raad 1 en 4 november 2021 begrotingsbehandeling

GEMEENTE HENDRIK-IDO-AMBACHT Notulen van de openbare vergadering van de raad der gemeente Hendrik-Ido-Ambacht op maandag 1 en donderdag 4 november 2021 in het gemeentehuis, telkens aanvangende om 19.00 uur. Voorzitter: de heer J. Heijkoop, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: de heren ing. P. Boudewijn, M.B. Braber, O. Doevendans en B.P. van Ginkel, mevrouw M.C.G. Gommans-Dane, de heer J. van Hartingsveldt, mevrouw drs. W.P. van der Hee-Pasterkamp, de heren drs. K. van der Laan MEd, G.J.W. Lagendijk MSc RA, H.H.F. van der Lei, A. Mol, mr. J.P. Neijman en M. Nugteren BPM, mevrouw J. Oelfke-ten Seldam, de heren drs. A. Ouwerkerk, mr. A. Scheurwater, J. Struik en ir. C.W. Timmers, de dames A.L. Vlasblom-van der Vlies MSc en M.N.P. Vogelaar-Korpershoek en de heer E. van der Wulp Bhrm. Later ter vergadering komt mevrouw M.T. Kamphuis-Stuij. Afwezig met kennisgeving op 1 november 2021 is de heer L.P. Platschorre. Tevens aanwezig zijn de heren drs. S. van Die, A.J. Flach MSc en drs. R.J. Lafleur, wethouders. Griffier: de heer drs. ing. G.H Logt CMC, geassisteerd door mevrouw W. Buijser-de Waard, griffiemedewerkster. Agenda:

*

1. 2. 3. 4.

Opening. .......................................................................................................................................................................... 1 Vaststelling van de agenda. ........................................................................................................................................... 2 Spreekrecht burgers. ...................................................................................................................................................... 2 Programmabegroting 2022 – 2025. ............................................................................................................................. 2 4a. Algemene en financiële beschouwingen van de fracties in eerste termijn. .................................................... 2 4b. Antwoord van het college in eerste termijn. ..................................................................................................... 28 Schorsing tot 4 november 2021. 4c. Algemene en financiële beschouwingen van de fracties in tweede termijn. ................................................ 44 4d. Antwoord van het college in tweede termijn. ................................................................................................... 64 5. Besluitvorming over de Programmabegroting 2022 – 2025.

................................................................................ 80 6. Voorstel tot vaststelling van de subsidieplafonds 2022 en 2023 en tot kennisneming van het uitvoeringsprogramma. ................................................................................................................................................................... 80 7. Sluiting. ........................................................................................................................................................................... 81

1. Opening.

*

De voorzitter heet iedereen van harte welkom, opent de vergadering en spreekt het ambtsgebed uit. Het is goed dat men in deze vergadering weer fysiek aanwezig kan zijn, levend in een onzekere tijd waarin er toch weer strengere regels voor het tegengaan van Coronabesmettingen kunnen gaan gelden. Het blijft verstandig regelmatig de handen te wassen, zich bij klachten te laten testen en voor frisse lucht te zorgen.

Vergadering van 1 en 4 november 2021.

2

Heel plezierig is het dat het inmiddels voor een aantal mensen traditie is geworden om thuis via de gemeentelijke website de vergaderingen van de raad en ook commissies te volgen. Ook zij worden van harte welkom geheten, met daarbij de uitnodiging om, als er weer normale tijden aanbreken, ook eens in den lijve vergaderingen bij te wonen, want ook ontmoeting is plezierig en belangrijk. De agendacommissie heeft de suggestie gedaan om de fractievoorzitters hun algemene beschouwingen deze keer vanaf hun zitplaatsen te doen houden. De collegeleden zullen dat bij het geven van hun antwoorden eveneens doen, terwijl er ook vanaf de zitplaatsen zal kunnen worden geïnterrumpeerd. Met dit voorstel is gekomen om het aantal loopbewegingen te beperken. De griffier is flink verkouden en heeft zich daarom laten testen, met als resultaat een negatieve uitslag. Mevrouw Kamphuis-Stuij heeft laten weten later ter vergadering te zullen komen, terwijl de heer Platschorre wegens persoonlijke omstandigheden is verhinderd deze vergadering bij te wonen. 2. Vaststelling van de agenda. De agenda wordt conform vastgesteld. 3. Spreekrecht burgers. Voor gebruikmaking van het spreekrecht burgers zijn geen aanmeldingen ontvangen. 4. Programmabegroting 2022 – 2025. 4a. Algemene en financiële beschouwingen van de fracties in eerste termijn.

De voorzitter: Het is de bedoeling dat de fracties voor het houden van hun beschouwingen maximaal 15 minuten per fractie zullen gebruiken. In principe gelden er voor het maken van interrupties geen beperkingen, maar wel bestaat er een soort code die inhoudt dat daarmee in de eerste termijn van de algemene en financiële beschouwingen terughoudendheid wordt betracht. Moties en amendementen kunnen al in de eerste termijn worden ingediend, zodat daarop al in de tweede termijn op donderdag zal kunnen worden gereageerd, ook door de leden van het college. De volgorde waarin de fracties het woord zullen voeren, wordt, zoals gebruikelijk, bepaald door hun grootte. Het eerst is dus het woord aan de heer Boudewijn als plaatsvervanger van de heer Platschorre voor het uitspreken van de algemene en financiële beschouwing namens de fractie van SGP/ ChristenUnie. De heer Boudewijn: Mijnheer de voorzitter. Omdat de heer Platschorre wegens een overlijden in zijn familie verhinderd is deze vergadering bij te wonen, zal ik nu zijn vanmiddag aangeleverde tekst uitspreken. Inleiding en terugblik Dit is alweer de laatste begrotingsbehandeling in deze collegeperiode. De periode van het coalitieprogramma "Gewoon Ambacht" loopt ten einde. Wij gaan de balans opmaken en ons voorbereiden op de verkiezingen in maart volgend jaar, maar eerst komen wij met een terugblik.

Evenals 2020 is 2021 een jaar dat grotendeels in het teken staat van de Coronacrisis. De discussie over de maatregelen die het kabinet in dat kader heeft genomen, wordt steeds scherper gevoerd, en daarmee neemt ook de polarisatie toe. Het einde van de Coronapandemie leek in zicht te zijn, maar helaas zien wij thans weer een toename van het aantal besmettingen en daardoor ook weer een grotere druk op de zorg als gevolg van meer ziekenhuisopnames. Het is verheugend te kunnen constateren dat ondanks de Coronapandemie de voornemens in het coalitieprogramma zo veel mogelijk en in goede samenwerking met onze coalitiepartners zijn uitgevoerd:

Vergadering van 1 en 4 november 2021.

3

- Het Preventieplan Sociaal is vastgesteld en de uitvoering ervan is gestart. - Wij hebben het Integraal Huisvestingsplan vastgesteld. - Er wordt gewerkt met het Actieplan Duurzaamheid. - Wij hebben een nieuw Actieplan Lokale Economie. - Ook de Participatienota is vastgesteld. - Er wordt volop gebouwd nabij het Waterbusplein. - Het circulaire bedrijventerrein Ambachtsezoom is volop in ontwikkeling. - De bouw in De Volgerlanden gaat door; de grondexploitatie ziet er steeds beter uit. Hebben wij dan niets meer te wensen? Zeker wel; wij zullen daarop in de loop van deze algemene beschouwingen terugkomen. De financiën geven een onzeker beeld als gevolg van Europees beleid – het streven naar reductie van de uitstoot van CO2 –, landelijk beleid – het aardgasvrij maken van gebouwen en de invoering van de Omgevingswet – en regionaal beleid in de vorm van de nieuwe wijze van samenwerken in de Drechtsteden. De inkomsten uit het gemeentefonds lijken te gaan tegenvallen. Gelukkig is door het degelijke beleid dat in de afgelopen jaren is gevoerd de financiële positie van de gemeente nog steeds gezond, maar voor de komende jaren tekenen zich wel donkere financiële wolken af. Zoals wij het vorig jaar hebben opgemerkt, laat de Coronapandemie onze afhankelijkheid zien: niet alles is maakbaar, zoals sommige mensen en vooral politici lijken te denken.

