Nr. 22 NVVK brancheverleners financiële hulpverleners bestaat 90 jaar rapportage onderzoek

u%10% * *

6%

F z

ook slechter dan die van ouderen, waardoor er

criminaliteit. Hier was de uitgangspositie

1%

hebben (63%

heeft een voldoende / groot netwerk).

z / 7 / z / Z-2%

x'

Z

5°

LI •

Significant t.o.v. Tl

7. IL ■

fa.

y \ 1

-;r> T"

[TJ:

11>* • “

vX

.«J

“ !•’* ?• • •<

k

iI

48

V -^5T> 1 .w .,JW / :W' o

v?

---

t

1

r

' 'y

■’ :

■v Uk

ij ?S;ïk2J-

i*

■■a

/

?

*

1 -v.\ r^iw? . !• >>*. s Or UB W *?W. *•'—*WlK -5'’^ >..f ■ÉW __ ,A>t'

7//K

'l\

4

k"

Z1

i

,

3tVi-AÜF s-r •

4

/

»>r| w» * (

I

i.-

S I

X

’

I

I

K5' ’

; y '-

\

a

_L

-

W| A

r4

4b I Effecten van

financiële hulp op ondernemers / zzp

zelfstandigen hebben bij start meer schulden

Ondernemers en minder problemen op andere leefgebieden maar Bij aanvang hebben ondernemers... Meer ...minder geestelijke gezondheidsproblematiek

...meer werk 0%

1%

6%

15%

...en een minder slecht sociaal netwerk

34% 42%

rs en zzp'ers 24% meer

mannen. De groep ondernei dan 45) dan de groep particulieren.

liddeld €102.000 drie keer

15%

10%

28% 63%

(oudere) mannen dan bij particuliere hulpvragers

14%

omdat die bestaat uit zowel particuliere als zakelijke schulden.

40%

Ondernemers hebben

44%

29%

minder vaak achterliggende problematiek op

Hoewel d^staXaTvan ondernemers op veel leefgebieden vergelijkbaar is met die

21% 63%

35%

27%

26% 21%

27% 6%

Particulier Ondernemer

■ Onbekend ■ Werk ■ Opleiding ■ Geen werk/opleiding

1% Particulier Ondernemer

■ Onbekend Goede gezondheid

■ Lichte problematiek ■ Medium problematiek ■ Zware problematiek

6%

I

3% Particulier Ondernemer

Ondernemers met 'geen werk' zijn

opleiding (73%) da" particuliere hulpvragers (37%)’

■ Onbekend Sterk netwerk Voldoende netwerk ■ Gering netwerk ■ Geen netwerk

in de hulpvragerdossiers gecodeerd als «-ondernemer of ex-up'er

1.

van particulieren,------ ■■ - en sociaal netwerk. Niet geheel verassend treedt het grootste gezondheid, dagbesteding thema werk: ondernemers hebben bij aanvang vee! iel vaker werk of een

49

Ab I Effecten van

financiële hulp op ondernemers / zzp

ZZP'ers wordt na start hulpverlening

Deel ondernemers en doorverwezen naar andere hulpkanalen Het aantal ondernemers / zzp'ers op T3 is

een stuk lager dan op Tl

........ Vonr^Ugerepemen^^ndernemersm^^^ Ondernemers kr.,gen .eek mfceen ee™^,,

Belastingdienst niet meewei

66% 79%

89%

2.

zit daarom niet in T3 irden door andere partijen opgelost Faillissementen // turbo-nquioanes turbo-liquidaties woi Faillissementen ondernemer blijven. Hulpverleners lijken vaak geen con

saneringskrediet is afgesloten

mdernemers in de problemen gekomen. Wellicht zijn er 4. Door de coronacrisis zijn meer 01 Zh'öudingsgewijs meer üonge) ondernemers in Ti daardoor v------- ----------

21%

14% 12%

-22%*

7%

►

anders wordt geholpen is de T? groep mogelijk

1%

1. Werksessie met

50

Aanvang hulp

Akkoord schuldregeling

■ Ja

■ Nee, ex ondernemer

15 hulpverleners. 17 februari 2022

3e jaar schuldregeling ■ Nee

Omdat een deel van de (ex) ondernemers ergens

minder goed vergelijkbaar met de Ti groep.

financiële hulp op ondernemers / zzp

Ab I Effecten van

Ondernemers en ZZP'ers

komen moeilijk aan betaald werk

„„„ets met inkomen uit werk in het derde jaar Minder ondernemers chuldregeling dan bij aanvang hulpverlening van de sc. roblematiek tussen groepen T1-T3 Verbetering van medium en zware pi

Op veel leefgebieden

P I netwerk is de vooruitgang op deze domeinen wel opvallend. en sociaal

Ondernemers Particulier 21% *

I

12%*

( -25%

/ ’

!rs vergelijkbaar met die van

Maar „„dememer, S»-,ua

werk (en dagbesteding)

14%*

15%’

12%‘11%* .

11%O

13% H

10%*

I I // «F // o / / <

-3%

verklaart ook de achteruitgang op dagbesteding.

Volgens hulpverleners een uitkering aanvragen om toteen^schuldregelHi^gte nieuwe onderneming te starten. ondernemers die failliet zijn ver rnemersom werk in loondienst te vinden, omdat, ^werkgevem lieverniel'i'emandTndmnst nemen die als zelfstandige heeft gewerkt

2 2.

Ze zelf liever niet onder een baas willen werken Ze zei ik als zelfstandige beschikbaar is Ze in een sector en gebied werken waar alleen wei

<ĥ

.geiijk via andere kanalen is geholpen, zijn bovenstaande resultaten indicatief.

Omdat een deel van de T3 groep mof

1. XkXsie met 15 hulpverleners. 17 februari 2022

51

Ft' '■

t

R

I 4

F I

I I WW m

■

II

Hoofdstuk 5^^^

Effect van bewindvoering, budgetbeheer en saneringskredieten Inzet van bewindvoering, budgetbeheer en saneringskredieten helpt om goede resultaten te bereiken bij kwetsbare doelgroepen 53

Naam: Rol:

■I Sr

I *•«

Martje Denayère-Pos Wsnp bewindvoerder bij Pot Jonker Advocaten

I

1

I 4

i \ d

II ■ ■ M

b,

»l

mooi instrument Wsnp bewindvoerder ^“^densituatie hebt. "Ik ben «X gXn^XSste. en de en.ge we.eiiiKe ■ • ■ -n de eniqe wettelijke ’^htsch^ld^ne worden. [...] Ik kreeg laatst manier, om c_. , iemand die bij mij in de Wsnp heeft gezeten. een mijTebe^anken. mailtje van Ik wil net het stapje extra zetten voor

I

I

om i zodat het draagbaar wordt. Eigenlijk is dat de iemand, mijn vak. En dat zijn dan de mailtjes waar je essentie van het eigenlijk voor doet.

i

■’ Wö

■ I •*4

'A'r

«

A J M •' i

ze zich =x±K:“=?;:==.,r

En de auer.ooiste beding die is die schone lei aan het eind van mensen kunnen krijgen is------

X:

de Wsnp."

8

I

* ■■

54

Naam: Rol:

I

Eveline van Wouw Hulpvrager

F L^.

I

KW

*•

de kredietcrisis. •• -jin ontstaan in 2012, na "Mijn schulden zijn on._ zaak vloog naar beneden en mijn De omzet van mijn eigen stortte alles als een verloor zijn baan... Daarna ex-man\— , . kaartenhuis in."

x

-kzitnoTindeWsnp. in oktober

2022 loopt de regeling af,

als alles gaat zoals het moet.

