiding van 10 jaar aan voor een gelijkmatiger verloop van de vervangingen. Bij de actualisatie van het kostendekkingsplan wordt een nieuw concreet projectenplan opgenomen. • Overige vervangingen: zijn eveneens cyclisch bepaald op basis van aanlegjaar + technische levensduur. • We zien in de toekomst een vervangingspiek op ons afkomen. De jaarlijkse inspecties en beoordelingen hiervan moeten uitwijzen hoe deze piek er daadwerkelijk uit komt te zien. We gaan alleen vervangen wat ook daadwerkelijk op basis van kwaliteitsmetingen en onze risicobewuste aanpak aan vervanging toe is.

Kostendekking

Scenario’s

Tariefbepaling

Wat is daarvoor nodig? Kostendekking Uitgangspunten kostendekking In de berekening van de rioolheffing is met de volgende gemeentelijke financiële uitgangspunten rekening gehouden: • Bij de berekening van de rioolheffing is geen rekening gehouden met inflatie • Alle genoemde bedragen zijn prijspeil januari 2022 • Rente over de voorziening: 0 % • Afschrijving: o Rentepercentage over investeringen: 2 % o Lineaire afschrijving o start afschrijving in jaar van investering • Financiële afschrijvingstermijnen: Object Vrijvervalriolering

kostendekkingsberekening Onderstaande grafiek geeft de resultaten van de kostendekkingsberekening weer. De grafiek laat het effect van het beleid op de lasten, inkomsten en de stand van de voorziening zien en de daarbij benodigde rioolheffing (rechter-as).

Afschrijvingstermijn 70

Gemalen, pompunits en randvoorz. Mechanisch

20

Elektrisch

20

Bouwkundig

20

Pers- en drukleidingen

25

Personeel & Organisatie

Inkomsten

Lasten

Kostendekking

Scenario’s

Tariefbepaling

Wat is daarvoor nodig? Tariefbepaling Ons uitgangspunt bij het bepalen van het tarief is dat we een solide beleid voeren, waarin inkomsten en uitgaven op een lange termijn in balans zijn en waarin we doelmatig omgaan met de beschikbare middelen. Het effect van het beleid dat we kiezen heeft effect op de lange termijn financiering en daarmee de benodigde rioolheffing. In de grafiek hiernaast is de rioolheffing uit het vorige beleidsplan uitgezet tegen het financiële effect van het nieuwe beleid. Op dit moment is onze rioolheffing lager dan in het vorige GRP was voorzien. Doordat we in het nieuwe beleid 50% van de gemengde riolering gaan vervangen door een gescheiden systeem hebben we uiteindelijk een hogere rioolheffing nodig. De huidige stand van de voorziening geeft echter de mogelijkheid om de rioolheffing geleidelijk te laten stijgen en hiermee de vervangingspiek op te kunnen vangen. Voor de planperiode betekent dit een stijging van EUR 3,50 per jaar. Nu is gerekend met afkoppelen door het aanleggen van een gescheiden stelsel, mogelijk kunnen we dit nog optimaliseren waarin we ook gedeeltelijk bovengronds kunnen afkoppelen. Dit werken we de komende planperiode verder uit, waarbij we ook rekening houden met onze risicobewuste aanpak.

Daarnaast brengen de onzekere tijden van dit moment nog een aantal financiële onzekerheden met zich mee; hoe gaat de relatieve lage debetrente zich ontwikkelen? wat zijn de gevolgen van de stijgende prijzen voor materiaal en energie?

Personeel & Organisatie

Inkomsten

Lasten

Bij de volgende financiële actualisatie bepalen we opnieuw de rioolheffing waarbij we meer zicht hebben op de mogelijke optimalisatie en de impact van inflatie en rentepercentages. Alle bedragen zijn doorgerekend op prijspeil voorjaar 2022. Het voorgestelde tarief zoals is weergegeven moeten we jaarlijks corrigeren met de optredende inflatie (indexatie).

Kostendekking

Scenario’s

Tariefbepaling

Bijlagen 1.

Visie regionaal. Kaders vanuit visie op de waterketen

2.

Wettelijke kaders en zorgplichten

3.

Overzicht overstorten gemengd en VGS

4.

Doelen toetsen aan huidige situatie a.Afvalwater b.Hemelwater c.Grondwater d.Oppervlaktewater

5.

Evaluatie

6.

Exploitatielasten

7.

Vervangingsinvesteringen

8.

Verklarende woordenlijst

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Bijlage 1

WRN Visie op de waterketen

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Regionale visie op de waterketen – Stedelijk afvalwater

Stedelijk afvalwater Het gaat hier om stedelijk afvalwater in de zin van de Wet milieubeheer. Dat komt neer op al het huishoudelijk afvalwater, al dan niet vermengd met ander (afval)water.

Gewenste situatie (2050): • Het volledige proces van inzameling en zuivering is energieneutraal en is qua grondstoffen(terugwinning) zelfs winstgevend. • De invloed op het milieu en de leefomgeving vanuit stedelijk afvalwater is verwaarloosbaar. • Voor Specifieke stoffen, zoals medicijnresten en nanoplastics, wordt een brongerichte benadering • toegepast. Specifieke afvalwaterstromen worden daarom zoveel mogelijk gescheiden ingezameld en behandeld.

