Bijlage bij raadsvoorstel 9.3 WRP Hendrik Ido Ambacht 2025-2029 C10b

Water- en Rioleringsprogramma Hendrik-Ido-Ambacht 2025-2029 Beleid en maatregelen stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater

1/64

Verantwoording Titel: Onderwerp: Projectnummer: Klant: Referentienummer: Versie:

Water- en Rioleringsprogramma Hendrik-IdoAmbacht 2025-2029 Beleid en maatregelen stedelijk afvalwater, hemelwater, grondwater 5101-4816 Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht Concept 10

Datum:

28-10-2024

Auteurs:

Karst Jan van Esch, Carl Geuljans, Ben Starink

Gecontroleerd door: Paraaf gecontroleerd:

Elwin Leusink

Vrijgegeven door: Paraaf vrijgegeven:

Elwin Leusink

Document referentie:

2/64

Inhoudsopgave Verantwoording .............................................................................................2 Voorwoord ........................................................................................... 5 Algemeen ....................................................................................................6 Samenvatting ........................................................................................ 7 1.

Inleiding ..................................................................................... 10

1.1 1.2 1.3 1.4

Nieuw Wrp voor Hendrik-Ido-Ambacht .................................................. 10 De zorgplichten ............................................................................. 10 Proces ........................................................................................ 11 Leeswijzer ................................................................................... 11

2.

Evaluatie vorige GRP ....................................................................... 12

2.1

Terugblik op de afgelopen planperiode ................................................. 12

Visie ......................................................................................................... 13 3.

Wat willen wij .............................................................................. 14

3.1 3.2

Omgevingswet .............................................................................. 14 Omgevingsvisie ............................................................................. 15

4.

Aanpassen aan klimaatverandering ...................................................... 17

Plan ......................................................................................................... 19 5.

Wie doet wat ................................................................................ 20

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

Wie heeft welke verantwoordelijkheid? ................................................ 20 Samenwerking .............................................................................. 20 Wat verwachten wij van onze inwoners en bedrijven? ............................... 21 Verordeningen .............................................................................. 22 Vergunningen ............................................................................... 22

Programma ................................................................................................. 23 6.

Wat hebben wij ............................................................................. 24

6.1 6.2 6.3

Huidige situatie: Stedelijk afvalwater en hemelwater ............................... 25 Huidige situatie: Grondwater ............................................................. 27 Effectief beheer ............................................................................ 27

7.

Wat gaan wij doen ......................................................................... 29

7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6 7.7

Aan de slag .................................................................................. 29 Nieuwe systemen goed aanleggen ....................................................... 29 Onderzoeken ................................................................................ 29 Onderhoud................................................................................... 30 Vervangen, renoveren en verbeteren .................................................. 31 Communicatie .............................................................................. 33 Grondwater ................................................................................. 34

Swijco | 2025-2029 Projectnummer: 51007172 Datum: 28-10-2024 Versie: Concept 10 Document referentie: https://old-my.sharepoint.com/personal/b_starink_h-i-ambacht_nl/documents/wrp/grp en wrp/wrp 2025-2029/bestuurlijk/wrp college 5 nov 2024/wrp hendrik ido ambacht 2025-2029 c10b.docx

3/64

8.

Wat kost het ................................................................................ 35

8.1 8.2 8.3 8.4

Personele capaciteit ....................................................................... 35 Kosten ........................................................................................ 36 Kostendekking .............................................................................. 38 Rioolheffingsberekening ................................................................... 38

Bijlagen..................................................................................................... 40 Bijlage 1: Ontwikkelingen, beleid stedelijk afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater ......................................................................................... 41 Bijlage 2: Gerealiseerde onderzoeken en maatregelen GRP 2018-2023 .......................... 48 Bijlage 3: Uitgangspunten kostendekkingsberekening ............................................... 50 Bijlage 4: Financiële tabellen kostendekkingsberekening .......................................... 53 Bijlage 5: Overstorten (uit BRP 2024) .................................................................. 63

Swijco | 2025-2029 Projectnummer: 51007172 Datum: 28-10-2024 Versie: Concept 10 Document referentie: https://old-my.sharepoint.com/personal/b_starink_h-i-ambacht_nl/documents/wrp/grp en wrp/wrp 2025-2029/bestuurlijk/wrp college 5 nov 2024/wrp hendrik ido ambacht 2025-2029 c10b.docx

4/64

Voorwoord Voor u ligt het Water- en rioleringsprogramma Hendrik-Ido-Ambacht 2025-2029 (Wrp). In dit Wrp geven wij aan hoe wij onze gemeentelijke watertaken in de planperiode invullen. Wij zetten in op gezond, schoon en voldoende water. Onze riolering is een belangrijke basisvoorziening, volgens vooraanstaande wetenschappers in Het British Medical Journal de belangrijkste medische doorbraak in 150 jaar, belangrijker dan de uitvinding van antibiotica en narcose. Daarom moeten we de rioleringsvoorzieningen goed beheren. Ook gaan wij voor een klimaatbestendig en duurzaam Hendrik-Ido-Ambacht. Water speelt een steeds grotere rol in onze leefomgeving, door de huidige veranderingen in het klimaat. Daar moeten we ons de komende jaren steeds meer op gaan richten, bijvoorbeeld door schoon en vuil water te scheiden, hemelwater als het kan lokaal te verwerken en de openbare én particuliere ruimte klimaatbestendig in te richten. Zodat we in 2050 ook een klimaatrobuuste leefomgeving hebben waar het goed wonen en werken is. De komende periode vervangen wij verouderde riolen en pakken wij werkzaamheden zoveel mogelijk samen op met andere disciplines. Dit doen wij niet alleen, wij werken samen in de waterketen. Vooral met het waterschap, maar ook inwoners en bedrijven zijn belangrijke partners om de doelen voor water en riolering te behalen.

Samen werken wij aan waterbewustzijn en treffen wij maatregelen om de waterstromen in goede banen te leiden.

– Jauhaurina Oelfke – ten Seldam, Wethouder Riolering

Met het water- en rioleringsplan dragen wij bij aan een toekomstbestendige gemeente. Door de focus te leggen op duurzaamheid en klimaatadaptatie, zorgen wij niet alleen voor schoon water en goede riolering, maar ook voor oplossingen die ons beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Zo maken wij Hendrik-Ido-Ambacht klaar voor een veilige en fijne leefomgeving, nu en in de toekomst.

– Ralph Lafleur, Wethouder Duurzaamheid

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 5/64

Algemeen Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 6/64

Samenvatting Algemeen

Samenvatting Waarom een Water- en rioleringsprogramma? (hoofdstuk 1) Goede riolering is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het handhaven van de kwaliteit van de openbare ruimte. Als gemeente hebben we de wettelijke taak om voor de riolering en het stedelijk water te zorgen: we hebben de zorgplichten voor stedelijk afvalwater, voor afvloeiend hemelwater en voor grondwater. Dit Wrp is de opvolger van het GRP en geeft aan hoe wij deze gemeentelijke watertaken uitvoeren. Naast deze watertaken hebben we extra aandacht voor oppervlaktewater, klimaatadaptatie en duurzaamheid. Hiermee werken wij vanuit onze taken voor water en riolering aan een toekomstbestendige gemeente. Wat ging er vooraf? (hoofdstuk 2) Het Wrp is de opvolger van het Gemeentelijk Rioleringsplan dat in 2018 is vastgesteld. De afgelopen jaren hebben wij volgens de opzet uit het GRP de riolering beheerd, databestanden verbeterd, meegewerkt aan nieuwbouwplannen, en de gemeente klimaatbestendiger gemaakt. Wij hebben veel van de plannen, werkzaamheden en onderzoeken uitgevoerd. De onderdelen die nog niet uitgevoerd zijn, schuiven door naar de nieuwe planperiode 2025-2029. Die zijn opgenomen in hoofdstuk 7. Wat willen wij bereiken? (hoofdstuk 3) Het vorige GRP is een goede gids geweest en het beleid wordt dan ook voortgezet.

