Notulen - raadsvergadering 5 juli 2021

Daarnaast is er het feit dat de gasbel in Groningen opraakt, en voor aardgas afhankelijk worden van de heer Poetin lijkt de VVD niet aantrekkelijk. Als constructieve en positieve partij vindt de VVD dit voorstel dan ook een prima voorstel. De heer Neijman noemt naar aanleiding van de eerste opmerking van de heer Ouwerkerk het spreekgestoelte een buutredenaarsplek.

Vergadering van 5 juli 2021.

29

De fractie van D66 omarmt het voorstel in de Regionale Energiestrategie Drechtsteden 1.0. om met de inwoners de eerste stappen te zetten om te komen tot de o zo nodige CO2-reductie. De plannen hiervoor zijn ambitieus, maar ook noodzakelijk. Het is in deze regio lastig om met windturbines en zonneparken voor een deel in de eigen energiebehoefte te voorzien. Het komt dus aan op kleinere projecten, zoals het op daken aanbrengen van zonnepanelen, het plaatsen van zonneschermen bij Kijfhoek en het optimaal benutten van warmtenetten. Belangrijk in deze ontwikkeling is de participatie van de inwoners; ook andere fracties noemden dit. De fractie van D66 ziet dat de portefeuillehouder zijn best doen om zo veel mogelijk inwoners te laten participeren. De strategie die hierbij wordt gehanteerd kan zij ondersteunen: het informeren van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties, met onderwerpen komen die voor hen relevant zijn en ze in staat stellen input te geven voor de besluitvorming. Dit biedt de beste kans op het ontstaan van wederzijds begrip en commitment. Te zien is dat veel zaken nog onduidelijk zijn en dat nationale ondersteuningsmaatregelen vooralsnog uitblijven. Vanwege de financiële risico's in dit dossier moeten er met terughoudendheid verplichtingen worden aangegaan. De energietransitie is van iedereen, dus van geheel Nederland.

Voor D66 is het van groot belang dat voor de inwoners de energietransitie betaalbaar zal zijn. Helaas ontbreekt het nu nog aan het perspectief dat nodig is om over de betaalbaarheid een afgewogen oordeel te kunnen geven. Voor dit raadsvoorstel maakt dit nu overigens niet uit, omdat daaruit voor de inwoners geen verplichtingen voortvloeien. De fractie van D66 steunt het voorstel. De heer Van der Wulp voelt zich op een ereplaats zitten, maar zou het ook goed hebben gevonden als hij nu in de bierton van de heer Ouwerkerk had gestaan. Spreker wil eerst vermelden dat zijn fractie diverse bijeenkomsten over de regionale energiestrategie in Landvast in Alblasserdam heeft bijgewoond en dat zij daar het bestaan van veel deskundigheid heeft vastgesteld. Degenen die bij de organisatie van die bijeenkomsten waren betrokken, wil hij zeer bedanken, want de fractie is daardoor in haar oordeelsvorming geholpen. In de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is er onvoldoende ruimte voor de plaatsing van grote windturbines en zonneparken. Voor het opwekken van elektriciteit op daken en in restruimtes lijkt hier alleen in bepaalde gevallen plaats, zoals nabij de A16 ten zuiden van de Langeweg en ten noorden van het rangeerterrein Kijfhoek, liggend in de gemeente Zwijndrecht. Dit komt vrij aardig overeen met de uitkomsten van de participatierondes regionale energiestrategie.

Wel zullen inwoners van HendrikIdo-Ambacht die aan de Langeweg en de Rijksstraatweg wonen kunnen worden geschaad door de aanleg van een zonnepanelenveld op de eerdergenoemde locatie in Zwijndrecht. Het was goed dat de portefeuillehouder in de vergadering van 22 juni jl. van de commissie RZ/De Volgerlanden liet weten dat de betrokken inwoners daarvoor kunnen worden gecompenseerd door hun de gelegenheid te bieden financieel in de aanleg van het bedoelde zonnepanelenveld in Zwijndrecht te participeren. Wat die participatie precies zou kunnen inhouden, was op dat moment nog niet duidelijk, maar wel zullen de bedoelde inwoners dus op de een of andere manier voordeel kunnen ondervinden van het feit dat zij in de buurt van een zonnepanelenveld wonen. Wellicht kan de portefeuillehouder hierover vanavond iets meer zeggen. In de inhoud van de reactie van de Stichting Drechtse Stromen en de Coöperatie Drechtse Energie op de regionale energiestrategie 1.0 en de transitievisie warmte 2021 kan de fractie van de PvdA zich vinden. Het zal goed zijn om in het Drechtstedengebied met deze partijen samen te werken op de weg naar een succesvolle uitvoering van de regionale energiestrategie. Tot slot: de fractie gaat akkoord met het regionale bod en met de vaststelling van de regionale energiestrategie 1.0.

De heer Van Ginkel merkt op dat de mens in de Bijbel de opdracht heeft gekregen om als rentmeester van de aarde goed met de aarde om te gaan, teneinde haar zo netjes mogelijk achter te laten voor het nageslacht. Met de kennis van nu moet men vaststellen dat het verbruik van fossiele brandstoffen niet meer bij dat rentmeesterschap past. Voor de fractie van SGP/ChristenUnie betekent het

Vergadering van 5 juli 2021.

30

feit dat er met deze regionale energiestrategie1.0 is gekomen dus een logische stap. Zij vindt het bod dat de regio daarin heeft gedaan, uitgaande van wat er thans mogelijk is, realistisch. Eerder besproken punten met betrekking tot windenergie en zonneparken ziet men in deze regionale energiestrategie terug. In Ambacht bestaat er voor dit soort initiatieven geen ruimte; hier richt men zich daarom op het aanbrengen van zonnepanelen op daken. De regionale energiestrategie zegt dat men wat minder snel wil gaan met het besparen van energie en het zelf opwekken ervan, omdat, zoals al is verwoord, de daarbij gestelde doelen niet haalbaar bleken te zijn. De kosten die dit met zich gaat brengen, zowel voor de gemeente als voor de burgers, vormen nog wel een punt van aandacht. In de commissie hebben dan ook diverse partijen hiervoor aandacht gevraagd. De vraag kwam aan de orde of, als het rijk de energietransitie deels betaalt, dit met belastinggeld gebeurt. Worden de kosten soms beter verdeeld als in plaats daarvan iedere burger zijn eigen kosten moet ophoesten? Met het aanvaarden van dit voorstel verplicht de gemeente zich tot het leveren van de inspanning die nodig is om de in de regionale energiestrategie gestelde doelen te behalen. De fractie van SGP/ChristenUnie wil alle burgers ertoe oproepen om allereerst over te gaan tot minder energieverbruik.

Dit kan worden bereikt door te isoleren, maar ook door het huidige verbruik eens kritisch te bekijken. Zo kan men bijvoorbeeld bij de aanschaf van een nieuwe wasmachine kiezen voor een energiezuinige wasmachine. Wat zo'n machine méér kost, verdient men in een paar jaar terug. In de inleiding van haar betoog over dit voorstel heeft de fractie al gezegd wat haar motivatie is om hiermee door te gaan. Er zijn politieke groeperingen die zich tegen de regionale energiestrategie en de transitievisie warmte keren om zich te profileren. Eén van hun argumenten is dat het allemaal te veel gaat kosten, maar ook als men nìet meedoet, zal men beleven dat de gaskraan een keer dichtgaat, want daartoe heeft de landelijke overheid besloten. Of er dan een goed alternatief voor aardgas zal bestaan, is nog maar de vraag. In Ambacht is de te maken keuze simpel: òf men doet mee met de realisering van de goedkoopste oplossing voor de eigen straat, òf men verzint zelf iets. Niet meedoen met verwezenlijking van de voorkeursmogelijkheid kan wel eens een stuk duurder uitvallen, en daar ziet het thans inderdaad naar uit. Wanneer de raad tegen de regionale energiestrategie zou stemmen, zou dat kunnen betekenen dat er later méér kosten zouden moeten worden gemaakt dan de kosten die ermee gemoeid zijn als men vanaf nu meedoet, wìe die kosten dan ook zal gaan betalen.

