Bijlage bij agendapunt 7.2 Kadernota 2024 BW 30 mei

Kadernota 2024

Inhoud 1. Inleiding ........................................................................................................... 3 2. Programma's ...................................................................................................... 4 Programma 1 Sociaal, welzijn en educatie .................................................................. 4 Programma 2 Ruimtelijke ordening, economie en wonen ................................................ 10 Programma 3 Buitenruimte .................................................................................... 13 Programma 4 Veiligheid, Dienstverlening, Bestuur en Middelen ........................................ 17 3. Financiële uitgangspunten en mutaties ..................................................................... 20 4. Intensiveringen en Meerjarig Investerings Programma.................................................... 24 5. Risico’s ........................................................................................................... 24 6. Weerstandsvermogen en reserves ............................................................................ 25 7. Voorstel........................................................................................................... 25 BIJLAGE 1 Reserves en voorzieningen ..........................................................................

26 BIJLAGE 2 Technische/ neutrale wijzigingen ................................................................. 28

30 mei 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

2

Kadernota 2024

1. Inleiding Status en context De voortdurende oorlog in Oekraïne, de hoge inflatiecijfers, het steeds nijpender woningtekort in ons land, de stroom van vluchtelingen naar Europa en Nederland…mondiale en landelijke problemen die ook hun weerslag hebben in onze gemeente. We staan met elkaar voor inhoudelijke vraagstukken over onder andere de vluchtelingenopvang, de hoge kosten voor levensonderhoud en de stijgende bouwkosten en rentelasten. Er breekt voor Hendrik-Ido-Ambacht ook een ander financieel tijdsgewricht aan. Een tijdsgewricht waarin, met de huidige vooruitzichten, financiële stabiliteit niet vanzelfsprekend is. Ons meerjarenperspectief laat een kentering zien. Onze komende begroting kent met de inzichten en informatie van dit moment nog voor alle jaren een positief resultaat. De gevolgen van de meicirculaire zijn echter nog niet verwerkt en mede op basis van die meicirculaire, moeten nog keuzes gemaakt worden in ambities uit het collegewerkprogramma. Het voordelige resultaat kan daarom meerjarig nog veranderen. In juni zullen wij u via een raadsinformatiebrief informeren over de gevolgen van de meicirculaire. Uiteraard zal ons streven altijd zijn om u een sluitende begroting te presenteren. Met het perspectief dat wij nu kennen, betekent dat keuzes maken.

Het komende jaar zullen en moeten wij benutten om te onderzoeken welke scenario’s we zien, welke onzekere factoren daarop van invloed zijn en welke keuzes te maken zijn. Hoewel het perspectief voor nu nog positief is, voelen we een noodzaak en verantwoordelijkheid ons voor te bereiden op andere tijden. Die verkenning starten we dit jaar, in een periode dat we tijd en ruimte hebben voor analyses, voor het doordenken van mogelijke keuzes en voor afstemming met uw raad en andere stakeholders. Zo zorgen we voor goede voorstellen en het goede debat op het moment dat keuzes echt nodig zullen blijken. Collegewerkprogramma Deze Kadernota 2024 vormt niet alleen een regulier P&C-document waarin wij vooruitkijken naar de komende jaren. Het is ook het document waarin we voor het eerst rapporteren over de voortgang van de activiteiten uit het collegewerkprogramma 2022-2026 'Samen voor Ambacht'. In deze Kadernota is daarom per onderdeel van het collegewerkprogramma te lezen wat de stand van zaken is. De ambities uit het programma zijn nog steeds leidend voor de inzet van het college en de ambtelijke organisatie. Echter, als gevolg van de eerdere genoemde macro-economische ontwikkelingen waarbij verandering van de rente ook een rol speelt, moeten wij wel buitengewoon voorzichtig en wellicht terughoudend zijn met nieuwe beleidsvoornemens. Wij zien immers ook een teruglopende reservepositie.

Leeswijzer De Kadernota 2024 is de start van de Planning & Control-cyclus 2024. Deze nota is het kader voor de opstelling van de meerjarenbegroting 2024-2027. De nota begint met een schets van de ontwikkelingen per programma die we in 2023 en 2024 op ons af zien komen. Vervolgens geven we u een beeld van de financiële kaders die we willen hanteren en de actuele, financiële stand van zaken met daarin de mee- en tegenvallers. Dit leidt tot ons financieel perspectief voor deze planperiode.

Hendrik-Ido-Ambacht

3

Kadernota 2024

2. Programma's Programma 1 Sociaal, welzijn en educatie Collegewerkprogramma - Accommodatiebeleid In het coalitieakkoord is, mede naar aanleiding van het rekenkameronderzoek Sportief Hendrik-IdoAmbacht (2021), de ambitie geuit om te komen tot een sportvisie in 2023 en om de nota Accommodatiebeleid op basis van deze sportvisie te actualiseren in 2024. Het accommodatiebeleid geeft inzicht in of we voldoende capaciteit en passende accommodaties hebben of hoe we hieraan gaan komen. We zetten in op het multifunctioneel gebruik van gymzalen en andere sportaccommodaties. Onderdeel van de nota Accommodatiebeleid is het beleids- en beheerplan voor Sportpark Schildman. Dit beleids- en beheerplan wordt in 2023 geactualiseerd. Zodra de nieuwe nota accommodatiebeleid is vastgesteld, wordt ook het beleids- en beheerplan opnieuw herzien. - Cultuureducatie en -participatie Dit jaar zijn we gestart met acties rondom een cultuurakkoord, waarbij een eerste inventarisatie is geweest en de verder te nemen stappen zijn uitgewerkt. We werken aan een participatieplan en een startnotitie. Hiermee gaan we in gesprek met de gemeenteraad, betrokken inwoners en relevante partners, zodat wij vervolgens gezamenlijk tot een cultuurakkoord komen. Gedurende dit proces worden de rollen van Hi5 en het Historisch Genootschap in de totstandkoming en/of de uitvoer van een cultuurakkoord meegenomen.