Naast de wettelijke watertaken geven wij in dit programma extra aandacht aan oppervlaktewater, klimaatadaptatie en duurzaamheid. Onze omgevingsvisie is de basis voor dit Wrp. Hierin staan doelen beschreven voor water en riolering, klimaatadaptatie, water en bodem sturend en oppervlaktewater. Wij beschermen de volksgezondheid en zorgen voor een aantrekkelijke leefomgeving door stedelijk afvalwater in te zamelen en af te voeren naar de rioolwaterzuiveringsinrichting (RWZI). Wij beheren ons bestaande stelsel, wij sluiten panden altijd aan op de riolering en wij beperken vervuiling van oppervlaktewater door riooloverstortingen. Voor de verwerking van hemelwater volgen wij de voorkeursvolgorde benutten-vasthoudenbergen-afvoeren. Wij zetten in op afkoppelen door zoveel mogelijk gescheiden riolering te realiseren en particulieren te stimuleren om hemelwater zelf op eigen terrein te verwerken. Wij nemen maatregelen tegen structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand als dat doelmatig is. Onze taken liggen in de openbare ruimte en wij hebben een waterloketfunctie voor grondwaterproblemen.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 7/64

Samenvatting Algemeen

Aanpassen aan klimaatverandering (hoofdstuk 4) Hevige regenbuien hebben een grote invloed op het functioneren van de riolering en dit zal door klimaatverandering alleen maar sterker worden. Wij hebben de ambitie uitgesproken dat onze gemeente in 2050 klimaatbestendig is ingericht. In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) is afgesproken om klimaatadaptatie standaard mee te nemen als afweging bij ruimtelijke ontwikkelingen. Alle ontwikkelingen in de openbare ruimte willen wij gebruiken om de bovengrond klimaatadaptief in te richten. Ook moeten nieuwe ontwikkelingen aan de regels voldoen uit het Convenant klimaatadaptief bouwen van provincie Zuid-Holland. Wie doet wat? (hoofdstuk 5) Wij werken veel samen met Waterschap Hollandse Delta (WSHD) en met de andere gemeenten in de Drechtsteden. Ook stemmen wij meekoppelkansen af met de andere disciplines binnen onze gemeente. Wij verwachten van onze inwoners en bedrijven dat ze het riool verstandig gebruiken en hemel- en grondwater zoveel mogelijk zelf verwerken. Wat hebben wij? (hoofdstuk 6) Voor de vervulling van onze gemeentelijke watertaken hebben wij allerlei objecten in beheer. De lengte vrijvervalriolering is 175 km, daarnaast hebben wij onder andere 25 km pers- en drukleidingen, 33 rioolgemalen, 145 pompunits drukriolering en 5 bergbezinkbassins. De toestand van de vrijvervalriolering is over het algemeen redelijk.

Wij inspecteren en reinigen alle objecten in het areaal periodiek. Als vervanging noodzakelijk is, nemen wij dit op in de investeringsplanning. Wat gaan wij doen in de komende planperiode? (hoofdstuk 7) Wij doen onderzoek om kennis en inzicht verder te vergroten. Wij onderzoeken hoe wij het huidige stelsel kunnen verbeteren. Met de uitkomsten van onderzoek onderbouwen wij acties die nodig zijn om ons systeem doelmatig en goed te laten werken. De komende jaren wordt vooral ingezet op het vervangen en afkoppelen van de wijk Kruiswiel, de renovatie van het hoofdrioolgemaal Volgerlanden en het treffen van hydraulische verbetermaatregelen (de zogenaamde BRP-maatregelen). Wij onderhouden wat wij hebben aan riolering, gemalen en overige objecten. Waar nodig renoveren, vervangen en/of verbeteren wij het systeem. In dit Wrp is een schatting van de vervangingskosten van de komende 50 jaar opgenomen zodat wij daarop kunnen anticiperen. Wat hebben wij hiervoor nodig? (hoofdstuk 8) Om onze ambities waar te kunnen maken en om alle onze geplande werkzaamheden uit te voeren is allereerst voldoende personele bezetting benodigd. De huidige bezetting van de binnendienst voor de huidige watertaken is 1,7 fte, waar wij, met het huidige uitbestedingsbeleid 2,2 fte nodig hebben. Dat betekent dat er een tekort is berekend van circa 0,5 fte.

Inclusief extra taken voor integraal werken, klimaatadaptatie -en het verder toepassen van duurzaamheid binnen team Buitenruimte loopt het tekort op tot 1 fte. Dat tekort openbaart zich vooral bij de rol van beleidsmedewerker en beheerder. Uitbreiding van de formatie is nodig om alle werkzaamheden adequaat te kunnen uitvoeren.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 8/64

Samenvatting

Alle kosten voor de planperiode én voor de lange termijn zijn op een rij gezet. Voor het uitvoeren van alle benodigde werkzaamheden voor de planperiode zijn de volgende uitgaven geraamd: Planperiode

Jaar

TOTAAL excl. Investeringen Kosten van Kapitaal BTW Vervanging / investeringen lasten verleden verbetering 1.000 EURO

Jaarlijkse uitgaven Exploitatie 1

2

3

4

1+3+4

2025 2026 2027 2028 2029

1.898 1.733 1.846 1.943 1.777

1.455 3.725 1.986 1.714 2.375

55 173 235 288

771 762 751 735 720

2.668 2.550 2.769 2.912 2.784

Totaal planperiode l

9.197

11.255

750

3.738

13.683

Tabel 0-1: overzicht uitgaven planperiode (prijspeil 2025)

Om al deze kosten te dekken, heffen wij rioolheffing. Als wij per 1-1-2025 een rioolheffing zouden heffen die over de gehele levenscyclus van de riolering van 50 jaar gelijk en kostendekkend is, dan zou die rioolheffing € 430 moeten bedragen voor een gemiddeld huishouden. De huidige rioolheffing is lager dan de berekende kostendekkende heffing op lange termijn. De komende jaren is stijging van het tarief nodig om kostendekkend te blijven. In 2025 stijgt het tarief met alleen de indexatie voor een gemiddeld huishouden van € 218,33 naar € 224,43. Vanaf 2026 is een stijging nodig van € 4 per jaar tot 2030 en vanaf 2030 moet het tarief harder stijgen met € 12 per jaar om de ambities waar te kunnen maken. Jaarlijks moet de rioolheffing worden aangepast aan de opgetreden inflatie. Enkele belangrijke verschillen ten opzichte van het vorige GRP zijn: - 15 procent extra budget voor rioolvervangingen om klimaatadaptatie structureel te verankeren in onze projecten. Gezien de aard van de rioolheffing gaat het dan voornamelijk over het tegengaan van wateroverlast, al kunnen deze maatregelen ook positieve effecten hebben op bijvoorbeeld de thema's droogte en hittestress. - Op jaarbasis € 50.000 om bewoners te stimuleren zelf maatregelen te nemen op eigen terrein (subsidie). Te denken valt aan regentonnen, vergroening, ontstenen en afkoppelen.

- Maatregelen om hydraulische knelpunten aan te pakkenvolgend uit het Basisrioleringsplan (BRP). Hier is € 100.000 per jaar voor opgenomen. - Extra personele capaciteit om integraal werken, duurzaamheid, klimaatadaptatie verder uit te rollen binnen de projecten van Team Buitenruimte en in de regio.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 9/64

Algemeen

1. Inleiding 1.1

Nieuw Wrp voor Hendrik-Ido-Ambacht

Goede riolering is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. In dit Water- en Rioleringsprogramma (Wrp) beschrijven wij hoe wij als gemeente Hendrik-Ido-Ambacht omgaan met de gemeentelijke watertaken voor stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en grondwater. Het beleid uit het vorige GRP zetten wij voort. Naast deze watertaken geven wij extra aandacht aan oppervlaktewater, klimaatadaptatie en duurzaamheid. Hiermee werken wij vanuit onze taken voor water en riolering aan een toekomstbestendig gemeente. Van GRP naar Wrp Het vorige Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) had een looptijd van 2019 tot en met 2023, met een jaar verlenging. Het nieuwe Wrp krijgt een looptijd van 2025 tot en met 2029. De Omgevingswet is sinds 1 januari 2024 in werking. Onder de Omgevingswet vervalt de verplichting om een GRP op te stellen. In de memorie van toelichting bij de Omgevingswet is echter wel aangegeven dat het opstellen van een omgevingsprogramma voor water en riolering belangrijk blijft. Gemeenten zijn nog steeds verplicht om invulling te geven aan hun gemeentelijke watertaken, die af te stemmen met het waterschap en de financiën voor de rioolheffing te verantwoorden, dit Wrp is daar het instrument voor.

