Bijlage bij nr. 24 - Rapportage voorzieningenscan DEF

Voorzieningenscan Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht 14 februari 2022

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

1. Inleiding Aanleiding De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht heeft in haar coalitieprogramma de ambitie uitgesproken om het voorzieningenaanbod in de gemeente op peil en bereikbaar te houden voor jong en oud. De gemeente zal de komende jaren nog groeien tot 33.000 - 35.000 inwoners. De vraag komt daarbij op wat er aan voorzieningen nodig is als dat inwoneraantal is bereikt. Voorzieningen moeten passen bij de omvang van de bevolking. De ontwikkeling van de bevolkingsopbouw en –omvang moet worden geconfronteerd met de ontwikkeling van het gemeentelijk voorzieningenniveau. Een verkenning van het voorzieningenniveau moet hiervoor de inzichten bieden. Deze voorzieningenscan werkt de verschillende maatschappelijke voorzieningen uit in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.

Maatschappelijke voorzieningen Vooraf is door het bestuur op hoofdlijnen de focus van het onderzoek bepaald. Deze focus heeft geresulteerd in de volgende thema’s als vertrekpunt: • Zorg • Gezondheid; • Sport; • Cultuur; • Onderwijs; • Maatschappelijke functies.

Plan van aanpak Om deze thema’s kwalitatief en/of kwantitatief te onderzoeken zijn zes werkstappen uitgevoerd om te komen tot een gedegen scan (toelichting in bijlage 1): 1. Inventarisatie bestaande informatie 2. Werksessie 3. Ruimtelijk-economische context Hendrik-Ido-Ambacht 4. Kwantitatieve analyse 5. Nadere analyse 6. Advisering strategische richtingen

1

Allereerst is de bestaande informatie geïnventariseerd. Er is een beknopte beleidsanalyse gedaan, de belangrijkste uitkomsten van bestaande onderzoeken zijn op een rijtje gezet en er is een werksessie geweest met een interne ambtelijke groep (hoofdstuk 2). Vervolgens is de ruimtelijke economische context de hoogte van de meetlat voor HendrikIdo-Ambacht bepaald. Hier is in beeld gebracht welk voorzieningenniveau verwacht kan worden, gelet op de omvang van de gemeente en ligging in een sterk verstedelijkt gebied tussen Rotterdam en Dordrecht. Dit wordt enerzijds door middel van een benchmark gedaan, anderzijds aan de hand van landelijke normen (hoofdstuk 3). Daaropvolgend is er onderzocht wat het voorzieningenniveau in de gemeente is en hoe dit verspreid is. In dit onderzoek is een ‘foto’ van de bestaande voorzieningen gemaakt. Dit houdt in dat de bestaande voorzieningen zijn geïnventariseerd op aanwezigheid en hoeveelheid in de gemeente (hoofdstuk 4). Daarna is een verdiepende analyse gemaakt voor specifieke voorzieningen, dit wordt ook wel de gerichte analyse genoemd. In deze analyse is gekeken naar de spreiding, bereikbaarheid en behoefte van de gemeente (hoofdstuk 5). Ten slotte worden deze analyses vertaald tot aanbevelingen/strategische richtingen die meegenomen kunnen worden in de omgevingsvisie.

Hierin wordt gesignaleerd waar zich nu en/of in de toekomst knelpunten voor kunnen doen in het kwantitatief of kwalitatief aanbod van voorzieningen en schetsen de eerste processtappen die kunnen worden gezet. Hierbij is ook geadviseerd over mogelijk te voeren verdiepende gesprekken met specifieke stakeholders en concrete vervolgvragen (hoofdstuk 6).

Disclaimer Voor het verzamelen van de onderliggende data hebben wij zoveel mogelijk gebruik gemaakt van openbare gegevens. In deze scan wordt er ingegaan op verschillende soorten voorzieningen. Niet voor elke voorziening was er evenveel geschikte informatie beschikbaar.

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

2. Aanknopingspunten Om de context van de maatschappelijke voorzieningen in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht te plaatsen, is er eerst een analyse gemaakt van bestaand beleid, onderzoeken en enquêtes, alsmede van trends en ontwikkelingen. Daarnaast is er een ambtelijke werksessie geweest met de verschillende domeinexperts. De resultaten van deze samen vormen het kader en de aanleiding voor de afbakening van de voorzieningenscan.

Gewoon Buitengewoon, Toekomstvisie 2040 (2008) In deze visie zitten enkele punten met betrekking tot voorzieningen in de gemeente: • Door het gestegen inwoneraantal komt er een verbreding van het aanbod van sport • De toename van het aantal ouderen en het aantal mensen dat er bewust voor kiest om als alleenstaande door het leven te gaan moet zorgvuldig worden ingepast

Beknopte beleidsanalyse

Omgevingsvisie Zuid-Holland De provincie Zuid-Holland wil de kwaliteit van de leefomgeving versterken door natuur, water, recreatie, landbouw, cultureel erfgoed en economie in samenhang te bezien. Zij beschermt de bijzondere kwaliteiten van het landschap, ook om de groenbeleving van inwoners, recreanten en toeristen te verbeteren. Zij benut natuur, cultureel erfgoed en monumenten om het landschap aantrekkelijk te maken en te houden.

NvU omgevingsvisie - dorps karakter en betrokkenheid (2020) De Nota van Uitgangspunten voor de omgevingsvisie van Hendrik-Ido-Ambacht haalt verschillende punten aan die zowel direct als indirect betrekking hebben op voorzieningen. Zo koestert Hendrik-Ido-Ambacht haar dorpse karakter. Het dorp is kleinschalig en heeft actieve en betrokken inwoners en verenigingen. Inwoners, ondernemers, ketenpartners en de gemeente kennen elkaar en werken samen. Dit draagt bij aan de leefbaarheid in onze gemeente: iedereen kan meedoen in de samenleving, kan elkaar gemakkelijk ontmoeten en (langer) zelfstandig wonen wordt mogelijk gemaakt. In Ambacht zijn er levendige plekken waar mensen samenkomen. Er komt steeds meer ruimte voor initiatieven. De gemeente faciliteert in het veranderen van grenzen voor samenleven, samen ondernemen en samenredzaamheid. Coalitieprogramma 2018-2022 ‘Gewoon Ambacht’ (2018) In dit programma zitten diverse punten met betrekking tot voorzieningen in de gemeente: • Welzijn van inwoners: gezonde leefomgeving & inclusiviteit • Balans tussen mens, economie en milieu • Voldoende aantrekkelijke (maatschappelijke) evenementen • Onderwijshuisvesting basisonderwijs In bijlage 2 is een uitgebreidere lijst opgenomen met punten uit het Coalitieprogramma die betrekking hebben op maatschappelijke voorzieningen.

2

Lokale nota publieke gezondheid 2020-2023 In deze nota zitten enkele punten met betrekking tot voorzieningen in de gemeente: • Gezond gewicht: het overgewicht onder jeugd neemt af door het stimuleren van een gezonde leefstijl. • Ouderen kunnen zo lang, gezond en zelfstandig mogelijk deelnemen aan de samenleving Speelruimteplan 2020-2030 Er is in dit plan uitgebreid ingegaan op openbare speelruimtes in Hendrik-Ido-Ambacht. Het heeft daarom weinig meerwaarde om ook in deze voorzieningenscan in te gaan op openbare speelplekken. Op het gebied van sportaanbod is er wel meerwaarde. Uit het speelruimteplan volgt dat in de Volgerlanden het sportaanbod beperkt is ten opzichte van de wijken Krommeweg en Centrum. Bij het Baxpark is een divers sportaanbod aanwezig voor zowel kinderen als volwassenen. Dit plan geeft aan bewoners van alle leeftijden uit te nodigen om in de openbare buitenruimte te spelen, sporten en bewegen.