Een minuscuul virus legt bijna heel de wereld lam. Daarom bidden wij om wijsheid en Gods zegen over ons beleid en over de verdere maatregelen die genomen worden om de Coronapandemie tot stoppen te brengen. Jeugdzorg. Onze bijdrage van het vorig jaar zouden wij hier kunnen herhalen: de kosten van de jeugdzorg lopen op en dat is al een aantal jaren zo. Jaar op jaar worden de budgetten overschreden. Rapportages laten forse tekorten zien, de begroting van de Dienst Gezondheid en Jeugd is niet realistisch en de bezuinigingstaakstellingen worden niet gehaald. Gedeeltelijk worden de tekorten gedekt door incidentele hogere rijksbijdragen. Het komend jaar is het laatste jaar waarin de solidariteit tussen de gemeenten in de Drechtsteden nog van kracht is. Vanaf begin 2023 gaan wij alleen nog de kosten betalen die in onze eigen gemeente worden gemaakt. Dat vraagt om een strakke sturing op alle niveaus: van intake tot zorgverlening. Zijn wij hierop voldoende voorbereid en betekent dit dat wij er dan met betrekking tot de jeugdzorg financieel beter voor komen te staan? Wij horen hierop graag een reactie van de portefeuillehouder. Verder pleiten wij ervoor dat identiteitsgebonden zorg bereikbaar blijft voor ouders en kinderen die hiervoor willen kiezen. Landelijk wordt gewerkt aan de opstelling van toekomstscenario’s voor de jeugdzorg.

Na de nieuwbouw van zes jaar geleden – de decentralisatie in 2015 – gaan wij nu verbouwen. Ik hoop dat wij geleerd hebben van de ervaringen van de afgelopen jaren en zo nieuwe valkuilen kunnen vermijden. In 2015 is de jeugdzorg overgegaan van de provincies naar de gemeenten met het argument dat gemeenten meer maatwerk zouden kunnen bieden, maar in de praktijk werd de ontwikkeling van het beleid voor de jeugdzorg neergelegd bij een regio of miniprovincie, met alle gevolgen van dien. Preventieplan Sociaal. Het Preventieplan Sociaal is in 2020 vastgesteld en wordt nu uitgevoerd. Wij zijn benieuwd of de evaluatie die nu plaatsvindt concrete resultaten zichtbaar zal maken. Onderwijs. Het Integraal Huisvestingsplan wordt uitgevoerd. Er is dit jaar weer een prachtig schoolgebouw gereedgekomen en de voorbereiding van de volgende nieuwbouw loopt al. Ook dit punt in het coalitieprogramma wordt uitgevoerd. Wij hebben het al eerder gezegd: goede schoolgebouwen dragen bij aan de kwaliteit van het onderwijs. Bibliotheek. Het vorig jaar zijn wij al behoorlijk kritisch geweest over de ontwikkelingen bij de bibliotheek. Wij zouden graag zien dat de bibliotheek zich op haar kerntaak zou concentreren, zeker gezien de ontlezing die bij kinderen en jeugd plaatsvindt. Wij constateren dat scholen en kerken in staat zijn om on-

Vergadering van 1 en 4 november 2021.

4

danks beperkte openingstijden succesvol boeken uit te lenen, en dit zonder subsidie. Dat zou de bibliotheek dan toch óók moeten kunnen. In plaats daarvan zoekt men het in allerlei andere activiteiten, zoals Mediawijsheid en taalonderwijs, activiteiten die mogelijk ook concurreren met die van andere organisaties welke door de gemeente worden gesubsidieerd. Wij zullen hierop in ons verkiezingsprogramma zeker nog terugkomen. Omgevingswet. In juli 2022 wordt mogelijk de Omgevingswet ingevoerd. Volgens sommigen gebeurt dat zo kort na de verkiezingen van 2022 op een ongelukkig moment, want het betekent dat de nieuwe gemeenteraad allerlei belangrijke beslissingen zal moeten nemen. Het beschikken over de daarvoor benodigde kennis staat of valt met de continuïteit in de samenstelling van de raad. Voorts is de digitale omgeving voor de invoering van de Omgevingswet nog niet klaar en daarom wordt er van verschillende kanten op aangedrongen om die invoering opnieuw uit te stellen. Overigens kan ook zonder de Omgevingswet de vergunningverlening worden verbeterd, evenals de afstemming tussen de hierbij betrokken afdelingen. Projecten. Zoals wij al in de inleiding hebben genoemd, wordt er momenteel aan diverse projecten in onze gemeente voortvarend gewerkt. Wij zien mooie ontwikkelingen aan de Ambachtsezoom en het Waterbusplein.

De uitvoering van het Centrumplan zal in de nieuwe collegeperiode gaan plaatsvinden, maar er ligt in elk geval al een mooi plan op tafel. De herontwikkeling van de zogenoemde witte vlekken verloopt naar ons idee minder voorspoedig. Graag horen wij van de portefeuillehouder wat de stand van zaken is. Wonen. Er doen zich forse knelpunten voor op de woningmarkt. Er is een grote vraag naar sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen. In de plannen van Rhiant voor de Margrietstraat e.o. komen meer sociale huurwoningen terug dan er nu staan. Ook in het Centrumplan is voorzien in de bouw van een aantal sociale huur- en koopwoningen, maar dat zal niet voldoende zijn om in de vraag naar deze woningen te kunnen voorzien. Dit wordt deels veroorzaakt door het zogenaamde 'scheefwonen', maar naar onze mening ook doordat wij lokaal weinig invloed hebben op de toewijzing van die woningen. Wat ons betreft, gaan wij onderzoeken of daaraan wat te doen valt. Graag zullen wij ook zien dat er meer regelingen komen die het voor starters op de woningmarkt mogelijk maken om een woning te kopen. Er zijn nu signalen dat zij studieschulden verzwijgen om aan een hogere hypotheek te kunnen komen, en dat is niet goed. Ook is er een grote vraag naar levensloopbestendige woningen, dus woningen waarin ouderen, ook als er bij hen een hulpvraag ontstaat, zelfstandig kunnen blijven wonen.

Wat doen aan de crisis op de woningmarkt vraagt in de komende collegeperiode om veel creativiteit. Duurzaamheid. De bijbel vraagt ons om als rentmeester met de aarde om te gaan. Goed rentmeesterschap begint bij de burger en het bedrijfsleven door energie te besparen en maatregelen te nemen om zorgvuldig met onze grondstoffen om te gaan, door afval te scheiden enzovoort. Wij zijn van mening dat het getuigt van onverantwoordelijk gedrag als wij, door geen maatregelen tegen de klimaatverandering te nemen, ervoor zorgen dat voor ons nageslacht de aarde steeds minder bewoonbaar wordt. Het huldigen van de opvatting: 'Klimaatverandering? Och, die is al eeuwen aan de gang' is een vorm van struisvogelpolitiek. Wij zijn blij met de nuchtere aanpak van de Regionale Energie Strategie. De SGP/ChristenUnie is tevreden over de inzet voor energiebesparing en de terughoudendheid ten opzichte van de plaatsing van windmolens. Dat strookt met ons lokaal verkiezingsprogramma en met het coalitieakkoord. Onlangs werd bekend dat in Arnhem een geslaagd experiment is gedaan met het aanbrengen van oplaadpunten voor elektrische voertuigen in lantaarnpalen. Graag zullen wij zien dat wordt onderzocht of dit ook in onze gemeente kan worden toegepast.

Openbaar groen De groene openbare ruimte is voor veel burgers een dankbaar onderwerp voor het uitdragen van een mening; men ziet om zich heen en vindt daar wat van. Wat je het meest hoort, is dat de kwaliteit

Vergadering van 1 en 4 november 2021.