1.2

De zorgplichten

In dit Wrp geven wij aan hoe wij onze wettelijke zorgplichten invullen: Watertaak

Wetgeving

Verantwoordelijk voor

Stedelijk afvalwater

Omgevingswet art. 2.16 lid 1a-3

De inzameling en het transport van stedelijk afvalwater dat vrijkomt van de in de gemeente gelegen percelen.

Hemelwater

Omgevingswet art. 2.16 lid 1-a1

Een doelmatige inzameling en verwerking van afvloeiend hemelwater.

Grondwater

Omgevingswet art. 2.16 lid 1-a2

Het voorkomen of beperken van structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming.

Drinkwater

Drinkwaterwet artikel 2

Duurzame veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening (samen met provincie en waterschap)

Openbare riolering

Besluit kwaliteit leefomgeving, artikel 3.16

Een openbaar vuilwaterriool wordt zo ontworpen, gebouwd en onderhouden dat:

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 10/64

Algemeen

1. het zoveel mogelijk berekend is op de eigenschappen, samenstelling en hoeveelheid van het afvalwater, 2. lekkage met als gevolg zowel intredend en uittredend water zoveel mogelijk wordt voorkomen, en 3. het aantal overstortingen zo beperkt is als voor een doelmatig beheer van afvalwater mogelijk is

1.3

Proces

Riolering is samen met de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) onderdeel van de afvalwaterketen en heeft via overstorten en regenwateruitlaten veel relaties met het watersysteem. Dit Wrp is daarom tot stand gekomen in samenwerking tussen onze gemeente, Waterschap Hollandse Delta en ingenieursbureau Sweco.

1.4

Leeswijzer

Hoofdstuk 2 beschrijft de evaluatie op de vorige planperiode. Hoofstuk 3 beschrijft het beleid voor de gemeentelijk watertaken. Hoofdstuk 4 bevat de onderdelen over klimaatadaptatie. Hoofdstuk 5 beschrijft de verantwoordelijkheden. Hoofdstuk 6 beschrijft de huidige situatie en hoofdstuk 7 beschrijft de onderzoeken en maatregelen voor de komende planperiode. Hoofdstuk 8 bevat de organisatie en financiën.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 11/64

Algemeen

2. Evaluatie vorige GRP 2.1

Terugblik op de afgelopen planperiode

De afgelopen jaren hebben wij volgens de opzet uit het GRP de riolering beheerd, databestanden verbeterd, meegewerkt aan nieuwbouwplannen, en de gemeente klimaatbestendiger gemaakt. Het vorige GRP is hierbij een goede gids geweest. Het GRP is veel gebruikt bij het controleren van de budgetten. In augustus 2020 is flinke wateroverlast geweest. Dat heeft aandacht en tijd gevraagd. Concreet zijn enkele maatregelen bij de Reeweg uitgevoerd, zoals het plaatsen van een klein gemaal en het aanbieden van waterschotten aan particulieren. In 2024 is het basisrioleringsplan (BRP) opgeleverd. Hierin is onderzocht hoe het rioolstelsel functioneert bij hevige buien. Er zijn verbeteringen te zien in vergelijking met de resultaten uit het BRP uit 2010. Dit staat nader beschreven in sub-paragraaf 6.1.2 Functioneren van het systeem. Er is een nieuwe werkwijze gekomen voor het programmeren van projecten. Wij werken nu met een MIP (Meerjaren Investeringsprogramma). Hiermee is er meer afstemming met andere vakdisciplines en kunnen projecten integraler worden opgepakt. Afgelopen planperiode is minder geld uitgegeven dan verwacht door de covidpandemie. Hiermee is budget overgehouden en is de voorziening hoger dan werd verwacht. De rioolheffing is tussen 2018 en 2024 geïndexeerd met 23%, zie Figuur 2-1.

Dat is niet verwonderlijk gezien de flinke prijsstijging die heeft plaatsgevonden in de grond-, weg- en waterbouwsector. De cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) geven voor Civieltechnische werken en bouw van civieltechnische werken voor vloeistoffen (deelgebied 4221) een stijging van zelfs 46% tussen 2018 en 2024.

Verloop rioolheffing 250 200

177

179,52

184,08

188,04

190,55

202,22

2018

2019

2020

2021

2022

2023

218,33

150 100 50 0 2024

Figuur 2-1 Verloop rioolheffing voor een gemiddeld huishouden volgens de jaarlijks vastgestelde rioolheffingsverordeningen (nominaal).

In Bijlage 2 is opgenomen welke onderzoeken en maatregelen we hebben uitgevoerd.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 12/64

Visie Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 13/64

Visie

3. Wat willen wij In dit hoofdstuk en in Bijlage 1 beschrijven wij onze visie en het beleid voor de komende jaren. Wij omschrijven hoe wij voldoen aan onze zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater en wat wij willen doen voor een klimaatbestendig Hendrik-IdoAmbacht. De beleidsuitwerking voor stedelijk afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater is te vinden in Bijlage 1.

Figuur 3-1: verschillende soorten water

3.1

Omgevingswet

Sinds 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking. Dit Wrp is een programma waarin de uitwerking staat van dat wat er in de Omgevingsvisie over de gemeentelijke watertaken is opgenomen. De primaire onderverdeling in dit Wrp (Visie, Plan, Programma) sluit aan bij het instrumentarium van de Omgevingswet. Het deel Plan is een koppeling met het omgevingsplan en gaat in op verantwoordelijkheden, samenwerking en verordeningen en regels. Het deel Programma geeft aan wat wij de komende jaren gaan doen. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn de regels voor lozingen deels met de zogenaamde bruidsschat meegekomen en opgenomen in het gemeentelijke omgevingsplan. Over deze regels moet voor 2032 worden besloten tot handhaving, aanpassing of verwijdering. Dit leidt tot meer decentrale afwegingsruimte en minder vergunningsplichten.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 14/64

Visie

3.2

Omgevingsvisie

In de omgevingsvisie (https://omgevingsvisie.h-i-ambacht.nl/) staat hoe wij de omgeving in de gemeente de komende jaren willen ontwikkelen. Met dit Water- en rioleringsprogramma sluiten wij aan op de doelen in de omgevingsvisie. Water Wij houden ons aan de gemeentelijke watertaken voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. In het Water- en Rioleringsprogramma staan het beleid en de uitvoeringsagenda van deze zorgplichten. Hierbij wordt goed gekeken naar koppelkansen met onder andere onderhoud aan wegen en groen. Wij zorgen ervoor dat de riolering goed blijft functioneren en verbeteren daar waar nodig. Hierbij hebben wij aandacht voor klimaatadaptatie en duurzaamheid, maar ook voor de impact van de riolering op het watersysteem en de zuivering. Ook het gegevensbeheer krijgt de nodige aandacht. Wij gaan meer meten in de riolering om investeringsbeslissingen goed te kunnen onderbouwen. De komende jaren zien wij een aantal uitdagingen ontstaan waar wij samen met Waterschap Hollandse Delta mee aan de slag gaan. De capaciteit van zowel de riolering als de watergangen is beperkt en staat onder druk door de klimaatverandering. Daarom is het ontvlechten van de systemen voor oppervlaktewater en riolering nodig en moeten wij aan de slag met klimaatadaptatie. Water en Bodem sturend Voor bodem en water volgen wij het nationaal beleid.

