Bijlage bij nr. 34 DB GR Sociaal Reactie op zienswijzen

De besparingen onder spoor 2 (Aanpassingen in het beleidsprogramma) hangen inderdaad af van de inhoudelijke keuzes van ons als lokale gemeente. U geeft aan hierin een

17

rol te kunnen vervullen op het vlak van coördinatie en advisering. We roepen u op deze rol ook stevig in te vullen, ons te voeden en adviseren vanuit uw expertise en ook op spoor 2 de uitwerking te coördineren omdat keuzes van lokale gemeenten op elkaar inwerken. Voor spoor 3 (Onderzoeken van kansen voor nadere samenwerking) is nog onbekend wanneer de concrete resultaten verwacht worden. We zien uit naar uw toegezegde reflectie op de behaalde resultaten en financiële effecten van de bestuurlijke opdracht, in het tweede deel van dit jaar. Wij vragen u om in dat kader de voortgang op de verwachting ombuigingen ter waarde van circa 21 miljoen euro, goed te monitoren zodat wij via de P&C-cyclus tijdig geïnformeerd kunnen worden over eventueel wijzigingen hierop. In de Voorjaarsbrief stelt u de verwachte opbrengst van de ombuigingen en maatregelen neerwaarts bij. Een nadere duiding op de maatregelen en redenen waarom deze niet leiden tot het verwachte effect, missen wij tot nu toe. Reactie In de Voorjaarsbrief 2025 is de volgende toelichting opgenomen over het bijstellen van de verwachte opbrengst maatregelen en ombuigingen: − Bij Inkomensondersteuning is de verwachte besparing in 2025 met € 3,2 mln. naar beneden bijgesteld tot een lagere besparing van € 2,7 mln. in 2029.

Oorzaak van de lagere besparing is dat in 2024 het aantal klanten met een bijstandsuitkering minder hard is gedaald dan we onszelf ten doel hadden gesteld, dit leidt tot een hoger vertrekpunt van het aantal klanten voor de Begroting 2025 en een toename van de daarmee samenhangende kosten. Als gevolg hiervan is de verwachte besparing voor 2025 en komende jaren naar beneden bijgesteld − De verwachte besparing bij Zorgen voor Ondersteuning is voor het jaar 2025 met bijna € 1,0 mln. naar beneden bijgesteld. Aan de hand van de resultaten 2024 is een nieuwe inschatting gemaakt van de verwachte besparing. Zo zien we bij Begeleiding dat de 'beweging naar de voorkant' vooral op de lichtere vormen van individuele begeleiding en dagbesteding van toepassing is en dat herstelgerichte ondersteuning (nog) niet of nauwelijks van toepassing is op de individuele vervoersvoorzieningen. 7. Bedrijfsvoering – samenwerking gemeenten De komende jaren blijven de financiële en operationele slagkracht beïnvloed worden door externe factoren. Er is een groeiende vraag naar sociale voorzieningen en het wordt steeds lastiger om essentiële diensten te borgen. Wij zien in toenemende mate dat u zich inspant om voortdurend actief kansen en risico’s te verkennen.

Wij vragen u ook voor de langere termijn samen met de regionale gemeenten, waar mogelijk verdere concrete maatregelen voor een veerkrachtige en toekomstbestendige overheid voor te stellen, en om de kosten zoveel mogelijk te beperken. Onder meer door efficiëntere samenwerking met een slimme taakverdeling binnen regiogemeenten. Reactie Sinds de oprichting van de Sociale Dienst Drechtsteden in 2007 heeft de GR Sociaal het als opdracht gezien om een efficiënte uitvoering van regionale taken te realiseren. De druk op zowel financiële als personele middelen wordt steeds groter waardoor we alleen door nauwe samenwerking met gemeenten en partners of door beleidskeuzes kan worden gewerkt aan een toekomstbestendig sociaal domein. We zijn ons bewust van onze rol hierbij. Begroting 2026-2029 De ontwerpbegroting toont hogere kosten, resulterend in een grotere gemeentelijke bijdrage dan eerder voor 2026 werd voorzien. U schrijft dat dit met name komt door autonome ontwikkelingen en een aantal technische mutaties, bijvoorbeeld als gevolg van de nieuwe aanbesteding huishoudelijke ondersteuning. Wij kunnen ons hierin vinden, maar hebben wel enkele aandachtspunten. 8. Ontwikkelen naar werk – fysiekloket gemeente Papendrecht We starten met een hoger aantal bijstandsgerechtigden dan verwacht, aangezien het ambitieuzere uitstroomdoel van 2,5% in 2024 niet is behaald.

We zijn het eens met de gevonden oplossing door een risico te benoemen in de risicoparagraaf maar de ambitie wel te handhaven. Die blijft namelijk de stip op de horizon. Positief is verder dat u zich inzet voor kwetsbare bijstandsgerechtigden door samenwerking met lokale leerwerkbedrijven, via participatieplekken en initiatieven zoals Stap-je-fitter.

18

De nieuwe indeling in het re-integratieproces geeft hieraan hopelijk een impuls. Ook kunnen regionale werkloketten hierin een rol spelen. Papendrecht heeft zelf nog geen fysiek loket. We vragen u te onderzoeken of een fysiek loket in Papendrecht wenselijk en mogelijk is. Reactie De regionale werkloketten vormen onderdeel van het Werkcentrum Drechtsteden. Het Werkcentrum is onderdeel van de hervorming van de arbeidsmarktregio Drechtsteden. De GR Sociaal maakt samen met werkgevers, UWV, vakbonden en onderwijs onderdeel uit van de arbeidsmarktregio Drechtsteden. Voor de inrichten van het Werkcentrum krijgt de arbeidsmarktregio beperkte middelen toegekend die moeten worden ingezet voor het inrichten van een loket voor werkzoekenden en werkgevers. Op dit moment zijn deze middelen niet toereikend om ook een fysiek loket in Papendrecht te organiseren. In onze regio zien wij het belang van een groter bereik door outreachend werken met het werkcentrum. Om die reden heeft de GR Sociaal regiodealmiddelen aangevraagd en toegekend gekregen voor outreachend werken met het Regionaal Werkcentrum. We zijn op zoek naar creatieve wijzen om die outreachende rol in te vullen. Met gemeenten en partners wordt onderzocht hoe we aan kunnen sluiten in het lokale domein. We onderzoeken diverse manieren, bijvoorbeeld door digitale loketten en het opleiden van gidsen.

Onlangs heeft hierover een ambtelijk gesprek plaatsgevonden tussen het Werkcentrum en de gemeente Papendrecht. 9. Zorg voor ondersteuning – Wmo naar de voorkant Op het vlak van de Wmo lezen we dat de invoering van de nieuwe (inkomensafhankelijke) eigen bijdrage systematiek helaas opnieuw door de landelijke politiek vertraagd is. Verder zet u komende jaren- samen met de gemeenten- in op de beweging hulpverlening ‘naar voren’ (meer lichtere of collectieve vormen van ondersteuning). Bijvoorbeeld door te onderzoeken van het aanbieden van lichtere vormen van begeleiding vanuit het wijkteam i.p.v. de duurdere maatwerkvoorziening. Die beweging steunen we. De uitdaging is om de investering aan de voorkant ook goed af te zetten tegen uitkomsten. We roepen u op om, samen met onder meer Sterk Papendrecht, te monitoren en sturen op de effecten van interventies op het aantal Wmo-maatwerkvoorzieningen en bijstandsuitkeringen. Reactie Bij het maken van beleidsvoorstelling over deze beweging trekken we graag met de gemeente op om aan de voorkant financiële en maatschappelijke effecten goed in kaart brengen, zodat het college en de gemeenteraad hierin een weloverwogen keuze kunnen maken. 10. Zorg voor ondersteuning – individuele begeleiding Verder zien we bij de Wmo dat de gemeentelijke kosten voor Individuele Begeleiding in 2025 met € 1,7 miljoen euro stijgen.