Bovendien zou bij een afwijzing van dit voorstel de portefeuillehouder worden gevraagd zich niet aan de wet te houden. Wil men dat echt van een wèthouder vragen? Ook de fractie van SGP/ChristenUnie wil de kosten van de energietransitie zo laag mogelijk houden, maar het is een illusie te menen dat deze transitie zònder kosten kan plaatvinden. Zij weet zeker dat veel burgers in Ambacht achter de energietransitie op zich staan en dat de meerderheid van hen het eens is met het besluit om met de regionale energiestrategie in de hand de energietransitie vorm te geven. De fractie steunt dan ook dit voorstel. De heer Struik laat weten dat de fractie van AUB zeer sterke bedenkingen heeft bij de regionale energiestrategie 1.0. Deze berust op een oekaze vanuit 't Torentje. Naast haar bod van 0,37 TWh legt de regio Drechtsteden zichzelf ook nog een verdergaande ambitie op, iets waarover de burgers nooit iets hebben mogen zeggen. Ook de participatie van de burgers met betrekking tot de energietransitie was alleen voor de Bühne; de burgers werd alleen gevraagd wáár er bepaalde voorzieningen zouden kunnen komen; al het andere was al voorgekookt.

Met de regionale energiestrategie 1.0 wordt de burger twee keer in het pak genaaid, de eerste keer door de rekening hiervan direct of indirect geheel bij die burger neer te leggen, en de tweede keer door hem of haar al jaren de 'opslag duurzame energie', te vinden op de energierekening, te laten betalen. De energietransitie is een watermeloenmaatregel: groen aan de buitenkant en van binnen zo rood als het maar zijn kan. Paparazzi smullen hiervan en de industrie en de milieuclubs varen er wel bij. Hun kassen worden hiermee goed gevuld en de burger wordt naar de energiearmoede geleid. Al deze argu-

Vergadering van 5 juli 2021.

31

menten in overweging nemend, kan de fractie van AUB niet met dit voorstel instemmen, een voorstel betreffende een regionale energiestrategie die de burger niets oplevert, behalve dan een vette rekening. Samen met twee andere fracties heeft de fractie van AUB een motie voorbereid. Deze luidt als volgt: "De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht, in vergadering bijeen op 5 juli 2021, gelezen het raadsvoorstel 9.1, Regionale Energiestrategie Drechtsteden 1.0 en het raadsvoorstel 9.2, Transitievisie Warmte 2021, overwegende dat:  de Regionale Energietransitie Drechtsteden 1.0 en de Transitievisie Warmte 2021 onderdeel uitmaken van de groeiagenda;  hierin gekeken wordt naar de opwekking van duurzame energie en naar de wijze waarop de beweging naar een aardgasvrij gebouwde omgeving kan worden gemaakt;  in 2030 landelijk 1,5 miljoen woningen en gebouwen, zijnde eenvijfde van de gebouwenvoorraad, verduurzaamd dienen te zijn;  in 2050 elke gemeente de gehele gebouwde omgeving aardgasvrij dient te hebben gemaakt; is van mening dat:  de inwoner/gebruiker van deze gebouwen daardoor geen hogere lasten dient te ondervinden c.q.

dat de lasten maximaal dezelfde dienen te blijven als bij de huidige energie- en warmtevoorziening, waarbij het energieverbruik wordt teruggebracht;  het juist wenselijk is om bij de omschakeling de lasten voor de inwoner/gebruiker te verlágen, dit alleen al in kader van het creëren van draagvlak;  de koppeling tussen de gasprijs en de prijs van een aansluiting om het warmtenet dient te worden losgelaten om burgers ertoe te bewegen over te stappen op een aansluiting op een warmtenet;  er in de planvorming rekening moet worden gehouden met nieuwe technische ontwikkelingen; door op een slimme wijze te bepalen welke gebouwen het best het eerst van een andere duurzame energiebron kunnen worden voorzien, zal er later ook nog van die nieuwe ontwikkelingen gebruik kunnen worden gemaakt (denk aan het gebruik van de huidige gasleidingen voor de toepassing van nieuwe technieken); gelet op onder meer artikel 43 van het Reglement van Orde voor de raad Hendrik-Ido-Ambacht 2020; spreekt uit:  dat bij de omzetting in het kader van de regionale energietransitie en/of transitie warmte inwoners er financieel zeker niet op achteruit mogen gaan c.q.

dat de lastendruk niet hoger mag worden – of eerder làger moet worden – dan die onder het huidige energievoorzieningssysteem;  dat in de planvorming rekening wordt gehouden met mogelijke nieuwe ontwikkelingen; op nu moeilijke locaties zal de huidige wijze van energievoorziening beter later in een andere kunnen worden omgezet; en verzoekt het college hiermee bij de uitwerking van de diverse plannen rekening te houden en bij de diverse partners, waaronder de VNG en het rijk, aan te dringen op het onder de nieuwe energie- en warmtelevering behouden van maximaal de huidige lastendruk dan wel op een verlaging daarvan, en gaat over tot de orde van de dag." De motie is ondertekend door de fracties van AUB, EVA en RA. De heer Van Ginkel vindt het heel bijzonder dat de heer Struik eerst zei tegen de energietransitie te zijn en vervolgens een motie heeft ingediend waarmee het te nemen besluit wordt bijgestuurd. Dit is nooit eerder gebeurd. De heer Struik: "Dat zou kunnen; het is voor u dus nieuw." De voorzitter stelt vast dat de motie aan de vormvereisten voldoet en dus mede onderwerp van de beraadslagingen uitmaakt.

Vergadering van 5 juli 2021.

32

De heer Scheurwater stelt vast dat de regionale energiestrategie een haalbare, betaalbare betrouwbare, duurzame en rechtvaardige energievoorziening ten doel heeft. In deze verstedelijkte omgeving moet er vooral worden gewerkt aan het aanbrengen van zonnepanelen op daken en in restruimtes. Energiebesparing en het duurzaam opwekken van energie door middel van zonnepanelen op daken vormen de speerpunten. Voorts wordt gedacht aan warmtewinning uit oppervlaktewater of uit de bodem – hierbij wil spreker ter waarschuwing wijzen op een artikel in een recent nummer van Binnenlands Bestuur over het feit dat bij toepassing van aquathermie bepaalde waterlagen kunnen worden doorbroken; daarmee moet men dus heel goed oppassen –, terwijl ook de toepassing van innovatieve technieken, zoals het gebruik van waterstof, in de komende jaren belangrijk zal worden. Er bestaat nog geen duidelijkheid over de te ontvangen subsidie die voor de haalbaarheid van de realisering van de regionale energiestrategie 1.0 onmisbaar is. De fractie van EVA is niet tegen de regionale energiestrategie als zodanig – ook zij wil een wereld die voor het nageslacht leefbaar is –, maar is wel voor duidelijkheid over de gevolgen en de betaalbaarheid daarvan. Voorshands ontbreekt die duidelijkheid. Wanneer het rijk in financiële zin niet over de brug komt, is de regionale energiestrategie onmogelijk te realiseren.

Ook het college erkent dit, want op bladz. 4 van het voorstel zegt het dat er onvoldoende uitvoeringsmiddelen dan wel financiële regelingen zijn. Met het oog hierop kiest het college voor een aanpak van stimuleren en faciliteren van het zetten van stappen waar dit nu kan. De fractie van EVA is van mening dat de inwoner resp. gebruiker in de toekomst niet vanwege de uitvoering van de regionale energiestrategie Drechtsteden 1.0 en de transitievisie warmte 2021 met hogere lasten mag worden geconfronteerd. Samen met AUB en RA is hierover de motie ingediend welke door de heer Struik is voorgelezen. (Omdat het inmiddels half elf is geweest, stelt de voorzitter op grond van het reglement van orde de vraag of de raad de behandeling van agenda voor vanavond nu wil afmaken, of in een uit te schrijven vervolgvergadering wil voortzetten. Het blijkt hem dat het eerste het geval is. Not.) Mevrouw Vlasblom-van der Vlies voert aan dat de agendapunten regionale energiestrategie Drechtsteden 1.0 en de transitievisie warmte 2021 in behoorlijke mate verband met elkaar houden, reden waarom zij straks met het oog op de tijd een deel van wat zij nu gaat zeggen niet zal herhalen. Voor de beoordeling van beide voorstellen is voor het CDA het rentmeesterschap de basis. Duurzaamheid staat bij het CDA hoog in het vaandel.