Dit houdt in wij de hele ondergrond (bodem- en watersysteem) relevant vinden bij ruimtelijke ontwikkeling. Dit noemen wij ook wel 3D-ordening. Bodem en water zijn het uitgangspunt om te bepalen wat waar mag. Deze voorwaarden gaan regionaal en lokaal in kaart gebracht worden, zodat wij straks concreter weten op welke manier bodem en water sturend zijn. Klimaatadaptatie Wij willen in 2050 een klimaatadaptieve gemeente zijn. Klimaatadaptatie wil zeggen: wij passen de omgeving aan om beter om te gaan met de effecten van klimaatverandering. Als wij optimaal met de effecten van klimaatverandering om kunnen gaan, dan noemen wij dat klimaatbestendigheid. Bij nieuwbouw en renovatie houden wij rekening met hittestress, watertekorten en wateroverschot. Wij besteden aandacht aan het klimaatrobuust maken van de openbare ruimte (opvangen, bergen en geleidelijk afvoeren van water), omdat tijdens natte periodes de riolering nu vaak overbelast raakt. Daarbij is het afkoppelen van regenwater een belangrijke maatregel. Bij afkoppelen pas je de leidingen aan zodat het hemelwater niet meer in het vuilwaterriool terechtkomt. Hiermee ontlast je het vuilwaterriool en hoeft dit vrij schone regenwater niet meer gezuiverd te worden. Hierbij moet wel altijd worden gekeken of dit op het watersysteem past. Het watersysteem moet dit extra water wel goed kunnen afvoeren zonder grote peilstijgingen.

Ook dient rekening gehouden te worden met het effect op de waterkwaliteit. Hier is altijd overleg met het waterschap bij nodig.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 15/64

Visie

Wij hebben het Convenant Klimaatadaptief Bouwen van de provincie Zuid-Holland getekend. Het doel van het convenant is het verminderen van wateroverlast, hittestress, droogte, overstromingen en bodemdaling en het vergroten van de biodiversiteit door klimaatadaptief te bouwen. Het programma van eisen en de leidraad van het convenant gebruiken wij bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Overige eisen hebben wij opgenomen in de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR). Oppervlaktewater De aanwezigheid en beleving van het water in onze gemeente is een waarde waar de inwoners trots op zijn en waar wij nog meer op in willen zetten. Onze insteek is het waar mogelijk aanbrengen van natuurvriendelijke oevers en de vergroting van biodiversiteit. Daarnaast willen wij de waterlopen met een belangrijke hydrologische, ecologische en cultuurhistorische functie in stand houden. Denk hierbij aan de Waal aan de noordzijde en de Noord als oostelijke grens van de gemeente. Het zorgt als het ware voor een blauwe “draad” in veel thema’s die in onze gemeente spelen zoals voorzieningen, recreatie en toerisme, ruimte voor klimaat(adaptatie) en de groene omgeving. Er geldt een zorgplicht voor het oppervlaktewater op het gebied van ecologische en chemische kwaliteit. Het waterschap is daar verantwoordelijk voor.

De basis van deze zorgplicht is dat ten minste de huidige toestand wordt nagestreefd, dus het water mag niet verslechteren. Daarnaast heeft de Kaderrichtlijn Water (KRW) wateren aangewezen waar waterschap en gemeente samen verantwoordelijk voor zijn. De Waal is behalve een recreatieve parel ook een KRW-waterlichaam. Dat betekent dat de waterkwaliteit van de Waal vóór 2027 aan bepaalde doelen moet voldoen. Nieuwe ontwikkelingen in onze gemeente mogen dan ook geen negatieve invloed hebben op de kwaliteit van dit water.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 16/64

Visie

4. Aanpassen aan klimaatverandering Aanleiding Het klimaat is duidelijk aan het veranderen. Er is nog veel onzeker over hoe het klimaat in 2050 er uit zal zien en hoe het zich verder in de toekomst zal ontwikkelen. Het gaat dus om de richting die wij nu inslaan. We willen een bepaald beschermingsniveau hebben in onze gemeente, maar er kunnen altijd extremere buien vallen dan ons water- en rioolsysteem aan kan. Het KNMI heeft in 2023 nieuwe klimaatscenario's doorberekend. Hieruit komt naar voren dat de winters natter en de zomers heter en droger worden én dat de kans op extreme neerslag in de zomer verder toeneemt. Ambitie Wij hebben de ambitie uitgesproken dat onze gemeente in 2050 klimaatbestendig is ingericht. In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) is afgesproken om klimaatadaptatie standaard mee te nemen als afweging bij ruimtelijke ontwikkelingen. Klimaatadaptatie betekent omgaan met de gevolgen van klimaatverandering. Bij ruimtelijke ontwikkelingen verklaren wij het Convenant Klimaatadaptief Bouwen dat door onze gemeente in 2020 is ondertekend, van toepassing. Dit betreft het minimale eisenpakket, dat integraal onderdeel uitmaakt van dit convenant. Ook is recent het Programma Duurzaamheid 2024-2030 vastgesteld, met een actieplan voor de komende jaren. Deze punten nemen wij zoveel mogelijk mee in onze projecten.

Koppelkansen klimaatadaptatie, biodiversiteit & groen De opgavelijnen klimaatadaptatie, biodiversiteit en groen hebben op sommige vlakken veel overlap. Dit biedt mogelijkheden om met een aantal maatregelen te werken aan de doelstellingen van verschillende opgavelijnen. Bijvoorbeeld het plaatsen van (schaduwrijk) groen tegen hitte, droogte en wateroverlast dat ook direct een bijdrage levert aan het versterken van de biodiversiteit en vergroening in het algemeen. Afbakening Klimaatadaptatie bestaat in onze organisatie uit zes thema's: wateroverlast, waterveiligheid, hittestress, droogte, biodiversiteit en bodemdaling. In dit plan wordt met klimaatadaptatie met name op het thema wateroverlast gedoeld die ontstaat door hevige neerslag en in mindere mate op het tegengaan van droogte. Dit komt doordat het tegengaan van wateroverlast vanuit de rioolheffing kan worden bekostigd, dat geldt niet voor de overige thema’s. Al kunnen maatregelen naast het tegengaan van wateroverlast ook voor andere thema's een gunstig effect hebben. Aanpak in verleden Het aanpassen aan klimaat werd in het verleden al gedaan door het realiseren van hogere vloerpeilen boven het maaiveld dan voorgeschreven in de landelijke Model bouwverordeningen van 1968 en 1988. Dit heeft een gunstig effect op het houden van droge voeten omdat inloop van water vanaf de straat in huizen wordt tegengegaan. Dit is naar de

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 17/64

Visie

achtergrond geraakt omdat rond de eeuwwisseling het accent sterk is komen te liggen op het toegankelijk zijn van bebouwing voor iedereen, ook bijvoorbeeld voor rolstoelgebruikers, door het gelijkvloers aanleggen van bijvoorbeeld winkelcentra. Acceptatie Zoals in Bijlage 1 is aangegeven, maken wij onderscheid in hinder, overlast en schade. Water op straat voor korte duur (hinder) zal steeds meer aan de orde zijn. Deze hinder moet worden geaccepteerd, omdat de aanleg van riolering die dergelijke hoeveelheden water kan Figuur 4-1: Agnes Bartoutslaan, tegels eruit, groen erin verwerken extreem duur is en daarmee niet past binnen doelmatig rioleringsbeheer. Verder wordt het ook steeds drukker in de ondergrond door kabels en leidingen, waardoor ondergrondse maatregelen ook steeds moeilijker te nemen zijn. Ook het lastig kunnen uitvoeren van onderhoud aan ondergrondse voorzieningen speelt een rol. Hoewel wij proberen zoveel mogelijk overlast en schade te voorkomen, zullen er echter altijd regenbuien kunnen vallen waartegen wij geen maatregelen kunnen treffen. Bovendien hebben lager gelegen woningen en bedrijven een verhoogde kans op schade door hevige regenval, omdat het regenwater zich verzamelt op lager gelegen locaties. Er zijn binnen onze gemeente verschillende locaties die op basis van hoogte gevoelig zijn voor wateroverlast, zoals de Reeweg.