5

van het groenonderhoud op vele plaatsen te wensen overlaat. Wij zijn blij te lezen dat er in 2022 extra geld beschikbaar is voor onderhoud en renovatie van groen en zijn benieuwd naar het concrete plan ter besteding van dat geld. Onze fractie is van mening dat er met betrekking tot de huidige manier van groenonderhoud nog wel wat te winnen valt. Het geven van periodieke voorlichting over de onderscheidene niveaus van groenonderhoud en het ecologisch beheer zal kunnen bijdragen aan het ontstaan van meer begrip daarvoor. Wat nog steeds een bron van ongenoegen is, is de overlast van hondenpoep. Ondanks de vergroting van het aantal afvalbakken en het verstrekken van afvalzakjes wordt er nog steeds veel overlast van hondenpoep ondervonden, bijvoorbeeld op plaatsen waar kinderen spelen. In het handhavingsbeleid zien wij geen toename van het bestraffen van hondeneigenaren voor het achterlaten van hondenpoep. Wat ons betreft mag het terugdringen van deze overlast worden geïntensiveerd door middel van voorlichting en betere handhaving. Is het college hiertoe bereid? Afval. Binnenkort mogen wij van het college een voorstel over ons afvalbeleid verwachten. Wij gaan ervan uit dat dit voorstel in lijn zal zijn met het coalitieakkoord. De invoering van het recycle-tarief zal om het geven van de nodige uitleg aan onze burgers vragen.

Positief is het dat er een duidelijke financiele prikkel komt om afval te scheiden. Wij zullen er wel op toezien dat de lasten daarbij niet ongelijk zullen worden verdeeld. Fietsenstalling. Het realiseren van een bewaakte fietsenstalling nabij De Schoof is een punt in het coalitieakkoord dat daarin na een initiatief van één of meer politieke groeperingen in ons midden is opgenomen. Wij zijn benieuwd naar het voorstel van het college aangaande dit onderwerp. Wat ons betreft is het bewaakt worden van de fietsenstelling geen must. Het gaat er om dat een fiets beveiligd tegen diefstal kan worden gestald; daarvoor bestaan tegenwoordig innovatieve methodes. CAI-fonds. In 2022 worden de laatste projecten welke geheel of gedeeltelijk met middelen uit het CAI-fonds worden gefinancierd afgerond. Wordt er met de Stichting CAI-fonds overlegd over de besteding van de resterende gelden? Overigens zijn wij enthousiast over de projecten die tot op heden door dit fonds mogelijk zijn gemaakt. Regionale samenwerking. Wij begrijpen uit de toelichting op de begroting dat er nog in deze collegeperiode wordt gestart met de actualisatie van de nota verbonden partijen en de visie op de regionale samenwerking. De nieuwe manier van samenwerken in de Drechtsteden maakt die actualisatie noodzakelijk. Overigens was de actualisatie van de nota verbonden partijen ook een punt in het coalitieakkoord.

De uitvoering van het beleid op het sociaal domein zal vanaf begin volgend jaar via een klassieke gemeenschappelijke regeling gaan geschieden. Het zal nog wennen zijn aan deze voor ons nieuwe structuur. Het opheffen van de Drechtraad en het Drechtstedenbestuur is dan een feit. Of dat verlies of winst is, zal nog moeten blijken. Waardoor het komt dat het landelijk voorbeeld van regionale samenwerking dat de gemeenschappelijke regeling Drechtsteden eerst was in zo korte tijd in de prullenmand is beland, lijkt ons een diepgaande studie waard. Misschien is dit een mooi onderwerp voor een afstudeerscriptie of een promotieonderzoek; dat zou dan niet het eerste onderzoek op dit gebied zijn. Participatie. De participatienota "De Ambachtse aanpak" hebben wij dit jaar vastgesteld. Wij zijn benieuwd naar de eerste ervaringen die in dit kader zijn opgedaan. Is deze aanpak al daadwerkelijk bij een project toegepast? Financieel beleid. De begroting is sluitend, maar kent nog grote onzekerheden en ook een aantal risico's. Dat kan betekenen dat er in de komende jaren nog forse ombuigingen moeten plaatsvinden. Zoals wij al in onze inleiding zeiden, dreigen er voor de gemeentelijke financiën mogelijk donkere wolken. Een nieuw college zal dus wellicht direct moeten starten met het maken van beleid dat erop gericht is om de exploitatie van de gemeente sluitend te krijgen en te houden.

Dit zal ook een rol gaan spelen in

Vergadering van 1 en 4 november 2021.

6

de gemeenteraadsverkiezingen. Politieke groeperingen die gouden bergen beloven – niet ongebruikelijk in verkiezingstijd –, kan men als burger beter kritisch benaderen en bevragen. In 2022 stijgt de onroerendzaakbelasting met het percentage van de inflatiecorrectie. Het voorstel inzake de stijging van de afvalstoffenheffing valt hoger uit dan was afgesproken, maar onze fractie kan hiermee instemmen, gezien de financiële situatie van de gemeente en in het bijzonder de noodzaak van dekking van de kosten van het afvalstoffenbeleid. Uitvoering coalitieprogramma. Zoals al in de inleiding is vermeld, zijn veel in het coalitieprogramma genoemde projecten geheel of gedeeltelijk uitgevoerd. Met een aantal andere projecten starten wij nog in deze collegeperiode. Dat stemt tot tevredenheid en dankbaarheid. De projecten hebben bijgedragen aan de identiteit van onze gemeente, een gemeente waarin het fijn wonen is. Ten slotte. In onze inleiding spraken wij over de toenemende polarisatie. In de sociale media woeden hevige discussies, discussies die niet altijd op een beschaafde manier worden gevoerd. De apostel Jakobus wijst ons er in de bijbel op dat de wijsheid van boven komt. Mensen die deze wijsheid hebben, leven in vrede, zijn geduldig en gehoorzaam en zijn goed voor anderen. Ze behandelen alle mensen gelijk en zijn eerlijk.

Die wijsheid van boven wensen wij u en ook onszelf van harte toe. Dank en wens. De fractie van de SGP/ChristenUnie dankt allen die hebben meegewerkt aan de totstandkoming van deze begroting. Wij wensen het college, de ambtenaren en de raad in het komende jaar bij de uitvoering van deze begroting veel wijsheid en bovenal Gods zegen toe. (Tijdens dit betoog kwam mevrouw Kamphuis-Stuij ter vergadering.) Mevrouw Vogelaar-Korpershoek: Mijnheer de voorzitter. Allereerst verwelkomen wij de inwoners die deze vergadering bekijken en beluisteren. De fractie van Gemeentebelangen wil in de eerste termijn van de algemene beschouwingen stilstaan bij achtereenvolgens de volgende onderwerpen: 1. het sociaal domein; 2. de woningbouw; 3. de regionale energiestrategie; 4. het groen; 5. de inzameling van afval; 6. openbare orde en veiligheid; 7. de financiën; 8. enkele onderwerpen onder 'Tot slot'. Zoals wij allen weten, zijn dit de laatste algemene beschouwingen in deze raadsperiode. Wij willen onze coalitiepartners bedanken voor de goede samenwerking. In onze vorige algemene beschouwing heb ik gezegd dat het nog te vroeg was om deze raadsperiode te evalueren. Thans is het daarvoor wèl het moment; bij de zojuist genoemde items kom ik hierop terug. Ook in het nu bijna afgelopen jaar hebben wij te maken gehad met Covid-19. Dit virus houdt de wereld nog steeds in zijn greep.

Onze fractie vindt het belangrijk om op dit moment stil te staan bij een ieder die met Corona te maken heeft gekregen. Inmiddels is 81 % van de inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht volledig tegen dit virus ingeënt, maar ondanks dit gegeven is Covid-19 nog niet op zijn retour. Wij zijn positief gestemd over de wijze waarop het college in deze periode met de inwoners, de bedrijven en andere doelgroepen in onze gemeente het gesprek is aangegaan en zo heeft geprobeerd iedereen zo veel mogelijk te ondersteunen. Sociaal domein. Terwijl er aanvankelijk, in 2015, door het rijk werd verwacht dat gemeenten de zorgtaken 'wel even' effectiever en voor minder geld zouden kunnen uitvoeren dan het rijk zelf, zijn de kosten daarvan

Vergadering van 1 en 4 november 2021.