Dit komt voornamelijk door de overgang van een groep inwoners die overkomt vanuit Beschermd Wonen naar de Wmo en daar individuele begeleiding ontvangen, omdat ze niet langer dakloos zijn. Deze overheveling is aangemerkt als kostenneutraal aangezien de verschuiving gefinancierd dient te worden uit het overschot van Beschermd Wonen en Opvang. Dit is een goede ontwikkeling, maar het financiële effect hiervan op de begroting voor onze gemeente is nog niet geduid. We vragen u samen met de centrumgemeente Beschermd Wonen en Opvang, te komen tot een herverdeling van de middelen om op die manier deze extra kosten bij de Wmo te kunnen opvangen. En dit te vertalen naar de juiste informatie over de klantaantallen en het benodigde budget per gemeente, zodat wij dit kunnen verwerken in onze eigen begroting. Reactie Op 28 juni 2024 is op het Bestuurlijk Overleg Beschermd wonen en Opvang inderdaad besloten dat een deel van de klantgroep vanuit Individuele Begeleiding Maatschappelijk Opvang uitstroomt naar Individuele Begeleiding Wmo (regulier). Dit op basis van een inhoudelijke evaluatie, waarbij is geconcludeerd dat de klanten die zelfstandig wonen en ambulante begeleiding ontvangen niet langer onder de MO keten vallen. Het betreft een verschuiving van de gemeentelijke bijdrage aan de centrumgemeente Dordrecht naar de GR Sociaal.

In de tabellenboek bij de Voorjaarsbrief 2025 en de Begroting 2026 is per gemeente op basis van nadere analyse op de klantgroep het financiële effect van deze wijziging weergegeven op de Begroting van de GR Sociaal. De centrumgemeente Dordrecht is verantwoordelijk voor het inzichtelijk maken van de financiële effecten op de uitgaven van Maatschappelijke Opvang en de afspraken m.b.t. de eventueel financiële afspraken m.b.t. uitkering vanuit het overschot BW&O.

19

11. Bedrijfsvoering - huisvesting Binnen de opgave Bedrijfsvoering verwacht u de komende jaren aanvullende kosten voor nieuwe huisvesting, waarvoor nog geen budgetinschatting is opgenomen. Tegelijkertijd constateren wij dat er de afgelopen jaren een structureel overschot was binnen Bedrijfsvoering van gemiddeld 1,5 miljoen euro per jaar. Om een reële raming te hanteren, verzoeken wij u de verwachte huisvestingskosten voor de komende jaren inzichtelijk te maken en te berekenen in hoeverre deze uit het structurele overschot binnen Bedrijfsvoering kunnen worden gedekt. Op basis van deze berekening vragen wij u vervolgens de begroting neerwaarts bij te stellen met 1,5 miljoen euro per jaar, verminderd met de doorberekende jaarlijkse huisvestingskosten. Reactie Het financiële kader ligt vast in de bestuurlijke samenwerkingsovereenkomst (SOK). Dit kader is ook vanaf het jaar 2027 in de begroting verwerkt. Zoals ook in de vergadering van het Algemeen Bestuur in maart is aangegeven zullen wij eventueel hogere lasten bezien in combinatie met de apparaatslasten waar in de afgelopen jaren overschotten waren. Wij zijn met de gemeente Dordrecht in gesprek over de exploitatie van de verschillende panden en de relatie daarmee met de diensten die worden verleend door de serviceorganisatie Dordrecht.

De uitkomsten daarvan worden uitgewerkt in de huurovereenkomsten die op aangeven van de gemeente Dordrecht in oktober voor ondertekening aangeboden worden. Voor de benodigde investering voor de inrichting zijn wij in het voorstel uitgegaan van landelijke normbedragen. De kostencalculatie hiervoor (nodig voor de aanbesteding) en derhalve de onderbouwing voor de kredietaanvraag, zal in Q3 zijn beslag krijgen. Hierdoor zal inzicht in de kosten zijn die meegenomen worden in de op te stellen uitgangspuntennotitie voor de begroting 2027 zoals deze in januari 2026 in het Algemeen Bestuur wordt besproken. 12. Bedrijfsvoering – nullijn formatie Door toenemende gemeentelijke taken staat de uitvoeringskracht onder druk, zowel bij de gemeenten als bij de GR Sociaal. Samenwerking en innovatie zijn noodzakelijk. Bijvoorbeeld door efficiëntere samenwerking met en taakverdeling binnen regiogemeenten. We waarderen positief dat u uw formatie niet mee laat groeien met de afgesproken opdracht maar juist kijkt naar efficiënter werken. Ga op die koers verder, en blijft u kritisch kijken of de verwachte personele inzet in de komende jaren realistisch is. Reactie Het Dagelijks Bestuur neemt deze zienswijze voor kennisgeving aan. Het Dagelijks Bestuur monitort de nullijn periodiek met de directie van de GR Sociaal. Financiële verordening en controleverordening 13.

Financiën – zienswijze periode We nemen kennis van uw voorstellen tot aanpassing van de verordeningen. De mogelijkheid om ook in de najaarsbrief de begroting te kunnen bijstellen waarderen we positief. Afhankelijk van de raadsplanning kan het voorkomen dat de zienswijze niet binnen een termijn van acht weken afgegeven kan worden. We onderzoeken graag verder met u hoe we dit instrument in zulke gevallen flexibel kunnen inzetten Reactie Het Dagelijks Bestuur dankt u voor de positieve reactie op ons voorstel. Uiteraard zijn wij bereid ons flexibel op te stellen met het inzetten van dit instrument. Daarbij merken wij op dat door het invoeren van een zienswijze procedure de najaarsbrief eerder beschikbaar komt voor gemeenten. Om de najaarsbrief inclusief de uitgebrachte zienswijzen van de gemeenten in het Algemeen Bestuur van december te kunnen behandelen, wordt deze half oktober door het Dagelijks Bestuur aangeboden aan de gemeenten voor de (zienswijze-) procedure. Vooruitblik 14. Bedrijfsvoering/ Financiën – P&C-cyclus 2027 Vanaf 2026 staat onze begroting onder druk, hoewel we op dit moment nog geen grote tekorten

20

voorzien. Wel blijft het ook voor ons zaak, om goed op de financiën te sturen en te voorkomen dat we in komende jaren alsnog in financieel zwaar weer belanden. We blijven daarom samen met u en de regionale gemeenten zoeken naar manieren om de kostenstijgingen zo veel mogelijk te voorkomen. Niet door indirecte lastenverhoging voor inwoners, maar via andere beleidsmatige keuzes en efficiëntere bedrijfsvoering. We hebben van beide kanten te maken met tijdsdruk, en het lijkt onvermijdelijk dat elke P&C-cyclus inclusief zienswijzeproces onder die druk tot stand komt. We beseffen daarbij dat onze zienswijze door u in korte tijd verwerkt moet worden wil het in 2026 nog effect hebben. We blikken daarom graag verder vooruit naar 2027 e.v., als aanzet voor de volgende meerjarenbegroting. Wij willen als gemeente u vooraf duidelijkere (financiële) kaders meegeven. Daarom laten wij u nu vast weten dat u voorafgaand aan de begrotingscyclus 2027 van ons een kaderbrief gaat ontvangen. Onze ambitie is om deze gezamenlijk met regiogemeenten op te stellen. Voor nu geven we u verder concreet het volgende mee: - Verwerk zo snel mogelijk meerjarig, nieuwe financiële en inhoudelijke uitkomsten van de bestuurlijke opdracht, zowel in structurele als in incidentele zin; - In 2025 formuleerden we een nieuw kader via de Samenlevingsvisie.

We gaan graag in gesprek hoe we uw inzet kunnen afstemmen op de geformuleerde doelen - Stem uitgangspunten meerjarenbegroting preciezer af op lokale ontwikkelingen, pilots en projecten; - Zorg voor helder inzicht in beleidskeuzes en sturingsmogelijkheden voor gemeenten. En informeer de raad eerder over de verwachte ontwikkelingen en uitgangspunten. Kijk naar verbetering van en besparing op gezamenlijke inkoop met andere partijen. En kansen voor digitalisering en efficiëntere werkwijzen. - Draag zorg voor een robuuste maar ook flexibele bedrijfsvoering. - Maak gebruik van nieuwe financieringsbronnen en investeer preventief. Stimuleer innovatie en denk voorbij gemeentelijke grenzen. Wij vragen u om de opties te onderzoeken en om uw bijdrage concreet te maken. Dit moet leiden tot goed onderbouwde keuzes, zodat de gemeenteraad en het Algemeen Bestuur verantwoordelijke beslissingen kunnen nemen voor de lange termijn. Samen spelen we hierin een belangrijke rol. Reactie Het Dagelijks bestuur dankt u voor deze inbreng. U geeft waardevolle richting aan de toekomst van de GR Sociaal.