1

1

. Dan -De waarde is echt '"^'^ch^d^n met mij9meegedragen

1

had ik tot toe die .. ------------had ik tot aan aan mijn mijn graf graf toe . Maar de weg is dan Eind dit jaar heb 'k emdel1^zwaar en — heen heeft uu* ook echt wel 10 jaar lang geweest _Dat is heel veel met me gedaan

g

voorstellenii

normaal is.

v 55

5a I Effecten van

beschermingsbewind en budgetbeheer

budgetbeheer vooral ingezet voor particulieren Bewindvoering en of criminaliteit met GGZ-problematiek, verslaving Minder inzet van bewind en beheer

Meer inzet van bewind en beheer bij GGZ, verslaving en criminaliteit Toelichting

onder ondernemers / zzp ers Inzet bewind en beheer bij

particuliere hulpvragers

-------- verschillende n aan dat de vaker ingezet. Hulpverleners gevel>naanc_. financiële hulp op maat worden ingezet.

18%

-de behoefte en wensen van de hulpvragers.

bij problematische

28% 24%

&

90%

verslaving (bewind 40%, beheer 50%)

Opvallend is dat ondernemers en ZZP'ers weinig

budgetbeheer en beschermingsbewind ontvangen. Hulpverleners zien twee mogelijke verklaringen’:

42%

tjêö 89% 1

Particulier

Dit type hulpvrager vindt autonomie belangnj er

i.

dan gemiddeld en laat zich moeilijker onder 2.

58%

^5) 77%

30%

bij licht crimineel of risico op crimineel gedrag> (bewind iho^ind 28%, 28%. beheer behee 61%)

*

bij medium-zware GGZ problematiek (bewind 39%, beheer 39%)

beschermingsbewind of budgetbeheer plaatsen Er zijn weinig partijen die beschermingsbewind voor

ondernemers aanbieden Een andere verklaring is dat ondernemers

Ondernemer

ondersteuning. ■ Regulier ■ Beheer ■ Bewind

i

Werksessie met 15 hulpverleners. 17 februari 2022

56

relatief hoger

5a I Effecten van

beschermingsbewind en budgetbeheer

behalen voor de meest

— noder bewind of beheer is de situatie van Bij kwetsbare groepen o “dë T3 gr’oep verbeterd ten opzichte van de Tl groep medium en zware problematiek tussen groepen T1-T3

Verbetering van Beheer

>u

hulpverlening). 21%

’* 18%*

/

H ■ l 13%*

11%

11%

10%

11%

.<& z

de Ti groep (aanvang

Bewind

29%

28%

13%*

heel stuk verbeterd ten opzichte van T3 groep (3 jaar schuldregeling) een I---------

. lal z/ zZ z

en lichamelijke . Jiiclld is dat met beschermingsbewind voorai op^X^-^oemd worden Opvalleni gezondheid tussen de groepen veel positie verse i hadden met medium tot gezor dat onder bewind staande hulpvragers bU aanv ^X^-n^id W ™

.8%*

zware problematiek bij geestelijke gezon

ei

’

Budgetbeheer steekt er positief

/ ■sT

z

-Ik zit in budgetbeheer. Dat heb ik zelf aangevraagd ,dat ik psychisch zó’n dreun heb gehad, dat tk het om -.cailijk vind te bepalen wanneer ik wel of gewoon moei niet zelf mijn rekeningen kan betalen. En ik wilde

daar zeker geen misstappen in maken. Hulpvrager filmproject

57 •

significant t.o.v-Tl

5b I Effecten van saneringskredieten versus

schuldbemiddeling

Toenemend gebruik van saneri

ngskredieten, vooral bij mensen

met een uitkering Saneringskrediet vaker ingezet dan schuldbemiddeling na akkoord regeling (T2)1

Hogere inzet saneringskredieten bij werkloosheid

Hulpverleners zetten saneringskredieten steeds

vaker in

Veel hulpverleningsorganisaties hanteren de laatste jaren

het beleid om meer saneringskredieten toe te passen. De achterliggende overtuiging is dat saneringskredieten

^61°/oj 8% 16%

76%

Saneringskrediet

hulpvragers sneller en beter helpen dan schuldbemiddeling.

Ten tijde van dit onderzoek is de verhouding tussen de inzet

van schuldbemiddeling en saneringskrediet ongeveer 40/60. van De verwachting is dat de trend zich zal doorzetten naar meer 43%

Schuldbemiddeling

8%

49%

saneringskredieten.

Vooral veel saneringskredieten bij mensen zonder 0%

Andere oplossing

H

50%

100%

werk HeVaantal ingezette saneringskredieten is verhoudingsgewijs veel hoger bij mensen zonder werk (+34-). Een mogelóke

■ Geen Werk

■ Opleiding

■ Werk

verklaring is dat een saneringskrediet minder aantrekkelij verklaring is voor schuldeisers zolang er nog zicht is op verbetering van is voor st toekomstige inkomsten. Wanneer hulpvragers een uitkering ontvangen is het niet aannemelijk dat de inkomsten toe

zullen nemen, waardoor schuldeisers eerder akkoord gaan met een saneringskrediet zodat de schuld in één keer wordt afgekocht.

Ontwikkeling vanaf T2 omdat op Tl nog met voor alle hulpvragers 1.

58

bekend is welk instrument wordt ingezet.

5b | Effecten van saneringskredieten versus schuldbemiddeling

t verbetert situatie werk en dagbesteding

1

Inzet saneringskredie maar nazorg ontbreekt vaak Meer vooruitgang bij saneringskredieten dan bij schuldbemiddeling

Vooral bij werk en dagbesteding

Ontwikkeling medium en zw.. problemetiek tussen groepen T2-T3

n lichamelijke gezondheid zijn er

opvallende uitschieters. 14%

Saneringskrediet

13%*

Schuldbemiddeling

10%’ I I llill

rklaard door de startpositie: omdat Het verschil bij werk en dagbesteding wordt deels vei js er meer rujmte v ’ ?r meer ruimte voor

itieve ontwikkeling plaatsvindt. negal 4%

4%

4%

Ervaring

hebben me.r men.a,. ruimte en een sterkere met.vade om inkomen te

I. Inkomen uit werk komt ten goede aan het opbouwen generen bij saneringskredieten -

4/ / 1 ö6/

Z

Ontwikkeling wordt weergegeven

Z/F

.V -4%

van hun eigen bestaan .mdat er minder administratief Hulpvragers veilen minder snel uit W) saneringskredieten, o,

‘

werk te verzetten is, vooral door de hulpvrager

3.

Hulpvragers ervaren meer rust hij S^n8vSe^errekeningen. Bij schuldbemiddeling ervaren Z—X»

te verliezen en de regeling niet kunnen

-6% bekend is welk instrument wordt

izinsstabiliteit en crimim

vindt de grootste positieve ontwikkeling plaats tussen

Significant t.o.v. T2 met 15 hulpverleners, 17 februari 2022 1. Werksessie n.*-—

•

2.

nakomen

Nazorg ontbreekt vaak bij saneringskredieten

Ti en Ta (zie Hj).

X^X^-X«kd.ter^.g».e«nuazo,g»

de hulpvragers.

59

■

1 HF

k 4

k J

■>4. ;'

_r *

Ik

■

-.

.

. <:■■ •

'

.