7

onbeheersbaar gebleken. Gemeenten geven dan ook al jaren aan dat er structureel geld bij moet. Gelukkig is ook het rijk daarvan nu overtuigd, althans wat de jeugdzorg betreft, al was er voor het bewerkstelligen van die overtuiging wel de steun van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten nodig. Ondertussen heeft het kabinet voor het volgend jaar een bedrag van € 1,3 miljard voor de jeugdzorg toegezegd, een bedrag dat ten goede zal komen van alle gemeenten. Dit neemt niet weg dat wij er in de toekomst op zullen moeten blijven letten dat de kosten van de jeugdzorg niet hoger zullen worden dan de daarvoor ontvangen middelen. Wij hopen dat de veranderingen op het sociaal domein en de uitvoering van het lokaal preventieplan uiteindelijk een positieve invloed op de uitgaven zullen hebben. Als wij op dit moment de situatie op het sociaal domein evalueren, maken wij ons grote zorgen. In de afgelopen periode ondersteunden wij de stelling dat niemand in onze gemeente buiten de boot mag vallen, en voor zover wij weten, is dit tot op heden ook niet gebeurd. Gemeentebelangen zal erop toezien dat dit ook in de toekomst niet zal gebeuren. Tevens hopen wij dat het nieuwe college dat het volgend jaar zal aantreden er alles aan zal doen om de kosten op het gebied van de zorg niet uit de pas te laten lopen.

Er moeten in onze gemeente immers nog veel méér zaken gebeuren, zaken die óók financiële ondersteuning vragen. Woningbouw. Over dit onderwerp spreekt de fractie van Gemeentebelangen haar zorgen uit. Tot 2030 staat regionaal de bouw van 25.000 woningen gepland, maar wanneer het huidige bouwtempo wordt gehandhaafd, zal dit doel waarschijnlijk niet worden gehaald. Dit is een probleem dat niet door de woningcorporaties en de projectontwikkelaars zelf kan worden opgelost. Wij denken dat de uitvoering van de woningbouwopgave niet zonder een landelijke dan wel provinciale aanpak kan, want zoals de woningcorporaties aangeven, zijn er voor de realisering van die opgave veel meer middelen nodig dan er nu beschikbaar zijn. Inmiddels lijkt het er overigens op dat de verhuurdersheffing gedeeltelijk zal worden afgeschaft; als dat gebeurt, zal dit de woningcorporaties weer financiële ruimte geven. Op 1 januari 2022 wordt de Wet Opkoopbescherming van kracht, een wet die verbiedt een gekochte woning in de eerste vier jaar na de aankoop te verhuren. Is het college voornemens deze wet ook in Hendrik-Ido-Ambacht toe te passen? In deze bijna afgelopen raadsperiode heeft Gemeentebelangen regelmatig aandacht gevraagd voor de noodzaak van de bouw van starterswoningen, woningen voor ouderen en jongeren en sociale huurwoningen.

Ook vroegen wij aandacht voor de mogelijkheid van de bouw van zogeheten tiny houses. Onze vraag is nu hoe het college hier tegenover staat en of het hiermee aan de slag wil gaan. Klopt het dat het college hiernaar al onderzoek doet? Zoals wij al hebben gezegd in wat wij over het sociaal domein hebben aangevoerd, is woningbouw een onderwerp waarvoor in de komende jaren veel aandacht zal moeten bestaan. Regionale Energiestrategie (RES). Onze gemeente staat aan de vooravond van de energietransitie. Zoals u allen weet, gaan wij daarmee over naar een ander energieverbruik, dus naar het gebruik van andere energiebronnen voor het verwarmen van woningen. Dit gebeurt niet van vandaag op morgen, maar er komt een moment waarop de noodzaak tot het maken van een keuze op ons pad komt, want net als alle andere gemeenten hebben wij van het rijk de opdracht gekregen om hiermee aan de slag te gaan. Het is dus in wezen geen kwestie van het kunnen maken van een keuze. Wèl hebben wij een keuze als het gaat om de vraag hoe wij de energietransitie samen met de inwoners en de ondernemers zullen gaan aanpakken. Naar de mening van onze fractie speelt ook hierbij participatie een belangrijke rol. Samen met de inwoners zal er naar een slimme oplossing moeten worden gezocht, een oplossing die zal passen in het al ingezette landelijk beleid op dit gebied.

Gemeentebelangen vindt dat het gehele proces van de regionale energiestrategie haalbaar en betaalbaar moet zijn. Wij zullen dit proces samen met de inwoners en stap voor stap moeten doorlopen. Uiteindelijk zal de volgende generatie hiervan de vruchten gaan plukken. Het is nu nog te vroeg om over te gaan tot een evaluatie van de uitvoering van de regionale energiestrategie, want daarvoor is hiermee te kort geleden aangevangen; wellicht zal dit meer zin hebben bij de begrotingsbehandeling in 2022.

Vergadering van 1 en 4 november 2021.

8

Het groen. Het onderhoud van het groen in onze gemeente laat op dit moment te wensen over. Wij horen van veel inwoners dat zij dit een teleurstellende ontwikkeling vinden. Willen wij daadwerkelijk iets aan het verminderende groenonderhoud doen, dan zullen daarvoor voldoende financiële middelen beschikbaar moeten zijn. Blij worden wij van het geplaatst zijn van bijenhotels en van de aanleg van bijenlinten. Het idee van de aanleg van tiny forests wordt ontwikkeld. Dat worden zo mooie stukjes groen waarvan iedereen zal kunnen genieten. Wij zeggen altijd een groene gemeente te zijn; laten wij dit dan ook hoog houden. Evaluerend moet onze fractie helaas vaststellen dat er op dit moment in de gemeente te veel plekken zijn waarop sprake is van een achterstand in het groenonderhoud. Wij vinden dat erg jammer en denken dat het verbeteren van deze situatie één van de prioriteiten voor de toekomst zal moeten zijn. De inzameling van afval. De afvalverwerking is duurder geworden, deels door de verbrandingsbelasting die het rijk heeft opgelegd en deels door het slecht gescheiden worden van afvalsoorten. De omstandigheid dat het zo gemakkelijk is om afvalzakken in de verkeerde mol te gooien, speelt ons parten. De gemeente introduceert binnenkort een plan dat inhoudt dat de vervuiler meer gaat betalen, of, anders gezegd, dat het goed scheiden van afvalsoorten zal worden beloond.

De fractie van Gemeentebelangen is van mening dat nu nog te veel inwoners onverschillig staan tegenover het wegbrengen van hun afval. Er zal bij hen dan ook een mentaliteitsverandering moeten worden teweeggebracht. Bij de begrotingsbehandeling in het volgend jaar zullen wij in staat zijn de op dit gebied gekozen richting te evalueren. Openbare orde en veiligheid. De fractie van Gemeentebelangen stelt bezorgd vast dat er bij veel inwoners gevoelens van onveiligheid bestaan. Er bereiken ons veel klachten die daarop duiden. Recent nog heeft de fractie aandacht gevraagd voor de noodzaak van voldoende handhaving en controle, ook door de BOA's. Het college zei toen nog dit jaar met een notitie over dit onderwerp te zullen komen. Helaas zijn nu al veel inwoners geconfronteerd met het afgestoken worden van vreselijk hard en illegaal vuurwerk. Een triest dieptepunt in dit opzicht was de ontploffing van een levensgevaarlijk projectiel vlakbij een tennisbaan van de plaatselijke tennisvereniging. In een krantenartikel zei de voorzitter van die vereniging niet te weten hoe een herhaling hiervan zou kunnen worden voorkomen. Hoe denkt het college de inwoners op korte termijn weer een gevoel van veiligheid te kunnen bezorgen? Dit is toch absoluut noodzakelijk.

Naar de mening van de fractie van Gemeentebelangen is het idee om hierover in gesprek te gaan met de jeugd die voor het afsteken van zwaar vuurwerk verantwoordelijk is een gepasseerd station. Het enige wat de gemeente te doen staat, is het overgaan tot een harde aanpak en meer handhaving en tot het er zijn. Voor het beëindigen van de onveilige verkeerssituaties op de Laan van Welhorst is een plan ontwikkeld. Wij hopen dat wij hierover snel een besluit zullen kunnen nemen. Ook op andere plaatsen worden maatregelen ter vergroting van de verkeersveiligheid genomen. Het heeft even geduurd, maar de aanleg van de geleidelijnen voor blinden en slechtzienden op de Sophiapromenade is inmiddels geschied. Er is hierbij duidelijk van participatie sprake geweest. Op andere plekken zijn nog veel verbeteringen nodig, maar tja, Keulen en Aken zijn niet op één dag gebouwd. Financiën. De behandeling van dit onderwerp beginnen wij maar direct met het stellen van een vraag, namelijk of het al zeker is dat onze gemeente een zogenoemde nadeelgemeente wordt. Volgens ons is dit niet het geval en daarom vinden wij het vreemd dat hierop in de programmabegroting al wel is voorgesorteerd. Graag vernemen wij hierop van uw college een reactie. Dit geldt ook voor de vraag waarom de positieve ontwikkeling die de septembercirculaire te zien geeft niet in deze begroting is verwerkt.