21

Zienswijze gemeente Hendrik-Ido-Ambacht (college versie) Algemeen 1. Waardering medewerkers In de eerste plaats willen wij onze waardering uitspreken voor uw inzet in de afgelopen periode. Wij erkennen dat de GR Sociaal roerige tijden beleeft als gevolg van het onderzoek naar aanleiding van de anonieme e-mail. Toch weet u in deze roerige tijden koers te houden en staan uw medewerkers dagelijks klaar om onze inwoners bij te staan met hulp en ondersteuning op het gebied van bestaanszekerheid, maatschappelijke ondersteuning en de begeleiding naar werk. Hiervoor bedanken wij de medewerkers van de GR Sociaal en spreken we onze waardering naar hen toe uit. Reactie Het Dagelijks Bestuur dankt de gemeente voor de uitgesproken waardering. Wij danken u eveneens voor het gesprek dat we met uw raad gevoerd hebben op 12 november 2024. Het is prettig om met u als kaderstellend orgaan in gesprek te kunnen gaan over de uitdagingen in het sociaal domein. Rode draden In uw aanbiedingsbrief spreekt u over twee rode draden. Graag gaan we hierop in en willen we een derde rode draad toevoegen 2. Financiën – maatregelen en ombuigingen De afgelopen drie jaren dat wij een zienswijze indienden, spraken wij onze zorgen uit over de betaalbaarheid van het sociaal domein. Enerzijds gekoppeld aan het zogenaamde 'ravijnjaar'.

Anderzijds omdat we van een gemeentelijke bijdrage van € 17,1 miljoen in de begroting 2024 naar een bijdrage gaan van € 20,5 miljoen voor de begroting 2026. Deze ophoging is grotendeels verklaarbaar door de hoge indexaties van de afgelopen jaren, maar is nog steeds een stijging van 20%. Een stijging met de wetenschap dat de maatregelen en ombuigingen, die getroffen zijn door uw organisatie, reeds verwerkt zijn in de begroting 2026. Zelfs zonder een verlaging van de rijksinkomsten is dit een zorgelijke ontwikkeling, waar we de afgelopen drie jaar in onze zienswijzen zorg over uitspraken. In onze zienswijze vorig jaar hebben wij onze waardering en steun geuit over dat uw organisatie maatregelen heeft getroffen om het sociaal domein betaalbaar te houden. Via voorliggende zienswijze benadrukken we nogmaals onze waardering voor uw inzet in de 'Bestuurlijk Opdracht Toekomstbestendig Sociaal Domein'. Echter in dezelfde zienswijze vorig jaar, hebben we u ook gevraagd deze maatregelen nauwgezet te monitoren en hierover te rapporteren in de daaropvolgende P&C-documenten. Helaas moeten we constateren dat u geen gehoor heeft gegeven aan die oproep. In de voorliggende Voorjaarsbrief stelt u de verwachting van de ombuigingen, voortkomend uit de ‘Bestuurlijke Opdracht Toekomstbestendig Sociaal Domein’ neerwaarts bij. Uit de toelichting kunnen we echter niet opmaken wat de reden hiertoe is.

We kunnen niet herleiden welke maatregelen u getroffen heeft en ook niet wat de reden is dat deze maatregelen niet leiden tot het gewenste resultaat. Ook kunnen we niet herleiden wat het effect zou zijn voor onze gemeenschap en op welke wijze we als gemeenteraad hieraan kunnen bijdragen. We verzoeken u een nadere duiding en toelichting te geven over de maatregelen en ombuigingen in uw reactie op onze zienswijze. Reactie In de Voorjaarsbrief 2025 en de Begroting 2026 is per opgave een overzicht opgenomen van de maatregelen die zijn verwerkt in de begroting. In het bijbehorende tabellenboek wordt per gemeente het effect van de maatregel weergegeven. De voortgang op de genomen maatregelen worden maandelijks gemonitord en middels de reguliere P&C-cyclus worden gemeenten geïnformeerd over de voortgang. 3. Bedrijfsvoering – besparingsmogelijkheden In uw aanbiedingsbrief geeft u aan dat u voor het zomerreces komt met een voorstel voor besparingen aan de hand van aanpassingen van de uitvoering en bedrijfsvoering. Tevens stelt u een analyse op naar de structurele en incidentele lasten van met name de Opgave Bedrijfsvoering. Voor ons is het

22

duidelijk dat in de Opgave Bedrijfsvoering besparingsmogelijkheden zitten. Immers, u heeft in de jaren 2022 t/m 2024 een stijgend budget overgehouden. Reactie Momenteel vindt er een analyse plaats naar het overschot op de jaarrekening 2024. Dit onderzoek wordt gepresenteerd aan het Algemeen Bestuur op 10 juli 2025. De uitkomsten daarvan zullen effect hebben op de toekomstige P&C documenten waarin wij streven naar een meer realistische wijze van begroten. 4. Bedrijfsvoering - huisvesting Tegelijkertijd hebben wij begrepen dat tijdens de vergadering van het Algemeen Bestuur van maart 2025 is gesproken over een voorstel ten aanzien van de huisvesting. Hierin heeft u aangegeven dat er nog geen duidelijkheid is over de precieze extra kosten voor gemeenten. Ook is er geen duidelijkheid over eventuele de dekking hiervan. Wel hadden wij uit de risicoparagraaf van de begroting reeds begrepen dat de kosten voor huisvesting naar verwachting zouden toenemen. Zoals aangegeven zien wij dat er jaarlijks financiële middelen overblijven op de opgave Bedrijfsvoering. Reactie Het financiële kader ligt vast in de bestuurlijke samenwerkingsovereenkomst (SOK). Dit kader is ook vanaf het jaar 2027 in de begroting verwerkt.

Zoals ook in de vergadering van het Algemeen Bestuur in maart is aangegeven zullen wij eventueel hogere lasten bezien in combinatie met de apparaatslasten waar in de afgelopen jaren overschotten waren. Wij zijn met de gemeente Dordrecht in gesprek over de exploitatie van de verschillende panden en de relatie daarmee met de diensten die worden verleend door de serviceorganisatie Dordrecht. De uitkomsten daarvan worden uitgewerkt in de huurovereenkomsten die op aangeven van de gemeente Dordrecht in oktober voor ondertekening aangeboden worden. Voor de benodigde investering voor de inrichting zijn wij in het voorstel uitgegaan van landelijke normbedragen. De kostencalculatie hiervoor (nodig voor de aanbesteding) en derhalve de onderbouwing voor de kredietaanvraag, zal in Q3 zijn beslag krijgen. Hierdoor zal inzicht in de kosten zijn die meegenomen worden in de op te stellen uitgangspuntennotitie voor de begroting 2027 zoals deze in januari 2026 in het Algemeen Bestuur wordt besproken. 5. Bedrijfsvoering – jaarlijkse overschotten Als wij de besparingsmogelijkheden op de Opgave Bedrijfsvoering en de benodigde financiering voor de huisvesting met elkaar combineren, komen wij tot de volgende twee verzoeken. Hierbij is het uitgangspunt dat de hogere uitgaven voor de nieuwe huisvesting gedekt zouden moeten kunnen worden uit de jaarlijkse overschotten bij Bedrijfsvoering.

Wij verzoeken u inzichtelijk te maken wat de precieze extra kosten voor gemeenten zijn voor de nieuwe huisvesting. En een doorrekening te geven met de mogelijkheden om het overschot op voorgenoemd budget in te zetten voor huisvesting. Wij verzoeken u daarnaast de voorliggende begroting aan te passen met een taakstelling op de Opgave Bedrijfsvoering van € 1,5 miljoen (gemiddelde wat u de afgelopen 3 jaar heeft overgehouden), verminderd met de kosten voor de nieuwe huisvesting. Reactie Een exacte berekening wat de extra kosten voor de nieuwe huisvesting is nog niet te geven. Op dit moment vindt voor de panden nog een onderzoek plaats wat in Q3 zijn weerslag geeft voor de te verwachten exploitatiekosten inclusief de uit de investering voortvloeiende kapitaallasten vanaf het begrotingsjaar 2027. Gezien het feit dat de inflatoire component nog steeds aan de forse kant is en verhuisd wordt vanuit een sinds jaar en dag afgekeurd pand waarin de afgelopen jaren weinig meer is geïnvesteerd en met dus erg lage huisvestingslasten tot gevolg, zullen bij de uitkomsten van het lopende traject ook worden bezien of de berekende kosten ook tot een aanvaardbare vergelijking met de landelijke norm komen. Eind 2025 zal een en ander ook worden meegenomen in de op te stellen uitgangspuntennotitie zoals deze samen met de inliggende gemeenten wordt opgesteld voor begroting 2027 ev.