De fractie vond het mooi om te zien dat de regionale energiestrategie met inschakeling van de samenleving tot stand is gekomen; dit past in haar opvattingen over wat het bewerkstelligen van een gedragsverandering vraagt. De fractie vindt dat met de regionale energiestrategie een realistisch bod wordt gedaan; zij kan daarmee dan ook instemmen. Hetzelfde geldt voor de transitievisie warmte 2021. Wel wil zij nog een aantal aandachtspunten noemen. Iedereen mag meedoen. Het CDA vindt dat de mogelijkheden tot participatie niet voor alleen mensen met geld zijn bedoeld, maar voor iedereen. Zou dit niet het geval zijn, dan zouden bijvoorbeeld inwoners die geld hebben om te investeren worden bevoordeeld, want zij zouden dan als enigen voordeel hebben van het verschil in woonlasten. Van het CDA mogen de ten behoeve van de regionale energiestrategie te plegen investeringen best wat kosten, maar moeten zij tegelijkertijd ook betaalbaar zijn. Zij had daarom graag meer financiële onderbouwing gezien. Men had dan met elkaar kunnen discussiëren over de vraag wat de uitvoering van de regionale energiestrategie mag kosten. Wat spreekster ten slotte had willen opmerken, betreft de transitievisie warmte 2021 en bewaart zij dus voor de behandeling van dat agendapunt.

Wethouder Lafleur constateert dat de regionale energiestrategie Drechtsteden 1.0 na een uitgebreid participatietraject tot stand is gekomen, een traject waarin de samenleving centraal stond. In het proces dat tot de opstelling van deze regionale energiestrategie moest leiden, is onderzocht hoe er tot een

Vergadering van 5 juli 2021.

33

realistisch en breed gedragen bod en tot een realistische aanpak zou kunnen worden gekomen. Dat bod en die aanpak zouden niet alleen moeten aansluiten bij de in de regio bestaande mogelijkheden, maar ook bij de wensen en ideeën van de inwoners. Het is logisch om in deze verstedelijkte regio fors in te zetten op het opwekken van elektriciteit door middel van zonnepanelen op daken en in restruimtes. Zonnepanelen aanbrengen op daken van woningen, bedrijven, kantoren en gebouwen van maatschappelijke instellingen en in restruimtes heeft namelijk een enorme potentie. Alle energie die op deze manier wordt opgewekt, voorkomt dat hiervoor van open landschappen gebruik moet worden gemaakt. Tegelijkertijd biedt de hoge bebouwingsdichtheid in deze regio de kans voor warmtetransitie van gebouwen. De dichte bebouwing en de ruime aanwezigheid van warmtebronnen maken het in deze regio toepassen van warmtenetten kansrijk. Ook in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is de ruimte schaars en gaat het dus vooral om het stimuleren van het aanbrengen van zonnepanelen op daken. Dáár liggen de kansen. Naast het duurzaam opwekken van energie met gebruikmaking van zonnepanelen is voor de gemeente ook energiebespáring een belangrijk speerpunt, want bespaarde energie behoeft niet te worden opgewekt.

Verder wordt er bewust een pas op de plaats gemaakt met betrekking tot die stappen waarvan het zetten nog niet haalbaar en betaalbaar is. Bij het rijk wordt in dit verband aangedrongen op een verdere invulling van de financiële en wettelijke randvoorwaarden. Dit gebeurt door onder andere de VNG en de G40gemeenten en in directe gesprekken met het rijk. De heer Doevendans noemde het feit dat er op een aantal punten pas op de plaats wordt gemaakt omdat het nog niet duidelijk is of zij haalbaar en betaalbaar zullen zijn. Ook uitte hij een bepaalde waarschuwing. Als spreker de heer Doevendans in de afgelopen tijd goed heeft beluisterd, denkt hij dat de heer Doevendans het verschil van mening groter wil maken dan het is, want geen enkele fractie heeft gezegd dat de uitvoering van de regionale energiestrategie niet haalbaar en betaalbaar behoeft te zijn. Velen hebben juist de noodzaak daarvan benadrukt. Bovendien heeft spreker als wethouder constant aangegeven dat bij de realisering van de regionale energiestrategie de betaalbaarheid een belangrijke voorwaarde zou zijn. Volgens hem probeert de heer Doevendans dus een tegenstelling te creëren. Dat met deze regionale energiestrategie de lat hoger is gelegd, is waar. Dit is gebeurd na een uitgebreid participatietraject voor de inwoners.

Met hen zijn de concepten van de uitwerkingsgebieden uitgebreid besproken en daaruit kwam een ambitie naar voren die het mogelijk maakte het bod van de regio iets te verhogen. Dat is alleen maar mooi, want het betekent dat er draagvlak voor de plannen bestaat, iets waarnaar met de regionale energiestrategie 1.0 ook constant is gestreefd. Tot de heer Van der Wulp kan spreker zeggen dat de mogelijkheid van financiële participatie door inwoners bij de realisering van een plan voor Kijfhoek bij de uitwerking van dat plan zal worden betrokken. Het is een belangrijke voorwaarde dat inwoners die er behoefte aan hebben financieel moeten kunnen participeren. De heer Struik zei dat zijn fractie ernstige bedenkingen bij de regionale energiestrategie 1.0 heeft en meende dat in het participatieproces voor de inwoners alles al was voorgekookt. Hij en spreker hebben dan kennelijk niet hetzelfde proces doorgemaakt, of de heer Struik heeft de bijeenkomsten niet bijgewoond, of hij heeft, als hij dat wèl heeft gedaan, niet goed opgelet. Er is namelijk niets voorgekookt geweest; er is juist een heel mooi participatietraject doorlopen. Met de heer Struik is spreker het eens dat energiearmoede moet worden voorkomen. Het is belangrijk dat iedereen kan meedoen en daar maakt hij zich dan ook hard voor.

De heer Scheurwater zei terecht dat de energietransitie nodig is om het nageslacht een leefbaar milieu te kunnen nalaten. Mevrouw Vlasblom bevestigde dat het belangrijk is dat iedereen kan meedoen en dat het rijk met een goede financiële onderbouwing zal gaan komen. In de nog komende wijkuitvoeringsplannen zal worden ingegaan op de kosten en baten die een en ander met zich brengt. De motie welke door drie fracties is ingediend, is pas vandaag met de andere fracties gedeeld. Haar even snel gelezen hebbend, denkt spreker dat zij eigenlijk het door een ieder gewenste beleid bevestigt. Elkeen wil dat het rijk meebetaalt in de kosten van de mogelijkheden om van het gas af te gaan en de energietransitie mogelijk te maken en niemand wil dat de rekening daarvan bij de inwoners

Vergadering van 5 juli 2021.

34

wordt gelegd; daar stáát iedereen voor, ook het college. Het is wel bijzonder dat de drie partijen die de meeste kritiek op de energietransitie hebben, deze motie hebben ingediend. Spreker wil de raad overigens adviseren de motie over te nemen, want iedereen wil zich er hard voor maken dat de rekening van de energietransitie niet bij de inwoners terecht gaat komen. Wel moet men bedenken dat het het rijk is dat aan de knoppen zit. Men gebruikt hier wel termen als woonlastenneutraliteit en dergelijke, maar uiteindelijk is het wel het rijk dat over de brug moet komen. De motie roept spreker ertoe op om als wethouder bij het rijk te blijven lobbyen om te bereiken dat de financiële middelen die voor het mogelijk maken van de energietransitie nodig zijn worden toegekend, zodat de rekening van de energietransitie niet bij de inwoners zal worden gelegd. Met dat lobbyen is hij al bezig en zal hij ook verder gaan. Hij heeft dus geen probleem met de motie; hij ziet haar vooral als een aanmoediging van het bestaande beleid, beleid waarmee het college al heel druk bezig is. Mevrouw Oelfke-ten Seldam: "Als u de motie als een aanmoediging van het bestaande beleid ziet, is zij toch overbodig? Wat de motie vraagt, staat ook al in het voorstel." Wethouder Lafleur laat het aan de raad over om te bepalen of de motie wel of niet overbodig is.