Vergadering van 1 en 4 november 2021.

9

Het rijk heeft voor 2021 een bedrag van € 858.000 aan Coronagelden aan onze gemeente beschikbaar gesteld. In het antwoord op de technische vragen is gezegd dat de besteding van dit bedrag in de winternota wordt verantwoord. Waarom zullen wij dit pas dan te horen krijgen? Wat zijn voorts de effecten van de op 1 oktober jl. bekend geworden verdeling van de zogenoemde BUIG-gelden? Het evalueren van het financiële beleid vindt een aantal keren per jaar plaats, namelijk bij de behandeling van de kadernota, de begroting en de winternota. Tot slot. Zwembad. De fractie van Gemeentebelangen hoort van veel inwoners dat zij blij zijn met ons prachtige nieuwe binnenbad. Op dit moment zullen wij het niet gaan hebben over een mogelijke openstelling op zondag van dat bad, want daarvoor zijn deze algemene beschouwingen niet bedoeld. Wel komen wij hierop binnenkort terug in ons verkiezingsprogramma, terwijl dit onderwerp ook na de gemeenteraadsverkiezingen ongetwijfeld nog voldoende aandacht zal krijgen. Fietsenstalling. Het realiseren van een al dan niet bewaakte fietsenstalling nabij De Schoof is een item dat naar de mening van Gemeentebelangen al veel te lang onderwerp van gesprek is. Veel inwoners vragen zich af wanneer deze voorziening er zal komen, zodat zij hun fietsen veilig zullen kunnen stallen.

Omdat dit punt in het coalitieprogramma staat, moet de gemeente de verwezenlijking ervan ook faciliteren. Dat dit vooral incidenteel geld zal kosten, is voor iedereen wel duidelijk. Onze vraag aan het college is wat op dit moment de stand van zaken op dit punt is. Participatie. Participatie is inmiddels in de ambtelijke organisatie, het college en de raad gemeengoed geworden. Onze fractie is best trots dat Gemeentebelangen daarvan de voornaamste aanjager is geweest. Tevens zijn wij trots op het feit dat naast Gemeentebelangen ook alle andere partijen in de raad aan het streven naar participatie prioriteit hebben gegeven. Zij is inmiddels op veel terreinen toegepast en wij zullen bewaken dat dit in de toekomst niet zal veranderen. Ondernemersfonds. De meeste ondernemers zijn voorstanders van de vorming van het ondernemersfonds; zij vinden het dus een goed plan. De tegenstanders ervan moeten met goede argumenten van het nut van dit fonds worden overtuigd, en als dat gebeurt, kunnen er mooie dingen uit voortkomen. Als lokale partij en in deze raad zitting hebbende volksvertegenwoordigers danken wij alle inwoners voor hun steun, wetend dat deze ook in de toekomst onontbeerlijk zal zijn. Gemeentebelangen heeft er alle vertrouwen in die steun weer te zullen krijgen. Mevrouw Van der Hee-Pasterkamp: Mijnheer de voorzitter.

Laudato si, 'Wees geprezen', luidt de titel van de encycliek uit 2015 van Paus Franciscus, een encycliek die in nog geen enkel opzicht aan actualiteit heeft ingeboet. Zij gaat over de zorg voor onze aarde en onze gemeenschap en spoort iedereen aan om beschermer van de schepping te zijn. Een cultuur van verspilling heeft ons ongevoelig gemaakt voor de verkwisting van grondstoffen, zo zegt de Paus, en hij noemt dat een schreeuwend onrecht tegen de achtergrond van de armoede en de honger in de wereld. Het is een indringend en confronterend document, want niet alleen regéringsleiders worden verantwoordelijk gesteld voor het beschermen van het milieu, ook ieder ander mens in zijn eigen omgeving. Verbeter de wereld en begin bij jezelf, begin nù, en dit in het besef dat wij als mensen één grote familie zijn, verbonden met elkaar en verantwoordelijkheid dragend jegens elkaar. Als CDA'er er had ik het niet mooier kunnen zeggen. In deze Nationale Klimaatweek zijn dit rake woorden. Kort samengevat handelt de encycliek over de hoofdthema’s van deze tijd, thema's die urgenter dan ooit zijn: - de klimaatverandering en, daaraan gekoppeld, de energie- en warmtetransitie; - de grondstoffenschaarste en, daaraan gekoppeld, afvalscheiding en recycling; - de onderlinge verbondenheid en, daaraan gekoppeld, de groeiende ongelijkheid en eenzaamheid.

Vergadering van 1 en 4 november 2021.

10

Natuurlijk is er méér, want ook in Ambacht werken de wooncrisis, de zorgcrisis en de Haagse politieke crisis door, dit naast de gevolgen van de Coronapandemie. Daarvoor verwijzen wij naar ons verkiezingsprogramma. De voorliggende begroting laat inzet zien op alle genoemde thema's, een inzet die wij als CDA van harte ondersteunen. Het volgen van deze koers heeft ons in de afgelopen periode veel gebracht: vrijwel alle punten in het huidige coalitieprogramma zijn gerealiseerd, iets waar wij als CDA trots op zijn. Diverse belangrijke beleidsplannen hebben het licht gezien en worden nu uitgevoerd. Zichtbare resultaten zijn de voltooiing van De Volgerlanden, het nieuwe zwembad, het skate- en fitnesspark, de inrichting van het Waterbusplein, de aanleg van het circulair bedrijventerrein Ambachtse Zoom, de aanpak van verkeersknooppunten en de nieuwbouw van scholen en de aanleg van het Jeugdspeelpark. In de komende maanden staat een verdere verbetering van de verkeersveiligheid, o.a. op de Laan van Welhorst, op het programma, evenals de bouw van woningen voor ouderen en jongeren in het Centrumgebied, de vernieuwing van Cascade, de inrichting van het speelpark aan de Schildmanstraat en de aanplant in ons dorp van de laatste van de 500 extra bomen.

Zeker zo belangrijk zijn de behaalde resultaten die níet op elke straathoek zichtbaar zijn, maar wel achter vele voordeuren voelbaar zijn: bereikbare en beschikbare zorg voor iedereen die dat nodig heeft, van jong tot oud. Onze wethouder Steven van Die heeft hiervoor zijn nek uitgestoken, is tegen de stroom ingegaan en heeft veel bereikt; hij is ook niet voor niks regioportefeuillehouder voor de jeugdzorg geworden. Gaat het dan zo goed in Ambacht? Ja, wij doen het beter dan veel andere gemeenten, en nee, er moet nog veel gebeuren. In de afgelopen jaren is daarvoor de basis gelegd door het opzetten van stabiele samenwerkingsverbanden, het scheppen van Ruimte voor Professionals en het aangaan van het sportakkoord. Voor de inwoners direct zichtbaar zijn de Huizen van de Wijk, de Parentshouses, de Buurtgezinnen, de Ambachtse Maatjes en de Ambacht Actief-app, om er een paar te noemen. Voor de voortzetting van dit belangrijke werk wordt in de voorliggende begroting een flink budget uitgetrokken onder de noemer Preventieplan Sociaal. Als CDA staan wij hier pal achter; wij willen er dus graag mee doorgaan, want voorkomen is beter dan genezen. Ik keer terug naar Laudato si, de indringende oproep om met respect en eerbied om te gaan met de aarde en de medemens en om onze leefstijl aan te passen.