: '

■ -

■

,■ ■■

'*■-

Hoofdstuk 6

Effect op de maatschappij (MKBA) Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de maatschappij tot 2 euro op

61

n- I f t •: • • w c- I Jd

4 Naam: Rol:

I

--_i

Bahattin Türkoglu Schuldhulpverlener bij

4*1

Schuldhulp De Schie

II

II

n

t

I

I

-Schuldhulpverlening is voor mij: klaarstaan om mensen te Klaarstaan om anderen dienstbaar te z,)n. Zoals Des helpen. niemand is op de wereld comp eet mond Tutu heeft gezegd-, U I.ulp van anderen nodig. (...] Ik vind gekomen. We hebben altijd hulp van alles wat we doen rekening te houdhet heel belangrijk om in c.— van de hulpvrager. Want hij

of zij draagt, naast de schulden, ook een c--------

*

7f SJL

r’

van de schuldregeling.

van schuldhulp niet ophoudt "Ik ben van mening dat de waarde bij de uitvoering van het schuldregelingstraject. De waarde ,s Si^en bij he< (even van de mensen.

I

omv; Ze delen hun vreugde en hun leed met ons.

Fr

4^-.— *

62

f

’l ..

i

\

.

..

Naam: • • •

I 1

hi

__________

—*> ‘ft

AJk

Rol:

1A F i

Urchibert Stroop Hulpvrager

MM

•'kbénoZgroeidinCuracao. daar kende ik geendeu™aa^er

I

P9 Nederland gekomen met mijn ex-partner toen, we Ik ben 18 laar naar waren omdat zijn familie onze relat.e relatte niet met ^epteerde. accepteerde. Xt we uit Coragao kwamen kondenwe geentMkenng . aanvraqen We kenden het Nederlandse systeem ook met goed financiële opvoeding gehad. Mijn ex || || || WW W» • • ~1 I X— deed de financiën, maar hij betaalde mets en m bleef ik achter op mijn naam. Toen is hij er vandoor gegaan en

I I I I M

met zijn schulden."

IIw I 1 r 11 L

"Ik zit*middenin het traject. Ik ben nu aan het sparen en los elk

jaar

af aan de schuldeisers. Dus het gaat heel goed nu.

rust. Ik heb mijn kracht "Ik was heel boos, maar ik heb nu 3’lk had altjjd het gevoel van onrecht: schuldeisers teruggekregen luidden n-ooit naar mij. Maar da schuldhulp^rlener hee^ j^werwol. Het wasbeelfijn dat er

kon luisteren. roer en heb ik de regie. begrijpt. Inmiddels ben ik zelf aan het

__

Rj

63

6 I Effect op de maatschappij IMKBA)

Elke geïnvesteerde euro in maatschappij tot 2 euro op Positieve Social Return on

Investment (SROI) van 1,4

financiële hulpverlening levert de

2,0

Minimale en maximale baten per hulpvrage

me|nen kunnen kunnen we we oereKenen berekenen « welke

Op basis van de vooruitgang van hulpvragers p

meetbare impact:

niet in geld uit te drukken,

maatschappelijke kosten worden

Baten

Kosten1

veel effecten op het welzijn en welbevi ,-----^»ea.^n8n«v.,jedlgtonen^^^^-^ Omdat we de vooruitgang niet voUedig kunnen toeschnjv

Opbrengst

rekmen we «.« een -imun, en rek.„.n.e»..eenmWmu;.nr«n o. Oe=^ k. en

............ .

. ........

Ie 140mio

geholpen hulpvragers van ca. 20.000 per jda,

Kosten van hulpverlening

Min: € 200mio

inwoner €8121. Dit komt neer op een rat alle kosten van intake tot en met nazorg?

Min: € 60mio

Opbrengst:-------Hiermee komt de totale positieve

minimale opbrengst is. Aangezien

€ 60 -185 mi--------

Max: € 145mio Max: € 285mio

de totale kosten voor

SHV worden meegenomen

afgeronde trajecten zullen baten gerealiseerd Tealiseerd worden.

DeSROI"Xt^

géinvesteei Dit is in lijn met eerdere onderzoeken.’ Minimaal

Maximaal

NWK jaarverslag 2O2Q I 23 Van Geuns et al UQlll. XnuWWIPW

64

- € 2,00 oplevert.

V*S

OT‘.

• *• -1 ♦ • •

f

>< — ' ---------VTsi

HZ

k L ; »

,*d~«L

r

i

r

1

-• ■:.,.■■ =

■>

V

-■

I --'

■ warilH

65

b | Effect op de maatschappij (MKBA1

baten voor de maatschappij zitten! in het helpen naar Grootste huisvestingsproblemen werk en het voorkomen van verzuim

Leefgebied

Totaal1

Per hulpvrager

(€)

(€)

Grootste besparing op werk en inkomen en op

huisvesting

zitten in de toeleiding naar werk waarfit de bijstand en WW (€ 75-100 mio). door mensen uitstromen ui Daarna is de grootste besparing het voorkomen van De grootste baten

Totaal

9.956 -14.244

200 - 285 mio

dakloosheid van huisuitzetting en van (kinder)noodopvang (€ 24-38 mio).

Werk en inkomen

Huisvesting

Geestelijke gezondheid P

146 - 203 mio

7.285-10.154

Conservatieve schatting van scenario’s

1.202-1 962

24 - 39 mio

20 - 28 mio

980 -1.424

6-8 mio

290 - 405

3-4 mio

132 -198

Lichamelijke gezondheid j

Gezinsstabiliteit j

Criminaliteit

Q Verslaving Minimaal

0,5 -1,5 mio

0,5-1 mio

38-57

29-44

Maximaal

-20 000 INWK jaarverslag 2020)

lgd met het totaal aantal geholpen inwoners = 1 Om de totale baten te be'

66

en zijn de baten per hulpvrager vermemgv

xr hulpverlener zijn in kaart gebracht op basis De baten per I inimum en maximum scenario. In beide scenario s van een mi —- -n conservatieve schatting en zijn alleen de hanteren we een Z^sbare besparingen meegenomen. Zo is voor -i ziekteverzuim en productiviteitsverlies als de preventie van schulden bijvoorbeeld maar i jaar meegenomen, gevolg van IC1 „,P langer in ziekteverzuim kunnen zitten als terwijl mensen gevolg van schulden. Dezelfde conservatieve schatting van , jaar is gehanteerd bij de stijgende inkomstenbelasting als gevolg van toename van het aantal mensen met werk.

6 I Effect op de maatschappij [MKBAl

baten komen ten goede aan gemeenten1, ook Grootste Rijksoverheid profiteren werkgevers, zorgverzekeraars en F Baten per partij toegelicht

Woningcorporatie / op onder andere bijstandsuitkeringen,

nutsbedrijf Overige schuldeisers (5-9 mio) (13-26 mio)

dakloosheid.

ziekte en productiviteitsverlies als gevolg

Werkgevers besparen vooral op het voorkomen van

Rijksoverheid (16-21 mio)

Zorgverzekeraar (20-29 mio)

van werknemers met schulden.

6%

1

r 10%

Zorgverzekeraars besparen vooral op de zorgkosten,

Gemeente (100-140 mio)

zowel voor de eerstelijns- als de

tweedelijnszorg.

51%

De baten voor schuldeisers bestaan

22% Werkgever (44-59 mio)

vermindering van de kosten voor het incassoapparaat plaats. besparen op toste» m.b.t. atstotW» » «ettWen.

Woningcorporaties en nu<

67

H

▲ j ■

■ I

i I

1

/-■I

■ I

Hoofdstuk 7

Waarde voor de schuldeisers Schuldeisers werken intensief samen met financiële hulpverlening om mensen met problematische schulden te helpen

69

Naam; Rol:

Martin Neef Schuldeiser bij Vattenfall

-■.i

ï

Jfej

<

A

L

Het is belangrijk dat onze klanten zo vroeg mogelijk hulp en dat ze duurzaam geholpen worden. Als leman krijgen en ' eender hulp zoekt zijn de achterstanden lager, kan 'emand eerder > sneller uit de problemen komen en lopen wij als schuldeiser nder financieel risico. Daarmee zijn wij als schuldeiser mir.^----- ----------.... geholpen, maar vooral ook de klant zelf.

