Nr. 12 PZH Groeiagenda-Versnellingsprogramma 2025

uitvoering van een Nederlands Partnerschapsplan.

verdienvermogen, economische weerbaarheid en

voor Concurrentievermogen vijf keer meer middelen

maatschappelijke opgaven samenkomen. Het advies

dan in het lopende MFK 2021-2027. Het budget voor

voor Concurrentievermogen (234 miljard euro), met

20

met het ministerie van Defensie richt zich op vijf

21

transport en militaire mobiliteit wordt aanzienlijk

Zuid-Holland biedt de hele keten van kraamkamer

verhoogd, evenals het budget voor cybersecurity en

van technologische innovaties, start en scale ups

dual-use infrastructuur.

tot grootschalige productie. De bijdrage van de TU Delft als grootste technische universiteit van

te creëren die Zuid-Holland wereldwijd op de kaart

De verduurzaming van de industrie speelt een cruciale

innovatiecampussen, 3 universiteiten, 2 Universitair

rol bij de realisatie van de Europese CO2reductiedoelen.

Medisch Centra en verschillende incubators en

Zuid-Holland zet volop in op de ontwikkeling

zetten. We hebben een goede basis met diverse

accelerators.

We zetten ons in voor het verlagen van

Nederland is hierbij cruciaal. Door deze clusters

gezondheidsverschillen tussen hoge en lage

gericht te versterken, vergroten we niet alleen onze

van transitie naar nieuwe energiedragers (zoals

inkomensgroepen, met het oog op een gezonde

zelfredzaamheid, maar ontstaan er ook hoogwaardige

waterstoftechnologie)en circulaire economie, met

Naast een tekort aan fysieke ruimte voor scale-ups

en productieve beroepsbevolking. Dit doen we

banen, exportkansen en kennisdoorbraken.

initiatieven die bijdragen aan een toekomstbestendige

om te groeien en gebrek aan gekwalificeerd talent,

onder andere door een gezonde leefomgeving

Strategische autonomie is niet alleen een

(maak)industrie. Schaarste aan (kritieke) grondstoffen

vormt met name de beschikbaarheid van kapitaal, de

te creëren, toegankelijke en betaalbare

veiligheidsvraagstuk, maar ook een kans voor

en toenemende leveringsonzekerheid maakt het

steeds grotere investeringen die nodig zijn, met langer

hoogwaardige gezondheidszorg en innovatie in

toekomstbestendige economische groei. Daarvoor

essentieel om grondstoffengebruik te verminderen,

wordende terugverdientijd en financieringsvormen

het LSH cluster te stimuleren. Medtech, e-health

moeten clusters blijven innoveren.

slimmer om te gaan met materialen, producten te

die passen bij de transities op vlak van verduurzaming,

en (industriële) biotech zijn daarbij onmisbaar voor

We zetten in op sleuteltechnologieën en niches

hergebruiken en waardeketens te sluiten. De regio

een knelpunt voor doorontwikkeling. Implementatie

geneesmiddelenontwikkeling, medische apparatuur

waarbinnen onze regio in Nederland en internationaal

vormt een cruciale logistieke schakel via de Rotterdamse

van de voorstellen uit het 3% R&D actieplan en de EU

en de eiwittransitie.

een onderscheidende positie kan innemen. Zowel het

haven en de nabijheid van Schiphol, wat belangrijk

Startup & Scale-up Strategie bieden daar kansen voor.

3% R&D-actieplan, het MFK 2028-2034 en defensie

is voor de economie én de strategische bevoorrading

bieden naar verwachting extra mogelijkheden om

van Europa. De transitie naar een circulaire economie

deze inzet te koppelen aan substantiële investeringen.

is geen luxe, maar noodzaak. Zuid-Holland heeft hier

3.2 Zuid-Hollandse clusters cruciaal voor strategische autonomie

De thema’s en sectoren die in de genoemde nationale

sterke uitgangsposities: van circulaire maakindustrie tot

3.5 Bundelen van middelen in een meerjarige financieringsaanpak

De analyse van nationale en Europese kaders bevestigt

en Europese kaders aan de orde komen sluiten

Bij de te maken keuzes vormt het RV-NTS, een

goed aan op de kracht van Zuid-Holland. Europa wil

van de kaders. Door de NTS te verbinden aan

minder afhankelijk zijn van andere werelddelen voor

kansrijke groeimarkten zijn kansrijke waardeketens

Transities op het gebied van energie, grondstoffen,

investeringsvoorstellen (proposities) actief te koppelen

essentiële producten en technologieën. Zuid-Holland

geïdentificeerd. Binnen de genoemde clusters zijn een

klimaat en industrie worden in toenemende mate

aan (inter)nationale beleidsdoelen, kan de regio

kan daaraan een directe bijdrage leveren met sterke

aantal specifieke waardeketens waar Zuid-Holland

beïnvloed of zelfs bepaald door Europese wet- en

gericht cofinanciering aantrekken voor haar ambities.

economische clusters die van strategisch belang zijn:

(potentieel) een unieke positie heeft. Dit betreft onder

regelgeving, financiering en strategische kaders zoals

andere de volgende waardeketens met product- en

de Clean Industrial Deal, Net-Zero Industry Act,

Het ontbreekt niet aan initiatief in de regio. Dat uit

diensttoepassingen in diverse sectoren: eiwittransitie;