Als eerste moet er worden gekomen tot een leefstijlverandering om het milieu te sparen en goed voor de aarde te zorgen. Ons doel is: Ambacht in 2030 circulair! Als iedereen zou leven als de gemiddelde Nederlander, zouden wij 2,8 keer de aarde nodig hebben, 2,8 keer! Wij verbruiken dus grondstoffen van anderen, sterker nog: putten de aarde volledig uit. Wat voor wereld willen wij doorgeven aan onze kinderen en kleinkinderen? Horen wij de schreeuw van de aarde om onze ecologische voetafdruk te verminderen? U begrijpt dat het CDA volledig achter de energietransitie staat, dus achter het zo veel mogelijk loskomen van het gebruik van fossiele brandstoffen, maar dit moet wel op een doordachte wijze gebeuren, gebruikmakend van nieuwe technologische ontwikkelingen – ook als dat wat meer tijd vraagt – en zonder de rekening klakkeloos door te schuiven naar de inwoners. Een collectieve aanpak en slimme financiële constructies kunnen hierbij helpen. Het gebruik van nieuwe en groene energiebronnen als zonnepanelen wordt steeds meer gemeengoed, en dat is mooi – vanuit de gemeente wordt de aanschaf daarvan ook gestimuleerd –, maar wat als ook bij ons het net de hoeveelheid opgewekte stroom niet meer aankan? Het CDA wil meer focus op de realisering van betaalbare energieopslagmogelijkheden nabij woonwijken en bedrijven.

Is hierop binnen afzienbare termijn zicht te bieden? Voor windmolens ziet het CDA in ons dorp geen ruimte, maar voor warmtenetten en, op termijn, het gebruik van groene waterstof wel, eerst voor bedrijven en later ook voor het verwarmen van woningen. Het behoud van de gasleidingen-infrastructuur is daarvoor essentieel. Daarnaast is het CDA het geheel met het college eens dat er eerst moet worden ingezet op die zaken waarmee snel winst te behalen valt. Dat is vooral het isoleren van oudere woningen, zodat het ener-

Vergadering van 1 en 4 november 2021.

11

gieverbruik naar beneden kan gaan. Alleen samen met maatschappelijke partners en inwoners kunnen wij de energietransitie tijdig en betaalbaar vormgeven. Goed zorgen voor de aarde betekent ook materialen hergebruiken, dus recycling, en sowieso minder afval produceren. Ook dat vraagt om een aanpassing van de leefstijl. De afvalsoorten scheiden moet en kan beter, zodat al het papier, alle plastic en metalen verpakkingen en drankkartons en alle groente-, fruit- en tuinafval kan worden gerecycled. Door een goede scheiding kan ons gemiddelde van maar liefst 277 kg restafval per persoon per jaar worden teruggebracht tot 30 kg, de norm die in 2030 gaat gelden. Als CDA zijn wij grote voorstanders van het belonen van goede afvalscheiding door middel van een lagere afvalstoffenheffing, een heffing die nu vanwege de torenhoge kosten van de verbranding van het vele restafval juist extra stijgt. Ons principe is: de vervuiler betaalt, tenzij het afval door medische omstandigheden is ontstaan. Als het haalbaar is, moet dit ook zonder extra kliko's bij de huizen worden geregeld. Naast het zorgvuldig scheiden van afvalsoorten staat het voorkómen van afval hoog op onze wensenlijst.

Met de VVD bereiden wij daarom een motie voor met als doel papierverspilling tegen te gaan, bijvoorbeeld met gebruikmaking van een opting in-systeem in de vorm van het gebruik van 'jastickers' voor ongeadresseerd reclamedrukwerk. Deze motie zal de volgende week bij de behandeling van de nieuwe APV worden ingediend. Aan alle collega's: voel u vrij om u hierbij aan te sluiten. Daarnaast juichen wij initiatieven als het werken met 'To good to go'-boxen in supermarkten en restaurants toe, dit in het kader van het voorkomen van voedselverspilling. Ten slotte. Een leefstijlverandering is óók nodig om zo lang mogelijk gezond te blijven èn de zorg betaalbaar en bereikbaar te houden voor iedereen die echt zorg nodig heeft. 60 % van de vragen die aan huisartsen worden gesteld, is een gevolg van maatschappelijke problematiek, zoals stress, schulden of eenzaamheid. Bovendien kan een gezonde leefstijl veel gezondheidsklachten verminderen of zelfs voorkomen. Meer bewegen, gezond eten en sociale ontmoeting als vanzelfsprekend in ons dagelijks leven inbouwen zijn essentieel. Het onderwijs en de Ambachtse verenigingen spelen daarbij een belangrijke rol. Het gaat om bewustwording, om gezond eten omdat het lekker is, om sporten, niet omdat het móet, maar omdat het leuk is en je zo anderen leert kennen.

Hoe belangrijk waren de verenigingen in de afgelopen periode niet bij het tegengaan van eenzaamheid? In Hendrik-Ido-Ambacht zijn in de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet, zoals met de vorming van Hi5Ambacht als stimulator van sport en spel voor mensen van 0 tot 100 jaar, het sluiten van het sportakkoord, de opening van het eerste Huis van de Wijk, de dementievriendelijke regelingen die ondernemers hebben getroffen en het geven van voorlichting over gezonde voeding. Hierbij past een oproep: Hi5Ambacht verdient het om omgevormd te worden tot een zelfstandige organisatie met structurele bekostiging, dit om de stabiliteit ervan te garanderen. Dat is van groot belang voor deze spin in het web van de brede samenwerking, een samenwerking die tot het aangaan van het sportakkoord heeft geleid en ook zal functioneren bij het in 2022 formuleren van een nieuw sportbeleid. Als CDA willen wij de buitenruimte nog aantrekkelijker maken door daarin groene paden aan te leggen, bedoeld voor mensen die willen wandelen, joggen en hardlopen. Met de door het CDA gewenste vernieuwing van Cascade wordt dit gebouw straks, met een gezellig terras aan het water, hèt ontmoetingscentrum van ons dorp.

Daarbij rijst wel de vraag of er in de begroting voldoende ruimte zit om Cascade tot een voorziening met een hoog kwaliteitsniveau te kunnen transformeren, misschien zelfs met een doorsteek naar het Van Ticheltplantsoen. Kortom: het CDA pleit voor een volle inzet op preventie, dit om de zorg te ontlasten en daarmee de kosten in de hand te houden, maar vooral ook om het levensgeluk van ons allen te vergroten, want niemand, en zeker jongeren niet, zit te wachten op hulpverlening als die niet echt noodzakelijk is. Het CDA verwacht dan ook dat er, als de gemeentefinanciën onder druk komen te staan, niet bezuinigd gaat worden op de gelden voor preventie, maar dat, sterker nog, meevallers zullen worden gebruikt om het preventiebudget aan te vullen. Kunt u dat toezeggen? Dezelfde toezegging vragen wij uiteraard wat de budgetten voor verenigingen, vrijwilligers en mantelzorgers betreft.

Vergadering van 1 en 4 november 2021.

12

Het CDA feliciteert het college met de sluitende begroting, een knappe prestatie gezien de financieel lastige tijd en de onzekerheden over de inkomsten in de komende jaren. Afsluitend keer ik nogmaals terug naar Laudato si, het dringende beroep dat op ons wordt gedaan om onze leefstijl aan te passen, samen en ieder voor zich, dit in het belang van het milieu, onze gezondheid en de sociale samenleving. Als gemeente kunnen wij dit stimuleren en faciliteren, maar zoals de Paus het treffend stelt: verbeter de wereld, maar begin bij jezelf, begin nu! Mevrouw Oelfke-ten Seldam: Mijnheer de voorzitter. In de aanloop naar deze begrotingsbehandeling hebben alle partijen elk in 350 woorden hun licht op deze begroting mogen laten schijnen. Dat was een voorproefje op de maximaal 15 minuten lange betogen die vanavond worden gehouden. De focus is gericht op deze begroting en de plannen voor het komend jaar. In deze laatste begroting van dit college is een opsomming gegeven van wat er van het coalitieprogramma allemaal is uitgevoerd. Voor de komende periode is zij vrij beleidsarm. U hebt vanavond waarschijnlijk het genoegen om getuige te zijn van de start van de in 2022 te houden gemeenteraadsverkiezingen.