Zelf ziet hij haar als een aanmoediging van wat het college via de VNG bij het rijk probeert te bereiken en daarom kan hij haar omarmen. De heer Doevendans kon in zijn eerste termijn nog niet op de motie reageren, daar hij als eerste van de drie fracties die haar hebben ingediend het woord voerde. Met de motie wordt vastgelegd dat de garantie wordt gegeven dat er gekoerst gaat worden op wat het beleid voorstaat, namelijk dat de lasten voor de inwoners niet omhoog zullen gaan. Dat is voor de inwoners heel geruststellend. De fractie van RA zegt nù al dat de plannen niet haalbaar en niet betaalbaar zullen zijn, maar als dit ook voor anderen steeds duidelijker gaat worden, is er met deze motie al vastgelegd dat de gemeente, wàt er ook gebeurt, ervoor staat dat haar inwoners niet met extra lasten zullen worden opgezadeld. De wethouder zei dat er eigenlijk geen groot verschil bestaat tussen wat de gemeente zegt en wat spreker zegt; elke partij in de raad vindt dat de plannen haalbaar en betaalbaar moeten zijn, zo stelde hij. Daarin heeft de wethouder gelijk, en dat is ook de crux van dit hele verhaal. Het grote verschil is echter dat de fractie van RA al twee jaar lang roept dat deze plannen onhaalbaar en onbetaalbaar en dus niet realiseerbaar zijn. Dit besef dringt bij anderen langzamer door, maar het gaat zeker gebeuren.

Er wordt nu ook niet voor niets in de regio een pas op de plaats gemaakt; dat komt doordat er steeds meer duidelijkheid ontstaat. De fractie van SGP/ChristenUnie zei vanavond – maar ook in een column van de vorige week; spreker voelt zich daardoor als partij aangesproken – dat er partijen zijn die zich alleen maar tegen de energietransitie keren om zich daarmee te profileren. Natuurlijk profileert zijn partij zich daarmee, maar het allerbelangrijkste is dat de plannen in het kader van de energietransitie belachelijk zijn en nergens op slaan. Zij zullen een effect van ongeveer nul hebben, kijkend naar wat er in Nederland wordt gedaan. Spreker gaat hierover nu met het oog op de tijd niet een heel betoog houden, maar wil er wel op wijzen dat in de krant van vandaag is te lezen dat men, terwijl in dit land wordt gebakkeleid over het wel of niet zo snel mogelijk sluiten van twee kolencentrales, in Azië 600 kolencentrales gaat bóuwen. Het gaat dus helemaal nèrgens over; als klein landje is men belachelijk bezig. Dit is voor sprekers fractie de motivatie om zich tegen deze plannen te keren. De heer Platschorre heeft in de bedoelde column betoogd dat de heer Doevendans hier wel fantastische betogen kan houden, maar daarmee niets bereikt, ook niet als de meerderheid van de raad het met hem eens zou zijn, daar het bij de energietransitie gewoon om làndelijk beleid gaat.

Zijn betogen snijden geen hout en hebben dus geen effect, wèlke kant hij ook op redeneert. Zij leiden uiteindelijk alleen maar tot misleiding van de burgers, alsof de burgers niets zullen behoeven te betalen en het voor het financieren van dit beleid benodigde geld wel ergens anders vandaan zal komen. Spreker weet niet waar de heer Doevendans dit vandaan haalt.

Vergadering van 5 juli 2021.

35

De heer Doevendans weet dat de inwoners de energietransitie uiteindelijk zullen gaan betalen, linksom of rechtsom. Dit gaat hij straks ook bij de behandeling van het volgende agendapunt zeggen. De heer Platschorre: "Zeg dat er dan een keer bij!" De heer Doevendans noemt het juist de ellende dat de inwoners dit alles linksom of rechtsom zullen moeten gaan betgalen. Er moeten honderden miljarden worden geïnvesteerd in infrastructuur, gebouwen en wat nog meer, en die kosten komen allemaal bij de inwoners terecht. De plannen tot 2030 en 2050 zijn dus niet realiseerbaar; zij zullen niet kunnen worden uitgevoerd. De heer Nugteren deelt eerst mede dat de fractie van Gemeentebelangen met dit voorstel kan instemmen. De ingediende motie sluit aan op de visie van de fractie met betrekking tot de haalbaarheid en betaalbaarheid van de plannen en de noodzaak ervoor te zorgen dat voor de inwoners de lastendruk niet zal toenemen. De motie is dus wel sympathiek, maar ook overbodig. De portefeuillehouder stáát al voor deze punten en toont zich daarop ook aanspreekbaar. De fractie van Gemeentebelangen wijst deze motie dus af. De heer Ouwerkerk zou, om als VVD óók aandacht te verkrijgen, een motie kunnen indienen waarin wordt gezegd dat men, als het verkeerslicht op groen staat, mag doorrijden. Naar zijn mening voegt de motie van de drie fracties helemaal niets toe.

Hij begrijpt ook niet helemaal dat de portefeuillehouder zei dat de uitvoering van de plannen de burgers niets mag kosten. Als de energietarieven, de infrastructuur en de aanvoer van energie allemaal gaan veranderen, zùllen er meer kosten te betalen zijn. De stelling van sommige partijen dat die kosten niet omhoog zullen gaan, komt dus niet overeen met de waarheid. De realiteit is – een partij die zich realistisch noemt zou dit toch moeten begrijpen – dat er inderdaad sprake is van onzekerheden, maar dat men, als men gas en olie blijft gebruiken, óók te maken zal hebben met onzekerheden in de kostenontwikkeling. Dit moet men wel betrekken bij het nemen van besluiten voor de toekomst. De VVD steunt het raadsvoorstel en is als realistische, constructieve en kritische partij tegen de motie. De heer Doevendans: "U zei eerst in dat de kosten omhoog zullen gaan omdat er extra infrastructuur moet worden aangelegd – er komt waarschijnlijk ook een energietax, maar dat noemde u niet – en dat men, als men dat ontkent, niet de waarheid spreekt. Wel, dat is precies wat de indieners van de motie zeggen: de kosten gaan omhoog en de inwoners gaan die betalen." De heer Ouwerkerk wil nu niet aan woordspelletjes doen, want daarvoor is het al veel te laat. Op een gegeven moment is er in Nederland gezegd dat men er verstandig aan zou doen om het gebruik van aardgas te beëindigen.

Zijn generatie is indertijd overgegaan – en zonder opstanden; het verliep soepel – van het gebruik van olie naar het gebruik van aardgas. Thans moet er worden overgegaan van het gebruik van aardgas naar het gebruik van andere, modernere energiebronnen. Er worden nu spelletjes gespeeld aangaande de vraag of de inwoners daardoor met hogere kosten zullen worden geconfronteerd. Spreker hoopt dat dit niet het geval zal zijn en weet ook dat iedereen daarvoor zijn best doet, maar als de regéring alle kosten gaat betalen, zal de heer Doevendans de eerste zijn om te zeggen dat dit met door de inwoners opgebracht belastinggeld gebeurt. Kortom, men moet in dezen gewoon realistisch zijn. De heer Neijman brengt naar voren dat de fractie van D66 met belangstelling kennis heeft genomen van de motie. Het verbaast haar – de heer Van Ginkel noemde dit ook al – dat de drie fracties die zich tegen het voorstel hebben verklaard, met een motie van deze strekking zijn gekomen. Misschien kan de heer Struik dit straks toelichten; diens antwoord op de interruptie van de heer Van Ginkel was niet overtuigend.

Vergadering van 5 juli 2021.