.

V,

::

1 I F

I 70

Naam: Rol:

Remi Langenberg Schuldeiser bij het CAK

ili • <

5L<e zorg zit bij de burgers “ nog niet bereiken

Xi"-

I

”

l

lil

Met data moeten we eer, integr^chulden hebben. Het is mijn

gezamenlijke schuldregeling aan aan kunnen bieden.

71

7 I Waarde voor de schuldeiser

waarde van hulpverlening in klantbehoud en

Schuldeisers zien schulden voor hun klanten het duurzaam oplossen van ; de waarde van schuldhulpverlening voor Wat is jouw organisatie (als schuldeiser)?

Aantal keren genoemd

Zorgplicht / MVO

“Zonder schuldhulp géén oplossing voor

problematische schulden" “Invulling van onze zorgplicht en MVO

“Schuldhulpverlening biedt onze klant wat wij onze klant niet bieden: hulp bij financiële problemen. Schuldhulpverleners

Inzicht voor schuldeiser

kunnen financiële stress bij onze klant wegnemen

“Signalering dat we ■achteraf betalen’ hebben aangeboden aan een klant die de financiële lasten niet kan dragen

Geen / beperkte waarde

Achterstanden verhelpen / voorkomen t-j/e betaalachterstanden op te lossen, maar vooral “Om actuel ook om deze in de toekomst te voorkomen." “Het draagt bij aan betalingsoplossingen"

“Hogere garantie op toekomstige betaalde omzet"

we

boeken acl ,RC„ kunnen ze sneller uit de problemen komen en lopen we we bereiken I minder financieel risico. Daar zit voor ons de waarde.

'.......... M„U„Ne.f.V.«enf.ll(f«mpro|ert)

het totaal aantal schuldeisers in Nederland 1. N = 12. een beperkt aantal t.o.v

72

7 I Waarde voor de schuldeiser

Schuldeisers zien en pakken steeds vaker hun rol'.in het mede door veranderd mensbeeld voorkomen van schulden, i... vind je dat je als schuldeiser een rol hebt In hoeverre v...-,------i„ het voorkomen van schuldenproblematiek?

,n hPt voorkomen van de schulden (gemiddeld 7,3). rol spelen in het voorkomen v;

6

Gemiddelde

met schulden. De M kom. ™d. do». h.< veranderend ^4 -

B B o

1

2

3

Helemaal geen rol

4

5

6

7

nn 8

9

10

Cruciale rol

door verwijtbaar gedrag. Schuldeisei veel grotere rol is gaan spelen de afgelopen jaren.

Wat denk jij zelf dat de srootsteoorzoatvan de

“We kijken nu totaal anders naar

schuldenproblematiek in Nederland is.

schuldenproblematiek dan bij de invoering van de Zorgverzekeringswet."

tt 1

Oorzaak (totale ranking) Overbesteding door achterliggende problemabek

2

Onvoorziene inkomensterugval besteding door lage financiële vaardigheden 3 Overl 4 Onvoorziene grote kostenpost 5 Overbesteding door verwijtbaar gedrag 6

Anders, nl....

■■Vroeger wachtten we altijd totdat iemand

r-

Remi Langenberg, CAK (filmproject)

zich meldde bij de gemeente. Daar zijn we nu vanaf )ƒ gestapt, we zien een grotere rol voor

onszelfbij het bereiken en helpen van klanten met betalingsproblemen.'’

Martin Neef, Vattenfall (filmproject)

L 73

I 1

KI 1

1

I

1

i

I

I

I

& ■A ,

I

I

rur

iI x ■■*■

‘u’.

.- -j,-—

I

Hoofdstuk 8

I

Toekomstvisie «O ■ A

k k

I

Meer tijd voor persoonlijke aandacht en intensievere samenwerking kan maatschappelijk rendement vergroten

75

J

8 | Toekomstvisie

, benadrukken het belang van goed luisteren en Hulpvragers andere kijk op schaamte om meer mensen te r._ kunnen helpen "Voor mij is de waarde van schuldhulpverlening een stuk

rust die je terugkrijgt. Het voelt

"Bij wie leggen we het probleem van schaamte? Willen

■•De vraag die je bij de rechtbank krijgt is vooral: hoe kwam je in de schulden?"

Hulpvrager filmproject

echt als een bevrijding."

we hulpvragers overtuigen dat ze zich minder moeten

"Ik was er nooit zelf uitgekomen.

of moet de maatschappij anders met hen schamen, t, omgaan, zodat ze zich niet hoeven te schamen.

Dan had ik tot aan mijn graf toe die

Hulpverlener filmproject

Hulpvrager filmproject

Hulpvrager filmproject

schulden met mij meegedragen."

‘]e bent een dossiernummer. Ze behandelen je niet naar je situatie.

Hulpvrager filmproject 1

1

Aanmelden

&

Hulp krijgen Hulpvragers zijn afhankelijk

Bij wie leggen we de oorzaak en

Drempels belemmeren het

oplossing van schaamte?

Resultaat Rust, opluchting en hoop r

van goede hulp

zoeken van hulp

Ondanks de paradigmashift met betrekking

Het is bekend dat mensen met schulden vaak laat hulp zoeken. Hulpverleners en

tot schulden, ervaren hulpvragers de gevolgen

hulpvragers geven hier verschillende

.... hun financiële problemen nog vaak als van straf. Ze voelen zich veroordeeld en moeten

verklaringen voor:

zich dikwijls verantwoorden. Er wordt in hun

.

Ontkenning

beleving nog steeds weinig écht naar ze

. .

Schaamte Hoop dat het zelf nog lukt

geluisterd: ze voelen zich een dossiernummer

•

Controle willen houden

Schaamte wordt niet (alleen) opgelost door

•

De weg niet kennen

mensen te vertellen dat ze zich niet hoeven

.

Belemmerende overtuigingen, bijvoorbeeld de eigen problemen zelf

te schamen.

op moeten lossen

.

76

Afstand tot de gemeente ervaren

fn plaats van een mens met een verhaal.

Het belang van beschikbare hulp is groot, zeker omdat hulpvragers aangeven dat zij

zelf echt niet meer uit hun situatie kunnen

komen. Maar hierdoor ontstaat er een grote

afhankelijkheid van goede hulp. Hulpvragers

geven aan dat een persoonlijke benadering de hulpverleners bepalend is voor hoe zij van de hulp ervaren. Verder uitgewerkt op de volgende pagina

Wanneer hulpvragers goede hulp ontvangen ,rdt financiële hulpverlening ervaren als woi zeer waardevolle ondersteuning, met een (blijvende) rust als één van de belangrijkste resultaten. Verschillende betrokkenen

benadrukken wel de noodzaak van goede

nazorg, terwijl die nu niet altijd geboden wordt.

8 | Toekomstvisie

hulpverleners in het filmproject zien persoonU^ke 'betrokkenheid als grootste succesfactor

Persoonlijke klik

»«^u„ hu1pverlener

penoonlljk. te.rokkeuPeld van bulpveHener is

heel persoonlijk •■De klik was er gewoon gelijk. En dat is zo fijn als je dingen 9ew0°" met elkaar kunt bespreken en niet zakelijk." Hulpvrager filmproject

als de belangrijkste succesfactor van Breed perspectief

geven aan

i. Persoonlijke betrokkenheid kan zich uiten door:

.

Een persoonlijke toon

. •

Een brede uitvraag Een gevoel van gelijkwaardigheid

.

De bereidheid om een stapje extra te doen

.

