Bijlage bij nr. 24 - Rapportage voorzieningenscan DEF

Echter door vergrijzing van de bevolking is het de vraag of de bestaande capaciteit op lange termijn voldoende is. De capaciteit van zorgvoorzieningen in gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is daarmee een aandachtspunt voor de volgende bestuursperiode. • Gezondheid: Waar het de spreiding van voorzieningen betreft, concluderen we dat er sprake is van een redelijke spreiding van de basisvoorzieningen binnen de gezondheidszorg over de wijken Centrum, Krommeweg en De Volgerlanden. Door demografische groei en vergrijzing in Hendrik-Ido-Ambacht is er in de toekomst mogelijk ruimte voor nog een gezondheidscentrum. In de volgende bestuursperiode zal op de eventuele komst, invulling en locatie van een nieuw gezondheidscentrum verder moeten worden ingegaan. • Sport en recreatie: Hendrik-Ido-Ambacht heeft een divers aanbod aan sportverenigingen en sportaccommodaties. In de afgelopen jaren heeft de gemeente ook meer individuele sportvoorzieningen gerealiseerd. Op basis van een eerste analyse in dit onderzoek blijkt dat de gemeente relatief weinig sportaccommodaties te hebben vergeleken met het landelijk gemiddelde (o.b.v. inwoners). Er zijn echter ook andere onderzoeken uitgevoerd die verschillende beelden geven. Op basis van het Sportakkoord en deze onderzoeken zal de gemeente een sportvisie opstellen. Vervolgens zal op basis van deze visie de Nota Accommodaties worden aangepast.

23

•

•

•

Cultuur: De belangrijkste culturele voorziening in de gemeente is cultureel centrum Cascade, met daarin een theater, bibliotheek en ruimtes voor andere culturele activiteiten zoals schilderen, toneel en dans. Daarnaast is er een muziekschool en een museum in Hendrik-Ido-Ambacht. De gemeente heeft daarmee een sterke basis van culturele voorzieningen. Uit onze analyses kwamen geen aanleidingen voor meer culturele voorzieningen. Wel is de wens om het cultureel centrum nog levendiger, aantrekkelijker en meer herkenbaar te maken voor de inwoners en verenigingen. De discussie over de precieze invulling zal in de volgende bestuursperiode verder moeten worden gevoerd. Onderwijs: De gemeente heeft samen met de schoolbesturen en besturen van de kinderopvang gezamenlijk een integraal huisvestingsplan uitgewerkt met daarin de toekomstplannen voor de huisvesting van het primair onderwijs. In de Volgerlanden wonen relatief veel kinderen. In de ‘oudere wijken’ gelegen in het westen en oosten van Hendrik-Ido-Ambacht, wonen relatief minder kinderen. Terwijl dit juist de wijken zijn waar meerdere scholen zijn gevestigd. Het integraal huisvestingsplan geeft hier ‘antwoord’ op: sloop en nieuwbouw, passend bij de actuele en te verwachten leerlingenaantallen.

Overige maatschappelijke voorzieningen: De gemeente beschikt over een variëteit van overige maatschappelijke voorzieningen die bijdragen aan de leefbaarheid en sociale cohesie van Hendrik-Ido-Ambacht. Denk daarbij aan kerken, kinderdagverblijven, jeugdcentra, jeugd- en wijkteams en ontmoetingscentra. Wat opvalt als het gaat om ontmoetingsruimte voor jeugd en jongeren is dat in de wijken Krommeweg en De Volgerlanden, met relatief veel jeugd, er geen ontmoetingsruimte voor deze groep aanwezig is. In de volgende bestuursperiode kan er daarom gekeken worden naar een betere spreiding van voorzieningen over de verschillende wijken (op basis van de doelgroep van een voorziening).