36

Aan de energietransitie zitten natuurlijk financiële risico's. Niemand in deze zaal beschikt over een glazen bol die laat zien dat de plannen voor iedereen financieel neutraal zullen uitpakken. Wel hóópt men dat, en daar wordt ook naar gestreefd. Spreker begreep dat de portefeuillehouder dit onderschrijft. Hij is het dan ook met de fracties van Gemeentebelangen en de VVD eens dat de motie volstrekt overbodig is; de fractie van D66 zal haar dus niet steunen. De heer Van der Wulp bedacht tijdens alle betogen dat de fracties die de motie hebben ingediend in wezen pogen van een rijdende trein af te springen, en dat is altijd gevaarlijk. Hij respecteert overigens hun standpunten en zorgen. Waarover men zich thans echter zorgen moet maken, is de vraag wat er nog te ondernemen is om een goed leefmilieu te behouden. Het klinkt misschien wat raar uit de mond van een rode fractie, maar iedereen zal daaraan en bijdrage moeten leveren, in welke vorm dan ook. Hij weet nog goed dat het gezin waarin hij opgroeide moest overgaan van het gebruik van kolen naar dat van aardgas en zelf de kosten van de aanschaf van een andere kachel moest dragen. Dat het zo zou moeten gaan, was vanaf het begin duidelijk. Als het mogelijk zal zijn om alles wat er nu in het kader van de energietransitie moet veranderen voor weinig kosten te bewerkstelligen, is de fractie daar natuurlijk voor.

Alles wat in de motie staat, zal al worden gedaan, zo zei de portefeuillehouder, die de motie 'een aanmoediging van het beleid' noemde. Laat hij de motie dan dus maar overnemen. Spreker wil hieraan overigens met het oog op vroegere moties niet toevoegen: 'Dan bent u er van af...' De heer Van Ginkel geeft te kennen dat de fractie van SGP/ChristenUnie de motie niet zal steunenfractie, gelet op de uitleg die daaraan door twee van de indienende fracties is gegeven. Hij kan het niet vatten dat men tegen het te voeren beleid is en vervolgens een motie indient die dat beleid volgt. De heer Struik weet dat de energietransitie is in Den Haag is bepaald en dat men daaraan hier niets kan doen. Wat het voorstel betreft: men kan daar voor of tegen zijn. De motie staat in principe los van het voorstel. De heer Van Ginkel: "Ik heb niet begrepen dat het een motie vreemd aan de orde van de dag is." De heer Struik: "Nee, de motie behoort wel bij dit agendapunt. Wij gaan eerst stemmen over het voorstel en daarna over de motie." De heer Scheurwater meent dat de fractie van EVA met haar betoog in eerste termijn duidelijk is geweest. Het is hem opgevallen dat de meeste fracties de motie niet steunen, alhoewel de portefeuillehouder heeft gezegd haar te willen omarmen, zodat te verwachten is dat deze de motie zal overnemen. De fractie van EVA ziet de motie als een extra motivatie.

Mevrouw Vlasblom-van der Vlies zegt dat de motie in de ogen van de CDA-fractie overbodig is en dus niet haar steun zal verkrijgen. Mevrouw Oelfke-ten Seldam leest in de motie dat niet het college, maar de ráád om een uitspraak wordt gevraagd, en naar haar mening heeft de raad zich daarover nu uitgelaten. De heer Scheurwater wil graag een stemverklaring afleggen. Hij begrijpt dat de motie niet wordt overgenomen. De fractie van EVA stemt tegen het voorstel, aangezien de in de motie gevraagde financiële duidelijkheid er niet is. De heer Doevendans acht het voor zich spekend dat de fractie van RA tegen deze plannen stemt; hij had dat al aangekondigd. Hij is blij dat er is uitgesproken dat de haalbaarheid en de betaalbaarheid van de plannen heel belangrijk zijn en dat zij aspecten van bestaand beleid zijn. Het is waar dat de raad bepaalt, maar het is mooi dat er naar die aspecten zal worden gekeken. In de komende jaren zal

Vergadering van 5 juli 2021.

37

hierop ook scherp worden toegezien. Laat men verder eens het krantenartikel over 2 en 600 kolencentrales gaan lezen. De heer Struik heeft de motivatie van de fractie van AUB reeds in de eerste termijn verwoord. Zij is tegen een regionale energiestrategie die de burgers alleen maar zwaar zal belasten en stemt dus tegen dit voorstel. Zonder hoofdelijke stemming wordt hierop conform het voorstel besloten, onder aantekening dat de fracties van AUB, EVA en RA hebben tegengestemd. De motie wordt door de meerderheid verworpen; alleen de fracties van AUB, EVA en RA hebben zich voor aanneming ervan uitgesproken. 9.2 Transitievisie Warmte 2021. De heer Doevendans noemt de transitievisie warmte een uitermate belangrijk document, want er wordt hierin eindelijk iets van een financiële onderbouwing gegeven. Daarmee wordt onderschreven wat Realistisch Ambacht al twee jaar roept, namelijk dat de voor het gasloos maken van huizen benodigde bedragen hoog zijn; zij komen voor bepaalde types woningen zelfs uit op bedragen boven de € 100.000. Als de voorziene plannen doorgaan, zullen deze kosten linksom of rechtsom bij alle inwoners van Nederland terechtkomen. Er zijn nu al groepen Nederlanders die met energiearmoede te maken hebben, en dat zullen er, als er niet met de uitvoering van deze plannen wordt gestopt, nog veel meer worden.

Bij dit stuk bevinden zich bijlagen met reacties van participanten aan de diverse regionale sessies, waarvan spreker er ook zelf een aantal heeft bijgewoond. In die sessies zag men – die bijlagen laten dit gelukkig oók zien – dat het draagvlak onder de bevolking voor deze plannen niet erg breed is. Dit heeft uiteraard te maken met het onduidelijk zijn van de kosten; men weet daardoor niet waar men aan toe is. Desondanks dendert deze trein voort. Dat hij niet te stoppen is, merkt men ook vanavond weer. Werd men in dit document eerst nog blij gemaakt met de zogenoemde opt out-optie, in de commissie bleek dat helaas een wassen neus te zijn. Men kan er hooguit voor kiezen om niet deel te nemen aan een plan tot realisering van een warmtenet voor de buurt, nodig om van het gas af te kunnen gaan, maar dan moet men wel overgaan tot de aanschaf van een warmtepomp, want van het gas af gaan zàl men, hoe dan ook. Heel veel inwoners willen weten wat voor hùn woning de geraamde kosten bij de uitvoering van de plannen zullen zijn. Dit wordt echter maar niet duidelijk gemaakt. Ook in het onderhavige plan worden alleen in het algemeen kosten voor typen woningen en dergelijke vermeld.

Er gloorde eerst nog hoop aan de horizon, want in één van de zeer informatieve bijlagen is vermeld dat er voor de kostenberekening is uitgegaan van drie modellen, waarvan er twee in eerste instantie betrekking hadden op individuele gebouwen. In de commissie is hierover uitgebreid doorgevraagd en is ook verzocht om data en programmatuur te overleggen, zodat er meer inzicht in alle details zou kunnen worden verkregen. In het antwoord daarop is echter gezegd dat deze modellen nog niet geschikt zijn voor de kostenberekening inzake individuele huizen. Bij deze versie van de transitievisie warmte neemt spreker hiermee nog wel genoegen – er behoeft dus nog even niet met die data te worden gekomen –, maar hij verneemt wel graag van de wethouder wanneer individuele inwoners nu eindelijk voor hun eigen woning zullen kunnen nagaan wat de te verwachten kosten zijn. Misschien kan de wethouder daarvoor een mooi participatietrajectje opzetten. De tabellen op pag. 17 onder 2.4.1, Investeringskosten, en verder van de bijlagen van Overmorgen – zij zien er goed uit, zo moet spreker eerlijk bekennen – geven eindelijk meer inzicht in de megakosten die te verwachten zijn. Let wel, het gaat hierbij alleen nog maar over de woningen en dergelijke; wat er nog bij komt, zijn bijvoorbeeld de elektrische auto's.

De heer Nugteren ziet de transitievisie warmte als een uitdaging tot het realiseren van plannen die haalbaar en betaalbaar moeten zijn en waaraan iedereen moet kunnen meedoen. Men wil deze visie

Vergadering van 5 juli 2021.