Critical Raw Materials Act en de aankomende Critical

zich in een breed scala aan thematische, sectorale

Rotterdamse haven: als poort naar Europa een essentiële schakel.  Chemie en energie: bouwstenen voor

innovatieve logistiek en afvalverwerking.

de strategische aansluiting van de Groeiagenda bij (inter)nationale prioriteiten. Door regionale

precisiefermentatie en cellulaire agricultuur;

Chemicals Act. Ook de voorstellen voor het MFK

en regionale (actie)programma’s. Die vormen een

alledaagse producten en materialen voor

groene chemie; regeneratieve geneeskunde; AI in

2028-2034 ademen hogere prioriteit uit: het budget

belangrijke uitvalbasis voor de vorming van triple helix

de klimaattransitie; o.a. Zuid-Holland als

de zorg; medtech; quantumcommunicatie en –

voor energie-infrastructuur wordt vervijfvoudigd om

consortia die werken aan investeringsproposities. Met

Europese waterstof-hub en hub voor kritieke

netwerken; halfgeleider productieketens; autonome

energieonafhankelijkheid te versterken en duurzame

een gecoördineerde regionale aanpak is veel winst te

grondstoffen.

productiesystemen. Ook op de ketens AI & robotica in

transitie te versnellen.

behalen. Dat heeft de gezamenlijke inzet gericht op

Maritieme sector: van duurzame scheepsbouw tot offshore-technologie en havensystemen. Tuinbouw: cruciaal voor exportpositie,

de tuinbouw en cybersecure-by-design liggen kansen in onze regio.

3.4 Startups door laten groeien naar scaleups en tech-kampioenen

het NGF de afgelopen jaren bewezen. We zetten in op behoud en versterking van het

Zuid-Holland kent de hoogste concentratie aan

regionale innovatie-ecosysteem zodat dit gesteld

Gezondheidscluster Zuid-Holland: Verlagen

ecologische voetafdruk van de sterke clusters en het

deeptech en impact startups van Nederland. Een

staat om de noodzakelijke vernieuwing de komende

van gezondheidsverschillen met het oog op

beslag dat deze doen op schaarse productiefactoren

concreet plan is uitgewerkt ter versterking van

jaren goed te faciliteren. Dit omvat ook bijbehorende

een gezonde en productieve beroepsbevolking.

zoals ruimte, arbeid en kritieke grondstoffen, nu en

regionale samenwerking binnen het startup en scale-

financieringsinstrumenten, zoals subsidies in de

Medtech, e-health en (industriële) biotech zijn

in de toekomst. We willen zoveel mogelijk inzetten

up klimaat. De samenwerking moet leiden tot minder

vroege TRL-fases, vroege fase financiering via UNIIQ

hierbij onmisbare middelen. 

op het vervangen van “laagwaardig werk”, waarvoor

versnippering van kennis en inzet en schaalvoordelen

en initiële investeringen door de ROM’s. Er is extra

arbeidsmigratie in de lagere salarisniveaus plaatsvindt,

door activiteiten te bundelen. Daarnaast is het van

behoefte aan kapitaal voor verduurzaming en voor

door “hoogwaardig werk”, werk met een hoge

belang om, door meer samen te werken, sneller te

opschaling. Het gaat daarbij om hoge bedragen.

(technologische) innovatie en voedselzekerheid.

Maakindustrie: hightech manufacturing en halfgeleiders zijn een hoeksteen voor veel clusters. Aerospace: veilige communicatie, (laser)

Hierbij moet rekening gehouden worden met de

arbeidsproductiviteit. Ook sociale aspecten, zoals het

kunnen schakelen wanneer startups en scale-ups

Dit kan de vorm krijgen via een complementair

satellietnetwerken en duurzame luchtvaart,

onbenut potentieel op de arbeidsmarkt en de inzet

willen uitbreiden in de regio.

opererende nationale investeringsbank, of verdere

waaronder duurzame luchtvaartbrandstoffen

van arbeidsmigranten moeten worden meegewogen.

en nieuwe materialen (composieten).

We zullen in de toekomst afhankelijk blijven van

Het streven is om het aantal kwalitatief sterke startups

beschikt om investeringen en deelnemingen op

Digitaal: softwareontwikkeling, cloud

uitbouw van InvestNL, die over de massa en capaciteit

arbeidsmigratie, maar moeten wel kritisch blijven op

in Zuid-Holland te vergroten. Daarnaast is er een

grotere schaal mogelijk te maken. Door verder te

technologie, data-analyse, AI, quantum en

waarde voor de regionale economie. Op die manier

ambitie om 25% van de startups door te laten groeien

bouwen op goedwerkende structuren zonder daarbij

cybersecurity zijn zelfstandige groeisectoren en

kunnen het versterken van de concurrentiekracht en

naar scale-ups, een cruciale stap richting duurzame

(langdurige) discussies die gepaard gaan met de

dragen direct bij aan de digitale weerbaarheid

brede welvaart hand in hand gaan.

ontwikkeling. Dat percentage ligt nu op zo’n 19%. De

inrichting van nieuwe organisaties te verliezen,

regio heeft als doel om 10 internationale marktleiders

kunnen we direct “meters maken”.

en strategische autonomie.