Cultuur-sensitief werken

»<* Mn m MulpverM Het gnoton, Het gel.ee!. "Het gaat niet ai went xhelden komen niet alleen.' Hulpverlener frlmpro).»

Vanuit gelijkwaardigheid "Jij hebt mij altijd een waardig gevoel gegeven.

13

je hebt nooit op me neergekeken." Hulpvrager filmproject

Een stapje extra

» •

"™ van *“

r

' ’’'

p 4: ï

'to. tot kient.- Hulpverlener «.mpru).»

Cultuur-sensitief

77

8 I Toekomstvisie

95 ondervraagde hulpverleners wensen met name betere samenwerking met schuldeisers en tijd voor maatwerk

Wat is nodig om meer waarde te kunnen leveren als hulpverlener?

Hulpverleners willen graag beter «menwerken,^T^Xrer .averee als

hulpverleners geeft aan dat zij een wensen, om hulpvragers sneller te kunnen helpen:

33%

I 27%

waardoor samenwerken efficiënter en duurzamer wordt"

"Een vast contactpersoon bij schuldeisers,

ll

> informatieuitwisseling tussen schuldeisers en hulpverleners, zodat saneringen/ "Betere en snellere ^"^anan er ,een onnodlpe «a» warden ,emoak,-

9%

9%

9%

8%

Huipverienerswllienook^

6%

lllli

4%

3%

3%

2%

■z /Z\. / / ZzV/ x z / z //// zx V X Z z z / // <// //./ / z Z z .?■ /

0P “ZlXL Lt i «.neurende .ebt.rUggende prcbl.nr.tlek bl)

problemen, hulpvragers:

/ / V

-

/ y

.■o'

cf

z 78

"Vooral tijd is nodig om mensen meer kanj, aan doelen werken en de Umer mei Heme Kap,,, iteed, mee, perspectief bieden.”

"Ik zou willen dat ik meer tijd had voor een dossier om af en toe een gesprek met de hulpvrager aan te gaan hoe ze het ervaart.

8 | Toekomstvisie

' . schuldeisers willen net als hulpverleners 12 ondervraagde communicatie betere onderlinge samenwerking en communicat.e .. p . samenwerking met schuldhulpverlening Welke aspecten in de zou jij graag verbeterd zien?

Samenwerken om

6

en verhelpen van betalingsproblemen.

3 2

-Schuldhulpverleners hebben een

1

1

1

enorm moeilijke taak. We moeten hen maximaal faciliteren met

data, data en data"

/z

/

//

/

/

o«T

z/

/

/

/

Remi langenberg, CAK (filmproject)

/ z

ip

brede samenwerking. Tussen de hulpvraag en de start “Wij zijn op zoek naar ............. Met het schuldenknooppunt en de van een schuldregeling kan veel tijd zitten, dit te versnellen. Samenwerking en gegevensschuldeiserscoalitieproberen wee— Martin Neef, Vattenfall (filmproject)

79

8 | Toekomstvisie

heeft zich in samenwerking met "Financiële hulpverlening beter te helpen schuldeisers ontwikkeld om meer mensen ■

Tussen 2006-2014 had je als w< ;......... • .b je het veld zien ontwikkelen In de afgeloper, t.erj van de NVVK. Hoe hel

Q <

. FJr i

b „

Een heel belangrijke ontwikkeling is dat schuldeisers “’ d' h" “

het opiet,e„ ïan

schot. maar CAK en CjlB hebben een beweging

d. Schuldeiserscoalitie. De o.erheld stond .oor eerto| bl|roorbeeld ^dat het C)IB de „oodstoppr.cedure ,ult Incasserende organisaties na te rondom sociaal incasseren. hTXïnUoduceerd. Ook zorgverzekeraars namen het voortouw bij initiatieven rondom sociaal incasseren.

;;.J.erklaari.aa.sehuldei„rShu„ro1ginge„.e=^ Hoe Partijen zagen dat de problematiek onbeheersbaar aa

•

wat betekende dat voor jullie? gezegd; ‘.)e ---------- ,n met schulden werd gezegd: je kan <een

gelijkwaardige regeling Daarnaast zijn wij schuldeisers ook gaan zien als gehjkwaardige

vaak meer geld kost dan een professioneel opgezette

en de schuldeiser in.

Wat zie je nog meer als een belangrijke mijlpaal?

in zou de regiefunctie kregen over schuldhulpverlening naar ‘bereiken we

te. van de NVVK is Marco florijn sinds 2017 actief bezig met het Als voorzitter vi nkkelen van de financiële hulpverlening in Nederland. Ook als door-ontwi^—.. Leeuwarden had hij schuldhulpverlening in zijn wethouder in Rotterdam en portefeuille. Marco is, tevens ^..s programmaleider Jongeren INC bij FNO Zorg

de Raad van Toezicht van o.a. Sociale Banken Nederland. voor Kansen en zit in c..--------Ouder- en Kindteams Amsterdam en Stimulansz.

ons doel met wat we doen?'.

Interessant, wat voor initiatieven bedoel je dan?

vam altijd aanstuurden op aan

80

nieuw kwaliteitskader het feit dat we vrijwel

vrü k.n maken .oor h« voeren van M

8 I Toekomstvisie

Marco's droom: mensen op maat perspectief bieden

De NVVK bestaat nu 90 jaar, we weten dat jullie midden in een proces zitten om na te denken over de toekomst van financiële hulpverlening. Wat is jouw droom voor de financiële hulpverlening in Nederland?

maar dat schuldenbewindvoerders echt horen bij de hele keten van schuldhulpverlening in

de gemeenten. We gaan de komende jaren werken om deze vakgebieden beter op elkaar aan te laten sluiten. Dat gebeurt nu al steeds beter.

Ik zou het allereerst fantastisch vinden als we, net zoals het Jongeren Perspectief Fonds, voor

alle hulpvragers werken vanuit de vraag aan welk perspectief zij willen werken, in plaats van ons alleen te richten op de financiële situatie. Ten tweede moeten we denk ik veel meer gaan

En vanwaar de noodzaak om de samenwerking tussen vrijwilligers en professionals te verbeteren?

differentiëren. De ene hulpvrager is bijvoorbeeld geholpen met drie maanden hulp, de ander

Door preventie en vroegsignalering bereiken we straks veel meer mensen. De inzet van

heeft wel driejaar hulpverlening nodig. Ik heb me lang geleden al verwonderd over waarom

vrijwilligers wordt daarmee nog belangrijken Tegelijkertijd zie ik in de praktijk dat daar nog

we iedereen standaard in een 3-jaars traject stoppen. Moet de situatie van de hulpvrager daar

vaak spanning zit. Vrijwilligers helpen vaak vanuit drive voor de mens maar kunnen nog wel

niet bepalend in zijn?

eens onbedoeld fouten maken, die grote gevolgen hebben voorde hulpvrager. Als je een betalingsregeling bijvoorbeeld niet goed aanpakt breng je iemand alleen maar verder in de

Jullie motto is: ‘meer mensen beter helpen'. Wat zijn wat jou betreft hierin de thema’s?

opzoeken om hulpvragers echtte helpen. Spannend voor hen, omdat het ook juridische

Er is nog zoveel te doen, maar goed, zo maar even een greep: preventie en nazorg worden

consequenties kan hebben als je iets fout doet. De onderlinge samenwerking zal dus cruciaal

sowieso nog belangrijken Er is nu al veel aandacht voor preventie met het nieuwe wettelijk

zijn om met elkaar mensen effectief te helpen.

problemen. Professionele hulpverleners, daarentegen, mogen soms wat meer het grijze gebied

kader en de inzet op vroegsignalering, maar nazorg is nog onontgonnen terrein. Verder denk ik ook aan meer aandacht voor cultureel-sensitief werken. Ik vermoed dat we nog heel weinig

Wat betekent dit voor de NVVK en haar leden?

mensen bereiken vanuit die hoek. En als laatste denk ik aan de verdere verbetering van de

Dat we organisaties moeten blijven helpen om te leren en om professionals te beschermen

samenwerking alle partijen in het sociaal domein. In het bijzonder tussen de hulpverleners in

wanneer ze buiten de lijntjes kleuren. Als je nooit valt met skiën dan zit je niet op de goede

het sociaal domein, de vrijwilligers en de bewindvoerders.

piste. We zullen dus van elkaar moeten tolereren dat we fouten maken en blijven leren en

verbeteren. De NWK zet zich elke dag in om dit proces te faciliteren voor al onze leden.