Net als het vorig jaar wil de VVD haar algemene beschouwing beginnen met stil te staan bij het nu bijna afgelopen jaar, een periode die door de Coronapandemie heel anders is verlopen dan was gedacht. In Ambacht kennen wij allen wel iemand die door het virus ziek is geworden of, in sommige gevallen, daaraan helaas is overleden. Ook voor degenen die niet lichamelijk getroffen zijn, is het afgelopen jaar heel anders verlopen. Men kreeg te maken met thuiswerken, thuisonderwijs en uitgestelde zorgverlening, bedrijven gingen inkomsten missen, het vieren van bruiloften, het bezoeken van evenementen en het vieren van verjaardagen konden niet doorgaan, het beoefenen van sport en het recreëren werden belemmerd en zelfs veranderde het doen van boodschappen. Alles was anders. Ook binnen de muren van het gemeentehuis is veel veranderd, al was dat voor de inwoners niet altijd zichtbaar. Zo leerden wij als raadsleden om vanuit huis en hybride te vergaderen, heeft de burgemeester aangekondigd onze gemeente te zullen verlaten en heeft de gemeentesecretaris al in de afgelopen zomer voor een andere gemeente gekozen. Voorts leidt de transitie in de Drechtstedensamenwerking tot het ontstaan van een grotere afstand tot de feitelijke besturing en uitvoering en betekenen de nieuwe gemeenschappelijk regelingen een nieuwe vorm van samenwerking. Het 'nieuwe normaal' schept nieuwe kansen.

Vanavond zal de VVD naar aanleiding van deze begroting aandacht vragen voor landelijke en lokale problemen en voor de kansen die wij voor onze inwoners zien; wellicht komen wij ook met een voorproefje op de gemeenteraadsverkiezingen. De Coronapandemie: hoe lang zal deze nog voortduren? De begroting ging ervan uit dat het einde van de pandemie in zicht was, maar dit blijkt vandaag de dag nog niet zo zeker. Het landelijk vaccinatieprogramma heeft zeker bijgedragen aan een verlaging van het aantal opnames in een ziekenhuis, maar wij zien nog steeds dat maar zo'n 80 % van de bevolking gevaccineerd is. Om de landelijke maatregelen versoepeld te hóuden en de zorg te ontlasten – en daarmee ook de reguliere medische handelingen weer planbaar te maken –, zouden wij met elkaar moeten streven naar een vaccinatiegraad van 100 %. Er zijn mensen die om medische redenen niet gevaccineerd kunnen worden, maar de landelijke en de lokale overheid moeten zich ervoor inzetten dat alle andere inwoners worden gevaccineerd. Het initiatief van de vaccinatiebus waarmee eerder dit jaar is gekomen, is daarvan een mooi voorbeeld. Ook zou de gemeente het anoniem gevaccineerd worden mogelijk kunnen maken. De financiële gevolgen van de Coronapandemie voor de inwoners, de bedrijven en de gemeente zijn op dit moment nog lastig te schatten.

De gemeente heeft bedrijven en verenigingen in deze periode ondersteund, maar of dit voldoende is geweest, moet in 2022 nog blijken. De noodzaak van de energietransitie wordt bij de stijging van de gasprijzen steeds zichtbaarder. Al het vorig jaar pleitte de VVD voor het zich richten op het nemen van maatregelen die op zich altijd goed zijn en ook een directe impact op de huishoudens zullen hebben, zoals het bevorderen van isolatie en het verminderen van het energieverbruik. Gezien de recente ontwikkelingen lijkt dit nog urgenter te zijn geworden.

Vergadering van 1 en 4 november 2021.

13

Met betrekking tot de huidige plannen bestaat er nog steeds veel onduidelijkheid over de vraag wat alle maatregelen de gemeente en haar inwoners zullen gaan kosten. Voor de VVD is het uitgangspunt dat er moet worden gezocht naar haalbare, betaalbare en toekomstvaste oplossingen. Wij vragen ons af welke impact de huidige energiecrisis, die dus veel hogere prijzen laat zien, op de begroting van de gemeente zal hebben. Grote vraagstukken rondom klimaatadaptie zijn ook in Hendrik-Ido-Ambacht aan de orde. Iedereen doet wat, maar wat mag er van iedereen verwacht worden? Wij denken aan de vele betegelde tuintjes in de gemeente, de wateroverlast op de Reeweg en het spanningsveld tussen woningen, groen en waterberging. In de komende jaren zal er meer aandacht moeten uitgaan naar de consequenties van de keuzes van inwoners en overheid. Ondanks de bouwontwikkelingen in Ambacht voelen wij ook in ons dorp de woningcrisis. Het is heel fijn dat veel mensen in Hendrik-Ido-Ambacht willen blijven of komen wonen, maar helaas zijn de beschikbaar komende huizen voor hen bijna niet meer betaalbaar. Er bestaat een grote vraag naar een goede mix van woningen voor starters op de woningmarkt, gezinnen, alleenstaanden en ouderen en het is moeilijk om aan die vraag te voldoen.

Het gaat namelijk niet alleen om woningen, maar ook wat daar bij hoort aan groen, buitenruimte, speelplekken, parkeerplaatsen, voorzieningen, scholen etc. Als wij toekomstbestendige woningen willen bouwen, zullen deze ook qua grootte toekomstbestendig moeten zijn. Een divers woningaanbod moet het niet alleen mogelijk, maar ook aantrekkelijk maken om door te stromen naar een woning die past bij iemands levensfase. De kosten op het sociaal domein blijven maar oplopen. Er moet daarom worden ingegrepen door duidelijke keuzes te maken, dit om te voorkomen dat de gemeente diep in de schulden raakt, of dat de uitvoering van taken op andere beleidsterreinen onder druk komt te staan. Er is dit jaar op bestuurlijk niveau de keuze gemaakt om per 1 januari 2022 over te gaan naar de Gemeenschappelijke Regeling Sociaal als opvolging van de Gemeenschappelijke Regeling Drechtsteden. Wij gaan zo in onze regio op het sociaal domein op een nieuwe manier samenwerken. De gemeenten krijgen hierdoor meer ruimte voor het leveren van maatwerk. Laten wij er nu voor zorgen dat dit maatwerk niet gaat leiden tot meer kosten. Wij moeten verstandig kijken naar wat wij aan kosten vergoeden en hoe wij dat efficiënter kunnen doen. In de discussie over de jeugdzorg gaat het nu eindelijk over de inhoud en over de vraag hoe wij deze zorg betaalbaar en bereikbaar kunnen houden.

Vanaf 2023 gaan de gemeenten alleen nog betalen voor de in hun gemeente gemaakte kosten. Wij moeten de discussie aangaan over de vraag wat onder jeugdzorg valt en wat bij de ouders, bij de opvoeding behoort. Ook op de toegang tot de jeugdzorg en op de aanbieders daarvan dient strakker te worden gestuurd. Als uit landelijke onderzoeken blijkt dat jeugdhulpaanbieders flinke winsten maken en systeempartijen verlies lijden of net quitte spelen, moeten wij dat ook hier onderzoeken en zo nodig harde keuzes maken. Wij kunnen namelijk gewoonweg niet àlles. Acteren vanuit de eigen verantwoordelijkheid is niet de láátste stap, maar het begin om te bereiken dat iedereen de zorg kan krijgen die nodig is. Met het Preventieplan Sociaal Domein worden hiertoe stappen gezet, want dit geeft aandacht aan de eigen kracht en de zelfredzaamheid van inwoners en wil bevorderen dat het doen van een beroep op dure zorg wordt voorkomen of beperkt. Het vorig jaar hebben wij aandacht gevraagd voor het besef dat een bredere en positieve benadering van de gezondheid gewenst is. Hierbij behoren een gezonde leefstijl en het inrichten van een leefomgeving die gezond gedrag stimuleert. Het is goed om te zien dat de wethouders Van Die en Lafleur samen werk hebben gemaakt van het bevorderen van een rookvrije omgeving.

Er is extra geld vrijgemaakt voor het groenonderhoud, maar helaas zien de inwoners de gevolgen daarvan nog onvoldoende. Ook hebben wij het vorig jaar aandacht gevraagd voor het belang van het bevorderen van de verkeersveiligheid. De aanpak door wethouder Lafleur heeft geleid tot de opstelling van een mobiliteitsplan met extra aandacht voor gevaarlijke verkeerssituaties. De Laan van Welhorst, de Veersedijk, de Onderdijkse Rijweg en de Achterambachtseweg worden in dit opzicht in de komende jaren aangepakt. Er wordt voorts gewerkt aan het verbeteren van de bereikbaarheid en aan het ook elders ver-

Vergadering van 1 en 4 november 2021.