In 2024 zal het opgestelde cultuurakkoord ten uitvoer worden gebracht. - Dementie In 2023 heeft Sophia Sociaal Team de opdracht gekregen om werkzaamheden van de dementiefunctionaris toe te voegen aan hun werkzaamheden binnen het 0 tot 100 team. Dit is een wijziging op voorgaande jaren waarin de functionaris werkte vanuit de Blije Borgh. Er wordt samenwerking gezocht met Alzheimer Nederland, dementienetwerk Waardenlanden en de Blije Borgh . Dementie en m.n. bewustwording zal ook een onderwerp zijn in de Nota Publieke Gezondheid (2023) en onderdeel zijn van verdere uitwerking van ouderenbeleid in 2024. Met betrekking tot onze deelname aan dementievriendelijke gemeente wordt onderzocht op welke manier wij het bestaande netwerk kunnen uitbreiden. - Eenzaamheid Eenzaamheid is een onderwerp dat steeds meer onze aandacht vraagt. We zien dat eenzaamheid optreedt onder zowel jongeren als ouderen. Het heeft grote invloed op het welzijn en welbevinden van onze inwoners. In diverse landelijke akkoorden als Integraal Zorgakkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), is de aanpak van eenzaamheid een speerpunt. Deze akkoorden hebben tot doel gezondheid te bevorderen en gezondheidsverschillen tegen te gaan. Bij de aanpak van eenzaamheid gaat onze aandacht uit naar het realiseren van ontmoeting voor onze inwoners (o.a.

door huiskamers in de wijk) en eenzaamheid is één van de thema's in de nota Publieke Gezondheid. Ook in 2024 blijven we aandacht geven aan het thema eenzaamheid door het stimuleren van ontmoeting, duurzame contacten en het versterken van sociale netwerken.

Hendrik-Ido-Ambacht

4

Kadernota 2024

- Evenementenbeleid We toetsen nieuwe aanvragen voor evenementen aan onze kadernota Evenementen. Deze geeft voldoende handvatten om met alle aspecten die bij zo'n aanvraag komen kijken rekening te houden. - Gezondheid op scholen De bouw van nieuwe schoolgebouwen die fris, duurzaam en toekomstbestendig zijn en waar kinderen binnen de school en buiten op het schoolplein de ruimte hebben om te bewegen. De nieuwe schoolgebouwen voldoen, volgens afspraak met de schoolbesturen (bouwheer), aan de nieuwe bouwnormen, waarin de BENG-eisen zijn verwerkt (Bijna EnergieNeutrale Gebouwen). De oudere gebouwen passen we, waar mogelijk, hierop aan. Daarnaast vindt een verkenning plaats naar de inzet die nu al wordt gepleegd op gezonde schoolomgevingen door de Ambachtse partners en naar beschikbaar aanbod vanuit bijvoorbeeld de regio om gezonde schoolomgevingen te bevorderen. Daarbij kijken we naar de omgeving (inrichting schoolpleinen en directe omgeving scholen) en naar gedrag (stimuleren bewegen en gezond eten). Deze verkenning dient als onderlegger voor het gesprek met schoolbesturen en andere betrokken maatschappelijke partners over het realiseren van een gezonde schoolomgeving. - Hi5Ambacht In het najaar van 2022 heeft onderzoeksbureau Drijver en Partners in opdracht van de gemeente onderzoek gedaan naar de huidige organisatiestructuur van Hi5Ambacht.

Het adviesrapport, met daarin het advies om Hi5Ambacht te ontwikkelen naar een zelfstandige stichting, is begin 2023 in de raad vastgesteld. De vervolgstap is het implementatietraject tot verzelfstandiging. Dit traject is in 2023 gestart en wordt conform de planning begin 2024 afgerond. Vanaf dat moment is Hi5Ambacht een zelfstandige stichting. Om dit proces in goede banen te (bege)leiden is wederom Drijver en Partners benaderd, in de rol van een kwartiermaker. De raad wordt over de voortgang van dit traject actief geïnformeerd. - Integraal huisvestingsplan scholen (IHP) In het eerste kwartaal van 2023 is begonnen met de sloop/nieuwbouw van de basisscholen Stadhouder Willem III en SOL Admiraal. In april en mei worden de eerste palen van die scholen geslagen. Naar verwachting is de nieuwe Stadhouder Willem III (inclusief peuterspeelzaal) gereed in februari 2024, de nieuwe SOL Admiraal (inclusief ruimten voor kinderopvang) in juni 2024. De voorbereidingen voor de bouw van De Klimboom in De Volgerlanden (deelgebied De Hofjes) zijn in volle gang. In april wordt het ontwerp besproken met Welstand. De planning gaat uit van start bouw in het eerste kwartaal 2024 en oplevering van de school in de zomer van 2025. Ook bij De Klimboom worden ruimten voor kinderopvang gerealiseerd.