38

samen met de inwoners realiseren. De fractie van Gemeentebelangen volgt het participatietraject op de voet. Zorgen voor goede communicatie en verbinding met de inwoners en de maatschappelijke partners is een vereiste. Zo kan men samen met de overheid de goede dingen op een juiste manier uitvoeren. Iedereen moet van het gas af, zo luidt een in de media veel te horen kreet, die soms positief en soms negatief wordt uitgelegd. De fractie van Gemeentebelangen wil niemand verplìchten van het gas af te gaan en gaat de rekening daarvan ook zeker niet bij de inwoners van deze gemeente neerleggen. Dat kan en mag niet gebeuren. Wel vindt zij dat men moet kijken naar de mogelijkheden die er zijn, dus naar wat men kàn doen en niet naar wat men nìet zou moeten doen. Als men in 2050 op een knop drukt en merkt dat er geen aardgas meer te gebruiken is, moet men de woning nog wel kunnen verwarmen. Het isoleren van woningen en het vervangen van een kapotte cv-ketel door een warmtepomp zijn kleine stapjes die kunnen bijdragen aan het stap voor stap bereiken van de ambities van 2050. Door het beschikbaar stellen van subsidies, bijvoorbeeld voor het isoleren van woningen – dit is al meermaals gebeurd en er bleek veel animo voor te bestaan –, draagt bij aan het verminderen van het gebruik van aardgas. Tevens kunnen inwoners zo hun energierekening verlagen.

Dit zijn mooie voorbeelden van kleine stapjes die men kan zetten bij het zich gezamenlijk inzetten voor het behalen van de voor 2050 gestelde doelen. De fractie van Gemeentebelangen kan instemmen met dit raadsvoorstel. De heer Ouwerkerk merkt op dat men in 2050 in Nederland in de gebouwde omgeving geen aardgas meer zal gebruiken. Dat is nodig om de uitstoot van CO2 terug te brengen, de klimaatverandering tegen te gaan en de afhankelijkheid van aardgas, zowel aardgas uit Groningen als aardgas uit het buitenland, te verminderen. Ook in de Drechtsteden gaat men de gebouwen en huizen op een andere manier verwarmen. Deze overstap noemt men de warmtetransitie. De regio zal zich hierbij primair richten op het gebruik van warmtenetten die uit lokale bronnen warmte betrekken. De VVD is van mening dat de warmtetransitie alleen zal slagen als zij voor iedereen haalbaar en betaalbaar zal zijn en ook iedereen er aan kan meedoen. De aanpak van de warmtetransitie zal daarom stap voor stap moeten gebeuren en alleen kunnen starten met een volledige transitie naar aardgasvrij waar dat kan. Het is nu 2021 en voor 2050 bestaan er bepaalde doelen. Dat houdt in dat men bij het zetten van stappen nog allerlei ontwikkelingen zal kunnen meemaken in de vorm van zaken die men thans nog niet mogelijk acht.

Er hebben zich in de afgelopen tien jaar ontwikkelingen voorgedaan waarvan men zich voordien geen voorstelling had kunnen maken. Dat gaat ook op dit gebied gebeuren. Ondernemers en de Drechtsteden kunnen zo wijsheid en kennis opdoen welke voor wellicht vele jaren werkgelegenheid zal opleveren en waaraan ook de rest van de wereld iets zal kunnen hebben. Misschien is dit te optimistisch gedacht, maar ondenkbaar is het zeker niet. Zoals gezegd, zal de warmtetransitie alleen slagen als zij voor iedereen haalbaar en betaalbaar zal zijn en ook iedereen er aan kan meedoen. De VVD vindt de toepassing van isolatie en andere vormen van energiebesparing daartoe een belangrijke eerste stap. In alle stukken mist de fractie echter een oplossing voor het probleem van de grote vraag naar energie. Zijn heel veel reisbewegingen nog wel nodig en zijn vele energievreters niet overbodig? Ook wordt het aspect gemist dat goed geïsoleerde woningen om veel ventilatie vragen en dat daarvoor weer energie nodig is. Er moet dan ook spoedig grondig worden onderzocht wat een optimale mix van isoleren en ventileren zou zijn. Alle in de stukken genoemde termijnen zijn indicaties. De VVD vindt het vreemd dat er tot 2030 niet over het benutten van kernenergie zou mogen worden gesproken. Na 2030 kan gebruik van kernenergie toch de oplossing van het energieprobleem zijn.

In de partij bestaat heel brede steun voor het ontwikkelen van kerncentrales. De provincie Zuid-Holland wil de bouw van een kerncentrale op de Maasvlakte toestaan. De fractie van de VVD kan zich vinden in het raadsvoorstel en in de op bladz. 11 van de nota genoemde uitgangspunten bij de warmtetransitie, evenals in de uitvoeringsstrategie die op bladz. 26 wordt beschreven.

Vergadering van 5 juli 2021.

39

De heer Neijman stelt vast dat deze transitievisie warmte 2021 een vervolg is op de in 2019 door de raad vastgestelde transitievisie warmte 2019. De alternatieven voor de huidige warmtebron aardgas beginnen alle met een w: toepassing van een warmtenet in een aantal wijken, gebruik van een warmtepomp voor een aantal wijken en, in de toekomst, gebruik van waterstof. Het wordt een uitdaging om de warmtebron aardgas, die in Nederland al zo'n kleine zestig jaar de standaard warmtebron is, te vervangen. De mens is een gewoontedier, zoals in het afgelopen jaar wel weer is gebleken. Het wordt dus nog een hele opgave om de inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht aan een nieuwe warmtebron te laten wennen, maar het Coronajaar heeft laten zien dat men zich ook weer gemakkelijk aan wijzigingen in de leefgewoontes weet aan te passen. De fractie van D66 heeft het vertrouwen dat de overheid en de inwoners de warmtetransitie gezamenlijk succesvol zullen afsluiten. Men staat hiermee nog maar aan het begin, zoals ook de heer Ouwerkerk zei. Er zal veel moeten worden geïnitieerd en ondernomen. De grootste uitdaging is te zorgen voor een aanvaardbaar financieel kader voor de inwoners. De fractie sluit haar ogen niet voor de vraag hoe dit alles zal moeten worden betaald. Voor nu is voor D66 de transitievisie warmte 2021 even voldoende.

Zij gaat samen met de inwoners en de gemeente de uitdaging aan om de warmtetransitie waar te maken en ondersteunt dan ook dit raadsvoorstel. De heer Van der Wulp ziet de transitievisie warmte 2021 als een groot en uitdagend project voor de komende dertig jaar. Dit project móet plaatsvinden – dat valt niet te ontkennen –, maar er zitten nog wel veel haken en ogen aan. Om het te doen slagen, zal er moeten worden gezorgd voor goede communicatie met de burgers en voor het aan die burgers verschaffen van duidelijkheid. Het maakt ook nog uit waar en hoe men in Ambacht woont en of men een eigen huis of een huurwoning bewoont. Woningbouwvereniging Rhiant heeft met subsidie al een aantal woningen voorbereid op het van het gas afgaan. De kosten hiervan voor de betrokken huurders zijn vooralsnog nul euro. De realisering van de warmtetransitie in de oude wijken zal problematischer zijn dan in de nieuwbouwwijken. Bij oude huizen zullen de kosten van het isoleren hoog zijn en zullen niet alle warmtevoorzieningen toepasbaar zien. Dat zal dus hogere kosten kunnen betekenen. De vraag die de burgers het meeste bezighoudt, is hoe hoog de kosten voor hen zullen kunnen uitvallen; dat geldt voor maar liefst 75 % van de geïnterviewden. Wie wàt zal gaan betalen, is nog niet duidelijk. Dit vast te stellen, is een taak van de rijksoverheid.