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

Integraal huisvestingsplan voor het basisonderwijs De gemeenteraad heeft in februari 2020 het Integraal huisvestingsplan voor het basisonderwijs vastgesteld. Het IHP geeft aan op welke wijze de gemeente op langere termijn voorziet in de behoefte aan onderwijsruimte binnen Hendrik-Ido-Ambacht. De bestaande situatie van de beschikbare schoollokalen is afgezet tegen de toekomstige behoefte op basis van een actueel inzicht in de ontwikkeling van het aantal leerlingen. Ook de technische kwaliteit van de gebouwen is hierbij meegewogen. In het IHP is vastgesteld welke schoolgebouwen vervangen worden door nieuwbouw. Voor de vernieuwing van alle scholen is in samenspraak met de schoolbesturen een uitvoeringsprogramma opgesteld voor de komende jaren. Wanneer een school nieuwbouw krijgt, zal de behoefte aan ruimte voor gymonderwijs voor de kinderen meegenomen worden. Omdat voor de planning en de locatiebepaling van de scholen er een vastgesteld plan ligt, beschouwen we het IHP als een gegeven

Bestaande onderzoeken & enquêtes Rekenkameronderzoek Sport en sportakkoord In de afgelopen maanden heeft de Rekenkamercommissie een onderzoek laten uitvoeren naar het gemeentelijke sportbeleid door het Mulier Instituut. Onderdeel van dit onderzoek was een capaciteitsraming van sportvoorzieningen op basis van planologische kengetallen uit 2002. De uitkomsten zijn als volgt: • De Ridderhallen en De Sophiahal voorzien ruimschoots in de behoefte aan sporthallen. In Hendrik-Ido-Ambacht zijn echter geen sportzalen aanwezig om in de behoefte aan dit type binnensportaccommodatie te voorzien. • De aanwezige velden op het sportpark bieden de korfbalvereniging ruim voldoende ruimte om haar activiteiten te ontplooien. • Tennisvereniging Hiaten heeft de beschikking over tien tennisbanen op sportpark Schildman. De behoefte van de vereniging in 2020 ligt tussen de negen en elf tennisbanen. Als gevolg van de bevolkingsgroei zal de behoefte licht oplopen richting 2030 tot maximaal 12 banen. In dat geval zal de druk op de banen (te) hoog zijn. • Op sportpark Schildman zijn 9,5 voetbalvelden aanwezig, waarvan vijf kunstgrasvelden. De velden bieden in theorie voldoende capaciteit voor beide verenigingen, zowel voor de wedstrijden in het weekend als voor de doordeweekse trainingen.

Het is de verwachting dat de bevolkingstoename zal leiden tot een dusdanige toename in de normatieve behoefte van de verenigingen, dat knelpunten gaan ontstaan. Zowel het aantal wedstrijdvelden zal (op zaterdag) in 2030 tekortschieten als het aantal trainingsvelden.

3

5. Gerichte analyse

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

Sportakkoord Daarnaast zijn we in 2020 gestart met de ontwikkeling van een sportakkoord. Een sportformateur, een lokale adviseur sport en Hi5Ambacht hebben samen met de sportverengingen intensief en enthousiast gewerkt aan een pakket van afspraken om de breedtesport en de lokale sportinfrastructuur in onze gemeente te versterken. Medio 2021 zal het sportakkoord met het actieplan gepresenteerd worden. Eén van de acties betreft de uitvoering van een capaciteitsonderzoek. Beide ontwikkelingen kunnen effecten hebben op accommodatievraagstukken. Vaak gaat het dan om de volgende thema’s: • Matching van het aanbod van accommodaties op de behoefte • Verhoging van de bezettingsgraad van de accommodaties • Aanpassing van accommodaties om de inzetbaarheid te vergroten voor meerdere sporten en verenigingen • Verduurzaming van de accommodaties • Vergroting van de mogelijkheden om te sporten/te bewegen in de buitenruimte

Sportvisie Op basis van het Sportakkoord met actieplan, rekenkameronderzoek en deze voorzieningenscan gaat de gemeente een sportvisie opstellen. De sportvisie zal vervolgens het fundament zijn waarop de Nota accommodatiebeleid (2013) wordt aangepast. Integraal huisvestingsplan voor het basisonderwijs De gemeenteraad heeft in februari 2020 het Integraal huisvestingsplan voor het basisonderwijs vastgesteld. Het IHP geeft aan op welke wijze de gemeente op langere termijn voorziet in de behoefte aan onderwijsruimte binnen Hendrik-Ido-Ambacht. De bestaande situatie van de beschikbare schoollokalen is afgezet tegen de toekomstige behoefte op basis van een actueel inzicht in de ontwikkeling van het aantal leerlingen. Ook de technische kwaliteit van de gebouwen is hierbij meegewogen. In het IHP is vastgesteld welke schoolgebouwen vervangen worden door nieuwbouw. Voor de vernieuwing van alle scholen is in samenspraak met de schoolbesturen een uitvoeringsprogramma opgesteld voor de komende jaren. Wanneer een school nieuwbouw krijgt, zal de behoefte aan ruimte voor gymonderwijs voor de kinderen meegenomen worden. Omdat voor de planning en de locatiebepaling van de scholen er een vastgesteld plan ligt, beschouwen we het IHP als een gegeven

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

Bestaande onderzoeken & enquêtes

Trends en ontwikkelingen

Leerlingenprognose en ruimtebehoefte basisonderwijs - 2019 Het aantal BO leerlingen blijft relatief stabiel tussen 2020-2039 (3247 t.o.v. 3251). In 2027 is het hoogst aantal leerling geprognotiseerd op 3357.

Vergrijzing Voor de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is de prognose dat er in 2030 in totaal 7.200 senioren (65+) woonachtig zijn in de gemeente. Deze groep vormt daarmee bijna 22% van het totale inwonerbestand, waar het aandeel in 2018 lag op 16%. Vergrijzing heeft ook invloed op de vraag naar en toegankelijkheid van voorzieningen.

Wel zijn er verschillen tussen wijken. Schoolwijk C (Volgerlanden en Noordoevers) neemt namelijk qua leerlingen toe, van 1459 in 2018 naar 1936 in 2027. Het aantal leerlingen in de andere wijken zullen juist krimpen/ stabiel blijven.

Preventieplan sociaal domein (2020) Dit is een plan over preventieve voorzieningen en activiteiten binnen Hendrik-Ido-Ambacht. Uit het inwonersonderzoek blijkt dat voornamelijk de algemene voorzieningen (kringloopwinkels, kerken, bibliotheek) bekend zijn onder inwoners. Tegelijkertijd is een groot aantal organisaties niet bekend onder inwoners: • Respondenten geven aan een ontmoetingsplek te missen voor jeugd. • Respondenten geven aan een soortgelijke ontmoetingsplek te missen voor eenzame inwoners. • Daarnaast ervaren respondenten de behoefte aan een centraal loket, waar ze het totale aanbod aan voorzieningen kunnen vinden en ondersteuning kunnen krijgen. Raadsessie omgevingsvisie - 2020 Tijdens de raadsessie voor de omgevingsvisie hebben raadsleden aangegeven hoe zij denken dat Ambacht er over 20 jaar uit ziet. In het kader van voorzieningen zijn de volgende zaken benoemd: • Leefbare en levendige leefomgeving • Bruisend verenigingsleven en sociale cohesie • Autonoom en zelfstandig dorp blijven • Mooie nieuwe scholen

4

Leefbaarheid & veiligheid Hieraan dragen we bij door andere leefbaarheids- en veiligheidsaspecten aan te pakken, zoals het bevorderen van sociale cohesie en controle. De leefbaarheid kan tevens vergroot worden door het in stand houden van voorzieningen en reuring in de centrumgebieden. Daarnaast is het belangrijk voldoende activiteiten en evenementen te organiseren in de gemeente, passend bij de behoefte van onze inwoners en ondernemers. Groei • Bevolkingsgroei en meer eenpersoonshuishoudens: Hendrik-Ido-Ambacht is een groeigemeente. Onder meer door aanleg van wijk De Volgerlanden is het aantal inwoners de laatste 15 jaar fors gestegen. Het aantal eenpersoonshuishoudens en eenoudergezinnen in aandeel zullen toenemen, binnen de gemeente Hendrik-IdoAmbacht met zo’n 20%, ongeveer 900 huishoudens tot 2030 • Groei van het aandeel sport: verbreding van sporten en nieuwe sporten (padel, survivalrun etc.) Overig • Extramuralisering door langer thuis: zorg dichtbij en integraal. Het leveren van zorg buiten een instelling • De integratie van kinderopvang en onderwijs: is een landelijke trend en onomkeerbaar • Klimaatverandering en energietransitie • Digitalisering: minder fysieke voorzieningen nodig

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

Werksessie In een ambtelijke werksessie samen met specialisten op het gebied van ruimte, maatschappelijk domein, sport en alle andere relevante beleidsvelden hebben we opgehaald welke thema’s, voorzieningen en inzichten in de analyse meegenomen moeten worden.