22

3.3 Grip op grondstoffen en verduurzaming van de industrie

23

Bij realisatie van de Groeiagenda ambities is behoefte aan departement en gebied overstijgende meerjarige financiering. Het NGF en de Regiodeals boden daarvoor belangrijke instrumenten. In het ruimtelijk arrangement van het Rijk en ZuidHolland (onderwerp 6) is afgesproken ontwikkeling van lange termijn regionale investeringsagenda’s op het gebied van onder andere onderwijs, bereikbaarheid, economie en zorg, in het verlengde van de NOVEX-gebieden, het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) en de Zuid-Hollandse regiodealgebieden, aan elkaar te verbinden. De opzet is bestaande en eventueel nieuwe middelen vanuit verschillende departementen gebundeld in te zetten, waarmee de impact en de samenhang groter is dan vanuit de afzonderlijke geldstromen. Project Beethoven is een goed voorbeeld van samenwerking tussen Rijk en regio, die voldoet aan de gevraagde meerjarige en departement overstijgende aanpak. Wij pleiten voor meer van deze nationale versterkingsplannen voor andere sleuteltechnologieën.

24

25

We moeten niet vergeten dat de projecten die

in de afgelopen 5 jaar. Het laatste kabinet dat de

daarmee kunnen worden gerealiseerd nog volop in

volle vier jaar volmaakte was Kabinet-Rutte II (2012-

uitvoering zijn. Een groot deel van de middelen moet

2017) en daarvoor moeten we zelfs terugkijken

nog worden besteed. Tegelijkertijd is de continue

tot 1998. Het is dus meer uitzondering dan regel

stroom van kwalitatief sterke initiatieven stil komen

om een regeerperiode vol te maken. Dit heeft veel

te vallen door bijvoorbeeld het niet doorgaan van

invloed op beleid waar bedrijven, overheden en

de vierde tranche van het NGF. Tal van initiatieven

kennisinstellingen afhankelijk van zijn.

wachten op alternatieve financieringsstromen om tot uitvoer te komen.

4. Actielijnen om weer versnelling te brengen Hoofdstuk 1 schetste het waarom van het Versnellingsprogramma. De eerste jaren na de lancering van de Groeiagenda in 2021 zijn tal van strategische allianties gesmeed die projecten met nationale en zelfs Europese uitstraling hebben gerealiseerd. Sindsdien zijn de omstandigheden veranderd.

Door tal van knelpunten stellen bedrijven

overheid een duidelijke en consistente koers vaart. Dit Het motto van het Versnellingsprogramma is duidelijk.

betekent dat beleidsmaatregelen niet abrupt moeten

Focus op realisatie, randvoorwaarden en resultaat. Dit

veranderen en dat lange termijn investeringen worden

geven we handen en voeten met drie actielijnen – of

gestimuleerd. Door zekerheid te bieden, kunnen

met een ander woord: acceleratielijnen - die we in dit

bedrijven vol vertrouwen investeren in innovatie, talent

hoofdstuk beschrijven.

en duurzaamheid – en daarmee in Nederland. Om

4.2 Actielijn 1: Gezamenlijk nationaal en Europees beleid de juiste kant op sturen Op korte termijn is het belangrijk dat we werken aan

dit te bewerkstelligen is het van belang Zuid-Holland gezamenlijk, zichtbaarder en sterker te positioneren tegenover belangrijke stakeholders in de politieke arena. Dit doen wij door: a. Coalitievorming per thema Het is belangrijk om een beperkt aantal

het op orde brengen van de randvoorwaarden voor

specifieke onderwerpen te selecteren om onze

(versnelde) realisatie. Waar mogelijk lossen we de

belangenbehartiging op te richten. Hierbij

knelpunten op eigen kracht op, zoals geschetst in

maken we samen zichtbaar wat we kunnen

hoofdstuk 2. We hebben daar echter ook gesteld dat

bijdragen en wat daarvoor nodig is. Dit zorgt

we in sterke mate afhankelijk zijn van doorbraken

voor focus en maximale impact. Daarnaast

op nationaal niveau. De aankomende verkiezingen

moet er eigenaarschap van de partners worden

om de gewenste resultaten te boeken. Bedrijven

en vorming van een nieuw kabinet bieden kansen

investeringen uit of realiseren ze buiten Nederland.

bepaald: wordt de lobby uitgevoerd vanuit

hebben concrete plannen op de plank liggen, maar

om met vereende kracht concrete voorstellen in te

Provincie Zuid-Holland/EBZ met ondersteuning

investeringsbeslissingen om die te realiseren worden

brengen.

de Groeiagenda langzaam achter de horizon.

van leden of dragen individuele partners of

niet genomen vanwege onduidelijk (lange termijn)

Daardoor raakt de realisatie van de ambities van Hoofdstuk 2 en 3 schetsen het wat van het

Versnellingsprogramma. We kunnen als regio zelf

aan de slag met het oplossen van knelpunten. Voor

beleid of structurele knelpunten.

gelegenheidscoalities zelf de verantwoordelijkheid? Ook Europa biedt volop kansen zoals we in hoofdstuk

We monitoren actief op prioritaire dossiers en delen

3 hebben belicht. Tal van organisaties uit de regio en

deze informatie gericht binnen het netwerk. Verder

Op het gebied van woningbouw stellen provincies

hun bestuurders hebben al een sterke positie in de

een fors deel blijven we daarbij echter afhankelijk

is het ontwikkelen van een storyline en centrale

en steden voor om voorlopig geen nieuwe lijstjes

Europese arena. Die kracht kunnen we benutten bij

communicatieboodschappen per thema cruciaal.