Ontwikkelingen: • Meer gedeelde verantwoordelijkheid van faciliterende overheid en participerende burgers. • Meer assetmanagement en risico-benadering in plaats van normen. • Specifieke stoffen in afvalwater, zoals nanoplastics en hormoon verstorende stoffen. • Centraal versus decentraal verwerken. • Innovatie.

Het gehele document Visie op de Waterketen is op aanvraag beschikbaar

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Regionale visie op de waterketen – Afvloeiend hemelwater

Afvloeiend hemelwater Het gaat hier om afvloeiend hemelwater in de zin van de Waterwet (artikel 3.5). Het betreft neerslag dat via het oppervlak of via leidingen afgevoerd wordt naar de bodem of oppervlaktewater.

Gewenste situatie (2050): • Iedere perceeleigenaar is zich bewust van de eigen verantwoordelijkheid voor het verwerken van het hemelwater dat op het eigen terrein valt. • Afvalwater en hemelwater worden afzonderlijk van elkaar ingezameld, getransporteerd en verwerkt. • Bij het gebruik en de inrichting van de openbare en private ruimte wordt rekening gehouden met klimaatadaptatie. Hoewel hinder en overlast in de toekomst wellicht vaker moeten worden • geaccepteerd, zijn schade en letsel geminimaliseerd. • De verschillende functies voor de openbare ruimte vormen geen belemmering voor elkaar.

Ontwikkelingen: • Toenemend bewustzijn van taakverdeling tussen overheid en perceeleigenaar. • Afvalwater en hemelwater worden steeds meer gescheiden van elkaar ingezameld en verwerkt. • Door klimaatverandering valt de neerslag over het jaar steeds ongelijkmatiger. In de toekomst nemen het aantal en de intensiteit van buien toe. • Integrale benadering van de openbare ruimte. • Bij de inrichting van de openbare ruimte zijn functies op elkaar afgestemd.

Het gehele document Visie op de Waterketen is op aanvraag beschikbaar

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Regionale visie op de waterketen – Grondwater

Grondwater Dit gaat in op de gemeentelijke zorgplicht voor doelmatige maatregelen in openbaar gebied om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand te beperken. In eerste instantie is de perceeleigenaar verantwoordelijk voor het verwerken van overtollig grondwater, voor zover redelijkerwijs mogelijk. Infiltrerend hemelwater en oppervlaktewater hebben invloed op de grondwaterstand en –kwaliteit.

Gewenste situatie (2050): • Verdroging in de zomer en vernatting in de winter hebben extremere vormen aangenomen. Het beheer is aangepast aan de veranderende grondwaterstanden en stroming. Het beperken van schade en overlast is een samenspel van burgers en overheid. • Omdat de prioritering voor gebruik van oppervlaktewater uit de grote rivieren in perioden van droogte op het westen is gericht, zijn de lokale omgeving en het beheer daar op ingericht. • De vanuit het westen optredende verzilting in het diepere grondwater is effectief aangepakt, bijvoorbeeld via infiltratie van hemel- en oppervlaktewater. • Waterbeheerders werken als één geheel om alle partijen van voldoende water te voorzien.

Ontwikkelingen: • Periodieke veranderingen in kwel, grondwaterstanden en grondwaterstroming als gevolg van klimaatverandering (onder andere verandering neerslaghoeveelheid en -patroon). • De (rivier)kwel zal langduriger aanwezig zijn in het voorjaar, waardoor meer vernattingschade op zal treden (schimmel, gezondheidsklachten). • Verdroging zal toenemen door lage grondwaterstanden, wat leidt tot stankklachten en vissterfte in oppervlaktewater. In de landbouw leidt dit tot vermindering van de productie. Water vasthouden blijft belangrijk. Er wordt gezocht naar alternatieve regionale aanvulling via lokale watervoorraden.

Het gehele document Visie op de Waterketen is op aanvraag beschikbaar

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

Regionale visie op de waterketen – Oppervlaktewater

Oppervlaktewater Oppervlaktewater is het geheel van sloten, plassen, vijvers, kanalen, meren, beekjes en rivieren. Oppervlaktewater omvat de leefruimte van veel planten en dieren. Voor een gezonde omgeving hebben mensen gezond en aantrekkelijk oppervlaktewater nodig. Naast het effectief bergen en functioneel aan- en afvoeren van water is de beleving van water een belangrijke pijler in de ruimtelijke ordening. Daarbij richten we ons op het recreatief gebruik (schaatsen, varen, wandelen, kijken, en dergelijke) van water én een goede waterkwaliteit met aansprekende biodiversiteit.

Gewenste situatie (2050): • Het oppervlaktewatersysteem is van goede kwaliteit en minder kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering. • De inrichting, het beheer en het gebruik van het watersysteem is klimaatbestendig (regenwater-, droogte- en hittebestendig). • Overheid en bewoners spannen zich maximaal in om schade te voorkomen, zijn zich bewust van ieders verantwoordelijkheid en participeren in het zoeken naar oplossingen.