In de Reeweg blijft regenoverlast voorkomen, ondanks het meest robuuste rioolstelstel van de gemeente dat in de periode 2007-2009 is aangebracht. En ook ondanks de maatregelen die het afgelopen planperiode zijn uitgevoerd, zoals het plaatsen van een pomp en het aanbieden van waterschotten. Oplossingsrichtingen De oplossingen zoeken wij vaker dan ooit bovengronds. Tussen stoepranden kan water tijdelijk worden opgevangen. Verder is het nuttig om goed naar ontwerpen te kijken. Soms kan met enkele eenvoudige maatregelen wateroverlast tegen worden gegaan. Te denken valt aan aanleg van wegen die naar een groenstrook/watergang aflopen. Of het werken met halfverharding met grondverbetering waardoor water in de ondergrond kan dringen. Tijdens de planperiode hebben wij gebruik kunnen maken van de Impulsregeling, een subsidie vanuit het rijk. Hiervan is waterdoorlatende verharding bij parkeerplaatsen aangelegd in buurt Kruiswiel. Omdat deze subsidie eindig is, hebben wij besloten om ons projectbudget van rioleringsprojecten met 15% te verhogen om klimaatmaatregelen te kunnen bekostigen. Verantwoordelijkheden Omdat veel verhard oppervlak niet van de gemeente is, is het logisch dat inwoners en bedrijven ook een rol hebben bij het opvangen van de gevolgen van hevige buien.

Door de tuin voldoende groen te houden, kan het water de bodem in zakken en stroomt het niet gelijk naar straat en de riolering. Ook het aansluiten van een regenton op de regenpijp is een initiatief waarmee bewoners hun bijdrage kunnen leveren. Bewoners worden gestimuleerd door regentonacties, het voorzien van schuurdaken met groen en acties die gericht zijn om verharding in tuinen en dergelijke tegen te gaan. In de aankomende planperiode gaan wij hier ook weer aandacht aan besteden. Concreet wordt hiervoor € 50.000 op jaarbasis voor gereserveerd.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 18/64

Plan Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 19/64

Plan

5. Wie doet wat 5.1

Wie heeft welke verantwoordelijkheid?

Als gemeente zijn wij verantwoordelijk voor een goede invulling van onze gemeentelijke watertaken. En omdat riolering niet op zichzelf staat, maar onderdeel is van onze gemeentelijke infrastructuur, stemmen wij ons beleid af met andere overheden. Zoals in de Wet milieubeheer is aangegeven, zijn dat in ieder geval de beheerder van de zuiveringen waarop wij het door ons ingezamelde (afval)water lozen, voor onze gemeente is dat Waterschap Hollandse Delta.

Figuur 4-1 Overzicht van enkele belangrijke wettelijke verantwoordelijkheden per overheidsinstelling of voor de burger

5.2

Samenwerking

Afstemming tussen verschillende disciplines binnen de gemeente wordt met de komst van de Omgevingswet alleen maar belangrijker. Wij gaan meer integraal werken en dat betekent ook participatie en afstemming.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 20/64

Plan

Samenwerking met andere gemeenten Wij zijn actief in werkgroepen van verschillende disciplines waarin specialisten zitten vanuit de zeven Drechtsteden om kennis te delen en te bezien welke onderwerpen wij samen oppakken. Ook werken wij samen vanuit het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). Dit samenwerkingsverband bestaat uit, naast onze gemeente, uit de provincie, het waterschap Hollandse Delta, gemeenten Dordrecht en Zwijndrecht en de Omgevingsdienst Zuid-Holland-Zuid (OZHZ). Wij zullen de komende jaren verder gaan werken aan thema’s die gerelateerd zijn aan klimaatverandering. Voor elk thema is een werkgroep opgericht. Het samenwerken met andere gemeenten is niet gebonden aan geografische grenzen of voorkeuren. Zakelijk en objectief wordt bekeken waar kostenbesparingen op operationeel vlak mogelijk zijn. Samenwerking met waterschap Met het waterschap werken wij samen op het gebied van de afvalwaterketen en het watersysteem. Samenwerking met het waterschap gebeurt nu op gelijke voet, op basis van afspraken. De formele afspraken staan beschreven in het afvalwaterakkoord tussen gemeente Hendrik-Ido-Ambacht en waterschap Hollandse Delta en is vastgesteld in 2020. Hierin staan de operationele afspraken over het rioolstelsel en waterzuivering beschreven.

Dit bevat onder andere procedures bij calamiteiten, afspraken over aansluit- en overnamepunten en een kostenverdeelsleutel. Voor het waterschap is het belangrijk om een goed overzicht te hebben van de aanvoer van water op de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) en op de lozingen via overstorten en hemelwateruitlaten, omdat zij beheerder zijn van de ontvangende oppervlaktewateren. Wij informeren de waterbeheerder(s) daarom over wijzigingen in de riolering die invloed kunnen hebben op de oppervlaktewateren of zuivering. Het waterschap informeert ons over wijzigingen aan oppervlaktewateren en zuivering die van invloed zijn op onze riolering. Indirecte lozingen Aangetroffen schadebeelden, het extra onderhoud in het riool en bij de gemalen en de extra belasting van de zuivering in relatie tot de geïnde vervuilingseenheden (ie's) geven aanleiding tot verder onderzoek en handhaving indien mogelijk. Gelet hierop is in samenwerking van Waterschap Hollandse Delta de Businesscase Indirecte Lozingen opgesteld. De komende jaren zijn het waterschap, de gemeente Zwijndrecht en onze gemeente van plan om onderzoek hiernaar uit te voeren. Vervuilers zijn lastig op te sporen, vooral in woonwijken. Door middel van communicatie is aandacht besteed wat wel niet in riool mag worden geloosd. Dit wordt voortgezet in de toekomst.

5.3

Wat verwachten wij van onze inwoners en bedrijven?

Wij kunnen als gemeente veel regelen en sturen in het functioneren van de riolering, maar kunnen niet alles zelf uitvoeren. Onze inwoners en bedrijven hebben ook een belangrijke invloed op het functioneren. Wij willen dat onze inwoners helpen bij het goed laten functioneren van de riolering. Daarom spreken wij ook in dit Wrp een aantal verwachtingen uit.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 21/64

Plan

Wij verwachten: 1. Dat inwoners en bedrijven het riool met de randvoorzieningen verstandig gebruiken (onder andere geen doekjes, verfresten of vet door het riool spoelen); 2. Dat rioolaansluitingen zorgvuldig worden aangelegd en onderhouden (onder andere aansluiten op het juiste riool, voldoende diep); 3. Dat inwoners en bedrijven hemelwater van dak en het eigen perceel zelf opvangen en bergen en verwerken als dat redelijkerwijs mogelijk is; 4. Dat hinder (water-op-straat) en overlast vaker, binnen marges, wordt geaccepteerd; 5. Dat inwoners en bedrijven bij grondwateroverlast controleren of hun woning of bedrijf voldoende waterdicht is. Wij streven altijd naar lokale maatwerkoplossingen voor optredende problemen.

5.4

Verordeningen

In Hendrik-Ido-Ambacht gelden de volgende verordeningen: 



Verordening op de heffing en invordering van eenmalig rioolaansluitingsrecht. o Hierin staan de aansluittarieven beschreven voor als een aanvrager wil aansluiten op de riolering. Verordening rioolheffing o Hierin is de hoogte van de rioolheffing vastgelegd.

5.5

Vergunningen

Er zijn regels voor het lozen van afvalwater op de riolering (indirecte lozingen). De vergunningverlening van omgevingsvergunningen hebben wij ondergebracht bij de omgevingsdienst Zuid-Holland-Zuid (OZHZ). De milieu-inspecteurs bezoeken met een zekere regelmaat de bedrijven. Ook werken wij samen met het waterschap Hollandse Delta. Het waterschap heeft een toetsende rol en geeft als bevoegd gezag omgevingsvergunningen af voor wateractiviteiten, voorheen watervergunningen.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 22/64

Programma Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 23/64

Programma

6. Wat hebben wij In dit hoofdstuk beschrijven wij waar wij staan op moment van schrijven van dit Wrp en welk areaal wij beheren voor onze gemeentelijke watertaken (water en riolering). Nagenoeg alle panden in onze gemeente zijn aangesloten op de riolering. Voor de vervulling van onze gemeentelijke watertaken hebben we allerlei objecten in beheer. De lengte vrijvervalriolering is 175 km, daarnaast hebben we onder andere 25 km pers- en drukleidingen, 33 gemalen, 145 pompunits drukriolering en 5 bergbezinkbassins. De toestand van de vrijvervalriolering is over het algemeen redelijk. We inspecteren en reinigen alle objecten in het areaal periodiek. Als vervanging noodzakelijk is, nemen we dit op in de investeringsplanning.