en afspraken te maken, maar te focussen op het

de vormgeving van bijvoorbeeld de EU-begroting.

aan thematische, sectorale en regionale (actie)

Deze moeten voortbouwen op het bredere verhaal

realiseren van de bestaande afspraken uit onder

Een sterk gezamenlijk regionaal verhaal dat door alle

van de Groeiagenda en belangrijke transities.

andere de Woondeals en de Woontop. Deze afspraken

partners wordt uitgedragen helpt daarbij.

inspelen op de nieuwe kansen die het Rijk en de

staan. In Zuid-Holland zijn genoeg locaties die maar

de krachten opnieuw moeten bundelen. In dit

op. Op het gebied van mobiliteit worden projecten

Voor veel van de knelpunten hebben we het Rijk nodig

lijnen over de vraag hoe we weer versnelling kunnen

kennisinstellingen, bedrijven en overheden. Door

kader van het MIRT voorlopig niet gerealiseerd,

als partner om tot structurele oplossingen te komen.

een strakke agenda en planning houden we de

vanwege bezuinigingen, oplopende kosten en de

Uit de gesprekken met de partners blijkt dat de sleutel

samenwerking doelgericht: maandelijks met

stikstofproblematiek. En binnen het nationaal en

tot succes vaak buiten onze eigen invloedkring ligt.

kennisinstellingen en overheden, elk kwartaal met

provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur

Hierbij zijn korte lijnen met de politiek en ministeries

bedrijven. Stakeholders ontmoeten elkaar tijdens

Energie en Klimaat (MIEK) zijn tal van energie-

van groot belang. Veel Zuid-Hollandse overheden,

geplande netwerkbijeenkomsten, zoals het diner

Een terugkomende rode draad in de verschillende

infrastructuur projecten uit Zuid-Holland opgenomen

bedrijven en kennisinstellingen weten hun weg goed

in het najaar, de EBZ Voorjaarsbijeenkomst en

gesprekken die we hebben gevoerd en de

die wachten op (versnelde) realisatie.

te vinden in Den Haag.

de Zuid-Holland Borrel. Daarnaast organiseren

op orde brengen van de randvoorwaarden en dat

We hebben terecht de toekenning van forse bedragen

Het huidige nationale politieke klimaat is op dit

waarbij Kamerleden, bewindspersonen en

er een focus moet komen op realisatie. Dat is nodig

uit onder andere het NGF en de Regiodeals gevierd.

moment onvoorspelbaar met drie verkiezingen

ambtenaren direct in contact komen met regionale

van het Rijk en de EU. Vanuit een breed scala

programma’s wordt gewerkt aan voorstellen, die EU bieden. Om daarbij succesvol te zijn zullen we hoofdstuk schetsen we een aantal strategische brengen.

4.1 Focus op realisatie, randvoorwaarden, resultaat!

een klein zetje nodig hebben. Leg daar de focus waar eerder afspraken over zijn gemaakt in het

Versterk de gezamenlijke belangenbehartiging in Den Haag

documenten die we hebben geanalyseerd was het

26

Bedrijven moeten erop kunnen vertrouwen dat de

b. Terugkerende evenementen organiseren Effectieve belangenbehartiging vraagt om structuur, zichtbaarheid en verbinding. Binnen Zuid-Holland zetten we in op regelmatige afstemming tussen

we werkbezoeken in een triple helix-setting,

27

Gezamenlijk ontwikkelen van

en te verankeren. Door het netwerk structureel te

Public Affairs teams voor zichtbaarheid en

ondersteunen en te faciliteren, wordt gezamenlijke

herkenbaarheid via informatiefiches, brieven

communicatie niet alleen mogelijk, maar ook

binnen de EBZ

en position papers die hun weg vinden naar

duurzaam en impactvol.

Zuid-Holland kan met haarkantoor in het Huis

ambities te komen is het gezamenlijk ontwikkelen van

van de Nederlandse Provincies in Brussel als

proposities en zorgen dat deze steun krijgen vanuit

Versterk de samenwerking in Brussel

platform dienen voor de samenwerking. De eerste

nationale en Europese programma’s. Daar is vanaf de

Brussel is allang geen verre politieke arena meer, maar

stap is al gezet met de belangenbehartigers

start van de Groeiagenda stevig op ingezet. Het gaat

Zuid-Holland speelt actief in op incidenten die

een beslissingscentrum dat direct impact heeft op

van de (leden van de) EBZ met een succesvolle

er om kansrijke initiatieven aan te laten sluiten op

politieke of maatschappelijke aandacht trekken.