De raad zal in 2023 gevraagd worden voor de bouw van De Klimboom een investeringskrediet ter beschikking te stellen. De sloop/nieuwbouw van De Meander heeft vertraging opgelopen. De voorlopige planning gaat nu uit van sloop van de bestaande school medio 2024. Het IHP gaat uit van de bouw van woningen bij de nieuwe scholen. Voor de bouw van woningen bij SOL Admiraal worden in 2023 de (ruimtelijke) mogelijkheden verder verkend en een programma van eisen opgesteld. - Lobby vrijstelling sollicitatieplicht Om overbelasting van alleenstaande ouders met jonge kinderen of mensen die de zorg hebben voor een ernstig zieke partner te voorkomen, willen we stimuleren dat zij vrijgesteld worden van de plicht om te solliciteren. Wij geven steun aan de regionale lobby richting het Rijk (door GRS) waar het gaat om de wetswijziging van de Participatiewet

Hendrik-Ido-Ambacht

5

Kadernota 2024

- Lokale versus regionale zorg Door de dienstverlening van regionale aanbieders naar voren te halen (Jeugdhulp naar Voren) profiteren inwoners van een passend, lokaal aanbod dat sneller beschikbaar is. Dit doen we nu met onder andere Boba, Ouder- en Kindpraktijk Vroeg, praktijkondersteuners huisartsen Jeugd GGZ en GGZ-medewerkers in het jeugdteam. Samen met bekende maatschappelijke lokale partijen, waaronder Hi5Ambacht, het jongerenwerk en straks het SOPHIA Sociaal Team (0-100 team) werken we aan een activiteiten- en groepsaanbod op gemeente- en wijkniveau - Minimabeleid Dit is afgehandeld. Het herijkte minimabeleid is geformuleerd en de verordening is vastgesteld door de Raad in december 2022. - Multifunctionele ontmoetingsplaats Cascade We werken aan plannen voor revitalisering van het cultureel centrum Cascade. Zodat het aantrekkelijk is voor alle inwoners van Ambacht en hen uitnodigt tot ontmoeting, activiteiten en ontspannend verblijf. Samen met Stichting Cascade, de bibliotheek en de gebruikers van het gebouw hebben we het eerder door de raad vastgestelde programma van eisen uitgewerkt in een voorlopig ontwerp. Vervolgens maken we een voorstel voor de raad met een kredietraming om de plannen te kunnen realiseren en een exploitatiebegroting voor het vernieuwde Cascade. De planning is om dit voorstel in de twee helft van 2023 ter besluitvorming aan de raad aan te bieden.

- Participatiewet kaders In 2023 is gestart met de herijking van de Participatiewet. De herijkte kaders van de Participatiewet worden geformuleerd middels een beleidsnotitie. Voor de totstandkoming en de uitvoering werken we nauw samen met de Sociale Dienst Drechtsteden. Het proces vindt plaats in samenwerking met de GR Sociaal en de regionale opgave 'ontwikkeling naar werk'. Het proces loopt gelijktijdig met de landelijke herijking van de 'Participatiewet in balans'. De geplande invoeringsdatum daarvan is 1 juli 2024. Als onderdeel van de Participatiewet gaan vanaf 1 juli 2023 de aangepaste verordening en de nadere regels & beleidsregels voor het Breed Offensief in. Deze aanpassingen zijn gericht op het verbeteren van de positie van mensen met een arbeidsbeperking op de arbeidsmarkt. Omdat we de instrumenten voor mensen met een arbeidsbeperking in de Drechtsteden al breed toepassen, betreft het vooral een technische aangelegenheid die erop gericht is om de Participatiewet vanaf 1 juli 2023 rechtmatig uit te kunnen voeren. - Preventieplan sociaal domein Het Preventieplan 'De Kracht van Ambacht' is een meerjarig programma voor de periode 2020-2024. Bij de acties die gedurende de looptijd worden gerealiseerd, werken we samen met maatschappelijke organisaties. Elk jaar wordt de raad geïnformeerd met een voortgangsverslag.

Na afronding van het Preventieplan eind 2024 wordt een eindevaluatie uitgevoerd inclusief een effectmeting. Op basis daarvan wordt bepaald welke gerealiseerde acties worden voortgezet. - Relatieloket Het is voor kinderen uitermate belangrijk dat zij kunnen opgroeien in een veilige omgeving. Relatieproblemen tussen ouders hebben effect op het welzijn van hun kinderen. Voor ouders kan het moeilijk zijn om hier hulp bij te zoeken. Zij ervaren een drempel of weten eenvoudig niet waar zij terecht kunnen. Om inwoners in dit soort situaties te helpen, hebben wij een informatie-

Hendrik-Ido-Ambacht

6

Kadernota 2024

en adviespunt opgezet. Deze voorziening komt voort uit ons Preventieplan. Via dit loket kunnen inwoners de juiste hulp vinden en de stap maken om hulp te vragen. We maken hierbij de verbinding met het 0-100 team en andere Ambachtse voorzieningen zoals het Parentshouse. Inwoners die daarvoor open staan, kunnen zo worden geholpen hun relatie te versterken en te behouden. - Roken Het beleid rondom roken heeft als speerpunt om te komen tot een rookvrije generatie. Hiervoor zijn reeds een aantal initiatieven uitgevoerd rondom rookvrije schoolpleinen en speelplaatsen en dit beleid zullen wij ook in 2024 voortzetten. Dit doen wij samen met Hi5Ambacht en de GGD, maar ook met onze maatschappelijk partners. Naast de huidige locaties kijken wij ook naar rookvrije omgeving rondom sportlocaties en andere openbare gebouwen en gebieden. - Schuldhulpverlening Dit is afgehandeld. In oktober 2022 is op advies van de Sociale Dienst Drechtsteden een voorstel in de raad geweest om geen herijking door te voeren. De raad heeft hiermee ingestemd. - Sportpark Schildman Het beleids- en beheerplan voor Sportpark Schildman bevindt zich momenteel in de afrondende fase. Dit plan dat loopt tot 2027, is tot stand gekomen in samenwerking met adviesbureau B.A.S., de gemeente en de betrokken verenigingen, waarbij de capaciteitsbehoefte van de verenigingen centraal staat.