Er zijn verschillende andere maatschappelijke voorzieningen in de gemeente, zoals kerken, kinderdagopvang en wijkcentra. Deze zijn onder het thema ‘overige’ maatschappelijke voorzieningen meegenomen.

Afbakening definitie maatschappelijke voorzieningen In de werksessie is besproken welke maatschappelijke voorzieningen er worden onderzocht in dit onderzoek. De volgende kenmerken zijn daarvoor van toepassing: • Plek waar ontmoeting, ondersteuning of hulp geboden wordt, met inzet van een accommodatie; • Toegankelijk voor iedereen; • Persoonlijke of gemeenschappelijke meerwaarde; • Faciliteren van het algemeen belang; • Voegt iets toe aan het wonen in Ambacht; • Je hebt de keuze om er gebruik van te maken;

Daarnaast kwamen onderstaande aanknopingspunten naar voren: • De bevolkingssamenstelling in Ambacht verschilt sterk per wijk: Er is een concentratie jongeren in De Volgerlanden, terwijl in de wijk ‘centrum’ er relatief veel ouderen wonen. • Per wijk en voor de gehele gemeente is er behoefte om te weten welke vraag- en aanbodverhoudingen er van voorzieningen zijn. Moeten we in elke wijk of buurt een basispakket aan maatschappelijke voorzieningen hebben of moet dit op basis van de (ingeschatte) behoefte van de wijk?

Afbakening onderwerpen • Het thema zorg en gezondheid wordt belangrijk gevonden, mede gezien de vergrijzing van de bevolking en extramuralisering van zorg. Daarnaast bleek uit de consultatie met de gemeente dat er een tekort aan ruimte voor huisartsen is. Andere onderwerpen binnen dit thema zijn fysiotherapeuten, zorginstellingen, zorgwoningen, apotheek etc. • Ook voor het thema sport werden meerdere onderwerpen aangedragen. Bijvoorbeeld sportvelden en accommodaties, hardlooproutes en workout plekken. Voor dit thema is de verschuiving van collectief sporten naar individueel sporten relevant. Voor wat betreft speeltuinen is hierover al recent beleid voor opgesteld. Dit zal als basis moeten dienen voor de verdere uitwerking in de voorzieningenscan. • Voor het onderdeel onderwijs is er al veel uitgezocht in het kader van het ‘Integraal Huisvestingsplan’. Er moet dus geen herhaling van zetten zijn, maar wel kan onderzocht worden in hoeverre onderwijsgebouwen al multifunctioneel gebruikt (kunnen) worden. • Uit de werksessie kwam naar voren dat cultuur in de gemeente geen prioriteit is. Voor het cultuuraanbod in Hendrik-Ido-Ambacht heeft de gemeente de regie, maar is de uitvoering bij Stichting Cascade neergelegd. Het ontwikkelen van een toekomstvisie op cultureel centrum ‘Cascade’ is wel een speerpunt van de gemeente.

• In het coalitieakkoord is het versterken van het cultureel centrum Cascade als multifunctionele ontmoetingsplaats opgenomen. De wens is om het gebouw nog levendiger, aantrekkelijker en meer herkenbaar te maken voor de inwoners en verenigingen.

5

Figuur 1: Miro Werksessie

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

Opzet voorzieningenscan Op basis van de aanknopingspunten uit bestaande onderzoeken, trends en ontwikkelingen en de werksessie is een opzet van de maatschappelijke voorzieningenscan gemaakt. Deze voorzieningenscan hanteert de volgende 6 overkoepelende thema’s als vertrekpunt: • Zorg; • Gezondheid; • Sport; • Cultuur; • Onderwijs; • Maatschappelijke voorzieningen. Deze thema’s zijn geconcretiseerd naar verschillende voorzieningen, die zijn opgenomen in onderstaande tabel. Gezien de scope van deze scan, kan slechts een selectie van mogelijke voorzieningen binnen de thema’s worden onderzocht. Onderstaande lijst van voorzieningen is door het college van B&W vastgesteld en vormt daarmee de basis van dit onderzoek.

Tabel 1: Thema’s en subthema’s voorzieningenscan

6

5. Gerichte analyse

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

1. Inleiding

3. Ruimtelijke economische context

2. Aanknopingspunten

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

3. Ruimtelijke economische context In dit hoofdstuk wordt de hoogte van de meetlat voor Hendrik-Ido-Ambacht bepaald. We brengen in beeld welk voorzieningenniveau verwacht kan worden gelet op de omvang van de gemeente en ligging in een sterk verstedelijkt gebied tussen Rotterdam en Dordrecht.

Typisch Ambacht In het participatietraject voor de omgevingsvisie is gevaagd naar de mening van bewoners over het maatschappelijke voorzieningenaanbod. Zij geven aan dat het dorpse karakter zeer gewaardeerd wordt. Daarbij zijn de rust, de groene omgeving en de landelijke ligging in een sterk verstedelijkt gebied onderscheidende kwaliteiten van de gemeente. De algemene opvatting is dat het voorzieningenniveau goed is, weliswaar in de context van een dorp. De nabijheid van Dordrecht en Rotterdam maakt het ook minder noodzakelijk om alle voorzieningen te hebben.

Benchmark Om de ruimtelijke economische en sociale context van het voorzieningsniveau in Hendrik-IdoAmbacht te bepalen wordt er een benchmark gebruikt. In de benchmark worden soortgelijke gemeenten tegen elkaar afgewogen. Er is voor gekozen om Sliedrecht, Krimpen aan den IJssel en Papendrecht te nemen als benchmark gemeenten. Deze gemeenten liggen net zoals Hendrik-Ido-Ambacht in Zuid-Holland en nabij een grotere stad (Dordrecht en Rotterdam). Daarnaast hebben ze een soortgelijke hoeveelheid inwoners en huishoudens.

Inwonerssamenstelling Als er naar de bevolkingssamenstelling wordt gekeken van Hendrik-Ido-Ambacht en de Drechtsteden dan blijkt er in Ambacht relatief veel jeugd te wonen. De groep van 20-29 jaar is echter relatief klein. Dit duidt op een mogelijk vertrek uit de gemeente om bijvoorbeeld te studeren. De bevolkingssamenstelling in Hendrik-Ido-Ambacht is in 2030 meer vergrijst, maar ook meer vergroend door de groei van het absoluut aantal kinderen en jongvolwassenen. Het aantal inwoners in Hendrik-Ido-Ambacht boven de 65 zal met ongeveer een derde toenemen en meer dan 1 op 5 inwoners zal in 2030 binnen deze leeftijdsklasse vallen.

Tabel 2: Gemeenten die in de benchmark worden vergeleken (Bron: CBS, 2020)

Als er gekeken wordt naar het type huishouden dan blijken er in Hendrik-Ido-Ambacht relatief veel huishoudens met kinderen te zijn. Het aandeel alleenstaanden is daarentegen relatief laag in de gemeente. Dit verklaart de hoge gemiddelde huishoudensgrootte in Ambacht.

% Toename absoluut aantal inwoners 2020-2030

Samenstelling naar leeftijdsklasse 2020-2030 Hendrik Ido Ambacht

35% 0-19

30%

20-29

25%

30-64

20%

65+

15%

Drechtsteden

0-19

7

20-29

10%

30-64

5% 0%

65+ 0%

10%

20% 2020

30% 2030

40%

50%

0-19

20-29

30-64

65+

-5% Drechtsteden

Hendrik Ido Ambacht

Figuur 2: Inwonerssamenstelling van Hendrik-Ido-Ambacht en Drechtsteden 2020-2030

Figuur 3: Type huishouden naar aandeel (bron: CBS, 2021)

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

36.000 35.000

14.500

34.000

14.000

33.000

13.500

32.000 31.000 30.000 29.000 28.000

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

13.000 12.500 12.000 11.500

10.500

26.000

10.000 2035 2040 Papendrecht

2045 2050 Krimpen aan den IJssel

2020

Hendrik-Ido-Ambacht

2025

2030 Sliedrecht

2035

2040

Papendrecht

2045

2050

Krimpen aan den IJssel

Figuur 4. Bevolkingsprognose en huishoudensprognose van benchmarkgemeenten

Op basis van prognoses van Primos (2020), zoals verwerkt in bovenstaande figuur is de verwachting dat zowel het aantal inwoners als het aantal huishoudens in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in de toekomst toeneemt. Opvallend is dat het aantal huishoudens harder stijgt (12% tussen 2020-2030 en 20% tussen 2020-2050) dan het aantal inwoners (8% tussen 2020-2030 en 13% tussen 2020-2050). Dit is te verklaren door een stijging van het aantal alleenstaanden. Ten opzichte van de benchmark gemeenten is opvallend dat de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht de hoogste stijging van zowel het aantal inwoners als van het aantal huishoudens kent. Ambacht is daarmee een echte groeigemeente.