Het bevreemdt de fractie van de PvdA dat er partijen zijn die tegen de warmtetransitie zijn terwijl er over de door de burgers te betalen kosten nog niets definitiefs bekend is. Men mag als politieke partij tegen de warmtetransitie zijn en de noodzaak van klimaatbeheersing blijven ontkennen, maar laat men dan ook eens met een alternatìef komen, een alternatief dat gepaard zal gaan met een kostenopzet. Nìets doen is voor sprekers fractie geen optie. Ook de PvdA-fractie vindt dat het het streven moet zijn de kosten van de energietransitie voor iedereen betaalbaar te maken en te laten blijven. Het is misschien wel vroeg om dit aan te kaarten, maar zij meent dat de rijksoverheid met een ondersteuningsfonds voor de burgers moet komen en dat de gemeente budgetten beschikbaar moet stellen. Zij vraagt de portefeuillehouder de burgers hierover duidelijkheid te verschaffen, daar dit hen zal kunnen stimuleren mee te werken aan het bereiken van de beoogde doelen. Voor nu kan de fractie akkoord gaan met het raadsvoorstel, in het besef dat er nog veel meer op de gemeente en haar inwoners zal afkomen. De heer Van Ginkel heeft in zijn betoog over de regionale energiestrategie al uiteengezet wat de motivatie van de fractie van SGP/ChristenUnie in dezen is. De transitievisie warmte 2021 sluit nauw aan op de regionale energiestrategie en is als een vervolgstap in de realisering daarvan te zien.

Ook dit stuk vindt de fractie een realistisch verhaal. Dat er aandacht moet worden gegeven aan de vraag met welke kosten huizenbezitters in dit kader te maken zullen kunnen krijgen, is goed verwoord. Alleen is er over mogelijke ondersteuning nog niets concreets bekend. De fractie zou graag zien dat het rijk in dezen zou bijspringen; zij verwoordde dit al in haar bijdrage over de regionale energiestrategie. In het voorstel staat: "Wij zijn in afwachting van

Vergadering van 5 juli 2021.

40

extra financiële middelen van het rijk. Zodra die middelen beschikbaar zijn, zetten we vervolgstappen aan de hand van deze transitievisie warmte. Geen geld, geen vervolgstappen." Deze stelling wil sprekers fractie van harte onderschrijven, maar wat zal het college doen als er geen geld voor een extra fte komt? De heer Struik voert aan dat men voor de transitievisie warmte 2021 bijna warm zou kunnen lopen, bijna omdat een aantal zaken nog zou kunnen worden verbeterd. In deze visie wordt het dorp in een aantal sectoren verdeeld, elk met een eigen oplossingsrichting. Voor een enkele wijk is zij al in steen gebeiteld, voor andere wijken is het nog slechts een denkrichting. De fractie van AUB vindt het belangrijk dat de warmtetransitie zal kunnen worden verwezenlijkt op een manier die betaalbaar, veilig en comfortabel is. De kennis van vandaag in aanmerking nemend, zou men kunnen vinden dat het goed zou zijn om in gans Ambacht een warmtenet aan te leggen. De schaalvoordelen van een groot warmtenet maken het economisch gezien voor een toekomstige exploitant aantrekkelijk om het te gaan uitbaten. Voorts brengt een warmtenet voor woningen geen koolmonoxiderisico met zich, iets waarmee men anders zeker rekening zou moeten houden. Tevens is bij een warmtenet de brandveiligheid veel groter. Dat, ten derde, een andere energievoorziening comfortabel moet zijn, is een valide argument.

Ervaringen die in de afgelopen decennia in diverse andere gemeenten zijn opgedaan, laten zien dat een warmtenet zeer comfortabel is. De kosten voor een eindgebruiker van aansluiting op een warmtenet zijn momenteel vele malen lager dan die van andere alternatieven. De fractie van AUB kan daarom achter de transitievisie warmte 2021 gaan staan. Daarbij adviseert zij nog om verder te kijken dan nu is gebeurd en de raad bij de ontwikkeling van toekomstige visies te betrekken. De heer Scheurwater is van mening dat het tempo van de realisering van de transitievisie warmte 2021 staat of valt met de economische haalbaarheid daarvan. De fractie van EVA vindt nog steeds dat woningen pas van het gas kunnen worden afgesloten wanneer er een betaalbare alternatieve warmtebron beschikbaar is. Er is voor het aanbrengen van zo'n alternatieve voorziening en de in verband daarmee in en rondom een woning te treffen maatregelen subsidie nodig. Op bladz. 4 van het voorstel vermeldt het college dat het rijk in dezen een toezegging heeft gedaan. Daarbij gaat het echter nog slechts om een advies van de Raad voor het Openbaar Bestuur. Het nieuwe kabinet zal hierover mogelijk een besluit gaan nemen. Wordt er geen subsidie verstrekt, dan zal de uitvoering van de transitievisie warmte niet kunnen slagen.

Het door het rijk wel of niet gaan verstrekken van subsidie is voor de fractie van EVA dan ook de basis voor het nemen van een besluit. Dat in 2050 het gebruik van aardgas geen optie meer zal zijn, is de vraag, want er is voldoende Russisch aardgas. Duitsland heeft voor het afnemen van dat gas veel nieuwe leidingen laten aanleggen en het is mogelijk dat ook het nieuwe kabinet daarvoor zal voelen. In diverse EU-landen, namelijk België, Spanje, Portugal en Duitsland, worden aan inwoners subsidies verstrekt als zij hun woning aansluiten op aardgas. Er zijn dus best ook andere ontwikkelingen. In Hendrik-Ido-Ambacht staan woningen welke moeilijk zo niet onmogelijk geschikt te maken zijn voor aansluiting op de thans bekende warmtebronnen. Het zou dus logisch zijn die woningen vooralsnog ongemoeid te laten; zij zouden alleen wel goed moeten worden geïsoleerd, opdat er op het energieverbruik kan worden bespaard. De technische ontwikkelingen gaan overigens snel. Het aardgasvrij maken van woningen mag in de visie van EVA nooit tot hogere woonlasten voor eigenaren en huurders leiden; ook de bij de behandeling van agendapunt 9.1 ingediende motie noemde dit. Een meerderheid van de Tweede Kamer stemde afgelopen dinsdag voor een SP-motie van die strekking.

Een week geleden was in de media te lezen dat de woningbouwcorporaties in de Drechtsteden ongeveer 6.000 huurwoningen, ook huurwoningen in deze gemeente, aan het warmtenet gaan koppelen – dit heeft spreker net gehoord van de heer Van der Wulp –, met als motto: 'niet meer huur gaan betalen dan voorheen', een motto dat ook uitkomt. Dat motto zou ook moeten gaan gelden wanneer woningeigenaren op een andere warmtebron willen overschakelen.

Vergadering van 5 juli 2021.

41

De fractie van EVA stemt tegen dit voorstel, aangezien de gevraagde financiële duidelijkheid ontbreekt. Mevrouw Vlasblom-van der Vlies zal na wat zij over het voorgaande agendapunt heeft gezegd alleen nog enkele punten aanstippen die zij eerder niet heeft genoemd. Het zijn er twee, ten eerste dat er moet worden gezorgd voor duidelijke communicatie met inwoners en het daarbij hanteren van een heldere tijdlijn, bijvoorbeeld wat het afsluiten van woningen van het aardgas betreft. Het hebben van keuzevrijheid is belangrijk, maar het moet ook helder worden wanneer iets geen kwestie van een keuze meer is of in de toekomst niet meer zal zijn. Ten tweede vindt de CDA-fractie het belangrijk de ontwikkelingen op energiegebied goed in de gaten te houden – wat nu nog niet realistisch lijkt, zal het in 2050 wellicht wèl zijn – en zij is dan ook blij dat de portefeuillehouder dit heeft toegezegd. De fractie kan instemmen met de transitievisie warmte 2021. Wethouder Lafleur brengt naar voren dat men in Nederland overstapt op een nieuwe en duurzame manier van het gebruik van energie voor het verwarmen van huizen, het douchen en het koken. Dit gebeurt zorgvuldig; stap voor stap gaat men in de komende jaren langzaam afscheid nemen van het gebruik van aardgas.

De Nederlandse overheid heeft met het aangaan van het nationaal klimaatakkoord besloten dat het gebruik van aardgas voor het verwarmen van huizen en gebouwen in uiterlijk 2050 moet zijn gestopt. De hierop gerichte transitievisie warmte 2021 is een plan op hoofdlijnen dat aangeeft hoe gemeenten stapsgewijs uiteindelijk aardgasvrij kunnen worden. De transitievisie warmte laat zien wat per wijk of buurt het meest logische alternatief voor het aardgasgebruik zou zijn. Deze visie vraagt niet om daarover nu een definitief besluit te nemen. Dat besluit zal per wijk en samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties worden genomen en wel in de vorm van het vaststellen van wijkuitvoeringsplannen. Met de transitievisie warmte heeft de gemeente scherp voor ogen wat voor elke wijk het alternatief voor het aardgasgebruik is. Zij staat zo klaar voor bewoners die vragen hebben of zelf een initiatief willen starten. Zo is de transitievisie warmte eigenlijk te zien als een uitnodigingskader voor gesprekken met inwoners. De transitievisie warmte gaat niet over het vraagstuk hoe de kosten ervan moeten worden gedeeld. Wel geeft zij per buurt aan welk alternatief voor aardgasgebruik de laagste maatschappelijke kosten vergt.