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

7. Advisering strategische richtingen In dit laatste hoofdstuk vertalen we de analyses naar strategische richtingen: • Gezien het gedegen aanbod van voorzieningen in Hendrik-Ido-Ambacht kan het voorzieningenaanbod gericht worden versterkt. Overwegingen voor de versterking van het aanbod zijn een extra gezondheidscentrum of meer jeugdvoorzieningen in de wijken met relatief veel jongeren. Voor een gedegen afweging is het wel van belang om meer informatie te verzamelen over het bestaande gebruik en de onderliggende factoren waarom er behoefte is aan een voorziening. • De maatschappelijke voorzieningenstructuur in Hendrik-Ido-Ambacht is relatief centraal georiënteerd en minder wijkgericht. Er kan zowel gekozen worden voor een wijkgerichte aanpak als voor een gecentraliseerde voorzieningenstructuur. Dit is een politiek bestuurlijke overweging. • Het aantal inwoners zal tot 2050 toenemen tot 35.000 inwoners. Het aanbod van voorzieningen zal daarom beperkt moeten worden vergroot. Belangrijk aandachtspunt daarvoor is de mogelijkheid dat het aantal voorzieningen per inwoner zal stijgen of afnemen, bijvoorbeeld door vergrijzing. Dit wordt namelijk verwacht voor fysiotherapeuten en huisartsen, als gevolg van de groeiende zorgvraag van ouderen.

Complicerende factor is dat voor veel zorgvoorzieningen vaststaat dat er extra vraag per inwoner wordt verwacht, maar dat de exacte hoeveelheid onduidelijk blijft. Een overweging is daarom om binnen de thema’s zorg en gezondheid de capaciteit van voorzieningen periodiek te monitoren (3-5 jaar).

24

•

•

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht wordt gekenmerkt door haar dorpse karakter te midden van een groter stedelijk gebied. Uit het bewonersonderzoek blijkt dat het behouden van dit karakter van groot belang is. Stedelijke voorzieningen, zoals een ziekenhuis of middelbare school, zijn door de nabijheid van Zwijndrecht en Dordrecht goed bereikbaar voor inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht. Bij de versterking van het voorzieningenaanbod is er daarmee altijd een spanningsveld tussen enerzijds het behouden van het dorpse karakter en anderzijds de kwaliteit en hoeveelheid van het voorzieningenaanbod. Uitbreiding van voorzieningen, zoals sportaccommodaties, zal door schaarste aan ruimte veelal ten koste gaan van parken of ander groen, welke veelal individuele sporten faciliteren. Dit terwijl individuele sporten juist in populariteit zijn gegroeid de afgelopen jaren. Een uitbreiding van het Sportpark Schildman zal bijvoorbeeld ten koste gaan van het burgermeester Baxpark. Omdat ruimte schaars is, zal er altijd een politiek bestuurlijke afweging gemaakt moeten worden voor de invulling van gronden.

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

8. Visie college op te kiezen strategische richtingen Hendrik-Ido-Ambacht is een gemeenschap waar inwoners elkaar kennen, helpen en ontmoeten. Samen met een sterk verenigingsleven en actieve en betrokken ondernemers vormen zij onze gemeente. Wij ondersteunen dit met een voorzieningenaanbod dat past bij het karakter en de omvang van onze gemeente. Zoals deze scan aangeeft, is dit voorzieningenaanbod meer dan passend voor nu. Met dit als vertrekpunt kunnen we daar waar nodig het pakket aan voorzieningen verstandig mee laten bewegen met de groei en samenstelling van onze bevolking. In dit hoofdstuk geven wij als college onze overwegingen mee voor de volgende bestuursperiode. Wij geven aan hoe binnen de verschillende domeinen het aanbod van voorzieningen duurzaam vorm gegeven zou kunnen worden.

Maatschappelijke voorzieningen De scan laat zien dat de maatschappelijke voorzieningenstructuur in Hendrik-Ido-Ambacht relatief centraal georiënteerd en minder wijkgericht is. Dit is wat ons betreft een bewuste keuze. Gezien de relatief beperkte omvang van onze gemeente zijn wijkgrenzen minder relevant. Dat betekent echter niet dat we op microniveau niets doen. We bieden voor de groep tot 12 jaar bijvoorbeeld in elke wijk speelvoorzieningen aan. Voor de groep die daarboven komt, vinden wij dat de kwaliteit van de voorziening leidend moet zijn. Nabijheid is dan een secundair criterium. Door de functies in het Baxhuis te verbeteren/versterken en plekken te realiseren waar deze jongeren elkaar kunnen treffen, kunnen we in de volgende periode invulling geven aan dit principe. Zorg en gezondheid Het aantal inwoners zal tot 2050 toenemen tot 35.000 inwoners. Het aanbod van voorzieningen moet hier op inspelen. Aandachtspunt hierbij is de mogelijkheid dat het aantal voorzieningen per inwoner kan stijgen of afnemen. Een toenemende vergrijzing zal hierbij een rol spelen. Het is aannemelijk dat de zorgvraag zal toenemen. Onder andere bij fysiotherapeuten en huisartsen. Wij geven in overweging in de volgende bestuursperiode te komen met een “Woon-Zorgvisie” waarbij de effecten van de WMO op het zelfstandig wonen van en de zorg voor onze inwoners in kaart worden gebracht.