Leefbaarometer De Leefbaarometer (2018) is ontwikkeld door de Rijksoverheid en geeft informatie over de leefbaarheid in gemeenten, waarbij leefbaarheid is gedefinieerd als de mate waarin de leefomgeving aansluit bij de voorwaarden en behoeften die er door de mens aan worden gesteld. Om de leefbaarheid in beeld te brengen wordt gebruik gemaakt van 100 indicatoren, onderverdeeld in 5 dimensies. Voorzieningen is een van deze dimensies en bestaat uit 23 indicatoren, zoals de afstand tot voorzieningen en aantal voorzieningen binnen 1 km.

8

6. Conclusie

11.000

27.000

2020 2025 2030 Hendrik-Ido-Ambacht Sliedrecht

5. Gerichte analyse

De Leefbaarometer laat zien dat het voorzieningenaanbod in gemeente Hendrik-Ido-Ambacht goed op peil is. Hendrik-Ido-Ambacht scoort relatief beter op het onderdeel voorzieningen dan andere gemeenten. De benchmarkgemeenten (Papendrecht, Sliedrecht en Krimpen aan den IJssel) scoren onder het landelijke gemiddelde op voorzieningen. Hendrik-Ido-Ambacht doet het juist beter dan gemiddeld.

Huishoudensprognose 15.000

Aantal Huishoudens

Aantal inwoners

Bevolkingsprognose

25.000

4. Kwantitatieve analyse

3. Ruimtelijke economische context

Figuur 5: Leefbaarheidssituatie voorzieningen in gemeente Hendrik-Ido-Ambacht t.o.v. benchmarkgemeenten (bron: Leefbaarometer, 2018)

Afstand naar voorzieningen Om de spreiding van voorzieningen in beeld te brengen, is de gemiddelde afstand naar een voorziening uitgewerkt. In figuur 6 zijn de resultaten daarvan weergegeven. • Wat opvalt is dat de gemiddelde afstand voor meerdere voorzieningen (huisartsenpraktijk, apotheek, consultatiebureau, kinderdagverblijf, BSO, basisschool en bibliotheek) nagenoeg gelijk is aan het landelijk gemiddelde en de benchmark. • De afstand tot een huisartsenpost is relatief groot vergeleken met het landelijke gemiddelde. Ter nuancering is de afstand in Sliedrecht nog groter. Een huisartsenpost wordt hier gedefinieerd als een plaats waar huisartsen uit de regio de avond-, nacht- en weekenddiensten verzorgen (CBS, 2021). Hendrik-Ido-Ambacht heeft geen huisartsenpost. De dichtstbijzijnde huisartsenpost is gelegen in Dordrecht. • De afstand tot een musea, podiumkunsten, poppodia en bioscopen is relatief klein ten opzichte van het landelijke gemiddelde en de benchmark gemeenten.

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

•

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

Op alle deelindicatoren scoort gemeente Hendrik-Ido-Ambacht boven het landelijk gemiddelde. Met name op sportaccommodaties en speelplekken scoort de gemeente goed. Op de onderdelen groen blauw recreatie en voorzieningen scoort Hendrik-Ido-Ambacht ondergemiddeld vergeleken met de benchmark gemeenten.

Figuur 6: Gemiddelde afstand van woonadres naar een voorziening in km in Hendrik-Ido-Ambacht, Krimpen aan den IJssel, Papendrecht, Sliedrecht en Nederland (Bron: CBS, 2020)

Beweegvriendelijke omgeving •

• •

9

Voor het onderdeel sport wordt ‘de beweegvriendelijke gemeente’ als kernindicator gebruikt. De kernindicator Beweegvriendelijke Omgeving geeft de mate weer waarin de woonomgeving mogelijkheden biedt voor allerlei vormen van sporten en bewegen. De resultaten zijn weergegeven in figuur 7. Hendrik-Ido-Ambacht blijkt voor de kernindicator beweegvriendelijke omgeving beter te scoren vergeleken met het landelijke gemiddelde, alsmede de benchmark gemeente met uitzondering van gemeente Papendrecht. De score voor beweegvriendelijke omgeving is gebaseerd op 4 onderliggende indicatoren: 1. Sportaccommodaties (diversiteit en nabijheid voetbalvelden, hockeyvelden, tennisbanen, sporthallen, fitnessvoorzieningen en zwembaden) 2. Sport- en speelplekken (nabijheid sport- en speelplekken in de openbare ruimte 3. Recreatief groen en blauw (nabijheid en oppervlakte parken, water geschikt voor recreatief gebruik) 4. Nabijheid van voorzieningen (o.a. gemiddelde afstand tot supermarkt en school)

Figuur 7: Score van sportvoorzieningen in Hendrik-Ido-Ambacht, Krimpen aan den IJssel, Papendrecht, Sliedrecht en Nederland; beweegvriendelijke omgeving is kernindicator (Bron: www.volksgezondheidenzorg. info 2020)

Kengetallen Op basis van landelijke kengetallen is de theoretische vraag naar voorzieningen in HendrikIdo-Ambacht bepaald. De theoretisch vraag betreft de gemiddelde vraag naar voorzieningen in Nederland gecorrigeerd naar het aantal inwoners. Daarbij wordt als uitgangspunt genomen dat op landelijk niveau de vraag gelijk is aan het aanbod. Door de theoretische vraag te berekenen voor Hendrik-Ido-Ambacht kan het huidige aanbod van voorzieningen afgezet worden tegen de doorsnee vraag wat zou worden verwacht voor een gemeente van deze omvang. De resultaten hiervan zijn weergegeven in tabel 3. Gezien de bevolkingsgroei van de gemeente wordt dit zowel gedaan voor 2020 als voor 2050. Het aantal inwoners is 31.204 in 2020 en zal tot 2050 stijgen naar 35.410 inwoners (Primos, 2020).

1. Inleiding

•

•

• •

•

•

2. Aanknopingspunten

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

Op basis van de bevolkingsgroei zal de theoretische vraag naar voorzieningen gematigd groeien. Voor de meeste voorzieningen is er sprake van beperkte groei of blijft het aantal stabiel. Wel is het mogelijk dat het aantal voorzieningen per inwoner zal stijgen, bijvoorbeeld door vergrijzing. Dit is bijvoorbeeld het geval bij fysiotherapeuten. Als het bestaand aanbod van voorzieningen wordt vergeleken met de theoretische vraag dan blijkt dit veelal gelijk te zijn. Dit betekent dat het bestaand aanbod overeenkomt met de vraag die je op basis het inwoneraantal zou mogen verwachten (berekend op basis van landelijke kengetallen). Workout plekken en wandel, zwem en fietsroutes zijn niet meegenomen in de analyse. Er was geen gedegen data beschikbaar om een betrouwbare vergelijking te maken. Bij huisartsen, fysiotherapeuten, logopedisten en tandartsen is het aantal personen meegenomen. Er is daarbij geen onderscheid gemaakt tussen het aantal FTE dat betreffende personen werken. Het kan dus zijn dat het aantal personen op de gemiddelde norm ligt die verwacht kan worden op basis van het aantal inwoners, maar omdat relatief veel personen parttime werken er te weinig FTE is aan een bepaalde voorziening. Daarnaast geldt voor huisartsen dat er onderscheid gemaakt kan worden tussen huisartsen, vaste waarnemers en huisartsen in opleiding.

Het aantal sportaccommodaties is berekend op basis van de landelijke dataset van het Mulier Instituut (2016). Daarbij worden sportaccommodaties soms dubbel geteld als er meerdere sportvelden zijn op een sportpark. Het sportpark Schildman wordt bijvoorbeeld gerekend als 5 sportaccommodaties, omdat er tennis-, voetbal-, korfbal-, jeu de boules en beachvolleybalvoorzieningen zijn. De kengetallen in dit onderzoek komen niet overeen met de planologische kengetallen van het Mulier Instituut (2002) die gebruikt zijn in het recente onderzoek dat in opdracht van de Rekenkamer is uitgevoerd (2021) . Dit onderzoek is tevens door het Mulier Instituut uitgevoerd en betreft een evaluatie het sportbeleid van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in de periode 2016-2020. Het aanbod van sportaccommodaties in Hendrik-Ido-Ambacht is relatief laag vergeleken met de theoretische vraag. Dit is ook terug te zien in het aantal sportaccommodaties per 10.000 inwoners. Nederland heeft gemiddeld 21,5 sportaccommodaties per 10.000, terwijl Hendrik-Ido-Ambacht maar 10,8 sportaccommodaties heeft per 10.000 inwoners. Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht heeft het relatief laagst aantal sportaccommodaties van heel Nederland . Een deel van de verklaring is dat in stedelijke gebieden is het aantal sportaccommodaties lager dan in plattelandsgemeenten.