Met het plan worden onduidelijkheden over verantwoordelijkheden en taken weggenomen. Het plan omvat investeringen en maatregelen om het sportpark toekomstbestendig te houden en ervoor te zorgen dat iedereen in Hendrik-Ido-Ambacht kan sporten, zoals in de ambitie vanuit het coalitieprogramma is verwoord. Het beleids- en beheerplan is onderdeel van de nota accommodatiebeleid. Zodra de nieuwe nota accommodatiebeleid is vastgesteld, wordt ook het beleids- en beheerplan opnieuw herzien. - Sportvisie Het Rekenkameronderzoek Sportief Hendrik-Ido-Ambacht (2021) laat zien dat er een sportvisie nodig is. In het coalitieakkoord is de ambitie opgenomen om te komen tot een sportvisie, in samenhang met een actualisering van de nota Accommodatiebeleid op het onderdeel sportaccommodaties en een daarop aangepast beleids- en beheerplan voor Sportpark Schildman. Door het opstellen van een sportvisie borgen we de functie van de breedtesport in onze gemeente en stimuleren we inwoners tot meer sportdeelname en beweegactiviteiten wat een gezonde en verantwoorde leefstijl bevordert. Eind 2023/begin 2024 leveren we de sportvisie op.

De sportvisie vormt de basis voor de actualisering van het accommodatiebeleid en de herziening van het beleids- en beheerplan Sportpark Schildman - Visie op het Baxhuis De gemeente gaat met de partijen die bij het Baxhuis betrokken zijn (Ambachtse Muziekschool, Hi5Ambacht en het Jongerenwerk) en de doelgroep (jongeren vanaf 12 jaar) in gesprek over de omvorming van het Baxhuis naar een huiskamer voor de jeugd. Aan de hand van deze gesprekken wordt het visiedocument Baxhuis aangevuld. In 2024 wordt een projectplan opgesteld, met daarin aandacht voor programmering, gebouwtechnische aanpassingen, planning en financiële dekking. De uitvoering van het projectplan start na akkoord van college en raad.

Hendrik-Ido-Ambacht

7

Kadernota 2024

- Vrijwilligersbeleid Het jaar 2023 staat in het teken van het schrijven van een plan van aanpak voor het op te stellen vrijwilligersbeleid. Het plan van aanpak bevat de stappen die we nemen om het vrijwilligersbeleid te formuleren. Daarbij starten we met een verkenning naar de behoeften van vrijwilligers en organisaties en de beleidsaanknopingspunten die deze verkenning biedt. Vanaf 2024 gaan we dit plan van aanpak uitvoeren. - Vroeg erop af aanpak Een vroeg erop af aanpak bij schuldenproblematiek houdt een beleidsaanpak en werkwijze in om outreachend te kunnen werken binnen de wettelijke kaders op het gebied van de privacybescherming. Dit betekent dat we afspraken maken voor het actief benaderen van inwoners met schulden, waaronder het afleggen van een huisbezoek. Bij de totstandkoming ervan betrekken we het 0-100 team, de Sociale Dienst Drechtsteden en de financieel adviseur geldzaken. In aanvulling op de bestaande werkwijze schuldenproblematiek volgt ook een nieuwe nazorgregeling voor de doelgroep die een geslaagde schuldregeling hebben doorlopen. - Wmo-kaders In 2022 is samen met de Sociale Dienst Drechtsteden gestart met het traject Herijking Wmo. In november is hiertoe de startnotitie Herijking Wmo opiniërend besproken met de raadscommissie WOS.

Op basis van deze bespreking en de bespreking met de raden van de andere gemeenten is inmiddels een vervolgnotitie Herijking Wmo en een Integrale conceptverordening Algemene en Maatwerkvoorzieningen Wmo opgesteld. Deze bespreken we naar verwachting in de raadscommissie WOS van juni 2023. Op basis van de uitkomsten hiervan leggen we genoemde documenten voor finale besluitvorming in oktober 2023 voor aan de gemeenteraad. In 2024 zal de implementatie van de uitkomsten van het Herijkingstraject Wmo plaatsvinden en verder gewerkt worden aan de samenwerking tussen Sociale Dienst Drechtsteden en Sociaal Team rondom Wmovraagstukken. - Woonzorgvisie & Beleid rondom ouderen In 2023 wordt gestart met de ontwikkeling van een woonzorgvisie voor de gemeente Hendrik-IdoAmbacht. Deze zal in verschillende fasen worden uitgevoerd (Analyse, visie bepaling en uitvoeringsprogramma). Bij het opstellen van de woonzorgvisie houden we rekening met regionale en landelijke ontwikkelingen rondom trajecten "van opvang naar wonen" en "een thuis voor iedereen" en de wettelijke verplichtingen. De woonzorgvisie wordt ontwikkeld in samenwerking met de partners op gebied van wonen, zorg en welzijn. In 2023 lag de focus op de woningmarktanalyse en het opstellen van de woonzorgvisie, in 2024 ligt de focus op het uitvoeringsprogramma dat hieruit voortvloeit.

- Zwembad In 2023 zijn we samen met Sportfondsen een verkenning gestart naar de mogelijkheden van een zondag-openstelling van het binnenbad. Daarnaast staat 2024 in het teken van het versterken van de samenwerkingsrelatie met Sportfondsen.