Daarbij zal ook scherp gemonitord moeten worden wanneer bepaalde voorzieningen moeten worden opgeschaald of afgebouwd.

25

Binnen het domein zorg en gezondheid vinden wij nabijheid juist wel een belangrijk criterium. We geven invulling aan dit criterium via de “huiskamer van de wijk” dat voortvloeit uit ons Preventieplan. Daarnaast kan een gezondheidscentrum op Zuidwende-Zuid worden gerealiseerd om aan de te verwachten zorgvraag te kunnen blijven voldoen.

Sport en recreatie We hebben er als college en raad in het verleden weloverwogen voor gekozen om onze (buiten)sportvoorzieningen te clusteren. Dit blijft voor ons het uitgangspunt. Met dit als vertrekpunt en binnen de kaders van het Sportakkoord kan er altijd naar mogelijke verbeteringen gezocht worden. Deze voorzieningenscan én het rapport van de Rekenkamercommissie ‘Sportief Hendrik-Ido-Ambacht’ geven input voor de op te stellen Sportvisie en een beleids- en beheerplan Schildman. Deze beide stukken zijn nadrukkelijk met elkaar verbonden en geven inzicht in de optimalisatiemogelijkheden ten aanzien van de capaciteit van het sportpark Schildman. Cultuur Cascade is de plek waar we een belangrijk deel van onze culturele voorzieningen aanbieden. Dit hebben we samen met de raad geconstateerd. We hebben daar samen een Plan van Aanpak voor gemaakt. In de komende periode wordt Cascade aan de hand van dit plan daar waar nodig dusdanig verbeterd zodat de functie als cultureel centrum van onze gemeente behouden kan blijven. Onderwijs De nieuwbouwplannen in het kader van het integraal huisvestingsplan geven invulling aan de ontwikkeling van het integraal kindcentrum. Met de uitvoering van dit plan kunnen we in de behoefte aan onderwijs, opvang en zorg voorzien die er is voor onze kinderen van 0-13 jaar.

Bijlagen Bijlage 1: Werkstappen Stap 1: Inventarisatie bestaande informatie • Beknopte beleidsanalyse; • Bestaande onderzoeken / enquêtes; • Trends en ontwikkelingen; Stap 2: Werksessie In deze werksessie halen we met u op welke thema’s, voorzieningen en inzichten in de analyse meegenomen moeten worden. Op basis van de opgehaalde informatie uit werkstap 1 zullen wij u hierin begeleiden. Dit doen we samen met uw specialisten op het gebied van ruimte, maatschappelijk domein, sport en alle andere relevante beleidsvelden. Het resultaat van deze werksessie is een overzicht van: • Afbakening definitie voorzieningen; • Welke gegevens zijn beschikbaar of kunnen worden verzameld?; • Afbakening van de kwantitatieve en kwalitatieve analyse; Go / No Go: We stellen voor het resultaat van werkstap 1 en 2 voor te leggen aan het College. Zo maken we het College onderdeel van de studie en voorkomen we dat achteraf blijkt dat andere inzichten wenselijk zijn. In deze aanbieding gaan wij er vanuit dat door ons een memo wordt opgesteld die voorgelegd wordt aan het College. Stap 3: Ruimtelijk-economische context Hendrik-Ido-Ambacht In deze werkstap bepalen we de hoogte van de meetlat voor Hendrik-Ido-Ambacht. We brengen in beeld welk voorzieningenniveau verwacht kan worden gelet op de omvang van de gemeente en ligging in een sterk verstedelijkt gebied tussen Rotterdam en Dordrecht.