Een ander deel van de verklaring is dat de sportaccommodaties in Hendrik-Ido-Ambacht relatief groter zijn dan in andere gemeenten. Tennisvereniging T.V. Hiaten heeft bijvoorbeeld 10 tennisbanen,

10

5. Gerichte analyse

•

•

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

maar geldt als 1 accommodatie. De voetbalvelden op Sportpark Schildman gelden als 1 sportaccommodatie, maar hier zijn wel 2 voetbalverenigingen gevestigd met 9 velden. Ondanks deze nuanceringen blijft de conclusie dat er relatief weinig sportvoorzieningen in gemeente Hendrik-Ido-Ambacht wel in stand. De onderwijslokalen voor primair onderwijs zijn op basis van IHP vastgesteld. Pronexus heeft de behoefte aan normatieve onderwijslokalen per school berekend op basis van de ontwikkeling van leerlingenprognoses. De vraag 2050 betreft in dit geval het jaar 2034. Er lijkt overaanbod te zijn in de gemeente, maar dit is niet het geval. In sommige wijken is er een tekort aan lokalen (Volgerlanden) en in andere wijken is er een overschot. Het IHP voor het basisonderwijs geeft hier vervolg aan zowel voor de lokalen als de gymzalen. Het aantal gymzalen is relatief laag, omdat veel scholen sporthallen gebruiken voor de gymlessen en deze definitie technisch niet vallen onder gymzalen. Hendrik-Ido-Ambacht heeft voor een gemeente van rond de 32.000 inwoners een bovenmatig aantal intramurale voorzieningen voor LVB en GGZ-cliënten. Nuance die daarbij moet worden gemaakt is dat het gaat om regionale voorzieningen.

Op basis van de regionale transformatieopgave Beschermd Wonen en Opvang is de verwachting dat de komende jaren een deel van de cliënten gaat uitstromen naar Beschermd Thuis (zelfstandig wonen met begeleiding en ondersteuning). Het tempo waarin dit plaatsvindt zal afhangen van de cliënten die deze stap kunnen maken en het lokaal en regionaal aanbod van zelfstandige woonruimte voor deze clientgroep.

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

Tabel 3: Theoretische vraag naar voorzieningen op basis van landelijke kengetallen (indicatief) (Bron: CBS, 2020; Stip, 2012; ABF Research, 2019) * exclusief de gymzalen, deze worden in de avonden en weekenden ook gebruikt door sportverenigingen ** exclusief de gastouderopvangen, dit zijn er relatief veel in Hendrik-Ido-Ambacht

11

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

Overzichtskaart

Zorg

3. Ruimtelijke economische context

Gezondheid

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

Sport en recreatie

Onderwijs

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

Cultuur

8. Visie college

Overig maatschappelijk

4. Kwantitatieve analyse

Overzichtskaart

Op basis van openbare data zoals het CBS, de Zorgkaart en DUO is er een kwantitatieve analyse uitgevoerd van het voorzieningenniveau in gemeente Hendrik-Ido-Ambacht. Er is daarbij onderscheid gemaakt tussen 5 thema’s: • Zorg • Gezondheid • Sport en recreatie • Onderwijs • Cultuur • Overig maatschappelijk • In figuur 8 zijn alle maatschappelijke voorzieningen in Hendrik-Ido-Ambacht weergegeven. De verspreiding van de voorzieningen is redelijk gelijkmatig over de gemeente verdeeld. De meeste voorzieningen concentreren zich in het hart van de gemeente rond de Hoge Kade. Daarnaast is er een voorzieningencluster te herkennen rond de Volgerlanden. Ook zijn er thematische concentraties te zien, bijvoorbeeld de sportvelden van sportpark Schildman in oranje en in groen het gezondheidscluster rond het Louwersplein. De maatschappelijke voorzieningen worden per thema nader behandeld.

Legenda Zorg Gezondheid Sport en recreatie Onderwijs Cultuur Overig

12 Figuur 8: Overzichtskaart maatschappelijke voorzieningen

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

Overzichtskaart

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

Gezondheid

Sport en recreatie

Zorg

5. Gerichte analyse

Onderwijs

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

Cultuur

8. Visie college

Overig maatschappelijk

Zorg In figuur 9 is het zorgaanbod in gemeente Hendrik-Ido-Ambacht weergegeven. Hieronder zetten we de verschillende segmenten binnen het zorgaanbod in de gemeente uiteen.

D V

Extramurale zorg • Extramurale zorg voor cliënten met een licht verstandelijke beperking en niet aangeboren hersenletsel: Extramurale zorg voor cliënten met een licht verstandelijke beperking en niet aangeboren hersenletsel wordt aangeboden in De Volgerlanden vanuit een zorgvoorziening van Syndion. • Extramurale GGZ-zorg voor GGZ-cliënten: De extramurale GGZ-zorg wordt door Syndion in De Volgerlanden en door Eleos vanuit een zorgvoorziening in De Sandelingen aangeboden.

S

V S I

E S

Legenda

I

Dagbesteding jeugdzorg Senioren zorgwoningen Intramurale zorg

E

Extramurale zorg

V

Verpleeghuis

D S

S I I

V

S S

S

E E

I

Figuur 9: Zorgaanbod in Hendrik-Ido-Ambacht

Jeugdzorg In Hendrik-Ido-Ambacht zijn geen instellingen voor intramurale jeugdzorg. Wel worden door Happy Move en Horses en Co dagbestedingsmogelijkheden voor jeugdzorgcliënten aangeboden en beschikt de gemeente over een Parents Houses als preventieve zorgvoorziening. Zorg voor volwassenen en senioren Voor zorg aan volwassenen en senioren op basis van inzet van een zorgvoorziening, beschikt Hendrik-Ido-Ambacht over meerdere lokale en regionale voorzieningen.

13

Intramurale zorg • Intramurale zorg voor cliënten met een licht verstandelijke beperking en niet aangeboren hersenletsel: Intramurale zorg voor deze doelgroep wordt aangeboden door zorgorganisatie Syndion in de wijk De Volgerlanden. • Intramurale GGZ-zorg: Intramurale GGZ-zorg voor cliënten met psychische problemen wordt door Yulius en Syndion aangeboden in de wijk De Volgerlanden. • Intramurale langdurige zorg voor senioren: De intramurale zorg voor senioren wordt verzorgd door zorgorganisatie De Blije Borgh. Deze intramurale zorg wordt aangeboden in de wijk Centrum vanuit de locatie De Blije Borgh en in de wijk De Volgerlanden vanuit de locatie Sophiastaete.

Deelconclusie zorg Geconcludeerd wordt dat Hendrik-Ido-Ambacht voor een gemeente van rond de 32.000 inwoners over een bovenmatig aantal intramurale voorzieningen voor LVB en GGZ-cliënten en dat deze met name zijn geconcentreerd in de wijk De Volgerlanden. Op basis van de regionale transformatieopgave Beschermd Wonen en Opvang is de verwachting dat de komende jaren een deel van de cliënten gaat uitstromen naar Beschermd Thuis (zelfstandig wonen met begeleiding en ondersteuning). Het tempo waarin dit plaatsvindt zal afhangen van de cliënten die deze stap kunnen maken en het lokaal en regionaal aanbod van zelfstandige woonruimte voor deze clientgroep. De nuancering die hiervoor geldt is dat de voorzieningen van Yulius, Syndion en Eleos regionale voorzieningen zijn. Voor de langdurige zorgvoorzieningen voor senioren van De Blije Borgh in de wijken Centrum en De Volgerlanden geldt dat vanwege de groei van de gemeente een aantal jaren terug in de wijk De Volgerlanden voor kwetsbare senioren een nieuwe voorziening voor langdurige zorg voor senioren is gerealiseerd. Hiermee voldoet de capaciteit aan de lokale behoefte. Het is met het oog op de vergrijzing die de gemeente de komende jaren te wachten staat en de te verwachten toename van het aantal dementerenden de vraag of deze capaciteit voldoende is.