23

Voor de vergadering van Algemeen Bestuur van 10 juli 2025 hebben wij een presentatie toegezegd waarin we het Algemeen Bestuur meenemen in een nadere analyse van het jaarresultaat 2024. Op basis daarvan kan vervolgens een eventueel structureel besparingspotentieel met bijbehorende maatregelen en risicoanalyse worden bepaald. Wij vinden het nog niet opportuun deze op voorhand in de begroting te verwerken. Als we met het AB tot overeenstemming kunnen komen over de inzet van concrete maatregelen kunnen we deze uiteraard zo spoedig mogelijk verwerken in een begrotingswijziging. 6. Bedrijfsvoering – externe ontwikkelingen (nieuw realisme) Als tweede rode draad geeft u aan dat we moeten werken aan een nieuw realisme. De vraag die u hierbij stelt ‘wat is haalbaar en betaalbaar, hoe zorgen we gezamenlijk voor weerbaarheid en welke maatregelen zijn nodig om toekomstbestendig sociaal domein te waarborgen?’. Dit is naar onze mening de vraag die we onszelf continu moeten stellen, ongeacht de financiële situatie van gemeenten. U doet een oproep om hierin samen op te trekken en samen hieraan te werken. Graag nemen we die uitgestoken hand aan. Reactie Het Dagelijks Bestuur waardeert uw betrokkenheid en eigenaarschap op dit strategische vraagstuk. Het Dagelijks Bestuur komt hier naar verwachting in het najaar op terug in het Algemeen Bestuur. 7.

Bedrijfsvoering – gemeentelijk gerichte informatie Om uw vraag naar een nieuw realisme te beantwoorden en het sociaal domein betaalbaar te houden, moeten wij als gemeente onze verantwoordelijkheid nemen. Met de uitwerking van de ‘Bestuursopdracht’ alleen redden we het niet. We zullen naar de toekomst toe verschillende keuzes moeten maken omtrent een toekomstbestendig sociaal domein. Echter om dit te kunnen doen, ontbreekt het ons aan inzicht. Uw toelichtingen (jaarrekening, voorjaarsbrief en begroting) zijn weliswaar uitgebreid en er is een eerste versie van het vernieuwde gemeentelijk dashboard met deze sturingsinformatie. Hier uiten wij onze waardering voor. Maar zoals wij in eerdere zienswijzen hebben aangegeven, is informatie waarin inhoudelijke ontwikkelingen worden gecombineerd met financiële effecten essentieel. Het gemis hiervan leidt voor ons tot de vermindering van de kwaliteit van ons opdrachtgeverschap richting de GR Sociaal. We verzoeken u gemeentelijk gerichte informatie te verschaffen waar duidelijk een verbinding is tussen de gestelde doelen, de inspanningen die worden verricht om deze te realiseren en de financiën. Reactie Het Dagelijks Bestuur dankt u voor uw waardering voor het vernieuwde gemeentedashboard. Over de verbinding tussen doelen, inspanningen en financiën zal de GR Sociaal via de reguliere P&C-cyclus rapporteren.

Op onderdelen onderzoeken wij of een koppeling tussen het gemeentedashboard en het financiële systeem mogelijk is. Helaas is die koppeling op dit moment technisch nog onmogelijk. Jaarrekening 2024 8. Bedrijfsvoering - integriteitsonderzoek Op pagina 3 van de aanbiedingsbrief en pagina 13 van de jaarrekening 2024 stelt u voor om € 700.000 van het positieve resultaat op de opgave Bedrijfsvoering te bestemmen. U stelt voor om dit bedrag te gebruiken voor de dekking van lopende en te verwachten kosten van het onderzoek naar sociale en zakelijke integriteit als gevolg van de bekende anonieme brief. Hiervoor vormt u een bestemmingsreserve. Via de Voorjaarsbief 2025 laat u deze middelen vrijvallen en zet u ze in. Zoals wij in eerdere jaren al hebben aangegeven zijn wij, conform ons beleid geen voorstander van de vorming van reserves bij de GR Sociaal. Echter, wij zien dat dit een zeer specifiek en belangrijk doel dient en een bestemmingsreserve betreft. Wij stemmen hier daarom mee in. Wel betreuren wij het dat dit in het geheel nodig is. De ontstane situatie met de anonieme brief en het noodzakelijke onderzoek naar dit onderwerp heeft ons sterk verontrust. Wij dringen daarom extra aan op een hoge mate van zorgvuldigheid zowel ten aanzien van de inhoud als het proces van dit onderzoek.

Wij stemmen in met de resultaatbestemming van € 700.000 voor het lopende onderzoek naar sociale en zakelijke integriteit.

24

Reactie: Het Dagelijks Bestuur dankt u voor uw reactie. De uitkomsten van het rapport naar aanleiding van het onderzoek naar sociale en zakelijk integriteit worden volgens de daarvoor opgestelde procedures gedeeld met belanghebbenden. Met het vormen van deze reserve worden de in 2025 lopende en te verwachten kosten van het onderzoek gedekt. Als uit het onderzoek nadere maatregelen volgen zal dit bij de Najaarsbrief 2025 worden opgenomen. Financiële verordening 9. Financiën – zienswijze procedure Uit de herziene financiële verordening maken wij op dat u voorstelt om de Najaarsbrieven in december aan de deelnemende gemeenten te verzenden. Daarnaast bent u voornemens om een eventueel benodigde zienswijze procedure vanwege een navenante begrotingswijziging vast te stellen op acht weken. Hier zijn wij geen voorstander van. Bij verzending van de Najaarsbrief in december is er sprake van kerstreces. Er blijft dan te weinig tijd over voor de ambtelijke organisatie en het college om een gedegen concept zienswijze voor te bereiden. Dit komt de kwaliteit van ons opdrachtgeverschap zoals eerder benoemd niet ten goede. Wij stellen daarom voor om de Najaarsbrief alsnog op te leveren in de maand november. Een termijn voor de zienswijze van 8 weken is dan wel haalbaar, omdat wij de concept zienswijze dan nog vóór het kerstreces in de raadscommissie kunnen behandelen.

Wij stemmen niet in met de wijziging zoals aangebracht in art. 5 lid 4 en verzoeken om de oorspronkelijke tekst te handhaven en de Najaarsbrief in november aan ons op te leveren. Reactie In bovenstaande reactie wordt ervan uitgegaan dat het concept van de Najaarsbrief in december voor zienswijze wordt aangeboden aan de gemeenten na behandeling in het Algemeen Bestuur. Dat is niet correct. Om de Najaarsbrief inclusief de uitgebrachte zienswijzen van de gemeenten in het Algemeen Bestuur van december te kunnen behandelen, wordt deze half oktober door het Dagelijks Bestuur aangeboden aan de gemeenten voor de (zienswijze-) procedure.

25

Zienswijze gemeente Sliedrecht (college versie) Algemeen 1. Waardering medewerkers Wij willen, als raad, onze dank en waardering uitspreken voor de medewerkers van de GR Sociaal. Dagelijks staan uw medewerkers klaar om onze inwoners bij te staan met hulp en ondersteuning op het gebied van bestaanszekerheid, maatschappelijke ondersteuning en de begeleiding naar werk. Deze dank en waardering geldt extra voor de afgelopen periode. Een periode waarin, naar aanleiding van een anonieme brief van (oud) medewerkers in de pers in december 2024, een diepgaand onderzoek in en rond uw organisatie is uitgevoerd. Ook toen en nu hebben uw medewerkers zich dagelijks ingezet en hebben onze inwoners geen last gehad van de interne onrust die de brief en het daarop volgende onderzoek met zich heeft meegebracht Reactie Het Dagelijks Bestuur dankt de gemeente voor de uitgesproken waardering. Het Dagelijks Bestuur waardeert het ook dat de GR Sociaal op 25 november 2024 met uw raad in gesprek kon over de uitdagingen van het sociaal domein. Eveneens waardeert het Dagelijks Bestuur de landelijke inzet van wethouder Cees Paas bij VNG. Dat is van groot belang voor de toekomstbestendigheid van de ondersteuning van kwetsbare inwoners in onze regio. 2.