Hendrik-Ido-Ambacht

8

Kadernota 2024

Lopende grote beleid trajecten - 0-100 team In 2023 is het SOPHIA Sociaal Team van start gegaan. De belangrijkste doelstelling voor 2024 is het bestendigen van het 0-100 team. De eerste effecten hiervan verwachten we in 2024 te zien. Specifiek zetten we in op het intensiveren van de vroeg erop af aanpak bij schuldenproblematiek en het ontwikkelen en uitvoeren van lokale initiatieven als alternatief voor de Wmomaatwerkvoorzieningen. - Collectie Spoor We bereiden een onderzoek voor naar de herbestemming van de collectie die niet is ondergebracht bij het Historisch Genootschap. - Maatschappelijke begeleiding Statushouders We voeren de nieuwe wet inburgering 2021 uit in (regionale) samenwerking met de Sociale Dienst Drechtsteden, Vluchtelingenwerk Nederland, het SOPHIA Sociaal team (0-100 team). Waar we lokaal kansen zien om taalverwerving en (onbetaald) werk en participatie te bevorderen, zetten we hiervoor (innovatieve) interventies in. Zo zijn we in 2023 gestart met een pilot van sportlessen voor (Islamitische) vrouwen. Dit initiatief is bekostigd door het lokaal sportakkoord en wordt uitgevoerd door Hi5Ambacht. In 2024 evalueren we deze pilot. In het Actieplan Lokale Economie is aandacht voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, waar inburgeraars onderdeel van uitmaken en zorgen voor het grootste percentage instroom in de participatiewet .

We hebben bij de uitvoer van de acties aandacht voor deze specifieke groep en mogelijkheden om arbeidspotentieel te benutten. Daarnaast zijn we in 2024 bezig met de uitvoering van de doorontwikkeling van de lokale participatieplekken. Gedacht wordt aan een scenario, waarbij we naast 'groeps-'plekken, ook individuele participatieplekken realiseren. Die plekken kunnen voor specifiek statushouders voldoen aan een toekomstgerichte plek, waar arbeidsmarktoriëntatie, taalverwerving, de ontwikkeling van werknemersvaardigheden centraal staan. Maar waar ook aandacht is voor het kunnen 'landen' in Hendrik-Ido-Ambacht en inburgeringsverplichtingen. Ten slotte is in 2024 de onderwijsroute beschikbaar voor statushouders die daarvoor in aanmerking komen. De uitvoering van de onderwijsroute hebben we binnen de Drechtsteden aanbesteed bij het Da Vinci college (voor mbo) en als 'meelift gemeente' met Rotterdam, bij de Erasmus Universiteit (voor hbo). In het eerste kwartaal van 2024 start de nieuwe aanbestedingsprocedure voor de onderwijsroute mbo. - Nota Mantelzorgbeleid De huidige Nota Mantelzorg is in 2023 herzien en door de gemeenteraad vastgesteld op basis van een evaluatie. Betrokkenen zijn tevreden over het bestaande beleid en de getroffen voorzieningen. De aansluiting met de actuele ontwikkelingen rond mantelzorg en en de behoeften van de mantelzorgers blijven wij volgen.

We werken samen met diverse maatschappelijke partners voor de uitvoering van dit beleid. - Overdracht participatieplekken Een lokale visie op de mogelijkheden voor de doorontwikkeling van de participatieplekken, opgesteld in afstemming met lokale werkbedrijven. Deze visie en het plan van aanpak stellen we

Hendrik-Ido-Ambacht

9

Kadernota 2024

vast in 2023 en voeren we uit in 2024. Dit doen we met lokale werkbedrijven en in samenhang met het Actieplan lokale economie. - Verordening Leerlingenvervoer Stroomlijn verzorgt voor onze gemeente de werkzaamheden voor het leerlingenvervoer. Voor een deel van de percelen wordt een nieuwe aanbesteding gestart waarvan het contract per 1 augustus 2024 ingaat. Vanaf 2022 is er een toename van leerlingen op het speciaal basisonderwijs waardoor het gevolg is dat er een toename in het leerlingenvervoer kan zijn en de kosten voor het vervoer hoger uitvallen.

Programma 2 Ruimtelijke ordening, economie en wonen Collegewerkprogramma - Actieplan lokale economie Het Actieplan Lokale Economie 2023-2026 vormt de komende vier jaar de basis voor de samenwerking tussen ondernemers en gemeente. Samen dragen we bij aan een sterke lokale economie die werkgelegenheid oplevert voor onze inwoners en die van belang is voor onze brede welvaart. Het plan bevat 43 actiepunten, verdeeld over vier thema's. 1. Lokaal ondernemen gaat in op de kracht van samenwerken binnen onze lokale gemeenschap. 2. Innovatief ondernemen bevat acties die bijdragen aan de toekomstbestendigheid van de bedrijven. 3. Met duurzaam ondernemen dragen we zorg voor onze omgeving zodat deze ook in de toekomst aantrekkelijk blijft om te ondernemen. 4. En met sociaal ondernemen leveren een positieve bijdrage aan maatschappelijke uitdagingen waarbij we zorgen dat iedereen kan meedoen. - Bedrijventerreinen Op De Sandeling is op dit moment het meeste verbetering mogelijk rondom parkeren, groen en optimalisatie van ruimtegebruik. Ook zijn er kansen voor het verduurzamen van het terrein en het verkennen van duurzame mobiliteit. Met o.a. ondernemers van De Sandeling, de omgevingsdienst en met experts op het gebied van verkeer, duurzaamheid en groen gaan we uitvoerig kijken welke actiepunten, kansen en ontwikkelingen uit het gebiedspaspoort kunnen worden opgepakt.