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

Overzichtskaart

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

Gezondheid

Sport en recreatie

Zorg

5. Gerichte analyse

Onderwijs

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

Cultuur

8. Visie college

Overig maatschappelijk

Gezondheid In figuur 10 zijn de gezondheidsvoorzieningen in gemeente Hendrik-Ido-Ambacht weergegeven. Hendrik-Ido-Ambacht beschikt over een breed aanbod aan voorzieningen op het terrein van gezondheidszorg zoals huisartsenzorg (24 huisartsen, waarvan 3 vaste waarnemers en 2 in opleiding), apotheken (4), fysiotherapiepraktijken (41 fysiotherapeuten), logopediepraktijken (6 logopedisten) en mondheelkundige zorg (15 tandartsen). Deze voorzieningen worden veelal vanuit een gezondheidscentrum aangeboden of vanuit een cluster van voorzieningen in de directe nabijheid van elkaar.

F

F

L

+V

Legenda

+ Apotheek F

L V C

Fysiotherapeut Huisarts Logopedist Tandarts/mondhygiënist Verloskundige Consultatiebureau

L F F V

V

F

+ L

Figuur 10: Gezondheidsvoorzieningenaanbod in Hendrik-Ido-Ambacht

14

Waar het de spreiding van voorzieningen betreft, concluderen we op basis van bovenstaande figuur dat er sprake is van een redelijke spreiding van de basisvoorzieningen binnen de gezondheidszorg over de wijken Centrum, Krommeweg en De Volgerlanden. In de wijkcentrum Centrum worden meerdere vormen van medische zorg vanuit gezondheidscentrum De Zeester en gezondheidscentrum de Kwikstaart aangeboden en is een cluster van medische voorzieningen (huisartsen en fysiotherapeuten) te vinden bij winkelcentrum De Schoof. In de wijk Krommeweg is een cluster van medische voorzieningen (huisarts, tandarts, fysiotherapeuten en verloskundige) rondom winkelcentrum Krommeweg aanwezig. De medische voorzieningen in De Volgerlanden worden aangeboden vanuit Gezondheidscentrum De Volgerlanden in de nabijheid van winkelcentrum Hoog Ambacht.

+F C

Over de kwantiteit van de aanwezige voorzieningen in relatie tot het aantal inwoners wordt in deze scan geen oordeel gegeven, omdat steeds vaker binnen de gezondheidszorg met parttime dienstverbanden wordt gewerkt.

Opvallend is dat de meeste tandartspraktijken (5) geconcentreerd zijn in de wijk Centrum. In de wijk Krommeweg is 1 tandartspraktijk aanwezig. In De Volgerlanden ontbreekt opvallend genoeg de mondheelkundige zorg volledig. Hierbij moet wel worden vermeld dat aan de rand van de aangrenzende gemeente Zwijndrecht verschillende praktijken te vinden zijn. Voor wat betreft de kwaliteit van de gezondheidszorgvoorzieningen en de trend om lokale gezondheidszorg zoveel mogelijk vanuit gezondheidscentra aan te bieden, wordt op basis van de werksessie voor de voorzieningenscan nog opgemerkt dat er vanuit een van de huisartsen de behoefte is aan een praktijkruimte om samen met een fysiotherapiepraktijk nog een gezondheidscentrum in de gemeente te realiseren. Ondanks het feit dat de primaire verantwoordelijkheid voor het realiseren van een dergelijke voorziening bij de betreffende huisarts en fysiotherapeuten ligt, is de gemeente in gesprek met betrokkenen om te kijken naar een geschikte locatie.

1. Inleiding

3. Ruimtelijke economische context

2. Aanknopingspunten

Overzichtskaart

Zorg

Gezondheid

4. Kwantitatieve analyse

Sport en recreatie

5. Gerichte analyse

Onderwijs

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

Cultuur

8. Visie college

Overig maatschappelijk

Sport & recreatie In figuur 11 is het sportaanbod in gemeente Hendrik-Ido-Ambacht weergegeven. De bewoners van Hendrik-Ido-Ambacht geven in het participatietraject van de Omgevingsvisie aan dat er veel sportgelegenheden zijn in de gemeente. In de gemeente zijn 33 sportverenigingen en 15 sportaccommodaties aanwezig. Dit verschil komt door het feit dat er veel verenigingen geen eigen accommodatie hebben en hiervoor de sporthallen in de gemeente gebruiken. Sportaccommodaties worden gedefinieerd op basis van de Database SportAanbod (DSA) van het Mulier Instituut. In deze landelijke database worden sportparken met meerdere sporten als meerdere accommodaties beschouwd.

Sportpark Schildman Bijna alle buitensportactiviteiten in verenigingsverband vinden plaats op sportpark Schildman, centraal gelegen tussen de wijken Centrum en Krommeweg. Op sportpark Schildman zijn twee voetbalclubs, een korfbalvereniging, een tennisvereniging en een Jeu de Boulesvereniging actief. Zwembad de Louwert Ook beschikt Hendrik-Ido-Ambacht over een volledig vernieuwd zwembad De Louwert met onder andere een binnenbad en een buitenbad. De aanwezigheid van een zwembad wordt door inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht als prettig ervaren. Sporthalcomplexen In Hendrik-Ido-Ambacht zijn 2 sporthalcomplexen, de Ridderhal en de Sophiahal. De Ridderhal is een complex met twee sporthallen gelegen tussen de wijken Centrum en Krommeweg. De Sophiahal ligt in de wijk De Volgerlanden. De sporthallen bieden onderdak aan onder andere de volleybalvereninging, de basketbalverenigingen en de korfbalvereniging.

B B G G B

V S

V

V

D V M V VB V B

G B

S B

Z

S

Legenda

D

Verenigingen Sporthal/gymzaal Zwembad Sportschool Bootcamp/trapveld/ skatebaan/ Mentaal/ontspanning Denksport

T

Trainings/sprintparcours

V G Z S B M

G B S T

Recreatiegebied Renroute 5 km Renroute 10 km

Figuur 11: Sport- en recreatieaanbod in Hendrik-Ido-Ambacht

15

G

B

Gymzalen basisschool De gymzalen in Hendrik-Ido-Ambacht zitten in schoolgebouwen en zijn overdag in gebruik voor gymonderwijs aan de leerlingen. ‘s-Avonds en in de weekenden worden de gymzalen voor sport en maatschappelijke activiteiten gebruikt. Daarmee vervullen ze een belangrijke functie voor de sociale binding in de wijken. In de gymzalen vinden diverse sportactiviteiten plaats Verenigingen zoals tafeltennis, cardioboxing, volleybal, bushi dojo, judo, ritmische gymnastiek en ‘Sport na Ridderhal: school’. - Badminton - Basketbal - Zaalvoetbal - Turnen - Hi5 beweegactiviteiten

Individuele sportfaciliteiten Waar sportpark Schildman met name gebruikt wordt voor teamsporten worden de andere parken (Baxpark, Sophiapark en Sandelingenpark) benut voor individuele sporten. Hierbij kan Verenigingen Sophiahal: gedacht worden aan buitenfitness, bootcamp, skaten en hardlopen. Voor individueel sporten - Basketbal zijn verspreid over de gemeente diverse sportscholen aanwezig en zitten in Cascade een - Volleybal yogavereniging, een dansclub en een schaakclub. - Karate en judo - Tag Soo do

Om individueel sporten te stimuleren en te faciliteren, zijn er sinds kort twee hardlooproutes (5 en 10 kilometer) en een sprintparcours uitgestippeld in de gemeente. Een sterke eigenschap van Hendrik-Ido-Ambacht is volgens bewoners het vele groen in de mooi verzorgde parken in de gemeente. Er wordt daarmee uitgenodigd om te sporten in de openbare ruimte. Wel zouden de sportfaciliteiten zoals fitnessattributen in de openbare ruimte en een atletiekronde in het Sandelingenpark mogen worden toegevoegd om het nog beter te faciliteren.

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

Overzichtskaart

Zorg

3. Ruimtelijke economische context

Gezondheid

4. Kwantitatieve analyse

Sport en recreatie

Sportverenigingen Ambacht heeft een divers aanbod aan sportverenigingen. Zo zijn er onder andere twee voetbalverenigingen, een (beach)volleybalvereniging, een korfbalvereniging en een tennisvereniging met elk hun eigen accommodatie in het Baxpark. In de sporthallen zijn onder andere een basketbalvereniging, turnvereniging, badmintonvereniging en vechtsport gevestigd. In het zwembad zit de reddingsbrigade en een duikvereniging. In totaal is 21% van de inwoners lid van een sportvereniging t.o.v. 24% in de Drechtsteden (Onderzoekscentrum Drechtsteden).