Financiën / Bedrijfsvoering – bestuurlijke opdracht De financiële positie van gemeenten staat onder druk als gevolg van de geplande korting door de rijksoverheid op het gemeentefonds. Dit zorgt dat wij, als gemeenteraad, ondanks recente tegemoetkomingen van het Rijk, de komende jaren geen sluitende begroting meer kunnen vaststellen. Om het tij te keren is in 2024 aan de hand van de bestuurlijke opdracht 'Toekomstbestendig Sociaal Domein' onderzocht welke mogelijkheden (knoppen) er binnen de verantwoordelijkheden van de GR Sociaal zijn om bij te dragen aan het beheersbaar houden van de kosten in het Sociaal Domein. Hiervoor zijn drie sporen voor geformuleerd: 1. 2.

3.

Aanpassingen van de uitvoering en de bedrijfsvoering In deze eerste lijn ligt de focus op het streven naar een zo efficiënt mogelijke uitvoering. Aanpassingen in het beleidsprogramma Om de kostenontwikkeling verder te kunnen beheersen, is aanpassing van het beleidsprogramma opgenomen als onderdeel van de Bestuurlijke Opdracht. Gemeenten zijn primair verantwoordelijk voor het maken van de inhoudelijke beleidskeuzes die invloed kunnen hebben op deze geldstroom. Onderzoeken van kansen voor nadere samenwerking De maatregelen in spoor 3 gaan over kansen door op een andere manier samen te werken in het sociaal domein. De uitwerkingsopdrachten in dit spoor geven inzicht in meer duurzame oplossingen.

Het is voor ons als gemeenteraad lastig om, op basis van de verschillende P&C documenten een goed totaaloverzicht te krijgen van reeds bekende financiële effecten en in welke P&C documenten die al wel of niet verwerkt zijn, nog uit te werken financiële effecten en wanneer die dan bekend (kunnen) zijn en verwerkt (kunnen) zijn. Wij juichen daarom toe dat er tussen de Drechtsteden en de GR Sociaal een afspraak is gemaakt dat de GR sociaal een totaaloverzicht hiervan gaat opstellen en dit doet toekomen aan de gemeenten voor besluitvorming over de gemeentelijke kadernota's 20262028. Reactie In de Voorjaarsbrief 2025 en de Begroting 2026 is per opgave een overzicht opgenomen van de maatregelen die zijn verwerkt in de begroting. In het bijbehorende tabellenboek wordt per gemeente het effect van de maatregel weergegeven. De voortgang op de genomen maatregelen worden maandelijks gemonitord en middels de reguliere P&C-cyclus worden gemeenten geïnformeerd over de voortgang. Jaarrekening 2024 3. Bedrijfsvoering - procesverbetering

26

We zien dat er in 2024 diverse mooie stappen zijn gezet door de GR Sociaal/sociale Dienst Drechtsteden. Bijvoorbeeld het implementeren van de gemeentegerichte teams binnen de inhoudelijke opgaven, het trainen van medewerkers in stress sensitief werken en het voeren van bestaanszekerheidsgesprekken met cliënten. Waar we eerder onze zorgen hebben geuit over de wachtlijsten binnen de Wmo, waarderen wij de inhaalslag die is gemaakt door het project achterstanden. Een inspirerend voorbeeld van procesverbetering vinden wij de nieuwe werkwijze waarbij casemanagers dementie, dankzij vertrouwen in hun expertise, zelf indicaties voor dagbesteding kunnen aanvragen. Dit verkort wachttijden en voorkomt dat inwoners hun verhaal meerdere keren moeten doen. Wij vragen u dit soort innovatieve aanpakken verder te stimuleren Reactie Het Dagelijks Bestuur dankt u voor uw waardering. We benutten graag mogelijkheden zoals deze. 4. Bedrijfsvoering / Bestaanszekerheid / Ontwikkelen naar Werk – cijfers per gemeente U presenteert in de jaarrekening 2024 ook diverse zinvolle cijfers over cliënten. Deze cijfers bevatten voor de maatschappelijke opgaven 'bestaanszekerheid' en 'ontwikkelen naar werk' vaak (niet altijd) alleen totalen voor de gehele GR Sociaal. Bij de opgave 'zorg voor ondersteuning' zien we meer cijfers toegespitst per gemeente.

Graag hadden wij, als gemeenteraad, bij de opgave 'bestaanszekerheid' en 'ontwikkelen naar werk' ook meer cijfers uitgesplitst gezien per gemeente. Wij roepen u op om in volgende P&C stukken naast totale cijfers op deze onderdelen ook meer cijfers per gemeente te delen. Reactie In de Jaarrekening 2024 is bij de opgave Zorgen voor ondersteuning een overzicht opgenomen over de ontwikkeling van de klantenaantallen per voorziening. Ter voorkoming dat de P&C stukken steeds groter worden is er voor gekozen om de aantallen via het gemeentedashboard beschikbaar te stellen. Zo hebben gemeenten altijd de meest actuele cijfers tot hun beschikking. 5. Bedrijfsvoering – oplopende uitgaven Een aantal ontwikkelingen die geschetst worden in de jaarrekening 2024 baart ons zorgen. Het gaat dan om de lagere uitstroom vanuit het bijstandsbestand, waarbij er tegelijkertijd reintegratiemiddelen overblijven, en de toename van de uitgaven op minimabeleid. Ook op de Wmo zien we een toename van de uitgaven op huishoudelijke ondersteuning en begeleiding. Wij zijn door u, via informatiebrieven en raadsbijeenkomsten, al uitgebreid geïnformeerd over de uitdagingen die het huidige bijstandsbestand met zich meebrengt. Wij zien ook in de jaarrekening de inzet die uw organisatie pleegt om toch tot uitstroom te komen.

Gezien de realisatie over 2024, die lager is dan uw organisatie had verwacht in combinatie met de inspanningen die zijn gedaan om de realisatie te halen, vragen wij ons af of u de ambitie die u zicht stelt niet te hoog is en of deze naar beneden moet worden bijgesteld. Een andere verdeling van re-integratiemiddelen kan daarvoor helpend zijn om toch een stukje van de ambitie te realiseren. Zie daarvoor ook onder het kopje begroting 2026. Inhoudelijk juichen wij de toename van het gebruik van minimaregelingen toe, dat betekent dat meer inwoners beter kunnen rondkomen. Tegelijkertijd betekent dit voor ons een grotere uitgave in een financieel lastige tijd, waardoor deze ontwikkeling enigszins dubbel aanvoelt. Reactie De gemeentelijke minimaregelingen vervullen zoals u aangeeft een belangrijke rol in de bestaanszekerheid van inwoners én in de preventie van financiële problemen als schulden met de daarbij horende maatschappelijke kosten. Wij begrijpen dat deze stijging voor u enigszins dubbel aanvoelt maar tegelijkertijd hebben deze uitgaven een preventieve werking op hogere maatschappelijke kosten die zich anders in de toekomst hadden voorgedaan. Met betrekking tot de achterblijvende uitstroom het volgende. De GR Sociaal heeft in de begroting 2024 een ambitie opgenomen voor uitstroom uit de bijstand die te ambitieus is gebleken.