In Tabel 5-1 is een gedetailleerd overzicht gegeven van het areaal dat we beheren. Tabel 5-1 Overzicht areaal in beheer bij gemeente Hendrik-Ido-Ambacht. Onderstaande objecten betreffen een inschatting op basis van beschikbare gegevens.

Onderdeel Vrijvervalriolering - Gemengd* - DWA - HWA** Totaal

Druk en persleidingen

aantal 63 46 66 175

25

eenheid km km km

Onderdeel Bergbezinkbassins

aantal 5

eenheid stuks

Overstorten (extern) Drainage Duikers

50 15 63

stuks km stuks

Pompunits en drukrioolgemalen Gemalen gemengd/dwa Gemalen hwa/first flush

145

stuks

22 11

stuks stuks

13.300 4.100 3

stuks stuks stuks

km

km

Kolken Inspectieputten Lamellenfilters

Het meest omvangrijk is het vrijvervalstelsel. In onderstaande grafiek is weergegeven wanneer het stelsel is aangelegd en hoe het stelsel is opgebouwd.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 24/64

Programma

Programma

Figuur 5-1 Aanlegjaren vrijvervalriolering per decennium

6.1

Huidige situatie: Stedelijk afvalwater en hemelwater

Op dit moment zijn op één na alle panden in onze gemeente aangesloten op de riolering. Het ene nog niet aangesloten pand bevindt zich op Rozand 2 en ligt meer dan 40 meter van bestaande riolering. De inzameling van het stedelijk afvalwater binnen de bebouwde kom vindt grotendeels plaats door middel van vrijvervalriolering. Vervolgens wordt dit water via gemalen en persleidingen naar de zuivering getransporteerd. De drukrioolstelsels in het buitengebied lozen het afvalwater via persleidingen in het vrijvervalstelsel. 6.1.1

Technische staat van de objecten

Inzicht in de technische staat van de riolering krijgen wij door inspecties. De inspectieresultaten gebruiken wij om te bepalen waar maatregelen nodig zijn. Vrijvervalriolering Wij inspecteren vrijvervalriolering die ouder is dan tien jaar. Wij inspecteren zoveel mogelijk op wijkniveau. De afgelopen tien jaar hebben wij jaarlijks ongeveer 15 km riolering geïnspecteerd (circa 10% van het vrijvervalstelsel). Wij zijn dus “rond”. Hieruit concluderen wij onder andere dat:   

de riolering op veel plaatsen verzakt, waardoor er verloren berging is; buizen meestal licht tot matig zijn aangetast (klasse 2, 3); er op een aantal plaatsen sprake is van binnendringende grond en grondwater (rioolvreemd water). Dit aanpakken heeft een hoge prioriteit wegens het risico op sinkholes. Dit pakken wij snel aan door middel van reparaties van binnenuit door deelliners of door open ontgraving.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 25/64

Programma

Op basis van de beoordelingen wordt door een extern bureau een meerjarenplanning gemaakt, waarin aangeven wordt welke maatregelen wij wanneer moeten uitvoeren. De komende jaren zijn er op verschillende plaatsen vervangings- of reliningswerkzaamheden nodig om de riolering weer aan de eisen te laten voldoen. Deze werkzaamheden zijn opgenomen in de financiële berekeningen van dit Wrp. Voor het ontwerp en aanleg van vrijvervalriolering bestaat er een dynamisch programma van eisen dat bij aanbestedingen van projecten en bij initiatieven van ontwikkelaars van toepassing wordt verklaard. Dit in de vorm van het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR). Gemalen, pompunits, persleidingen, drukriolering en bergbezinkbassins De toestand van de gemalen en de drukriolering is over het algemeen goed. Wij laten jaarlijks onderhoud en inspectie aan de gemalen en drukriolering uitvoeren. Als een gebrek wordt geconstateerd tijdens een inspectie wordt dit verholpen door reparatie of vervanging. Wij ontvangen daarvan de rapportages zodat wij inzicht blijven houden in de toestand van onze gemalen en drukriolering. De bergbezinkbassins en grote en/of belangrijkere gemalen zijn aangesloten op een telemetriesysteem, waarmee wij op afstand inzicht hebben in de werking, status en storingen. De storingsmeldingen van deze gemalen worden automatisch doorgezet naar de aannemer.

Indien storingen gemeld worden buiten werktijden worden die via de wachtdienst doorgezet naar de aannemer. Een goed werkend telemetriesysteem zorgt ervoor dat de storingsmonteur meestal een gemaalstoring kan verhelpen voordat inwoners een probleem ervaren. De gemalen worden tenminste één keer per jaar geïnspecteerd. Als onderhoud of het vervangen van een pomp noodzakelijk is, wordt dit uitgevoerd. Pers- en drukleidingen worden niet structureel gereinigd en geïnspecteerd. Op basis van klachten en meldingen wordt incidenteel onderzoek ingesteld. Beide hoofdrioolgemalen en de hoofdpersleiding richting de zuivering in Zwijndrecht zijn in beheer bij het waterschap. Landelijk onderzoek heeft aangetoond dat lamellenfilters niet altijd optimaal functioneren. Ditzelfde ervaren wij bij onze eigen lamellenfilters. Onze lamellenfilters zullen wij daarom ombouwen tot bezinkputten met een beheerregime voor schoonmaak.

6.1.2

Functioneren van het systeem

Het functioneren van de riolering is getoetst in het basisrioleringsplan (BRP) van 2024. Hieruit blijkt dat het gemengde stelsel redelijk goed functioneert. Bij bui 08 (19,8 mm neerslag per uur) wordt water-op-straat vooral berekend bij het hemelwaterstelsel. Er zijn ook verbeteringen te zien in vergelijking met de resultaten uit het BRP 2010. Gebieden waar de situatie is verbeterd zijn: Dorp, Kruiswiel, Guldenweg en Nijverheidsweg. In de Sandeling is er geen verandering in de resultaten. Hier zijn geen rioleringsprojecten uitgevoerd gezien de relatief jonge leeftijd van de riolering. Bij De Volgerlanden kan geen vergelijking gemaakt worden. Dit bemalingsgebied was niet in het BRP 2010 opgenomen. Het totale volume dat per jaar overstort is 22,834 m3. Dit is minder dan de 37.933 m3 in het vorige BRP uit 2010. Dit leidt tot een vuiluitworp van 5.709 kg per jaar. Dit is minder dan de

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 26/64

Programma

berekende waarde van 8.020 kg per jaar in 2010. Dit betekent dat steeds minder vuil water vanuit de riolering in de watergangen terecht komt bij neerslag. Dit betekent dat onze rioleringsprojecten van de afgelopen jaren hun vruchten afwerpen.

6.2

Huidige situatie: Grondwater

Onze gemeente is gebouwd op een ingepolderd oud getijden- en geulsysteem, vergelijkbaar met de huidige Biesbosch. Dit betekent dat de bodem voornamelijk uit klei en veen bestaat. Deze bodemlagen zijn slecht waterdoorlatend. De stroomsnelheden van het grondwater zijn hierdoor laag en er is weinig berging in de bodem. De grondwaterstand in klei- en veengronden stijgt na buien snel en relatief veel. Onder openbare wegen zijn ondiepe zandlagen aanwezig, zogenaamde wegcunetten. Door deze wegcunetten kan grondwater gemakkelijker wegstromen naar oppervlaktewater en vindt meer berging plaats. Daarom is de grondwaterstand onder wegen vaak lager dan bij woningen. Over het algemeen is de grondwaterstand in Hendrik-Ido-Ambacht hoog. Wij krijgen geregeld grondwatermeldingen. Inzicht in de dynamiek van grondwaterstanden is om deze reden voor ons erg belangrijk. Wij blijven veel aandacht besteden aan de datacompleetheid. Grondwatermeetnet Wij beschikken sinds december 2013 over een grondwatermeetnet. Dit meetnet bestaat momenteel uit 33 peilbuizen met telemetrische dataloggers. Gedurende de vorige planperiode zijn twee diepe peilbuizen bijgeplaatst en hebben wij een grondwatermodel op laten stellen, met een doorkijk tot 2085. De meetgegevens worden beheerd in een web based beheersysteem en zijn online in te zien.