Recreatie Ondanks dat het Sandelingenpark gebruikt wordt voor individueel sporten, is dit overwegend een recreatiegebied. Dit wordt gebruikt voor wandelaars, het uitlaten van honden, ontspanning in de zomer en schaatsen in de winter. Als verbetering in de gemeente geven bewoners aan dat zij meer wandelroutes langs de oevers van de Noord zouden willen hebben.

16

5. Gerichte analyse

Onderwijs

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

Cultuur

8. Visie college

Overig maatschappelijk

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

Overzichtskaart

Zorg

3. Ruimtelijke economische context

Gezondheid

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

Sport en recreatie

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

Onderwijs

Cultuur

Overig maatschappelijk

Onderwijs In figuur 12 is het onderwijsaanbod in gemeente Hendrik-Ido-Ambacht weergegeven. In Hendrik-Ido-Ambacht zijn tien basisscholen redelijk gelijkmatig over de gemeente verspreid aanwezig. In de wijk Volgerlanden zijn de basisscholen geclusterd. Daarnaast is er een cluster in de wijk Krommeweg en in de buurt Kruiswiel.

Onderwijs

De gemeente heeft samen met de schoolbesturen en besturen van de kinderopvang gezamenlijk een integraal huisvestingsplan uitgewerkt met daarin de toekomstplannen voor de huisvesting van het primair onderwijs. Een belangrijke trend is dat basisscholen niet meer op zichzelf staan, maar onderdeel zijn van een integraal kindcentrum. Binnen deze integrale kindcentra wordt nauw samengewerkt op het gebied van onderwijs, opvang, welzijn en zorg voor kinderen van 0 – 13 jaar. Andere functies die mogelijk in deze gebouwen zijn gevestigd zijn onder andere is een peuteropvang, logopediepraktijk, kinderopvang en BSO. In HendrikIdo-Ambacht zijn er vier van deze integrale kindcentra; de Wijngaard, de Tweestroom, de Meander. Ook bij De Bron, De Dukdalf en De Watervlinder is een soortgelijke samenwerking te vinden met de kinder- en peuteropvang.

B B O

B

Legenda B

KP O

Basisschool Kindcentrum

K

B B

Kinder- en peuteropvang BSO

Figuur 12: Onderwijsaanbod in Hendrik-Ido-Ambacht

17

B KP B

O

K

De gemeente heeft geen middelbare school, de meeste middelbare scholieren jeugd gaan naar het Walburgcollege en het Develsteincollege in Zwijndrecht.

K

K KP B

K

8. Visie college

B KP

1. Inleiding

3. Ruimtelijke economische context

2. Aanknopingspunten

Overzichtskaart

Zorg

Gezondheid

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

Sport en recreatie

Onderwijs

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

Cultuur

8. Visie college

Overig maatschappelijk

Cultuur In figuur 13 is de spreiding van culturele voorzieningen in Hendrik-Ido-Ambacht weergegeven. De belangrijkste culturele voorziening in de gemeente is cultureel centrum Cascade, dat wordt geëxploiteerd door stichting Cascade.

H

T M

Legenda T

Theater

C

Creatief

M

Muziekschool

H

Historisch Genootschap

Figuur 13: Cultureel aanbod in Hendrik-Ido-Ambacht

18

C M

Naast het verhuren van ruimte in het cultureel centrum voor culturele activiteiten en aan het verenigingsleven, de bibliotheek, het consultatiebureau, het Jeugdteam en het Sociaal Wijkteam verzorgt stichting Cascade professioneel theateraanbod in het cultureel centrum. Andere culturele voorzieningen in de gemeente zijn de Ambachtse Muziekschool, die zijn hun activiteiten aanbiedt vanuit het Baxhuis en het Historisch Genootschap die in Den Brommert aan de Dorpsstraat tentoonstellingen organiseert. In het gebouw is de Familie Spoor-collectie ondergebracht.

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

Overzichtskaart

Zorg

3. Ruimtelijke economische context

Gezondheid

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

Sport en recreatie

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

Onderwijs

Cultuur

8. Visie college

Overig maatschappelijk

Overig maatschappelijk

Overig maatschappelijk Voor het thema overig maatschappelijk is er een analyse gemaakt van maatschappelijke voorzieningen die niet onder de voorgaande vier categorieën, maar die wel bijdragen aan de leefbaarheid en de sociale cohesie in de gemeenten. Daarbij hebben wij onderscheid gemaakt tussen kerken, wijkcentra, kinderboerderijen, jeugdspeelparken en kinderdagopvangen. In figuur 14 is de spreiding van deze voorzieningen voor Hendrik-Ido-Ambacht weergegeven. S

Kinderdagverblijven Er zijn in Hendrik-Ido-Ambacht relatief veel kinderdagverblijven en een aantal gastouderbureaus. De spreiding hiervan is gelijkmatig over de wijken in de gemeente verdeeld. De meeste kinderdagverblijven maken samen met basisscholen onderdeel uit van integrale kindcentra. Jeugdcentra

Jeugdspeelpark In recreatiegebied Sandelingen-Ambacht is het Jeugdspeelpark gevestigd. Op het terrein van het Jeugdspeelpark liggen een grote bovenwijkse speeltuin, een kinderboerderij, een zorggebouw en een manege. Deze voorzieningen zijn bedoeld voor spelen, ontmoeten en natuur- en milieu-educatie voor de jongere jeugd. Het zorggebouw fungeert als dagbestedingslocatie voor cliënten met een licht verstandelijke beperking. Jeugdcentrum Ambacht Voor de jeugd is er in de wijk Centrum ‘Jeugdcentrum Ambacht’ dat geëxploiteerd wordt door stichting Hervormd Jeugdcentrum. Deze stichting organiseert activiteiten voor kinderen en jongeren (clubs) (vanuit een christelijke invalshoek). Baxhuis Het Baxhuis gelegen tussen de wijken Centrum en Krommeweg biedt via de activiteiten voor de jeugd van HI5-Ambacht en het jongerenwerk van Vivenz de mogelijkheid voor jeugd en jongeren om elkaar te ontmoeten , te ontspannen of aan culturele activiteiten mee te doen. In de komende tijd wordt gewerkt aan de versterking van het profiel en de functie van het gebouw.

18

Wat opvalt als het gaat om ontmoetingsruimte voor jeugd en jongeren is dat in de wijken Krommeweg en De Volgerlanden met relatief veel jeugdigen geen ontmoetingsruimte in de vorm van een gebouw voor de jeugd aanwezig is.

K

K K

K

G

K

K

J

H

H

K

K

S

J

K

J K

Legenda

K

Kinderdagopvang J

Jeugdcentra

H

Hulp en ondersteuning

S

Senioren- en GGZ-centra

G

Gastouderbureau Kerk

K

S S

Figuur 14: Spreiding van overige maatschappelijke voorzieningen in Hendrik-Ido-Ambacht

Hulp en ondersteuning Hendrik-Ido-Ambacht beschikt over 2 centrale voorzieningen voor hulp en ondersteuning. Deze voorzieningen in de hoedanigheid van het Jeugdteam en Sociaal Wijkteam zijn gehuisvest in cultureel centrum Cascade. Daarnaast houdt het Jeugdteam nog spreekuren op school en heeft het Sociaal Wijkteam spreekuren in gezondheidscentra De Zeester en De Volgerlanden. Een gemeente als Hendrik-Ido-Ambacht, behorend tot de kleinere gemeenten, heeft gemiddeld twee teams (Movisie, 2015), dit duidt dus op een gemiddeld aanbod gebaseerd op de omvang van de gemeente. Wat als aandachtspunt wordt meegegeven op basis van een bewonersavond van de SDD Hendrik-Ido-Ambacht, april 2019,) en nog een keer bevestigd in de uitkomsten van een bewonersenquête rondom het preventieplan, is dat er niet persé behoefte is aan meer teams voor hulp en ondersteuning, maar wel meer behoefte aan duidelijkheid waar inwoners precies voor welke problemen terecht kunnen.