de economische toekomst van Zuid-Holland. Juist nu

netwerkbijeenkomst onder leiding van

de criteria van relevante programma’s en te zorgen

Wanneer een onderwerp in de spotlight staat,

Europa inzet op strategische autonomie, duurzame

Europarlementariër Jeannette Baljeu (12 juni

dat kwalitatief hoogwaardige aanvragen op tijd

ontwikkelen we direct gerichte lobbymiddelen om

industriepolitiek en regionale innovatiekracht, is het

2025). Wij zetten in op het verder versterken van

gereed zijn. Op basis van overzicht kunnen de meest

de regio zichtbaar en relevant te maken. Daarnaast

van cruciaal belang dat Zuid-Holland zich sterker,

dit netwerk van publieke en private partijen dat

impactvolle initiatieven proactief worden ondersteund

benutten we momentum: we signaleren kansen in

zichtbaarder en georganiseerder positioneert in

gezamenlijk optrekt in Europese agendering

met kennis en (proces)middelen om kansrijkheid van

de politieke arena en spelen in op maatschappelijke

Brussel. Dan kunnen we:

en belangenbehartiging. Ook dit kan door

toekenning te vergroten. Belangrijke focus lag op het

sentimenten. Zo zorgen we dat Zuid-Holland op

a. Invloed uitoefenen op beleid dat onze

coalitievorming per thema, evenementen en ad-hoc

NGF, de Regiodeals en zorgen dat Zuid-Hollandse

lobbyactiviteiten.

projecten opgenomen werden binnen het MIRT en

inwerkdossiers van verkozen en herkozen politici in alle bestuurslagen. c. Ad-hoc lobbyactiviteiten

het juiste moment aan tafel zit en invloed uitoefent waar het ertoe doet. Gezamenlijk extern communiceren als regio is van groot belang

Binnen onze regio is het van groot belang dat betrokken partijen hun communicatiekracht bundelen. Wanneer overheden, bedrijven en, kennisinstellingen ieder afzonderlijk communiceren over dezelfde thema’s, ontstaat versnippering. Dit

economie raakt

Europese regelgeving bepaalt in toenemende mate

a. Faciliteren van de samenwerking van alle partners

b. Zorgen voor een geïntegreerd Europees verhaal

investeringsvoorstellen

Een belangrijke manier om tot realisatie van de

MIEK.

de speelruimte voor regionale bedrijven en clusters.

voor de regio

Zonder georganiseerde input vanuit Zuid-Holland

Dit verhaal zal de strategische Zuid-Hollandse

Door tijdig en gericht te investeren in de uitwerking

worden de belangen van onze sterke clusters

speerpunten verbinden met Europese

van voorstellen, zorgen we ervoor dat deze

onvoldoende gehoord of weerspiegeld in Europees

doelstellingen. Borg dit door in programma’s die

initiatieven optimaal voorbereid zijn wanneer

beleid.

aan de ambities van de Groeiagenda werken een

passende financieringskansen zich aandienen. We

Europese component toe te voegen.

houden bij wanneer vanuit kansrijke programma’s

b. Beter toegang tot Europese fondsen en programma’s

De EU stelt geld beschikbaar via programma’s

voorstellen ingediend kunnen worden. Dit biedt ons De transities van morgen worden vandaag in

de mogelijkheid om proactief met onze partners te

leidt tot een minder herkenbaar verhaal, verminderde

zoals Horizon Europe, Innovation Fund, Connecting

Brussel vormgegeven. Alleen door beter en slimmer

werken aan de concretisering van voorstellen, zodat

zichtbaarheid en een lagere effectiviteit richting

Europe Facility en regionale innovatie-instrumenten

samen te werken in Brussel kunnen we de Zuid-

we klaar zijn om snel en effectief in te dienen zodra er

beleidsmakers, financiers en samenwerkingspartners.

(en vanaf 2028 via de nieuwe programma’s).

Hollandse belangen in Europa veiligstellen én kansen

kansrijke financieringsbronnen beschikbaar komen.

Een gezamenlijke communicatiestrategie biedt

Door strategisch samen te werken en collectief

verzilveren. Voor een regio die voorop wil lopen in

Waar nodig zetten we samen de schouders eronder

daarentegen duidelijke voordelen:

te agenderen, vergroot Zuid-Holland de kans op

duurzaamheid, industrie en technologie is een actieve

om projecten te realiseren die een relevante bijdrage

• Versterking van het gezamenlijke verhaal: Door

toekenning van middelen voor publieke en private

en gecoördineerde Europese strategie geen luxe, maar

leveren aan onze ambities.

partners.

noodzaak.

één lijn te trekken in taal, toon en timing ontstaat een krachtig en consistent narratief dat de gezamenlijke ambities onderstreept. • Grotere zichtbaarheid en herkenbaarheid: Een

c. Regionale belangen verbinden aan Europese prioriteiten

Zuid-Holland scoort sterk op thema’s waar de

gedeeld verhaal maakt het makkelijker om op te

EU momenteel zwaar op inzet, zoals waterstof,

vallen bij landelijke en Europese stakeholders.

circulaire economie, digitalisering, groene industrie,

• Efficiëntie en schaalvoordeel: Door middelen

ruimtevaart, defensie. Actief koppelen van regionale

en capaciteit te bundelen kunnen campagnes professioneler en doelgerichter worden opgezet. • Verbinding en samenwerking: Gezamenlijke communicatie stimuleert onderlinge afstemming en versterkt het gevoel van gedeeld eigenaarschap.

agenda’s aan Europese prioriteiten, biedt kansen voor samenwerking, profilering en investeringen. d. Leren van andere regio’s en versterken van allianties

Veel andere Europese regio’s, zoals NoordrijnWestfalen, Vlaanderen en Baden-Württemberg,