6.3

Effectief beheer

6.3.1

Databeheer

Goed databeheer krijgt de komende jaren extra aandacht. Het huidige beheersysteem functioneert niet goed. Met de terugkeer naar het oude beheersysteem GBI hopen wij de huidige gaten in de gegevens snel op te lossen. Hierbij zal gewerkt worden met de datastructuur Gegevenswoordenboek Stedelijk Water (GWSW). 6.3.2

Incidentenplan Riolering (IPR)

Wij hebben een Incidentenplan Riolering (IPR) dat in 2019 is geactualiseerd. Dit plan treedt in werking bij een calamiteit bij, in of aan de riolering. Er is een sterke relatie met het ‘Aanvalsplan Wateroverlast Zwijndrechtse Waard’ en het ‘Hoogwaterbestrijdingsplan Buitendijks Gebied’. Wij zijn hiermee voorbereid op eventuele (milieu-)incidenten en calamiteiten gerelateerd aan de riolering. 6.3.3

Meldingen en klachten

Via het meldpunt van de gemeente kunnen burgers met meldingen en klachten over (grond)water terecht. Wij behandelen deze volgens onze procedures.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 27/64

Programma

6.3.4

Communicatie

Op de website van de gemeente staat informatie over onder andere het gewenste gebruik van de riolering door bewoners en bedrijven.

Figuur 6-1 Hemelwater op verharding aan de Waal

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 28/64

Programma

7. Wat gaan wij doen 7.1

Aan de slag

Wij willen onze doelen bereiken zoals die in hoofdstuk 3 (Wat willen wij) beschreven zijn. Dit doen wij door het huidige stelsel in stand te houden, de kwaliteit te monitoren en waar dat nodig is te verbeteren. Hiervoor leggen we nieuwe, klimaatrobuuste systemen aan en voeren wij onderzoek en maatregelen uit. Deze planperiode hebben we voor € 9,9 miljoen aan projecten gepland.

7.2

Nieuwe systemen goed aanleggen

Naar verwachting komen er tot 2029 circa 578 woningen bij. Kleinschalige inbreidingen worden aangesloten op de bestaande riolering. Eigenaren moeten hun afvalwater altijd gescheiden aanleveren aan de perceelgrens, zodat ze voorbereid zijn op eventueel gescheiden riolen die later worden aangelegd. Bij grootschalige uitbreidingen wordt altijd gescheiden riolering aangelegd. In de planperiode doen wij, in overleg met Rijkswaterstaat, onderzoek naar de lozingssituatie van het perceel Rozand 2. Uitgangspunt dat dit niet wordt aangesloten op de riolering omdat er binnen 40 meter geen hoofdriool aanwezig is en volgens de huidige inzichten dit ook niet zal komen. Nieuwe plannen worden op wateraspecten getoetst (weging van het waterbelang, voorheen watertoets). Bij nieuwe plannen, reconstructies maar ook bij regulier beheer wordt klimaatadaptief denken de leidraad, gebaseerd op het Convenant Klimaatadaptief Bouwen. Dat betekent onder andere dat er eisen worden gesteld aan waterberging op eigen terrein. Verdere eisen voor nieuwbouw liggen vast in het Besluit Bouwen Leefomgeving en in het omgevingsplan. Overige eisen hebben wij opgenomen in de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR). De aanleg van voorzieningen bij nieuwbouwlocaties wordt in principe bekostigd uit de grondexploitatie (Grex). Deze kosten zijn in het Wrp buiten beschouwing gelaten.

7.3

Onderzoeken

Deze planperiode voeren wij weer onderzoek uit om investeringsbeslissingen goed te kunnen onderbouwen. Wij reserveren jaarlijks € 70.000 per jaar voor advieskosten. Aanvullend hierop is voor sommige onderzoeken ook nog extra budget gereserveerd. Het overzicht van deze onderzoeken staat in de tabel hieronder. Tabel 7-1: onderzoeken binnen de planperiode. Onderzoek Regionale samenwerking Hydrologische analyses Onderzoek rioolvreemd water Actualiseren klimaatstresstest in samenwerkingsverband Data op orde

Datum: 28-10-2024

Jaar jaarlijks jaarlijks 2025 2025

Kosten In advieskosten In advieskosten In advieskosten In advieskosten

2025

€ 25.000

Versie: Concept 10 29/64

Programma

Onderzoek voorbereiding en inspectie staat persleidingen (in combinatie met waterschap) Dofemame actualiseren Evaluatie aanpassing onderhoudsregime Meten aan de riolering – zuivering (ISA) om het daadwerkelijk functioneren nog beter in beeld te krijgen Onderzoek Indirecte lozingen

2025

€ 65.000

2025 2025 2026

€ 10.000 € 5.000 In advieskosten

2026

In advieskosten

Onderzoek functioneren VGS Volgerlanden en mogelijke ombouw naar GS Systeemoverzicht stedelijk water (SSW) opstellen Nieuw Wrp opstellen

2026

In advieskosten

2027 2029

In advieskosten In advieskosten

7.4

Onderhoud

Wij houden de kwaliteit van ons areaal goed in de gaten. Om dit planmatig aan te pakken hanteren wij Tabel 7-2. Wij houden rekening met bekende knelpunten, reeds uitgevoerde inspecties en bouwontwikkelingen. De resultaten van de inspecties verwerken en beoordelen wij om tot de juiste maatregelen te komen. Tabel 7-2 Tabel met onderhoudsfrequenties per object

Object Vrijvervalriolen

Onderhoud Reiniging Inspectie Reparaties Zuigen Inspectie Reiniging Reparatie Reiniging Inspectie Reparatie Reiniging Inspectie Reparatie Inspectie Reinigen Baggeren en doorspuiten

Kolken Gemalen

Minigemalen

Pers- en drukleidingen

Bergbezinkbassins Watergangen en duikers

Frequentie 1x per 4-10 jaar 1x per 10 jaar N.a.v. inspecties 1-2x per jaar 1x per jaar 1x per jaar N.a.v. inspecties 1x per jaar 1x per jaar N.a.v. inspecties Bij aanleiding Incidenteel Bij aanleiding 1x per 10 jaar 1x per 10 jaar 1x per 6 jaar

Inspectie vrijvervalriolering Wij inspecteren normaliter alleen riolering die ouder is dan tien jaar. Inspectie van vrijvervalriolering koppelen wij in principe aan de reinigingscyclus omdat inspectie met videocamera altijd in gereinigde riolering moet plaatsvinden. Ook deze planperiode laten wij een externe partij de inspecties uitvoeren en beoordelen. De kosten van inspectie zijn samen met relining en onderhoud van overstorten, drainages en waterpassingen opgenomen in de exploitatiekosten. Voorbereidende kosten zoals beoordelingen, houden van aanbestedingen en advisering vallen ook onder dit budget. Indien hier maatregelen voor kleinere gebreken uit voortvloeien, dan kunnen deze maatregelen ook met dit budget worden bekostigd.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 30/64

Programma

Onderhoud verzakte riolering Verzakte riolering geeft niet direct aanleiding tot vervanging. Voor doelmatig rioleringsbeheer wordt ingestoken op het vaker reinigen van deze riolen. In plaats van een frequentie van eens per 10 jaar, gaat de frequentie naar 1x in de 4 jaar. In 2025 evalueren wij of deze aanpassing het gewenste effect oplevert. Hiervoor is € 5.000, opgenomen onder exploitatiekosten Rioolbeheerplan. Op deze manier besteden wij de schaarse middelen op de beste manier. Onderhoud kolken Kolken worden eenmaal per jaar gereinigd om ervoor te zorgen dat ze regenwater kunnen blijven afvoeren en plasvorming op straat wordt geminimaliseerd. Ook wordt hierdoor bij gescheiden riolering de vuiluitworp naar oppervlaktewater beperkt. Hiernaast vindt ook reiniging plaats door middel van straatvegen, zodat er minder straatvuil in de kolken terecht komt. Omdat het functioneren van riolering gebaat is bij straatvegen wordt ervoor gekozen om € 10.000 van deze kosten te bekostigen vanuit de rioolheffing. Kolkenzuigen wordt volledig bekostigd vanuit de rioolheffing.