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

Overzichtskaart

Zorg

3. Ruimtelijke economische context

Gezondheid

4. Kwantitatieve analyse

Sport en recreatie

Senioren- en GGZ-centra Dienstencentrum Wielstaete In de wijk Centrum zit dienstencentrum Wielstaete, geëxploiteerd door stichting De Blije Borgh, Mede vanwege het cursusaanbod van BLOEI biedt Wielstaete een breed aanbod gericht op ontmoeting ontspanning, sport en educatie. Seniorenontmoetingsruimte Emmastaete In de wijk Centrum is tevens in het seniorenwooncomplex Emmastaete een ontmoetingsruimte voor senioren aanwezig, waar ook bewoners uit de wijk van gebruik kunnen maken. Seniorenontmoetingsruimte Sophiastaete In de wijk De Volgerlanden is in woonzorgcomplex Sophiastaete een derde ontmoetingsmogelijkheid voor senioren aanwezig. Ook hier kunnen bewoners van de wijk gebruik van maken.

5. Gerichte analyse

Onderwijs

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

Cultuur

8. Visie college

Overig maatschappelijk

Kerken In Hendrik-Ido-Ambacht zijn elf kerken. Deze kerken zijn hoofdzakelijk in het noorden van de gemeente liggen. Dit is logisch gezien daar de oude kern van het dorp is gelegen. De Volgerlanden heeft één kerk, de Ark. Dit lijkt weinig, gelet op het aantal inwoners in deze wijk. Echter dateren de meeste kerken uit een tijd voordat deze wijk was gebouwd. De Volgerlanden is hoofdzakelijk na 2000 gebouwd. Daarnaast zijn mensen over het algemeen bereid om verder dan de eigen wijk te reizen naar een kerk van hun voorkeur. De kerken spelen een belangrijke maatschappelijke rol in de gemeente, omdat er naast kerkdiensten ook veel andere activiteiten worden georganiseerd. Daarbij ligt een sterke nadruk op muziek, zoals koren, zang en concerten. Het zijn daarmee belangrijke ontmoetingsplekken voor heel Ambacht.

Inloopvoorziening GGZ In de wijk De Volgerlanden exploiteert Yulius de inloopvoorziening voor ex-GGZ-clienten. Scholen Naast het fungeren als onderdak voor het basisonderwijs, worden schoolgebouwen ook ingezet als onderdak voor activiteiten van het verenigingsleven. Het gebouw van SOL de Admiraal in de wijk Centrum wordt bijvoorbeeld gebruikt door het Groot Film- en Musicalorkest Timbres Divers.

19 Figuur 15: Bouwjaar gebouwen in Hendrik-Ido-Ambacht (bron: Parallel, 2021)

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

5. Gerichte analyse In dit hoofdstuk wordt er dieper ingegaan op enkele specifieke voorzieningen. Daarbij wordt een nadere analyse gemaakt naar aanleiding van een bepaald vraagstuk voorkomend uit de voorgaande analyses en werksessie.

Bereikbaarheid zorgvoorzieningen voor ouderen Een belangrijke beleidsambitie is om de zorg bereikbaar te houden voor ouderen. Doordat ouderen langer zelfstandig thuis blijven wonen, is het belangrijk dat zorgvoorzieningen toegankelijk zijn. Er is daarom een analyse gemaakt van de bereikbaarheid van zorgvoorzieningen (huisartsen, apotheken, tandartsen en logopedisten) voor ouderen (65+). Deze analyse is weergegeven in figuur 16. De kaart geeft de zorgvoorzieningen weer ten opzichte van de concentratie van ouderen in de gemeente (groene vlakken). Op basis van isochronen is een reisafstand van 5 en 10 minuten (lopend of met het openbaar vervoer) naar een zorgvoorziening weergegeven. Daarnaast zijn de bushaltes op de kaart afgebeeld. • • •

Er is een concentratie van ouderen te vinden op de locatie van het verpleeghuis ‘De Blije Borgh’. Daarnaast wonen er relatief veel ouderen rond het Louwersplein, hier is ook de woonzorglocatie ‘De Kruidhof’ gelegen. Het merendeel van de zorgvoorzieningen is binnen een reisafstand van 10 minuten wandelend of met het ov te bereiken. Ouderen kunnen overwegend binnen 5 minuten bij zorgvoorzieningen komen.

20

Figuur 16: Bereikbaarheid van zorgvoorzieningen voor ouderen (bron: CBS 2021; Zorgkaart 2021; bewerking Antea Group 2021)

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

Bereikbaarheid van scholen Op basis van het integraal huisvestingsplan is voor het basisonderwijs een toekomstplan opgesteld. Onderdeel van het plan is een prognose voor het aantal schoolgaande kinderen per wijk. Naar aanleiding hiervan is er een kaart opgesteld om te kijken wat de bereikbaarheid is van basisscholen ten opzichte van concentraties van kinderen. Deze kaart is weergegeven in figuur 17. •

• •

In aanvulling hierop is gekeken hoe de afstand zich verhoudt tot een middelbare school. Er zijn namelijk geen voortgezet onderwijs scholen gelegen in Hendrik-Ido-Ambacht. Ongeveer vijftien jaar geleden zijn de onderbouw-dependance van het Develsteincollege en de vestigingen van het Walburgcollege (2008) gesloten. Beide scholen hebben zich volledig in Zwijndrecht gevestigd. De analyse omtrent het voortgezet onderwijs is weergegeven in figuur 18.

In de Volgerlanden is een heel duidelijke concentratie van kinderen te zien. Het schoolcluster is voor veel kinderen binnen een afstand van 10 minuten te voet bereikbaar. Aan de randen is de afstand tot de scholen in het cluster echter groter. In de praktijk zal dit niet tot problemen leiden, omdat er meerdere basisscholen direct ten zuiden in Zwijndrecht zijn gelegen. Ook ten noorden in de buurt Oostendam is een concentratie van kinderen te zien. Door de verplaatsing van de Willem de Zwijgerschool is de reisafstand langer geworden. Er zijn geen concentraties van kinderen te vinden in het oosten en westen van HendrikIdo-Ambacht. Dit terwijl er wel meerdere scholen zijn gelegen.

Figuur 17: Bereikbaarheid van basisonderwijs voor kinderen (bron: CBS 2021; DUO 2021; bewerking Antea Group 2021)

Figuur 18: Bereikbaarheid van voortgezet onderwijs voor jongeren (bron: CBS 2021; DUO 2021; bewerking Antea Group 2021)

21

Hendrik-Ido-Ambacht is onderdeel van een groter stedelijk gebied, waardoor voorzieningen met een hoger draagvlak ook goed bereikbaar zijn. Een voorbeeld hiervan is de fietsbereikbaarheid van middelbare-scholen. De meeste leerlingen kunnen binnen 10 minuten fietsen op school zijn. In een bredere context laat dit voorbeeld zien dat ondanks het dorpse karakter van de gemeente, stedelijke voorziening op een steenworp afstand liggen.

1. Inleiding

2. Aanknopingspunten

3. Ruimtelijke economische context

4. Kwantitatieve analyse

5. Gerichte analyse

6. Conclusie

7. Advisering strategische richtingen

8. Visie college

6. Conclusie De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is een groeigemeente en wil ook in de toekomst het maatschappelijke voorzieningenniveau voor jong en oud bereikbaar en op peil houden. Er is daarom een scan gemaakt van het voorzieningenniveau in de gemeente, waarin een doorkijk wordt gegeven naar de toekomstige behoefte. De maatschappelijke voorzieningen zijn in 6 thema’s opgedeeld: zorg, gezondheid, sport, cultuur onderwijs en overige maatschappelijk. Binnen deze thema’s zijn bepaalde voorzieningen uitgewerkt. Op basis van de analyses kan geconcludeerd worden dat het aanbod van maatschappelijke voorzieningen over het algemeen goed op peil is In Hendrik-Ido-Ambacht. Daarnaast is de spreiding van voorzieningen redelijk gelijkmatig over de gemeente verdeeld. Per thema kunnen de volgende conclusies worden getrokken: • Zorg: In de gemeente is er een bovenmatig aantal intramurale voorzieningen voor LVB en GGZ-cliënten. Deze zijn met name geconcentreerd in de wijk De Volgerlanden. Op basis van de regionale transformatieopgave Beschermd Wonen en Opvang is de verwachting dat de komende jaren een deel van de cliënten gaat uitstromen naar Beschermd Thuis. Voor de langdurige zorgvoorzieningen voor senioren zijn een aantal jaren terug nieuwe voorzieningen gerealiseerd om in de bestaand behoefte te voorzien.