We kijken daarbij goed waar we invloed op hebben en waar niet. - Bouwen We blijven ons inzetten en onze verantwoordelijkheid nemen in de woningbouw. Dat doen we met de laatste fase van de wijk De Volgerlanden, De Noordoevers, het centrum en op een aantal (voormalige) schoollocaties. Eventuele hoogbouw moet passend zijn bij de omgeving en is maximaal zes lagen hoog. De ontwikkeling van woningen doen we in samenwerking met marktpartijen. - Corporatiewoningen We voeren een aantal keer per jaar gesprekken met corporaties. Eén van de onderwerpen is de woningvoorraad van de corporaties en de voorraadontwikkeling. Waar we samen met de

Hendrik-Ido-Ambacht

10

Kadernota 2024

corporaties mogelijkheden zien zullen we een project starten. Dit doen we altijd samen met de corporaties. De raad wordt betrokken voordat besluitvorming plaatsvindt. - Detailhandelsvisie We zetten ook in 2023 verder in op de aanbevelingen uit de Detailhandelsvisie en gaan hier na 2023 mee door. We houden onze winkelcentra aantrekkelijk, in de brede zin van het woord, onder andere door het Actieplan Lokale Economie uit te voeren. - Doelgroepen woningbouw Bij de start van woningbouwprojecten is er speciale aandacht voor jongeren en senioren, waar mogelijk proberen we voor doorstroming te zorgen door afspraken te maken met ontwikkelaars over de toewijzing van woningen aan inwoners uit de gemeente. Daarnaast spreken we met woningbouwcorporaties af om elkaar op de hoogte te houden van nieuwbouwprojecten, zodat de corporaties extra aandacht kunnen geven aan haar huurders over deze projecten. - Groen De gemeente heeft zich aangesloten bij een pilotproject van de provincie voor het planten van de 500 extra bomen. Dit project wordt gefinancierd door de provincie en een ontwikkelaar. Met behulp van verschillende kaartlagen worden kansrijke locaties voor de 500 bomen bepaald, rekening houdend met factoren zoals hitte, wateroverlast en biodiversiteit.

Het rapport van de provincie dat gemaakt wordt in samenwerking met de ontwikkelaar van het programma Digital Twin zal de gemeente in staat stellen om de 500 extra bomen op de meest impactvolle locaties te planten. Het groenbeheerplan+, met daarin de vastgestelde uitgangspunten en ambities, wordt hierbij als leidraad gebruikt. Het rapport moet de komende maanden worden opgeleverd, zodat de aanplant kan starten tijdens het volgende plantseizoen. Het afgelopen plantseizoen zijn achterstanden in het groenbeheer verder weggewerkt, het volgende plantseizoen wordt dit weer verder opgepakt. De nadruk bij het wegwerken van de achterstanden ligt op het stimuleren van de biodiversiteit en de aanpak van klimaatadaptatie. Afspraken met ontwikkelaars over groene compensatie moeten nog worden opgepakt, maar hier wordt samen met collega's aan gewerkt, zodat de waarde van het groen kan worden gecompenseerd in de omgeving of op een andere locatie in de gemeente. - Omgevingsplan We stellen een 14-tal deelomgevingsplannen op die tesamen ons gemeentebrede omgevingsplan vormen. In 2024 brengen we de eerste deelomgevingsplannen naar de raad voor besluitvorming. Deze taak is primair belegd bij team Ruimtelijke Ordening, maar wordt gedaan in samenwerking met alle in- en externe collega's betrokken bij beleid en uitvoering.

- Opgave Duurzaamheid Duurzaamheid wordt als een integraal programma/opgave aangepakt en hierin wordt de organisatie breed in meegenomen. We stellen een organisatiebreed duurzaamheidsprogramma op met lange- en korte-termijndoelen op de zes genoemde pijlers. Dit programma is inclusief uit te voeren acties en projecten met bijbehorende middelen en capaciteit. Waar mogelijk werken we met duidelijke doelen en meetbare indicatoren, zodat we kunnen monitoren en bijsturen. In 2023 zijn we verder gegaan met de acties uit het Actieplan Duurzaamheid 2019-2022. De Gemeentelijke Investeringslening Duurzaamheid is vastgesteld door de raad. We zijn nauw betrokken bij de ontwikkelingen rond de warmtetransitie. Samen met de regio wordt geïnventariseerd hoe inwoners het best ondersteund kunnen worden bij het optimaliseren van hun

Hendrik-Ido-Ambacht

11

Kadernota 2024

woningisolatie door middel van de Lokale Isolatieaanpak Drechtsteden. Daarnaast zijn wij bezig met het continueren van successen vanuit het actieplan Duurzaamheid 2019-2022 en focussen we ons op: - het opstellen van het Programma Duurzaamheid 2024-2030; - het inrichten en in bedrijf stellen van kernteam duurzaamheid; - de uitvoering van de Gemeentelijke Investeringslening Duurzaamheid - de uitvoering van de GroeiAgenda. Op 16 januari 2023 is bij de begroting vastgesteld om een kernteam duurzaamheid in te richten en deze kosten te dekken uit de nog te ontvangen Rijksmiddelen. Deze middelen zouden bij de algemene uitkering worden uitgekeerd. Echter is dit nadien aangepast door het Rijk. Het Rijk heeft hiervoor de tijdelijke regeling Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE) ingesteld en opengesteld. Deze regeling is aangevraagd en reeds toegekend. Voor de komende 3 jaar ontvangen we € 1.547.547,-. De uitkering moet minimaal voor 90% gebruikt worden aan apparaatskosten en maximaal 10% van de uitkering voor overige kosten die te maken hebben met de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid. Deze middelen zetten we in voor het inrichten van het kernteam en aanvullende tijdelijke capaciteit. Deze middelen worden verder verwerkt in het op te stellen programma duurzaamheid.

- Parkeren winkelcentra In onze parkeerverordening borgen we dat parkeren bij winkelcentra op openbaar terrein kosteloos blijft voor de gebruiker. - Terrassen We onderzoeken hoe we het aanvragen van een terrasvergunning makkelijker kunnen maken en implementeren dat. - Werken en economie Drechtsteden Wij staan voor een stevige regionale economische samenwerking ter versterking van regionaal economisch systeem. Dit doen we door blijvend in te zetten op regionale instrumenten als de Economic Board, DEAL Drechtsteden en de ROM-D. - Winkeltijdenverordening We continueren het bestaande beleid - Wonen in de regio De bijdrage van HIA blijft wat betreft de samenwerking in de regio onverminderd. We participeren in het kernteam bouwen & wonen en ambtelijke overleggen. Dit heeft als doel om bij te dragen aan de ambities uit de groeiagenda vanuit Ambacht. Dit leidt tot afstemming voor de woningbouwplannen en afstemming met de provincie zodat ruimtelijke ontwikkelingen (versneld) door kunnen gaan. Daarnaast organiseren met de raad brede sessies over het thema wonen. We gaan in gesprek over randvoorwaarden en het eventueel inzetten van instrumenten op de woningmarkt. Als er besluiten genomen worden zal de raad betrokken worden.