14

groten van de verkeersveiligheid, de leefbaarheid en de parkeergelegenheid, allemaal thema's waarover wij ons al jaren druk maken. Ook is er veel aandacht uitgegaan naar de openbare veiligheid en de handhaving. De maatregelen vanwege de Coronapandemie maakten extra handhaving noodzakelijk en dit willen wij nu structureel maken. De politie en de BOA's verdienen veel waardering voor het werk dat zij doen. Het is belangrijk dat het toezicht en de handhaving in de volle breedte, zowel in de wijken als in het buitengebied, worden versterkt. Minister Grapperhaus heeft onlangs bekend gemaakt dat er voor politie en BOA's meer geld beschikbaar wordt gesteld. Wij vragen de burgemeester hiermee zijn voordeel te doen door meer politie- en BOA-capaciteit naar Hendrik-Ido-Ambacht te halen. Dat is hard nodig, gezien de vele extra taken die op hen afkomen en gelet op de onrust waarvan lokaal door het afgestoken worden van vuurwerkbommen en door jeugd veroorzaakte overlast sprake is. Wij zien kansen voor toerisme in Ambacht: er komen steeds meer B&B's, wij hebben mooie horeca in de pijplijn, er vinden vele evenementen plaats, ons dorp is een mooi groen dorp met wandelgebieden en recreatiemogelijkheden in de parken, het Waterbusplein biedt kansen en in de nabije omgeving bevinden zich Kinderdijk, Dordrecht, Rotterdam en mooie polders en rivieren.

Wij mogen Ambacht dus wel wat meer op de kaart zetten. Over de geplande verbouwing van Cascade zijn wij positief. Het geeft onze inwoners extra mogelijkheden om elkaar op alle dagen van de week te ontmoeten. Is in de verbouwingsplannen ook gekeken naar het benodigd zijn van voldoende parkeermogelijkheden voor de onderscheidene soorten vervoermiddelen? Wij hopen dat het volgend jaar het foodtruckfestival terugkomt en dan tevens op de zondag zal worden gehouden. Wij zijn voorstanders van de realisering van een bewaakte fietsenstalling nabij De Schoof. Er zou ons bij deze begrotingsbehandeling een desbetreffend plan worden voorgelegd, maar dat hebben wij nog niet gezien. Over de afvalstoffenheffing en de inzake de afvalinzameling te treffen maatregelen is al veel gezegd. Voorgesteld wordt om het tarief wederom te verhogen, omdat het nog steeds niet kostendekkend is, maar in de begroting zien wij op dit punt tegenstrijdige getallen. Zij noemt namelijk inzake de afvalinzameling meer baten dan lasten. Er bestaat nu geen zuiver beeld van wat de afvalinzameling werkelijk kost. Als wij tot een majeure wijziging in de aanpak van de afvalinzameling overgaan, moeten alle inkomsten wel transparant zijn.

In het antwoord op hierover in de commissie gestelde vragen werd aangegeven dat niet alle kosten die bij de afvalinzameling behoren in het taakveld 'Afval' staan, maar wel worden meegerekend. Tegelijkertijd worden de inkomsten van de Gevudo en de op afval betrekking hebbende vergoeding van Nedvang nìet meegerekend. U baseert de verhoging van de afvalstoffenheffing dus niet op zuivere cijfers, en dat maakt dat deze verhoging ook niet aan de Ambachters is uit te leggen. U bent in uw planvorming ook eenzijdig. Zo missen wij een onderzoek naar wat landelijk als het effectiefste middel wordt gezien, namelijk het gebruik van minicontainers. Het college dient er zorg voor te dragen dat de raad over àlle feiten beschikt en dus niet moet uitgaan van alleen de opties die in het coalitieprogramma zijn afgesproken. Nascheiding van afvalsoorten is door de beperking waarmee onze afvalverwerker te maken heeft geen optie, terwijl die methode wèl effectiever en gebruiksvriendelijker is. Waarom is het college niet bereid om breder naar dit alles te kijken, zodat de Ambachters zicht krijgen op alle opties en overwegingen? Als wij willen streven naar een afvalvrije gemeente, moeten wij er ook voor zorgen dat er minder afval wordt aangeboden.

Een mogelijkheid die de gemeente daartoe heeft, is bijvoorbeeld het beperken van de hoeveelheid papierafval in de vorm van reclamefolders; mijn collega van het CDA heeft hiertoe vanavond al een voorzet gegeven. Wij kunnen als gemeente bewerkstelligen dat inwoners kunnen aangeven dat zij folders willen ontvangen, de zo genoemde opt-in, in plaats van aangeven dat zij dat nìet willen, de opt-out. Hiermee wordt de milieubelasting als gevolg van het verspreid worden van drukwerk verminderd terwijl die verspreiding op zich niet wordt verboden. Ten slotte vraagt de VVD zich af hoeveel zicht wij nu op onze werkelijke financiële situatie hebben. Het is mooi om in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen te zeggen dat de onroerendzaak-

Vergadering van 1 en 4 november 2021.

15

belasting niet wordt verhoogd, maar uit de begroting blijkt dat er nog veel beheersplannen en aanvullende maatregelen nodig zijn om tegenvallers op te vangen. Ook blijkt dat wij een nadeelgemeente zijn geworden, waardoor de rijksbijdrage aan de gemeentebegroting kleiner wordt, terwijl tegelijkertijd de BUIG-budgetten nog onzeker zijn. Deze ontwikkeling is zichtbaar, maar het college anticipeert daarop niet. Oftewel: de huidige coalitie pakt de zichtbare problemen niet aan, maar schuift deze door naar de volgende gemeenteraad. Dit doet zij met het oog op de komende gemeenteraadsverkiezingen waarschijnlijk met opzet. Mevrouw Gommans-Dane: Mijnheer de voorzitter, college, raadsleden, burgerraadsleden en kijkers in de huiskamers, van harte welkom bij deze algemene beschouwingen. 2021 is tot nu toe een bijzonder en veelbewogen jaar geweest. Terwijl wij er in het begin van dit jaar van uitgingen dat wij van een zonnige, blije en vrije zomer zouden kunnen gaan genieten, bleek de realiteit heel anders uit te vallen, want ons land en grote delen van de wereld werden door het moeilijk te bestrijden virus Corona, ook Covid-19 genaamd, in de greep gehouden. Gelukkig is het daartegen ontwikkelde vaccin een goed hulpmiddel gebleken, waardoor nu de grootste problemen kunnen worden opgelost.

Wij roepen zo veel mogelijk mensen op om, wanneer dat medisch gezien mogelijk is, het vaccin bij hen te laten inspuiten, ter bescherming van zichzelf en van de medemens. Laten wij hopen dat het komende jaar ons wat de gezondheid betreft niet in de steek laat; dan hebben wij in elk geval één zorg minder. Achter iedere voordeur bestaan er wel grote of kleine zorgen, maar ik wil het nu over onze gemeenschappelijke zorgen hebben. Zo maakt D66 zich zorgen over het tekort aan betaalbare woningen voor de vele jongeren die hier willen blijven wonen of zich in Ambacht willen vestigen. Dat is helaas niet altijd mogelijk. Meerdere fracties hebben dit onderwerp al aangeroerd. Wij zijn benieuwd hoe de door het college toegezegde handreiking op dit gebied er zal uitzien. Jeugd en jongeren. Over de jeugd en jongeren maken wij ons veel zorgen. Ik wil deze groep in tweeën splitsen, ten eerste de groep die lichamelijke en geestelijke problemen heeft en goede, deskundige hulp behoeft. D66 kan zich volledig scharen achter het standpunt 'dat wij iedereen willen en zullen helpen en niemand in de steek zullen laten.' Verlening van deskundige hulp is soms voor een heel gezin nodig en daarom moet er in zulke gevallen naar worden gestreefd dat een centrale zorgverlener de leiding over de totale zorgverlening krijgt. Deze zal zo voor de juiste zorgverlening op de juiste plaats kunnen zorgen.