Om dit te realiseren is het opbouwen van een netwerk

hebben vergelijkbare opgaven. Door als regio

van communicatieadviseurs essentieel. Dit netwerk

beter samen te werken, kan Zuid-Holland zich

fungeert als platform voor afstemming, kennisdeling

beter organiseren, leren van goede voorbeelden en

en coördinatie. Het stelt communicatieprofessionals

sterkere allianties vormen in Europese netwerken.

in staat om snel te schakelen, gezamenlijke uitingen

28

Dit kan vorm krijgen door:

innovatiekracht. Tot slot zorgen we vanuit onze

4.3 Actielijn 2: Ontwikkelen en realiseren van inves­terings­ voorstellen met impact

Korte termijn: benutten middelen binnen lopende projecten en regelingen

Binnen tal van NGF-projecten zijn de beschikbaar gestelde middelen nog niet volledig besteed. Hier liggen nog kansen om te zorgen dat zoveel mogelijk

Zuid-Holland is sterk in het ontwikkelen van

van die middelen in Zuid-Holland landen. Ook

strategische triple helix allianties en projecten met

diverse nationale subsidieprogramma’s bieden

landelijke en zelfs Europese uitstraling en impact.

nog steeds kansen. Daar wordt vanuit verschillende

Tal van nieuwe programma’s bieden kansen op

programma’s in Zuid-Holland op ingezet. Hier willen

financiering. De kaders daarvan staan nog niet vast.

we graag een overzicht van en meer regie op voeren.

Als we wachten tot die duidelijk te zijn, zijn we te laat.

Ook Europa biedt nog kansen binnen het MFK 2021-

We moeten nu al werken aan een set van initiatieven

2027. Programma’s als Kansen voor West en het

die de meeste impact hebben op de ambities van de

Just Transition Fund zullen in 2025 alle beschikbare

Groeiagenda en die finetunen zodra de kaders helder

budgetten hebben opengesteld. Voor de relevante

worden. Net als bij het NGF zorgen we zo voor een

Interreg programma’s verwachten we alleen nog

continue stroom van initiatieven die klaar staan als “de

zeer kleinschalige openstellingen. Toch zijn er tot en

loketten openen”.

met 2027 nog wel mogelijkheden om activiteiten

te ontwikkelen en het regionale verhaal consistent

Europees te financieren. Het gaat met name om de

uit te dragen. Het Versnellingsprogramma biedt een

thematische fondsen die Europees worden beheerd.

uitgelezen kans om samenwerking te organiseren

De provincie Zuid-Holland organiseerde eind 2025

29

een event dat in het teken zal staan van de Europese

wel om versterkte regionale afstemming op

financieringsmogelijkheden.

investeringsprojecten, via de EBZ en InnovationQuarter

Ontwikkel een gezamenlijke investeringsagenda met kansrijke initiatieven

in samenwerking met de regionale clusterorganisaties en actief ondersteund door de provincie. Door het gezamenlijk aanjagen van aanvraagtrajecten

periode, met een tussenevaluatie elke 2,5 jaar. Er

zoals richting de NGF-organisatie heeft positief effect

wordt dan gekeken of de partijen die nodig zijn voor

gehad en dubbel werk voorkomen. Goede aansluiting

de gezamenlijke actie betrokken zijn in of door de

op het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving, het BO

taskforce, wat de status is van de doelen waarvoor

MIRT en andere tafels waar besluitvorming vanuit het

de taskforce aan de lat staat en in hoeverre een

Rijk plaatsvindt, is belangrijk. Vanuit de Groeiagenda

herijking van de opdracht nodig is. Team EBZ zorgt,

kunnen we zorgen dat het economisch perspectief en

met hulp van de partners, voor ondersteuning van de

de inzichten vanuit het regionale bedrijfsleven worden

taskforces, stakeholdermanagement en vraagstukken

ingebracht.

In hoofdstuk 3 hebben we laten zien dat de

voor nationale en Europese fondsen en krachten

verwachting is dat zowel vanuit het Rijk (3% R&D

te bundelen in het schrijven en positioneren van

actieplan, defensie) en Europa (MFK 2028-2034)

voorstellen wordt de kwaliteit van aanvragen verhoogd

substantiële nieuwe financieringskansen ontstaan.

en worden de kansen op toekenning vergroot. Dit

Net als met het NGF in 2020 is nu het moment om te

versterkt niet alleen de financiële slagkracht van de

komen tot de uitwerking van een set aan prioritaire

regio, maar stimuleert ook de samenwerking tussen

initiatieven. Deze willen we evalueren op een aantal

partijen. Door projecten beter op elkaar af te stemmen

(kwalitatieve) criteria die we ook hanteerden voor de

ontstaat meer samenhang in de aanpak én een

proposities uit de initiële Groeiagenda:

sterkere onderbouwing richting nationale en Europese

• Een aantoonbare en liefst kwantitatief meetbare

partners.