Betere samenwerking met bewindvoerders? Jazeker, bewindvoering is te lang buiten beeld gebleven terwijl bewindvoerders wel een heel waardevole rol spelen bij het oplossen van problematische schulden. Ik heb het dan met name

over schuldenbewinden. Ik vind zelf dat toestandbewinden in de langdurige zorg thuishoren,

81

F

_____________________

Bijlagen

>■ 83

_________

Inhoudsopgave bijlagen

84

Bijlage

Inhoud

A. Verder lezen

Literatuurlijst aanverwante onderzoeken

85

B. Methode Meetbaar onderzoek

Overzicht van het proces van data uitvraag tot en met data-analyse

87

C. Representativiteit

Verantwoording representativiteit onderzoekspopulatie

88

D. Vergelijkbaarheid

Verantwoording onderlinge vergelijkbaarheid populatie Tl, T2 en T3

90

E. Leefdomeinen

Definities van middel en zware problematiek per leefgebied

93

F. Methode MKBA

Opbouw en aannames maatschappelijke kosten-batenanalyse

94

G. Perspectief schuldeisers & hulpverleners

Uitleg methodiek perspectief schuldeisers en hulpverleners

98

Bijlage A I Verder lezen

Leeslijst aanverwante onderzoeken

• Aarts et al., 2011. Op weg naar effectieve Schuldhulp:

Kosten en baten van schuldhulpverlening. APE 81 Stimulansz

• In ‘t Veld, Westerbeek & Winters, 2016. Een onbemind

probleem: voorstudie maatschappelijke kosten-baten­

• Van Geel & De Wit, 2016. MKBA Sociaal Domein

Amsterdam. GGD Amsterdam

analyse schuldenproblematiek. Tilburg University

• Alexanderlmpactwetenschappers, 2021. Impactonderzoek

en Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse Sterk uit Armoede • Bouterse & Blekker, 2020. Op de goede weg: Kosten,

opbrengsten en verbetermogelijkheden van de Klantreis

• Van Geuns, Jungmann et al., 2011. Schuldhulpverlening • Larsen, Lubbe & Van Hulten, 2014. MKBA Sociale

Wijkteams in Dordrecht. LPBL • Movisie, 2020. Wat werkt bij de aanpak van armoede en

schulden

loont! Een onderzoek naar de kosten en baten van schuldhulpverlening. Hogeschool Utrecht & Regioplan • Van Geuns, Mak & Boonstoppel, 2021. Van Schulden Naar

Kansen: Weten Wat Werkt

Financiële Hulpverlening. Regioplan • Nibud, 2017. Personeel met schulden • Fransman & Bakker, 2020. Minder schade door schuld:

Beleidsvoorstellen om slimmer met problematische

• Van Ommeren, de Ruig 8. Coenen, 2014. Amsterdam: Vroeg Eropaf. Businesscase vroegsignalering en preventie

• Over et al., 2016. Maatschappelijke kosten-baten analyse

schulden om te gaan en zo miljarden te besparen.

van cognitieve gedragstherapie voor alcohol- en

De Argumentenfabriek

cannabisverslaving

van schulden. Panteia

• Van Ommeren, De Ruig & Coenen, 2014. Tilburg: Fix Up Your Life. Businesscase preventie en vroegsignalering van

• De Nooij, 2021. Maatschappelijke kosten-batenanalyse

Van Overleven Naar Leven • Deloitte en SchuldenlabNL, 2021. Nederlandse Schuld-

hulproute Impactmeting 2020

• Purpose en Schouders Eronder, 2019. Gemeenten zetten

schulden. Panteia

de Schouders Eronder • Rechtbank Zeeland - West-Brabant & Gemeente Tilburg,

2019. T-aanpak Schuldenbewind. Evaluatie pilot Rechtbank Zeeland - West-Brabant - gemeente Tilburg

• Effectencalculator, 2016. Maatschappelijke prijslijst • Van der Laan & Van Geuns, 2018. Meer nodig dan

• Gemeente Nijmegen, 2016. Maatschappelijke opbrengst van Schuldhulpverlening

schuldhulpverlening om uit de bijstand te komen. ESB

Sociale Zekerheid, 103(4760), 168-171

85

CV?

Ïv1'

«ƒ- '

■‘

4“

.7>'

'’i4 '<'4-

ï

. '•*4-«J?p'

.

■4'

4

■;■ -^^f.

I'

\

wL4&X k»

'W s

\

86

*

r-< ■Y^-,

S

V1; < k

ƒ« ' -<

Bijlage B I Methode Meetbaar onderzoek

Overzicht proces data uitvraag, collectie, check en analyse

Werven gemeenten en hulpverleners

Alle leden van de NVVK zijn uitgenodigd voor deelname aan het onderzoek. Met geïnteresseerde leden is kennisgemaakt en is de dataverzameling opgestart

Data uitvraag Voor de data uitvraag is een vragenlijst opgesteld op basis van eerdere onderzoeken in het domein, onderzoeken van Purpose, het model van positieve gezondheid en expertise van Roeland van Geuns. De vragenlijst is getoetst bij hulpverleners op compleetheid en op haalbaarheid

0

Data collectie Hulpverleners is gevraagd 'at random' hulpvragers te selecteren uit de verschillende groepen (T1/T2/T3), om selection bias te voorkomen. Bij saneringskrediet is er doorgaans geen contact meer met de hulpvrager vanwege het ontbreken van hercontrole. In het geval van hulpvragers in de T3-groep met saneringskrediet is hulpverleners daarom verzocht de hulpvrager kort telefonisch te benaderen om te vragen naar zijn/haar huidige situatie

Data cleaning Alle ontvangen data is uitvoering onderzocht en eventuele ontbrekende en/of verkeerd ingevulde data is gecorrigeerd (eventueel in overleg met de desbetreffende hulpverlener)

Data check (representativiteit en vergelijkbaarheid) De ontvangen data is vergeleken met die van alle hulpvragers bij financieel hulpverleners in 2020 (NVVK). Daarnaast is middels Chi-kwadraat getoetst of de groepen T1/T2/T3 onderling vergelijkbaar zijn.