De resultaten van de GR Sociaal zijn vergelijkbaar met de rest van Nederland en de prognoses van het Centraal Planbureau (CPB), maar minder dan we onszelf ten doel hadden gesteld. Om aansluiting te houden met de veranderende ondersteuningsbehoefte van inwoners met een uitkering is binnen de GR Sociaal gestart met een grondige heroriëntatie op het re-integratie en participatiebeleid. Centraal onderdeel hierin is het Werk Ontwikkel Punt (WOP) waar Drechtwerk en

27

de SDD vormgeven aan ondersteuning van inwoners voor wie (regulier) werken een haalbaar doel is. Het WOP brengt expertise op het gebied van arbeidsonderzoek, aanleren van werknemersvaardigheden, arbeidsgerichte vaktrainingen en het coachen op ontwikkeldoelen van willen en kunnen werken bij elkaar. In het WOP worden modulaire trainingen ontwikkeld, die centraal en lokaal aangeboden kunnen worden. In de centrale werksetting en het werk experience center draait het om het opdoen van werkervaring en werkbeleving. Verdere vakontwikkeling vindt plaats in de vijf leerlijnen die zijn vormgegeven met werkgevers. Daarnaast wordt gewerkt aan een lokaal aanbod per gemeente voor inwoners voor wie ontwikkeling tot de mogelijkheden behoort, maar waar een langere periode mee gemoeid is. De stap naar regulier werk is nu nog niet mogelijk, maar door betekenisvol mee te doen is deze stap op termijn wel een reële optie. De gesprekken met deze inwoners vinden dan ook zo veel mogelijk lokaal plaats. Denk aan locaties zoals de sociale teams, in een buurthuis of op het gemeentehuis in hun woongemeente. Uit de gesprekken vormt de consulent een beeld over de ontwikkelmogelijkheden van de inwoner. Samen bespreken ze welke doelen gehaald kunnen worden en welk aanbod hierbij het beste past. De instrumenten die ingezet kunnen worden zijn o.a.

modulaire trainingen uit het centrale aanbod die gericht zijn op sociale vaardigheden en taalontwikkeling. Daarnaast wordt een lokaal samenhangend aanbod van participatie- en ontwikkelplekken ontwikkeld, waarbij uw ambtenaren, lokale initiatieven, leer-/ontwikkelbedrijven en sociale ondernemers zijn betrokken. De nieuwe aanpak op re-integratie moeten in combinatie met landelijke ontwikkelingen zoals de Participatiewet in balans, ontwikkelingen van het regionaal Werkcentrum Drechtsteden en kansen die samengaan met samenwerkingsmogelijkheden tussen Drechtwerk en SDD meer uitstroom opleveren. Anderzijds is er nog veel in ontwikkeling, waardoor niet gezegd is dat de ambitie in de begroting wordt gehaald. In de Voorjaarsbrief 2025 is daarom de aangepaste doelstelling nog niet financieel vertaald in de begroting, maar opgenomen in de risicoparagraaf. 6. Bedrijfsvoering – resultaatbestemming integriteitsonderzoek Tot slot het resultaat en de resultaatbestemming. De Jaarrekening 2024 laat een positief resultaat zien van ruim € 3 miljoen. Dit resultaat komt met name door een overschot op het onderdeel bedrijfsvoering, dat is ontstaan door het grotendeels niet kunnen invullen van vacature- en inhuurruimte. We zien, vooruitkijkend naar de voorjaarsrapportage 2025, wel dat het tekort is teruggelopen naar 14,59 Fte per 1 maart 2025.

Prioriteiten stellen en temporiseren zijn, naast actieve werving en behouden van personeel, mogelijke oplossingen mocht de openstaande vacature ruimte structureel van aard worden. Er wordt een voorstel gedaan om een deel van het positieve resultaat over 2024 in te zetten voor een resultaatbestemming ter hoogte van € 700.000. Dit als dekking voor de kosten die gemaakt worden voor onderzoek naar aanleiding van de anonieme brief van (oud) medewerkers. Wij begrijpen de noodzaak van een zorgvuldig en objectief onderzoek en de noodzaak om daar budget voor te hebben. Aangezien een groot deel van het positieve resultaat voortvloeit uit bedrijfsvoering vinden wij de resultaatbestemming ook inhoudelijk passend. Reactie Het Dagelijks Bestuur dankt u voor uw reactie. 7. Bedrijfsvoering – oplopende uitgaven Mede door het overschot op bedrijfsvoering en de lagere Wmo-uitgaven, met name door de aanzienlijke daling binnen de door u benoemde moeilijk voorspelbare post van hulpmiddelen, blijft het bedrag dat gemeente Sliedrecht nog moet bijbetalen beperkt tot circa 60.000 euro." Dat is prettig, maar baart op de langere termijn zorgen door de oorzaken van het resultaat over 2024, te weten veel openstaande vacatures en wellicht "geluk" dat we weinig dure hulpmiddelen hebben moeten verstrekken. Reactie Het Dagelijks Bestuur deelt uw zorg. Voorjaarsbrief 2025 8.

Ontwikkelen naar werk – doelstelling uitstroom Bij bestaanszekerheid wordt onder meer aangegeven dat er eind 2024 minder uitstroom uitkeringsgerechtigden is gerealiseerd dan waar in de actuele Begroting van 2025 is uitgegaan. Dat

28

maakt dat we in 2025 starten met een hoger aantal en dat we rekening moeten houden met de stijging van uitkeringen. We worden door het Rijk ook (deels) gecompenseerd door hogere BUIG middelen. We zien in de voorjaarsnota een onverminderde inzet terug om inwoners in de bijstand toch stappen te laten maken en op termijn (gedeeltelijk) uit te laten stromen naar werk. Gezien het resultaat in 2024 maken we ons wel zorgen of de, weliswaar bijgestelde, ambitie op uitstroom haalbaar is. We willen u verzoeken dit goed te monitoren en waar nodig bij te stellen, om met elkaar een zo reëel mogelijk beeld te hebben van de (verwachte) uitgaven. Reactie Hier wordt zeker opvolging aan gegeven. Elk kwartaal wordt gekeken of ‘we bereiken wat we willen bereiken’ en of ‘we doen wat we daarvoor zouden doen’. Dit gesprek vormt de basis voor (bij)sturing. 9. Bestaanszekerheid versterken – toename minimabeleid Daarnaast zien we een toename van de uitgaven op de minimaregelingen. We beseffen dat we als gemeente gaan over het minimabeleid. Mogelijk worden er door ons, als gemeenteraad, beleidswijzigingen doorgevoerd op het minimabeleid, in het kader van de financiële opgave vanaf 2026. Als dit het geval is, zullen we dit uiteraard zo spoedig mogelijk aan u melden. Reactie Gelet op de financiële situatie van de gemeenten hebben wij alle begrip voor de keuzes die gemeenten hierin moeten maken.

Wij denken hierin graag met u mee over hoe we de impact van dergelijke keuzes op inwoners zo veel mogelijk kunnen beperken. 10. Zorg voor ondersteuning - maatregelen Bij zorgen voor ondersteuning zijn de hogere lasten vooral het gevolg van de aanbesteding Wmo Huishoudelijke ondersteuning. We roepen op tot maatregelen om de uitgaven te dempen, zoals maatregelen rondom de was-en strijkservice en individuele begeleiding. Reactie Op dit moment loopt de omzetting van de cliënten huishoudelijke ondersteuning naar de collectieve Wasservice van Drechtwerk en Werkvisie De Hoop. In het najaar wordt dit ook voor de gemeente Sliedrecht ingericht. In het komende jaar wordt gewerkt aan een nieuw inkooptraject voor Wmo begeleiding (individueel en groep) op basis van een nieuw inkoopkader. In het inkooptraject wordt ook bekeken hoe lichtere vormen van begeleiding (toezicht, stimuleren, waakvlam) als algemene voorziening aangeboden kunnen worden. Begroting 2026 De begroting 2026 laat een forse stijging zien in de gemeentelijke bijdrage. Voor de gemeente Sliedrecht betreft het een verhoging van € 1,8 mln. waarvan we bijna € 800.000 euro kunnen dekken door extra inkomsten op de BUIG en Wmo (deels ook overschot beschermd wonen). Er blijft dan nog een forse opgave over van € 1 mln.

De verhoging van deze lasten wordt, net als in 2025, veroorzaak door grotendeels autonome ontwikkelingen bij bestaanszekerheid en zorgen voor ondersteuning. 11. Bestaanszekerheid versterken – ontwikkeling BUIG middelen Bij bestaanszekerheid werkt de lagere realisatie van uitstroom uit de bijstand eind 2024 niet alleen door in 2025 maar ook in 2026 en verder. In de begroting zien we vanaf 2027 een kleine daling in de uitgaven hierop. Tegelijkertijd wordt er in de begroting 2026 nog vastgehouden aan een ambitie qua uitstroom die hoger ligt dan de cijfers van het CPB verwacht. De GR sociaal zet veel in op het realiseren van extra uitstroom en het is enerzijds te bewonderen dat de ambitie is om een hogere uitstroom te realiseren. Ook voor de inwoners die het betreft, die dan niet of minder afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering en naar vermogen mee kunnen doen aan de samenleving. Tegelijkertijd hebben wij als gemeenteraad behoefte aan een realistische begroting. Met de huidige onrust in de wereld en de mogelijke gevolgen daarvan voor de Nederlandse economie en werkgelegenheid willen wij u vragen om deze ambitie nog een kritisch tegen het licht te houden op haalbaarheid. Daarnaast kan een hogere uitstroom uit de bijstand, en op termijn dus een lager bijstandsbestand, op termijn leiden tot een lagere bijdrage van het rijk via de BUIG middelen.