4.4 Actielijn 3: Organisatie van de samenwerking optimaliseren

resulteert in een uitvoeringsagenda of programma zal

bijdrage aan de ambities van de Groeiagenda • Geen negatief of liefst positief effect op schaarse randvoorwaarden (arbeid, ruimte, e.d.) • Minimaal van regionaal belang zijn; bijdragen aan nationale en Europese doelen • Deelname van (een consortium van) meerdere

op strategisch niveau. Met partners worden concrete afspraken gemaakt over hun bijdrage,

Programma’s zoals de Human Capital Agenda en

zodat voldoende steun en inzet van de partners

de recente gestarte samenwerking rondom startups

aan de taskforces is geborgd. Er wordt een goede

en scale-ups zijn een goede manier om de inzet en

verbinding gelegd met de andere gremia binnen en

instrumenten van de verschillende EBZ-partners te

buiten het Versnellingsprogramma, waar relevante

verbinden en de aansluiting met het bedrijfsleven

informatievergaring, afstemming en besluitvorming

te borgen. Het is belangrijk dat alle partners daarbij

plaatsvindt. Wanneer de opdracht van de Taskforce

evenwichtig bijdragen.

de organisatie daarvan, zowel bestuurlijk als ambtelijk, opnieuw ingericht worden, waarbij de continuïteit van de inzet van relevante partners wordt geborgd.

Het Versnellingsprogramma wordt onderschreven

Papier is geduldig. De ervaring van de afgelopen jaren hebben geleerd dat het succes vooral ook ligt in het delen van informatie, elkaar wat gunnen en breder

door meer dan 90 partners. Hiermee worden

We nodigen triple helix partners uit om mee te doen

kijken dan het eigen belang. Uiteindelijk draait het om

individuele afspraken gemaakt over wat zij concreet

met investeringsvoorstellen. We hebben echter ook

gedeeld eigenaarschap. Door afspraken te maken wie

waarde van minimaal tientallen miljoenen euro’s

(in-kind en/of in-cash) bijdragen aan de uitvoering van

geconstateerd dat versnippering van inzet en energie

waar namens het collectief op loopt, zorgen we ervoor

• Zicht op kansrijke financieringsbronnen en steun

de Groeiagenda en het Versnellingsprogramma. Het

op de loer ligt en door betere coördinatie dubbel werk

dat de individuele inzet effectiever wordt gebruikt.

Algemeen Bestuur van de EBZ is bestuurlijk eigenaar

voorkomen kan worden. De lijnen naar de “beslissers”

Dan zorgen we dat alle tijd en energie die beschikbaar

van de Groeiagenda en het Versnellingsprogramma.

belopen we nu vaak nog los van elkaar, terwijl een

is bestuurlijke slagkracht wordt.

actief participerende triple helix partijen • Een initiatief of programma van projecten ter

van de beslissers binnen die fondsen • Een risicoanalyse van knelpunten en mate waarin

gezamenlijke inzet effectiever is. De behoefte aan

die op te lossen zijn

Monitoren voortgang: zorg voor eenduidige cijfers

Hier vindt jaarlijks verantwoording en eventuele

gezamenlijke profilering en prioritering wordt breed

Als basis voor de inventarisatie van kansrijke

bijsturing plaats. Het team EBZ en het team

gedeeld, maar is nog onvoldoende georganiseerd.

proposities dienen de verschillende sectorale,

Groeiagenda van de provincie staan gezamenlijk aan

Niet altijd is duidelijk wie waaraan werkt en waarop

voortgang bij de realisatie van de Groeiagenda

thematische en gebiedsgerichte programma’s die

de lat voor coördinatie van de uitvoering, waarbij

loopt. Door het bieden van overzicht en inzicht en het

ambities kwantitatief in beeld te brengen. De

veelal zelf ook werken aan (de uitwerking van) een

het DB EBZ een vinger aan de pols houdt. Coalities,

verbinden en aanjagen van initiatieven valt nog de

ambities willen we (blijven) formuleren op het niveau

investeringsprogramma. We hebben hierbij oog

waaronder de EBZ-taskforces, maar eventueel

nodige winst te halen.

van nationale normen, zoals de 3% R&D norm of

voor de koplopers in de verschillende transities die

ook nieuwe coalities, worden gevraagd aan de

belangrijk zijn voor de gewenste vernieuwing van de

binnen het Versnellingsprogramma vastgestelde

economie, voorbeelden hiervan zijn het Innovatie

prioriteiten bij te dragen. Er is een regionaal overleg

District Delft, de Smart Delta Drechtsteden en Key Region Leiden. Zij moeten in de positie komen om

Tegengaan versnippering en triple helix focus

Het is op dit moment niet goed mogelijk om de

de nationale CO2-reductiedoelen vertaald naar de bijdrage die we daaraan als Zuid-Holland kunnen

We willen overlegtafels en triple helix initiatieven

leveren. Daarbij geldt als uitgangspunt dat we als

Groeiagenda & Versnellingsprogramma, waar partijen

slim aan elkaar verbinden. Sommige onderwerpen

regio meer dan onze ‘fair share’ willen bijdragen aan

die een stevige in-kind bijdrage aan willen leveren,

worden op verschillende tafels besproken. Het is

de nationale normen. Concrete meetbare bijdragen

hun krachten te bundelen en samen proposities van

onderdeel van kunnen zijn. Daaronder bevinden

belangrijk de rol van die tafels nog eens tegen het

worden veelal op het niveau van regionale, sectorale

voldoende schaal te ontwikkelen. Deze voorstellen

zich de werkgroepen Public Affairs, Communicatie,

licht te houden en in elk geval te zorgen voor goede

of gebiedsgerichte programma’s geformuleerd.