0

Data analyse

Om de vooruitgang per leefgebied te toetsen is per leefgebied een vergelijking gemaakt tussen het percentage hulpvragers op Tl, T2 en T3 dat te maken had met middel tot zware problematiek. Verschillen zijn getoetst middels de Z-test voor proporties, waarbij een z-waarde van 0,05 is aangehouden voor het bepalen van significantie

87

Bijlage C I Representativiteit

Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland Geslacht

Leeftijdscategorie

NVVK 2020*

60%

40%

NVVK2020*

Onderzoek

58%

42%

Onderzoek

0%

20%

40%

60%

80%

100%

■ Man ■ Vrouw

7%

0%

■ <24

48%

■ 24t/m44jaar

75%

25%

NVVK 2020*

Onderzoek

77%

23%

Onderzoek

40%

■ Alleenstaand

*

Data uit NVVK jaarverslag 2020

88

60%

■ In relatie

60%

80%

■45t/m64jaar

100%

■65+

Kinderen

NWK 2020*

20%

^6%

39%

40%

20%

Gezinssamenstelling

0%

33%

45%

16%

80%

100%

30%

70%

47%

53%

0%

20%

■ Kinderen

40%

60%

■ Geen kinderen

80%

100%

Bijlage C I Representativiteit

Gemiddelde schuld €95.000

NVVK2020*

€ 38.508 €41.985

Onderzoek

€33.000 € 44.356

NVVK2020*

€102.182

€-

€20.000

€40.000

14,0

Onderzoek

€60.000 €80.000 €100.000

12,5

0

5

■ Aantal schuldeisers

Voornaamste inkomstenbron

Inkomenscategorie

NVVK 2020*

39%

54%

6%

NVVK 2020*

Onderzoek

37%

60%

1%

Onderzoek

■ Werk

20%

■ Uitkering

40%

60%

■ Studiefinanciering

80%

100%

■ Geen inkomen

15

10

■ Alleen ondernemers ■ Alleen particulieren «Gemiddelde schuld

0%

•

Gemiddeld aantal schuldeisers

70%

25%

87%

0%

20%

■ Minimumloon of lager

40%

9%

60%

«Modaal

80%

100%

■ Bovenmodaal

Data uit NWK jaarverslag 2020

89

Bijlage D I Vergelijkbaarheid

Achtergrondkenmerken - particuliere hulpvragers

Geslacht

Leeftijdscategorie

Tl

55%

45%

Tl

12%

T2

54%

46%

T3

9%

T3

50%

50%

T3

13%

0%

20%

40%

60%

100%

80%

n 39%

T2

|

T3

42%

■ 20%

40%

60%

■ Laag

■ Middelbaar

■ Hoog

23%

19%

60%

80%

■ 45-54

■ 55-64

40%

«25- 34 «35-44

7%

16%

' 8% 100% «65+

Kinderen

24%

Tl

79%

21%

Tl

45%

55%

5% 14%

T2

82%

18%

T2

48%

52%

21%

T3

77%

23%

T3

46%

53%

5%.

33%

19%

25%

20%

12% &

19%

23%

Burgerlijke staat

39%

40%

0%

90

32%

22%

■ 18-24

Opleidingsniveau T1

27%

0%

■ Man «Vrouw

18%

36%

6% 80%

■ Onbekend

100%

0%

50%

■ Alleenstaand

100%

■ In relatie

0%

50%

■ Geen

«Wel

100%

Bijlage D I Vergelijkbaarheid t

1 ■

Gemiddelde schuld Tl

€22.238

T2

€ 32.408

T3

€ 33.628

€0

€ 10.000

€ 20.000

€ 30.000

€ 40.000

■ Gemiddelde schuld

Gemiddeld aantal schuldeisers Tl

12,3

T2

11,9

T3

11,6

0

5

10

15

9

■ Aantal schuldeisers

91

Bijlage D I Vergelijkbaarheid

Problematiek bij start hulpverleningstraject - particulier

Huisvesting: Chi-kwadraat1 = 0,03 Tl

54

GGZ: Chi-kwadraat1 = 0,26

159

Tl

62 60

T2

72

156

T2

T3

64

115

T3

20%

0%

40%

60%

80%

100%

145

107

62 0%

20%

Verslaving: Chi-kwadraat1 = 0,06

40%

60%

20

191

Tl

19

193

T2

26

198

T2

17

209

T3

26

138

T3

20%

40%

60%

80%

100%

33

182

Tl

T2

32

196

T2

T3

24

154

T3

40%

60%

80%

20%

40%

60%

100%

100%

207

6

222 7

0%

174

20%

40%

1 Chi-kwadraat berekend op basis van Tl en T3, drempelwaarde 0,05. Bij huisvesting is er een significant verschil tussen Tl en T3. Bij verslaving is het verschil op de grens van de drempelwaarde

92

80%

Onafgewikkelde echtscheiding: Chi-kwadraat1 = 0,56

Tl

20%

152

25 0%

Niet-saneerbare schulden: Chi-kwadraat1 = 0,60

0%

100%

Justitie: Chi-kwadraat1 = 0,11

Tl

0%

80%

60%

80%

100%

Bijlage E I Leefdomeinen

Definities van uitgevraagde problematiek per leefgebied

tfi

ê

Leefgebied

Geen problematiek

Werk

Opleiding of werk (flex/vast contract, zzp'er/ondernemer)

Dagbesteding

Goed: tijd is nuttig / plezierig besteed en gezond ritme

Voldoende: voldoende activiteiten die plezierig / nuttig zijn en dag­ nacht heeft geen negatieve invloed

Onvoldoende: onvoldoende activiteiten en enige afwijking

Geen: onvoldoende activiteiten, geen goed

Geestelijke gezondheid

Geen beperking in functioneren

Geen medische hulp noodzakelijk, functioneren licht beperkt

Geestelijke aandoening, functioneren beperkt (bv. depressie)

Noodsituatie, gevaar voor zichzelf / anderen

Lichamelijke gezondheid

Goede gezondheid: geen beperking in functioneren

Medische hulp niet noodzakelijk, functioneren licht beperkt

Huisvesting

Zelfstandige woning (koop of huur), thuiswonend

Begeleid wonen

Gezinsstabiliteit

Stabiel: steun binnen huis-houden, communicatie goed

Sociaal netwerk

Sterk netwerk: veel steunende contacten en netwerk

Voldoende netwerk: voldoende contact en steun

Verslaving

Niet aanwezig

Verleden of onder controle, geen problemen gerelateerd aan gebruik

Criminaliteit

Geen crimineel gedrag

Risico: verleden in criminaliteit, strafblad

Lichte problematiek

Middel problematiek

Zware problematiek

Geen werk of opleiding

Kritieke situatie, medische hulp aanwezig / nodig

Bij familie / bekenden

Geen (dakloos), noodopvang (bv. Leger des Heils)

Redelijk stabiel: relationele problemen in huishouden,

Instabiel: geweld in huiselijke kring, verwaarlozing, mishandeling

Gering netwerk: weinig contacten en steun

Geen netwerk: sociaal isolement, geen contacten

Problematisch: ernstig gebruik, veroorzaakt problemen, hulp nodig Licht: incidenteel (eens per jaar) contact politie, zaken bij kantonrechter, boetes

Zwaar: regelmatig contact politie (maandelijks), zaken bij rechter, drugs, diefstal, moord

93

Bijlage F I Methodiek MKBA

Methode maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA)

MKBA

Baten

Voor het opstellen van de MKBA zijn de totale baten en kosten van schuldhulpverlening in Nederland in kaart gebracht

Om de totale baten van financiële hulpverlening te berekenen zijn per leefgebied de besparingen bepaald. Vervolgens is per besparing in kaart gebracht: 1. wat de verbetering is van de groep T3 ten opzichte van Til 2. wat de hoogte is van de besparing 3. wat de impact is van financiële hulpverlening. Een deel van de verbetering had mogelijk ook zonder financiële hulpverlening plaatsgevonden of is toe te schrijven aan andere flankerende hulpverlening. Daarom rekenen we slechts een deel van de verbetering toe aan financiële hulpverlening Dit is vervolgens vermenigvuldigd met het totaal aantal hulpvragers om de resultaten van dit onderzoek te extrapoleren naar de totale baten van financiële hulpverlening