Graag zouden we meer inzicht van u krijgen of een verlagen op uitkeringsuitgaven op termijn ook tot een betere financiële positie leidt van de gemeente qua uitgaven en inkomsten.

29

Reactie Of het verlagen van de uitkeringslasten ook leidt tot een betere financiële positie is afhankelijk van een aantal elementen, te weten: - macrobudget, - verdeelmodel, - gemeentegrootte. Het macrobudget wordt bepaald door conjunctuur, realisaties voorgaand jaar, rijksbeleid en de loonen prijsbijstelling. Het verdeelmodel geeft aan wat de kans is om in de bijstand te komen. De gemeentegrootte bepaald in welke mate het verdeelmodel van toepassing is. Bij gemeenten groter dan 40.000 inwoners is de verdeling volledig objectief. Tussen 15.000 en 40.000 inwoners een mengvorm en kleiner dan 15.000 inwoners volledig op basis van realisatie. Bij gemeenten waar het BUIG-budget vooral op basis van realisatie wordt bepaald is het eenvoudiger om te bepalen of een daling van het aantal bijstandsklanten leidt tot een betere financiële positie dan wanneer een gemeente meer of volledig objectief wordt verdeeld. De voortgang van de uitgaven en inkomsten (op GRS-niveau) worden maandelijks gemonitord en hierover wordt richting gemeenten gerapporteerd middels de reguliere P&C-cyclus. 12. Ontwikkelen naar werk – lokale samenwerking In de begroting 2026 geeft u ook aan dat "Voor inwoners die mogelijk wel op termijn betaald werk kunnen doen (profiel 2) gaat de opgave Ontwikkelen naar Werk in elke gemeente lokale samenwerkingsafspraken maken.

Bewoners werken dicht bij huis en in kleine stapjes aan hun ontwikkeling. Hiervoor wordt intensief samengewerkt met o.a. lokale (ontwikkel)bedrijven". Wij juichen deze ontwikkeling toe omdat we de opvatting delen dat we samen met onze lokale partners van betekenis hierin kunnen zijn. Wij willen u daarbij wel meegeven dat daarbij dan ook de mogelijkheid moet ontstaan om re-integratiemiddelen echt lokaal in te zetten, dan wel tussen de sociale dienst en lokale partijen rechtstreeks of via de gemeente. Juist ook omdat, blijkens de jaarrekening 2024, er soms geld over blijft op het onderdeel re-integratie. Als gemeente Sliedrecht willen we daarbij ook inzetten op een lokale plek voor activiteiten vanuit het Regionaal Werkcentrum. En we missen in deze ontwikkeling het thema 'simpel switchen' tussen bijvoorbeeld een voorziening vanuit de participatiewet en de Wmo. Graag zouden we willen weten welke stappen en ontwikkelingen u voor zich ziet op dit thema in 2026 en verder. Reactie Dank u voor uw waardering voor onze lokale re-integratie aanpak, die naast een centrale aanpak (Werk Ontwikkel Punt) vorm krijgt. De lokale aanpak is bedoeld voor inwoners voor wie ontwikkeling tot de mogelijkheden behoort, maar waar een langere periode mee gemoeid is. De stap naar regulier werk is nu nog niet mogelijk, maar door betekenisvol mee te doen is deze stap op termijn wel een reële optie.

De gesprekken met deze inwoners vinden dan ook zo veel mogelijk lokaal plaats. Denk aan locaties zoals de sociale teams, in een buurthuis of op het gemeentehuis in hun woongemeente. Uit de gesprekken vormt de consulent een beeld over de ontwikkelmogelijkheden van de inwoner. Samen bespreken ze welke doelen gehaald kunnen worden en welk aanbod hierbij het beste past. De instrumenten die ingezet kunnen worden zijn o.a. modulaire trainingen uit het centrale aanbod die gericht zijn op sociale vaardigheden en taalontwikkeling. Daarnaast wordt een lokaal samenhangend aanbod van participatie- en ontwikkelplekken ontwikkeld, waarbij uw ambtenaren, lokale initiatieven, leer-/ontwikkelbedrijven en sociale ondernemers zijn betrokken. Daar waar nodig gaat de GR Sociaal ook financieel bijdragen aan (lokale) instrumenten of vormen van begeleiding die nu nog worden gemist. Het Werkcentrum is onderdeel van de hervorming van de arbeidsmarktregio Drechtsteden. De GR Sociaal maakt samen met werkgevers, UWV, vakbonden en onderwijs onderdeel uit van de arbeidsmarktregio Drechtsteden. Voor de inrichten van het Werkcentrum krijgt de arbeidsmarktregio beperkte middelen toegekend die moeten worden ingezet voor het inrichten van een loket voor werkzoekenden en werkgevers. In onze regio zien wij het belang van een groter bereik door outreachend werken met het werkcentrum.

Om die reden heeft de GR Sociaal regiodealmiddelen aangevraagd en toegekend gekregen voor outreachend werken met het Regionaal Werkcentrum. We zijn op zoek naar creatieve wijzen om die outreachende rol in te vullen. Met gemeenten en partners

30

wordt onderzocht hoe we aan kunnen sluiten in het lokale domein. We onderzoeken diverse manieren, bijvoorbeeld door digitale loketten en het opleiden van gidsen. Het thema simpel switchen gaat over het verminderen van drempels die bestaan tussen regelingen in het sociaal domein. Wanneer iemand van bijvoorbeeld dagbesteding (WMO) switcht naar bijvoorbeeld beschut werk (Participatiewet) veranderen zijn/haar rechten en plichten. Medewerkers van Drechtwerk en de Opgaven Zorg en Ondersteuning en Ontwikkelen naar Werk denken samen na over een heldere route van dagbesteding naar betaald werk en andersom. Iemands ontwikkeling staat altijd centraal. Doel is om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan doen op de plek die op dat moment het beste past. 13. Ontwikkelen naar werk - inburgering In de begroting 2026 benoemt u de realisatie van het AZC in Dordrecht, waarbij wordt gestart met de 'Vroege Start', waarbij de inburgering al aanvangt tijdens het verblijf in het AZC in plaats van bij huisvesting in de Drechtsteden. Wij zijn te zijner tijd benieuwd naar verloop hiervan en de mogelijkheid dit ook op te pakken bij de mogelijke realisatie van een AZC in Sliedrecht.

Daarnaast willen de GR sociaal verzoeken om voor statushouders verbonden aan Sliedrecht, maar nog verblijvend in een doorstroomlocatie in de regio (bijvoorbeeld Rotterdam), ook in te zetten op "Vroege Start" Reactie Voor de vroege start voeren wij een pilot uit voor 20 tot 30 statushouders waarbij wij streven naar een gelijkmatige instroom en verdeling van deelnemers per gemeente in de Drechtsteden (o.b.v. inwoneraantal) en richten ons daarbij in eerste instantie op gekoppelde statushouders die al lang in het AZC verblijven. Bij een mogelijke realisatie van een AZC in Sliedrecht zijn wij uiteraard bereid om daarbij eveneens inzet te plegen. De start van de inburgering van statushouders vanaf de koppeling aan een gemeente is daarbij ook het uitgangspunt van de huidige Wet inburgering. 14. Zorg voor ondersteuning – besparing herstelgerichte ondersteuning Als het om zorgen voor ondersteuning gaat, zien wie dat u verwacht dat de kosten oplopen, met name voor huishoudelijke ondersteuning, vervoer en individuele begeleiding. Dit komt met name door een toename van de vraag naar deze voorzieningen. Daarbij verwachten wij dat door aanpassingen in Herstelgerichte ondersteuning de beoogde besparingen waar u in deze begroting rekening mee houdt, niet langer haalbaar zijn. Reactie Het klopt dat de begrote besparing niet zal worden gehaald als gevolg van het stoppen met Powerful Ageing.