7.5

Vervangen, renoveren en verbeteren

Aan de hand van inspectiegegevens bepalen wij welke riolen wij vanwege hun technische staat moeten vervangen (met open ontgraving) of renoveren (relining met kous als kostenbesparend alternatief). Daarnaast kijken wij ook naar andere plannen die op onze riolering van invloed zijn: plannen voor klimaatadaptatie, ruimtelijke ontwikkelingen, wegen groenonderhoud. Wij stemmen renovatie- en vervangingswerken af op andere werken in de openbare ruimte en ruimtelijke ontwikkelingen. Dit vermindert de overlast en bespaart kosten. Bij alle rioolvervangingen leggen wij standaard ook drainage mee. Voor het ontwerp van een grondwater regulerend systeem reserveren wij € 16.500 per jaar. Wij reserveren € 100.000 per jaar voor hydraulische verbeteringsmaatregelen aan het rioolstelsel. Hiervoor hanteren wij het in 2024 opgeleverde Basisrioleringsplan (BRP). Te denken valt aan:   

Terugtoeren pompcapaciteiten in rioolgemalen Overstorten ophogen Overstort Paulusweg aanpassen zodat gemengde overstort rechtstreeks op oppervlaktewater loost, met eigen lozingswerk.

Klimaatadaptatie Om een budget te reserveren voor klimaatadaptieve maatregelen zijn de vervangingskosten voor vrijvervalriolen verhoogd met 15%. Dit extra budget kan bijvoorbeeld gebruikt worden voor bovengrondse herinrichting van de openbare ruimte om waterdoorlatende parkeerplaatsen te realiseren. Ook kunnen wij dit budget gebruiken voor extra waterberging. In onderstaande tabel zijn de bedragen die gekoppeld zijn aan het bovenstaande, samengevat.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 31/64

Programma

Tabel 7-3 Geplande projecten t/m 2029, inclusief klimaatadaptatietoeslag van 15%

Jaar

Investering/project

Uitgaven (€)

15% klimaatadaptatietoeslag

Totaal €

jaarlijks

BRP maatregelen

100.000

15.000

115.000

jaarlijks

Grondwater regulerend systeem per wijk

16.500

2025

Vervangen en afkoppelen kruiswiel

868.000

130.200

998.200

2026

Vervangen en afkoppelen kruiswiel

1.799.000

269.900

2.068.900

2026

Renovatie hoofdrioolgemaal Volgerlanden

1.200.000

2027

Vervangen en afkoppelen kruiswiel

1.419.000

212.900

1.631.900

2028

Vervangen en afkoppelen kruiswiel

1.182.000

177.300

1.359.300

2029

Vervangen en afkoppelen kruiswiel

1.747.000

262.00

2.009.100

16.500

1.200.000

Totaal

9.925.000

Vrijvervalriolen: strategische vervangingsplanning Voor de planperiode hanteren wij een Meerjareninvesteringsprogramma (MIP). Deze bedragen zijn als input gebruikt voor dit Wrp voor de jaren 2025 tot en met 2029. Om een beeld te krijgen van de toekomstige vervangingen hebben wij voor de periode na 2029 strategische planningen opgesteld. Deze planningen zijn gebaseerd op verwachte technische levensduur en landelijke kostenkengetallen. Het werkelijke vervangingsmoment is altijd een afweging tussen vele factoren. Naast de leeftijd, toestand en het functioneren van het riool, zoeken wij naar een goede afstemming met werkzaamheden in de omgeving. Wij hebben de volgende uitgangspunten gebruikt voor de vervangingsplanning:     

vrijvervalriolen hebben een technische levensduur van 50 jaar behalve voor VolgerlandenWest, daar hanteren we 35 jaar, gezien de slappe ondergrond; van het geheel aan te vervangen vrijvervalriolen wordt 10% gerelined en 90% vervangen door ontgraven; voor de eenheidsprijzen gaan wij uit van kostenkengetallen uit de Kennisbank Stedelijk Water van Stichting RIONED; de vervangingsbedragen hebben wij na de planperiode gemiddeld per 5 jaren; Vanwege ontbrekende data in het huidige beheersysteem zijn de uitgaven van het vorige kostendekkingsmodel (2018) geïndexeerd naar 2025. Deze bedragen zijn als kosten meegenomen.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 32/64

Programma

MIP

Figuur 7-1 Verwachte uitgavenpatroon komende 50 jaar vrijvervalriolen en MIP

Gemalen, persleidingen en minigemalen Voor gemalen, persleidingen en drukrioleringsunits gaan wij uit van een technische levensduur van de bouwkundige onderdelen van 50 jaar en 15 jaar voor de mechanisch/elektrische onderdelen. Vanwege ontbrekende data in het beheersysteem zijn ook deze uitgaven van het vorige kostendekkingsmodel (2018) geïndexeerd naar 2025. Deze bedragen zijn als kosten meegenomen. Afkoppelen van afvoerend verhard oppervlak De komende jaren gaan wij verder met afkoppelen. De risico’s van afkoppelen beoordelen wij vooraf. Risico’s in de zin van de mogelijkheden tot verontreiniging van oppervlaktewater en de gevolgen daarvan. Het ontvangende water wordt in deze afweging meegenomen in overleg met het waterschap. De extra kosten van afkoppelen zijn opgenomen in het MIP. Belangrijk is om goed te controleren of er geen foutaansluitingen ontstaan. Dit zijn aansluitingen op het verkeerde hoofdriool. Daarnaast is belangrijk dat bij afkoppelen de be- en ontluchting wordt geborgd.

7.6

Communicatie

Samen met de regio en het waterschap gaan wij inzetten op een heldere en eenduidige communicatiestrategie. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld het tegengaan van vet en doekjes in het riool en maatregelen die bewoners zelf kunnen nemen om wateroverlast op eigen terrein tegen te gaan. Ook zal aandacht zijn over wat wel en niet mag in afgekoppelde gebieden.

Datum: 28-10-2024

Versie: Concept 10 33/64

Programma

7.7

Grondwater

De afgelopen planperiode hebben wij met het grondwatermodel toekomstige scenario’s doorgerekend waardoor wij inzicht hebben gekregen in de negatieve effecten van het grondwater. Wij gaan deze planperiode maatregelen doorrekenen waarmee wij de negatieve effecten kunnen compenseren. Denk aan draineren in de winter daar waar het te nat wordt (vochtige of ondergelopen kruipruimtes, of zompige grasvelden). En infiltreren in de zomer, daar waar het te droog wordt (bv inklinking bodem, droogstand houten paalfundering, bomen van drinkwater blijven voorzien). Vaak is het een combinatie van beide problemen. Bij projecten kunnen wij een grondwater-regulerend systeem laten ontwerpen en realiseren, dat zowel draineert als infiltreert. Het waterschap dient ook akkoord te geven aan deze plannen omdat deze plannen in een droge periode water vanuit de waterwegen wordt onttrokken voor de infiltratie en dit water aangevoerd moet kunnen worden, het vergroot namelijk de zoetwaterbehoefte. Overigens blijven lokale kennis en ervaring noodzakelijk, wetende dat een theoretisch model niet altijd overeenkomt met de praktijk. Het model ondersteunt evenwel keuzes, verwachtingen en vermoedens hoe het grondwatersysteem van Hendrik Ido Ambacht werkt. Jaarlijks onderzoeken wij meldingen van overlast in relatie met de data uit het grondwatermeetnet.