- Woningen algemeen

Hendrik-Ido-Ambacht

12

Kadernota 2024

Door middel van een onderzoek bekijken we de mogelijkheden op het gebied van flexwonen en voor welke doelgroepen we dit beschikbaar willen stellen. Dit onderzoeken doen we samen met de corporaties. Lopende grote beleid trajecten - Landschapstafel IJsselmonde / Natuur- en Recreatieschap IJsselmonde Landschapstafel IJsselmonde: De Landschapstafel is een bestuurlijk overleg tussen de gemeenten op het Eiland van IJsselmonde: Zwijndrecht, Ridderkerk, Albrandswaard, Barendrecht, Rotterdam en Hendrik-Ido-Ambacht evenals Staatbosbeheer, Waterschap Hollandse Delta, Zuidhollandslandschap en Buitenland van Rhoon. Het doel van de landschapstafel is om een stimulans te geven aan het verhogen van de biodiversiteit en het recreatief aantrekkelijker, toegankelijker en bruikbaarder maken van het groene landschap. Hiervoor stemmen de deelnemers onderling af en wisselen informatie uit over hun activiteiten op het gebied van natuur en recreatie. NRIJ: Rotterdam en de Provincie zijn enkele jaren geleden uit het schap getreden. Met hen is er nu een langjarige subsidieregeling tot 2025. Hun bijdrage hierna is onzeker. De Provincie heeft in 2022 een nieuwe beheersubsidie vastgesteld voor natuur- en recreatiegebieden, waarop NRIJ na 2025 een beroep kan doen.

De voorwaarden hierin zijn echter minder gunstig, waardoor er onvoldoende financiële middelen zullen zijn om de begroting volgens de huidige financiële methodiek sluitend te krijgen. Ook vervalt per 2025 de bijdrage van de gemeente Rotterdam. Er zijn met beide partijen gesprekken gaande over de voortzetting van hun bijdragen. Daarnaast worden sinds 2021 eerste verkenningen uitgevoerd naar optimalisatierichtingen die kunnen bijdragen aan het opvangen van een daling van de subsidiebijdragen.

- Omgevingsvisie Een omgevingsvisie waarin al het beleid van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht op het gebied van de fysieke leefomgeving samenkomt. De leefomgeving komt centraal te staan en de visie wordt op integrale en uitnodigende wijze vormgegeven, in samenhang met onder andere het culturele en sociale domein. Medio 2023 wordt de omgevingsvisie ter besluitvorming aangeboden aan de raad.

Programma 3 Buitenruimte Collegewerkprogramma - Ambachts karakter Daar waar mogelijk kijken we of we bij geplande herinrichtingsprojecten inrichtingselementen (straatverlichting, bestrating) kunnen gebruiken die de sfeer van het Ambachtse karakter benaderen cq. versterken. - Beheerplannen Bij vaststelling/actualisatie van de beheerplannen wordt een dekkingsvoorstel opgenomen.

Hendrik-Ido-Ambacht

13

Kadernota 2024

- Biodiversiteit openbare ruimte We gaan een nieuw beleidsplan opstellen daarin opgenomen de ambities voor biodiversiteit. Groen in de openbare ruimte en biodiversiteit zijn daarbij aan elkaar verbonden door het bieden van leefruimte voor verschillende planten en dieren. Dit zorgt voor een gezonde en gevarieerde leefomgeving en draagt bij aan het behoud van de natuur. De afname van biodiversiteit is een zorgwekkende ontwikkeling die gevolgen heeft voor het functioneren van ecosystemen en de diensten die zij leveren. Biodiversiteit is belangrijk omdat het de variatie van levensvormen op aarde omvat, waaronder planten, dieren, schimmels en micro-organismen, en de interacties tussen deze soorten. Daarom is het belangrijk om biodiversiteit te behouden en te beschermen voor nu en toekomstige generaties. - Brug over de Noord In 2022 is hierover contact geweest met Rijkswaterstaat. Helaas hebben zij besloten de openingstijden te handhaven. We gaan via de regio er nogmaals op aandringen om het belang van het wegverkeer te laten prevaleren en Rijkswaterstaat erop wijzen dat ook zij de Brug over de Noord als een object met 'droge' prioriteit hebben gedefinieerd. In 2024 en 2025 wordt de brug over De Noord gerenoveerd. Met RWS zijn afspraken gemaakt over de bereikbaarheid in deze periode.

- Geluidsoverlast A16 Opstellen van een onderzoeksrapport over de mogelijke maatregelen om de geluidsoverlast van de A16 te beperken. - Groene structuur Een groenstructuur is belangrijk omdat het verschillende voordelen biedt, zowel op het gebied van milieu als op het gebied van welzijn. Groen draagt bij aan het verminderen van hitte-eilanden en wateroverlast, het verbeteren van de luchtkwaliteit en het verminderen van geluidsoverlast. Een goed ontwikkelde groenstructuur kan dus bijdragen aan een gezonde en aangename leefomgeving. Voor het opstellen van het groenbeleidsplan wordt de huidige groenstructuur beoordeeld en meegenomen. Zoals eerder In het college werkprogramma stond beschreven wordt dit ook geborgd in het omgevingsplan. - Grondstoffen en afval Vanaf 1 januari 2024 wordt het recycletarief ingevoerd. In de eerste helft van 2023 hebben we alle maatregelen genomen en alle voorzieningen aangepast om invoering van het recycletarief mogelijk te maken. Vanaf medio 2023 komt de HVC app beschikbaar zodat onze inwoners inzicht krijgen in de hoeveelheid restafval die ze aanbieden. In 2025 eindigt de huidige dienstverleningsovereenkomst voor de inzameling van het huishoudelijk afval. We hebben in 2023 een brede verkenning uitgevoerd naar mogelijke alternatieven die we hebben om de afvalinzameling na het aflopen van de huidige DVO uit te laten voeren.