Deze financiële gevolgen zijn aan de voorkant uitgebreid gecommuniceerd. Desondanks is een keuze gemaakt om te stoppen met de aanpak zoals die was ingericht. We onderzoeken momenteel samen met gemeenten naar mogelijke alternatieven en zijn bovendien aangesloten op het landelijke houdbaarheidsonderzoek van de Wmo om te zoeken naar mogelijkheden om de Wmo houdbaar te houden voor de toekomst. Echter, de mogelijkheden om een besparing van een dergelijke omvang te realiseren binnen de kaders die zijn meegegeven in de raadsbijeenkomsten, zijn beperkt. Onze verwachting is daarom dat een dergelijke besparing niet eenvoudig te realiseren zal zijn. 15. Zorg voor ondersteuning – Wmo naar de voorkant Bij zorgen voor ondersteuning geeft u aan dat belangrijke pijlers onder de ondersteuning worden gevormd door 'normaliseren' en 'eigen regie'. Dit komt tot uiting in de beweging van de "Wmo naar de voorkant". Dat wil zeggen de aansluiting met de lokale wijkteams en initiatieven voor lichte vormen van begeleiding en dagbesteding. Op deze wijze probeert u grip te krijgen op de uitgaven. Wij ondersteunen deze beweging van harte, omdat wij denken dat het betere en betaalbaarder ondersteuning oplevert voor onze inwoners. Tegelijkertijd betekent dit ook dat onze uitgaven voor het voorveld kunnen gaan toenemen.

Wij zouden het waarderen als uw organisatie met ons meedenkt om deze kosten ook zo beperkt mogelijk te houden. Reactie Wij werken hierin graag samen met gemeenten om de financiële en maatschappelijke effecten van deze beleidskeuzes uit te werken zodat het college en de gemeenteraad hierin een afgewogen keuze kunnen maken.

31

Tot slot 16. Bedrijfsvoering - huisvesting De GR Sociaal heeft op basis van de Samenwerkingsovereenkomst met de gemeente Dordrecht de intentie (deels) mee te verhuizen naar het Dordthuis. Daarnaast wordt onderzocht wat de optimale indeling is voor de toekomstige huisvesting van de organisatie en welke locaties hiervoor geschikt zijn. De verwachting is dat in 2026 de verhuizing zal starten naar de nieuwe locaties. In de Voorjaarsbrief 2025 is een voorbereidingskrediet gevraagd voor het verder uitwerken van plannen e.d. voor dit pand. Op dit moment is nog niet volledig helder wat de nieuwe locaties betekenen voor de begroting 2026, zowel in exploitatie als in investering. We ontvangen graag zo snel mogelijk informatie onder de noodzakelijke wijzigingen die zich met zich meebrengt voor de begroting 2026 en verder. Reactie In de vergadering van het Algemeen Bestuur betreffende besluitvorming rond de mix van huisvesting over de drie locaties (Dordthuis, ‘t Achterom en de Snelliusstraat) is aangegeven dat het financiële kader vastligt in de bestuurlijke samenwerkingsovereenkomst (SOK). Dit kader is ook vanaf het jaar 2027 in de begroting verwerkt. Wij zijn met de gemeente Dordrecht in gesprek over de exploitatie van de verschillende panden en de relatie daarmee met de diensten die worden verleend door de serviceorganisatie Dordrecht.

De uitkomsten daarvan worden uitgewerkt in de huurovereenkomsten die op aangeven van de gemeente Dordrecht in oktober voor ondertekening aangeboden worden. Dat de exploitatiekosten gezien de inflatieontwikkeling en het verschil komend uit een afgekeurd pand naar een nieuwe locatie, mogelijk hoger zullen uitvallen is een reëel risico. Zoals ook in de genoemde vergadering is aangegeven zullen wij eventueel hogere lasten bezien in combinatie met de apparaatslasten waar in de afgelopen jaren overschotten waren. Voor de benodigde investering voor de inrichting zijn wij in het voorstel uitgegaan van landelijke normbedragen. De kostencalculatie hiervoor (nodig voor de aanbesteding) en derhalve de onderbouwing voor de kredietaanvraag, zal in Q3 zijn beslag krijgen. Hierdoor zal inzicht in de kosten zijn die meegenomen worden in de op te stellen uitgangspuntennotitie voor de begroting 2027 zoals deze in januari 2026 in het Algemeen Bestuur wordt besproken. 17. Bedrijfsvoering – financiële uitdagingen Samenvattend zien we een extra financiële uitdaging voor 2025, 2026 en verder, waar relatief weinig grip op mogelijk lijkt door autonome ontwikkelingen. We willen u vragen actief te blijven mee denken met ons om, daar waar het kan, wel grip te krijgen. Tegelijkertijd gaan wij als gemeenteraad ook aan de slag met de financiële uitdagingen die het ravijnjaar met zich meebrengt.

Dat kan betekenen dat wij tot besluiten komen die een begrotingsaanpassing van uw kant vragen. Bijvoorbeeld op het minimabeleid of 'Wmo naar de voorkant'. Wij zullen hier zo snel mogelijk met u over communiceren. Reactie Wij horen graag van u en denken uiteraard graag mee. We zullen maatregelen en lokale ombuigingsvoorstellen zo snel als mogelijk verwerken in de bijbehorende beleidsstukken én in de P&C-cyclus middels een begrotingswijziging op de Begroting van de GR Sociaal.

32

Zienswijze gemeente Alblasserdam (definitieve versie) 1. Algemeen - waardering voor de inspanningen en opdracht GR Sociaal Wij beginnen met onze waardering uit te spreken voor de zorgvuldigheid waarmee de verschillende stukken zijn opgesteld. We hebben ze met interesse bekeken, maar ook met een kritische blik. De GR Sociaal biedt dan ook veel en betekenisvolle ondersteuning aan onze inwoners. Verder omvat onze afdracht aan uw organisatie – voor volgend jaar geraamd op € 18.742.000 – niet minder dan een kwart van de totale uitgaven van de gemeente Alblasserdam. En dat terwijl we ook na de bijstelling in de Voorjaarsnota van het Rijk te maken hebben met een enorme bezuinigingsopgave. Reactie Het Dagelijks Bestuur dankt de gemeente voor de uitgesproken waardering. Het Dagelijks Bestuur dankt u eveneens voor het goede gesprek met uw raad op 3 april 2025. 2. Inleiding – aandachtspunten In deze inleiding vragen we aandacht voor de hoofdlijn van onze zienswijze, die valt te omschrijven in een drietal punten. Het eerste punt is dat we, vanwege opnieuw een omvangrijke bijstelling, ons afvragen of u wel voldoende realistisch raamt. Daarbij valt ons in het bijzonder het krappe ramen van te betalen bijstandsuitkeringen op. Tegelijk neemt u volgens ons te veel ruimte voor het financieren van personeelskosten.

Ons tweede punt heeft betrekking op de maatregelen en ombuigingen die u vanwege de financiële situatie van gemeenten wilt nemen. We vinden het belangrijk dat u hier sterk op blijft inzetten. Dus ook nu in de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk enige structurele middelen zijn opgenomen om de terugval van het gemeentefonds te dempen. Voor de gemeente Alblasserdam wordt het ravijn namelijk verre van gedicht. Het derde punt is dat één van de drie beleidsvelden, namelijk ontwikkelingen naar werk, buiten de bezuinigingen wordt gehouden. We vragen u met klem dit te veranderen. Bovendien hebben we, mede naar aanleiding van onze ervaringen met Kansrijk Alblasserdam, innovatieve ideeën over waarom hier besparingen mogelijk zijn. Reactie Uiteraard onze ambitie ook om zo realistisch mogelijk te ramen. We nemen dit thema dan ook expliciet mee in de uitvoering van de Bestuursopdracht Toekomstbestendig Sociaal Domein. We bestuderen onze overschotten op incidentele en structurele oorzaken. Ook andere ramingen worden bestudeerd. Dit onderzoek wordt gepresenteerd aan het Algemeen Bestuur op 10 juli 2025. De uitkomsten daarvan zullen effect hebben op de toekomstige P&C documenten waarin wij streven naar een meer realistische wijze van begroten. Het beleidsveld 'ontwikkelen naar werk’ is onderdeel van de ombuigingen door in te zetten op zo hoog mogelijke uitstroom.