Alle gemeenten in de regio Drechtsteden vinden het belangrijk dat de overstap van aardgas naar een andere energiebron voor iedereen haalbaar en betaalbaar moet zijn. Ook moet iedereen kunnen meedoen. Daarom zullen bij het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen de kosten en de baten goed worden onderzocht. Daarbij worden de ontwikkelingen op rijksniveau goed in de gaten gehouden. Het isoleren van woningen en gebouwen is altijd een eerste goede stap. De heer Doevendans zei dat bij veel inwoners zorgen leven over de betaalbaarheid van de warmtetransitie. Dit was een inkoppertje, want spreker heeft dit ook zelf gezien en het is ook door alle andere woordvoerders betoogd. Wat hij in de participatiebijeenkomsten óók heeft gehoord, is dat er bij de inwoners een breed draagvlak bestaat voor het nemen van maatregelen die erop gericht zijn de opwarming van de aarde tegen te gaan. Dit heeft hij de heer Doevendans niet horen noemen. Er wordt hard aan gewerkt om te bereiken dat de uitvoering van de warmtetransitie betaalbaar zal zijn. Het rijk komt morgen met een voor de Tweede Kamer bestemd rapport van het bureau Ecorys inzake een onderzoek naar de betaalbaarheid van de warmtetransitie in de gebouwde omgeving. Tevens zal daarover dan een brief naar de Tweede Kamer gaan.

Er wordt door het rijk dus zeker nagedacht over de vraag wat er moet gebeuren om die betaalbaarheid te bereiken, want alleen op die manier zal de energietransitie in Nederland kunnen slagen. Het college zal deze ontwikkeling nauwgezet volgen. De heer Ouwerkerk zei terecht dat bij het isoleren van woningen ook aan het belang van goede ventilatie moet worden gedacht. Dit wordt ook in de transitievisie warmte gezegd, maar spreker kan zich voorstellen dat daar overheen is gelezen. Er staat ergens dat goed isoleren niet zonder ventileren gaat. De heer Ouwerkerk: "Dat kost óók energie."

Vergadering van 5 juli 2021.

42

Wethouder Lafleur: "Dat klopt." Met de heer Van der Wulp is spreker het eens dat niets doen geen optie is. Wel wordt er stapje voor stapje te werk gegaan. Over het verzoek van de heer Van der Wulp om na te denken over de instelling van een ondersteuningsfonds kan spreker zeggen dat, als de transitievisie warmte 2021 en de regionale energiestrategie Drechtsteden 1.0 zijn vastgesteld, daarover met de inwoners in gesprek zal worden gegaan. Het zal dan duidelijk worden welke behoeften er onder hen bestaan, en daarop zal het college het beleid dan kunnen afstemmen. De heer Struik wees erop dat het goed zal zijn een gróót warmtenet aan te leggen. Er is nu bekeken welke wijken in dit opzicht het kansrijkst zijn, maar afhankelijk van innovatieve ontwikkelingen en wat er aan geld beschikbaar komt, komen er in Hendrik-Ido-Ambacht misschien méér mogelijkheden voor aansluiting op een warmtenet. Het warmtenet in De Volgerlanden is ook niet voor niets aangelegd, want het college wilde daarmee aan de inwoners een handelingsperspectief bieden. Men heeft alleen wel weer te maken met wat er aan energiebronnen beschikbaar is. Hendrik-Ido-Ambacht is daarmee net iets minder rijk bedeeld dan andere gemeenten in het Drechtstedengebied. Het door de heer Scheurwater bedoelde artikel over wat de woningbouwcorporaties in de Drechtsteden met hun huurwoningen ondernemen, heeft spreker gelezen.

Hij heeft er natuurlijk ook met de woningbouwcorporaties over gesproken. Met behulp van subsidies lukt het ze om huurwoningen van andere energiebronnen dan aardgas te voorzien zonder dat dit voor de huurders tot extra kosten leidt. Mevrouw Vlasblom noemde terecht het belangrijke punt van een duidelijke communicatie met de inwoners. Spreker staat daarvoor en zal er dus zeker de nodige aandacht aan besteden. Deze week komt er een folder uit waarin wordt getracht in simpele bewoordingen uit te leggen wat de regionale energiestrategie en de transitievisie warmte precies inhouden. Als het goed is, staat die folder in De Brug van aanstaande dinsdag. De heer Doevendans wijst er op – dit naar aanleiding van wat de wethouder over een onderzoek zei – dat er ook een onderzoek is uitgevoerd waarin mensen werd gevraagd of zij het belangrijk zouden vinden om iets tegen het opwarmen van de aarde te gaan doen. Van hen zei 72 % 'ja'. Daarna werd er gevraagd hoeveel geld zij er voor over zouden hebben, waarop 72 % antwoordde: 'Tussen de nul en de tien Euro.' Het is dus wel van belang welke vragen men in zo'n onderzoek stelt. Aan het adres van de heer Van der Wulp wil spreker zeggen dat RA inderdaad één van de partijen is die consequent tegen dit soort plannen stemmen, en dat zal RA ook volhouden.

Wat zou men dan wèl moeten doen? Spreker zegt dat het prima is om te doen wat er op vrijwillige basis kan worden gedaan, zoals zonnepanelen op het eigen dak leggen en energie besparen – daarvoor mag ook best wat subsidie worden gegeven, zij het niet te veel – , maar dat het daarbij zou moeten blijven. Méér behoeft de gemeente niet te doen. Het gasgebruik kan worden voortgezet door het afnemen van Russisch gas, of anders kan er gebruik worden gemaakt van Franse kernenergie etc. Er zijn dus meerdere mogelijkheden. De heer Van Ginkel geeft te kennen dat de fractie van SGP/ChristenUnie met dit voorstel kan instemmen. De heer Scheurwater deelt mede dat de fractie van EVA tegen dit voorstel stemt, aangezien de gevraagde financiële duidelijkheid ontbreekt. Zonder hoofdelijke stemming wordt hierop conform het voorstel besloten, onder aantekening dat de fracties van RA en EVA zich ertegen hebben verklaard. 9.3 Jaarverslag 2020 De Volgerlanden.

Vergadering van 5 juli 2021.

43

9.4 Beschikbaarstelling voorbereidingskrediet voor bodemsanering perceel Veersedijk 301-303 (Noordoevers). 9.5 Rapportage projecten structuurvisie 1e halfjaar 2021. 9.6 Voortgangsrapportage CAI-projecten 1e halfjaar 2021. Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt achtereenvolgens conform de voorstellen onder de nrs. 9.3 t/m 9.6 besloten. 10. Comptabiliteitsbesluit. Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel besloten. Aan de orde is hierop het toegevoegde agendapunt: 10a. Motie vreemd aan de orde van de dag, in te dienen door de fractie van D66. Mevrouw Gommans-Dane zal het met het oog op de tijd kort houden. De fracties die de motie hebben ondertekend, hebben zich gerealiseerd dat bezoekers van het zwembad die voor € 64 een abonnement hebben aangeschaft, in het seizoen gedurende een heel korte periode, namelijk slechts twee maanden, van dat abonnement gebruik kunnen maken. Nu de Coronamaatregelen minder streng zijn geworden, is het naar hun mening mogelijk het zwembad in september geopend te houden, zodat de abonnementhouders er lànger zullen kunnen zwemmen. Dat zal bij de inwoners als een vriendelijke geste overkomen, en vandaar de motie die bij dezen wordt ingediend. Omdat iedereen de motie al zal hebben gelezen – zij is aan iedereen toegezonden – ziet spreekster van voorlezing ervan af.