Tevens bekijken we de demografische prognoses voor de gemeente en de leefstijlen van de inwoners. Stap 4: Kwantitatieve analyse Op basis van openbare data zoals het CBS, de Zorgkaart en DUO maken we een kwantitatieve analyse van het voorzieningenniveau. Op een hoger abstractieniveau analyseren we het aanbod in gemeente per 1.000 inwoners en vergelijken dit met het landelijk gemiddelde, het gemiddelde van de regio en drie referentie gemeentes. Op hoofdlijnen kunnen hiermee uitspraken worden gedaan over de compleetheid van het voorzieningenaanbod en op welke vlakken Hendrik-Ido-Ambacht mogelijk een regionale vraag kan invullen. Hierna zoemen we in op wijk- en buurtniveau en maken we inzichtelijk wat het kwantitatieve aanbod is verdeeld over de gemeente.

26

Tijdens Stap 4 wordt vanuit het omgevingsvisietraject de Actieweek georganiseerd waarin wordt geïnventariseerd wat kansen en uitdagingen zijn voor verschillende thema’s. Voorzieningen worden hierin meegenomen (in de Wijkfoto). Daarnaast organiseren we in deze week naast de algemene omgevingsvisie-activiteiten een paar specifieke bijeenkomsten over voorzieningen. Denk hierbij aan een koffiemoment met huisartsen, of een lunchbijeenkomst met professionals uit het sociaal domein. De uitkomsten nemen we mee in de kwantitatieve analyse.

Stap 5: Kwalitatieve analyse In werkstap 5 maken we een kwalitatieve verdiepingsslag. Per thema beoordelen we de spreiding en bereikbaarheid van voorzieningen in relatie tot de doelgroep. Liggen bijvoorbeeld speelvoorzieningen en kinderdagopvang wel in de wijken waar de meeste kinderen wonen? Liggen zorgvoorzieningen nog wel op acceptabele afstand van wijken met veel zorgbehoevenden? Het doel van deze analyse is eventuele mismatches tussen vraag en aanbod te signaleren. Tevens kijken we naar de toekomst: voldoet het voorzieningenniveau ook nog gelet voor de demografische samenstelling in 2030? Deze analyses visualiseren wij in heldere kaartbeelden.

Stap 6: Advisering strategische richtingen In deze laatste werkstap vertalen we de analyses naar strategische richtingen. We signaleren waar zich nu en/of in de toekomst knelpunten voorkunnen doen in het kwantitatief of kwalitatief aanbod van voorzieningen en schetsen de eerste processtappen die kunnen worden gezet. Hierbij adviseren we ook over mogelijk te voeren verdiepende gesprekken met specifieke stakeholders en concrete vervolgvragen.

Bijlagen Bijlage 2: Punten Coalitieprogramma 2018-2022 ‘Gewoon Ambacht’ (2018) • -> • -> • -> • -> • -> • -> • -> • -> • 

Hendrik-Ido-Ambacht: een gemeente met een dorps karakter (‘lommerrijk’, veilig & rustig) welk ambitieniveau heb je voor een voorziening. ‘Gewoon Ambacht’: bieden van maatschappelijke ondersteuning en goede zorg: welke voorzieningen zijn hiervoor nodig? Goed rentmeesterschap: balans tussen mens, economie en milieu (energietransitie en afvalscheiding) Afvalcontainers als voorziening? Meer mensen met dementie: samen met maatschappelijke partners werken we aan een dementievriendelijke gemeente. In de Omgevingsvisie geven we dit verder vorm. zijn voorzieningen hierin ook relevant Tegengaan van eenzaamheid onder ouderen toegankelijkheid buurthuizen? Evenementen: gemeente wil aantrekkelijk blijven vinden we evenementen voorzieningen? Nieuwbouw scholen: een goede aansluiting op de omgeving (komt een nieuw Integraal Huisvestingsplan) Dit zouden we al deels kunnen onderzoeken Gezondheid kinderen: stimuleren gezonde leefomgeving (buiten sporten, spelen & bewegen). speeltuinen zit er niet in (bewust) maar wel iets met sport? Het college spreekt (een stevige) ambitie uit om de relatie tussen onderwijs en zorg te versterken en in te zetten op kleinere scholen met meer ruimte en aandacht voor kinderen van 0 tot 13 jaar. Een ambitie die een plek moet krijgen in de Omgevingsvisie.

Gewoon Ambacht Coalitieprogramma 2018-2022 SGP-ChristenUnie, Gemeente Belangen en CDA

27