moeten aansluiten op de eerdergenoemde criteria

Proposities, Monitoring (inclusief analyse) en

onderlinge afstemming. Vanuit de Groeiagenda ligt

Een voorbeeld daarvan is de bijdrage van Zuid-

en een inhoudelijke scope hebben, zodat deze

Bijeenkomsten. Met partners maken we ook afspraken

de focus uiteraard op triple helix samenwerking en

Holland aan de nationale woningbouwopgave.

ofwel oplossingen bieden voor knelpunten in het

over hun bijdrage aan deze werkgroepen. Ook willen

inzet. Aangezien niet alle regio’s en gemeenten in

Ook andere programma’s, zoals de Human Capital

realiseren van de ambities (onder andere beschreven

we na 2,5 jaar een evaluatie van de Groeiagenda en

Zuid-Holland even sterk vertegenwoordigd zijn binnen

Agenda, Circulaire Actieagenda en de Actieagenda

in Hoofdstuk 2), ofwel bijdragen aan het versterken

het Versnellingsprogramma. Na 5 jaar wordt wederom

de EBZ en de Groeiagenda is het daarom extra van

Technologische Industrie kennen meetbare doelen.

en realiseren van de ambities (zoals beschreven in

geëvalueerd en besloten over verlenging.

belang dat we ook met deze partners strategische

De relatie tussen ambities en dergelijke meetbare

banden aanhalen en we de verbinding met de wijdere

doelen kan nog worden versterkt. We willen bij

omgeving blijven leggen.

het monitoren van de voortgang bij voorkeur geen

Hoofdstuk 3). Op basis daarvan kunnen we komen tot een set van gezamenlijk te steunen initiatieven.

De EBZ-taskforces krijgen elk een zo concreet mogelijke opdracht mee van het dagelijks bestuur

30

Een actiegerichte cultuur van samenwerken

nieuwe instrumenten opzetten, maar gebruikmaken

Die koppelen we gericht aan de bestaande en

van de EBZ, gekoppeld aan de Groeiagenda en

Met elkaar willen we korte lijnen hebben met plekken

van bestaande monitors en de rapportages van de

toekomstige financieringskansen. Dat vraagt

het Versnellingsprogramma, voor een bepaalde

waar besluitvorming plaats vindt. Gezamenlijke inzet,

verschillende regionale (actie-) programma’s. Daarbij is

31

het belangrijk dat we zorgen dat we allemaal dezelfde cijfers gebruiken en naar buiten communiceren. Jaarlijks willen we de voortgang in beeld brengen gekoppeld aan een integraal beeld van “de Staat van Zuid-Holland”. Afspraken met het Rijk

Het Rijk speelt een belangrijke rol om de ZuidHollandse ambities te kunnen realiseren met stabiel beleid, passende randvoorwaarden en voldoende financiering. De opgaven overstijgen veelal het niveau van individuele ministeries. In hoofdstuk 2 hebben we geschetst dat we behoefte hebben aan experimenteerruimte voor onorthodoxe maatregelen en nieuwe vormen van sector overstijgende samenwerking tussen Rijk en regio. In hoofdstuk 3 hebben we aangegeven dat we met het Rijk mechanismes willen ontwikkelen om bestaande en eventueel nieuwe middelen vanuit verschillende departementen gebundeld in te zetten, waarmee de impact en de samenhang groter is dan vanuit de afzonderlijke geldstromen.

Lijst met afkortingen EBZ

Economic Board Zuid-Holland

EC

Europese Commissie

EFRO IQ LLO (p)MIEK (BO) MIRT

Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling InnovationQuarter Leven Lang Ontwikkelen provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat Bestuurlijk overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport

MFK

Meerjarig Financieel Kader

NFIA

Netherlands Foreign Investment Agency

NGF

Nationaal Groeifonds

NOVEX NPLV

Nationale OmgevingsVisie EXecutiekracht Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid

4.5 Tot slot

(RV-)NTS

van zaken bij de realisatie van de ambities van

R&D

Research & Development (Onderzoek en Ontwikkeling)

RES

Regionale Energie Strategie

ROM

Regionale Ontwikkelingsmaatschappij

SANE

Samenhangende Aanpak Natuurherstel en Economie

Op basis van de analyse van de huidige stand de Groeiagenda en een groot aantal gesprekken met de partners binnen Zuid-Holland zijn we gekomen tot een leidend motto – focus op realisatie, randvoorwaarden, resultaat! – en de vertaling daarvan in drie actielijnen. Deze zijn op hoofdlijnen beschreven. Op het gebied van optimaliseren van randvoorwaarden is een goede lobby richting het Rijk van groot belang. Daar willen we al direct gezamenlijk op inzetten. Ook

TRL VNO-NCW

Regionaal Versterkingsplan Nationale TechnologieStrategie

Technology readiness level Verbond van Nederlandse Ondernemingen en Nederlands Christelijk Werkgeversverbond

willen we het overzicht van kansrijke proposities nader uitwerken. Succesvolle uitwerking en uitvoering van de actielijnen vragen gezamenlijk eigenaarschap. We maken afspraken met bedrijven, kennisinstellingen en overheden in Zuid-Holland om daar een bijdrage aan te leveren. We willen direct aan de slag gaan met de actielijnen. We rapporteren periodiek over de voortgang en met elkaar we sturen bij waar nodig.

32

33