% verbetering (TSt.o.v. Tl) Bron

Voorbeeld: Uitstroom uit de bijstand

X

Hoogte besparing

X

% impact Schuldhulpverlening

X

Totaal aantal geholpen hulpvragers

Resultaten uit dit onderzoek

Op basis van literatuur

10% minder hulpvragers in Bijstand op T3 t.o.v. Tl

Kosten bijstand €1.517 per maand x 21 maanden gemiddeld in de bijstand

X

60% - 80%

X

20.000

Kosten basis GGZ € 8.000

X

50% - 70%

X

20.000

Voorbeeld: 10% minder hulpvragers Minder beroep met beroep op basis GGZ op op basis GGZ T3 t.o.v. Tl

X

Inschatting op basis van literatuur en expert opinie

=

Totale besparing

=

40 - 53 mio

Jaarverslag NWK 2020

8-11 mio

Kosten Totale kosten van schuldhulpvering per inwoner zijn € 8,12 (Armoede en Schulden Benchmark Divosa (2020)), deze zijn vermenigvuldigd met het totale inwoneraantal van Nederland

1. Aangezien de startsituatie van de groepen op T3 en Tl significant verschillen op de leefgebieden Huisvesting en Verslaving is hier niet de volledige verbetering meegenomen, maar slechts 50%

94

Bijlage F I Methodiek MKBA

Overzicht bronnen voor berekenen besparingen (1/2)

Besparingsonderdeel

Variabele voor berekening

Hoogte

Bron

Voorkomen kosten dakloosheid

Kosten dakloosheid

€ 50.000

Michiel de Nooij, MKBA VONL (2021)

Besparen kosten noodopvang

Kosten noodopvang

€ 30.000

Michiel de Nooij, MKBA VONL (2021)

Voorkomen kosten huisuitzetting

Kosten huisuitzetting

€ 6.000

Maatschappelijke Prijslijst (2016)

Voorkomen kosten uithuisplaatsing kinderen bij huisuitzetting

Kosten opvang kinderen na huisuitzetting

€ 35.000

Michiel de Nooij, MKBA VONL (2021)

Voorkomen kosten afsluiting

Kosten afsluiting

€790

Maatschappelijke Prijslijst (2016)

^9

Voorkomen kosten inzet WMO

Gemiddelde kosten inzet WMO

€ 4.601

CBS (2020)

{g)

Voorkomen kosten inzet huisarts / POH

Gemiddelde kosten GGZ (licht) - inzet huisarts en POH

€ 1.000

Maatschappelijke Prijslijst (2016)

Voorkomen kosten inzet basis GGZ

Gemiddelde kosten deeltijdbehandeling 2e lijn GGZ (16 weken)

€ 8.000

Maatschappelijke Prijslijst (2016)

Voorkomen kosten inzet specialistische GGZ

Gemiddelde kosten GGZ-cliënt met ernstig psychiatrische aandoening (EPA)

€ 17.000

Maatschappelijke Prijslijst (2016)

Voorkomen kosten inzet jeugdzorg

Gemiddelde kosten inzet jeugdzorg

€ 7.500

Maatschappelijke Prijslijst (2016)

Voorkomen kosten inzet verslavingszorg

Gemiddelde kosten inzet verslavingszorg

€ 2.000

Over et al., 2016, MKBA van cognitieve gedrags­ therapie voor alcohol- en cannabisverslaving

Voorkomen kosten criminaliteit

Gemiddelde kosten lichte criminaliteit per persoon per jaar

€ 1.580

MKBA en impactonderzoek Sterk uit Armoede (2021)

Voorkomen kosten werknemer met schulden

Kosten per jaar voor werkgever als gevolg vanwege productiviteitsafname, toename ziekteverzuim en verwerken loonbeslag

€ 13.000

Nibud, personeel met schulden (2017)

"ft

fft

95

Bijlage F I Methodiek MKBA

Overzicht bronnen voor berekenen besparingen (2/2)

Besparingsonderdeel

Variabele voor berekening

Hoogte

Bron

Uitstroom uit bijstand

Kosten bijstand per jaar

€ 16.940*

Rijksoverheid.nl; Berenschot

Gemiddelde duur in bijstand (maanden)

41

CBS

Gemiddelde kosten WW per jaar

€15.136**

CBS; Rijksoverheid.nl

Gemiddelde duur in WW (maanden)

10,5

CBS

% instroom in WW

90%

Van Geuns et al. (2011) Schulphulpverlening loont!

% gebruik van re-integratietraject WW

12%

Van Geuns et al. (2011) Schulphulpverlening loont!

Kosten re-integratietraject WW

€ 4.700

Van Geuns et al. (2011) Schulphulpverlening loont!

% instroom in Bijstand

10%

Van Geuns et al. (2011) Schulphulpverlening loont!

% gebruik van re-integratietraject Bijstand

70%

Van Geuns et al. (2011) Schulphulpverlening loont!

Kosten re-integratietraject Bijstand

€ 3.000

Van Geuns et al. (2011) Schulphulpverlening loont!

Extra inkomsten voor schuldeisers

Gemiddelde percentage aflossing

6,4%

NWK jaarverslag 2019

Extra inkomstenbelasting

Minimum jaarinkomen

€ 20.218

Rijksoverheid.nl

% inkomstenbelasting laagste schijf

37,1%

Belasbngdienst.nl

Arbeidskorting tot inkomen € 21.044

€463 +28,771% x (arbeidsinkomen - € 10.108)

Belastingdienst.nl

Heffingskorting tot inkomen € 21.044

€2.837

Belastingdienst.nl

Uitstroom uit WW

=

96

Voorkomen uitval werk bij dreiging

• (Hoogte bijstand per jaar gehuwd 2021 = € 18.436 ‘ % gehuwd in onder2oek = 21%) + (Hoogte bijstand per jaar alleenstaande 2021 = € 12.905 * % alleenstaand in onderroek = 79%) + uitvoeringskosten per jaar = € 2.900 •* (Minimum inkomen per maand 2021 = € 1.685 * 75% vergoeding * iste 2maanden) + (Minimum inkomen per maand 2021 = € 1.685 * 70% vergoeding * volgende 10 maanden) + uitvoeringskosten per jaar = € 2.900

Bijlage F I Methodiek MKBA

Overzicht % impact SHV voor minimaal en maximaal scenario

Leefgebied

% impact SHV

Besparingsonderdelen

60% - 80%

Voorkomen kosten werknemer met schulden Uitstroom uit WW Uitstroom uit Bijstand Extra inkomstenbelasting (door toeleiding naar werk)

40% - 60%

Voorkomen uitval werk bij dreiging uitval (en instroom WW / Bijstand)

40% - 60%

Voorkomen kosten dakloosheid Besparen kosten noodopvang Voorkomen kosten huisuitzetting (bij dreiging) Voorkomen kosten afsluiting (bij dreiging) Voorkomen kosten uithuisplaatsing kinderen bij dreigende huisuitzetting

20% - 40%

Voorkomen kosten huisuitzetting bij potentiële dreiging (2-3 maanden achterstand) Voorkomen kosten afsluiting bij potentiële dreiging (2-3 maanden achterstand) Voorkomen kosten uithuisplaatsing kinderen bij potentiële dreigende huisuitzetting

Lichamelijke gezondheid

50% - 70%

Voorkomen kosten inzet WMO

Geestelijke gezondheid

50% - 70%

Voorkomen kosten inzet huisarts / POH Voorkomen kosten inzet basis GGZ

40% - 60%

Voorkomen kosten inzet specialistische GGZ

Werk

Huisvesting

<g)

1»

Gezinsstabiliteit

40% - 60%

Voorkomen kosten inzet jeugdzorg

é

Verslavingszorg

40% - 60%

Voorkomen kosten inzet verslavingszorg

Criminaliteit

40% - 60%

Voorkomen kosten criminaliteit

97