Vervolgens stellen we de kaders op voor de nieuwe dienstverlenings-overeenkomst (DVO) met de afvalinzamelaar die na 2025 de afvalinzameling in onze gemeente gaat uitvoeren. In 2023 vervangen we op 23 locaties de bovengrondse containers voor inzameling van oud papier en karton (OPK) door ondergrondse afvalcontainers. Vervolgens gaan we in 2024 plannen en voorstellen maken om de nog resterende bovengronds afvalvoorzieningen voor de inzameling van OPK en Glas te vervangen door ondergrondse afvalcontainers. Hiermee zorgen we dat de beeldkwaliteit van de buitenruimte verbeterd wordt.

Hendrik-Ido-Ambacht

14

Kadernota 2024

- Hondenpoepoverlast We stellen nieuw Hondenbeleid op waarin de focus ligt op goede voorzieningen voor honden, duidelijke regels en goede informatievoorziening voor alle inwoners. In 2024 starten we met de uitvoer van het nieuwe beleid. - Laadinfrastructuur Binnen de regio is er een participatietraject opgestart om de locaties waar toekomstige vraag naar capaciteit voor het opladen van elektrische motorvoertuigen wordt verwacht, op een acceptabele manier in te passen in de openbare ruimte. Deze locaties zijn bekend door regionale onderzoeken uit de laatste jaren. De voorstellen dienen ook ingepast te worden in de aanpak van de parkeerdruk. Daarom wordt dit in deze periode gecombineerd met het onderzoek naar de parkeerdruk, en wordt gekeken naar deelmobiliteit. Deze drie onderwerpen kunnen niet los van elkaar worden gezien en onze visie hierop wordt dan ook tezamen opgepakt. - Onderhoudsniveau buitenruimte Een door de raad vastgesteld beleidskader waarin de ambitie is vastgesteld en de benodigde financiële middelen beschikbaar zijn gesteld. We doen dit samen met de raad. We planten 500 bomen. - Openbaar vervoer Vanuit de provincie is de eis dat er geen wijzigingen in financiële zin kunnen worden gemaakt. Binnen de bestaande concessie streeft Hendrik-Ido-Ambacht naar een efficiënt netwerk.

Daarom is in maart 2023 voorgesteld aan de provincie om één van de bestaande buslijnen over de Veersedijk te laten lopen. Daardoor wordt de bereikbaarheid voor veel inwoners beter. Hendrik-Ido-Ambacht blijft dit onder de aandacht brengen binnen de regio. - Parkeerdruk bedrijfsbussen In 2023 vindt een parkeerdrukonderzoek plaats in opvolging van het Mobiliteitsplan. Daarmee wordt in kaart gebracht waar er welke knelpunten zitten. In het verlengde hiervan volgt een voorstel om de parkeerdruk aan te pakken in relatie tot bedrijfsbussen, elektrisch opladen en deelmobiliteit. - Speelruimteplan We inventariseren welke speelplekken we moeten renoveren, waar we waar mogelijk extra speelvoorzieningen kunnen realiseren en voeren dit uit binnen de kaders van het speelruimteplan en beschikbare budgetten. We zetten extra communicatiemomenten in om aandacht te geven aan buiten spelen en onze speelvoorzieningen. - Toegankelijkheid In het beheerplan Wegen is opgenomen dat wij €20.000,- jaarlijks besteden om de buitenruimte toegankelijk te maken. Elk jaar kijken wij met de werkgroep toegankelijkheid wat niet toegankelijk is of niet voldoet aan de in 2023 vastgestelde beleidsregels toegankelijkheid en dat passen wij aan.

Hendrik-Ido-Ambacht

15

Kadernota 2024

- Verkeersveiligheid Bij groot onderhoud van wegen en straten worden deze ingericht conform de nieuwste regels en richtlijnen, waarbij bewoners hun ideeën kunnen inbrengen. Bij ernstige verstoringen voor de verkeersveiligheid worden er tussentijds plaatselijke oplossingen aangebracht. In 2023 en 2024 continueren wij de inzet op scholen door het programma School op SEEF. Daardoor zijn kinderen op jonge leeftijd zich al bewust van deelname aan het verkeer. Hieruit volgen vaak ook verbeteringen voor de schoolomgevingen. Naast de jonge inwoners, zetten we ons ook in voor een veilige verkeersdeelname van de zich jong voelende inwoners. Voor 55+'ers continueren we namelijk het programma Doortrappen, waar het accent volledig ligt op een veilige deelname per (elektrisch ondersteunde) fiets tot op steeds respectabeler leeftijd. - Vervoer over water Samen met de Drechtsteden ontwikkelen we een visie op de toekomst van het openbaar vervoer over water. We leveren onze (financiële) bijdrage aan de regionale ontwikkeling van het IPOW (Innovatief Personenvervoer over water). Daarnaast zetten we ons in regionaal verband sterk in op IPOW tijdens de werkzaamheden van Rijkswaterstaat aan bruggen en tunnels. - Viaduct A16 We voeren in de 2e helft 2024 een onderzoek uit naar de doorstroming waarvan we de uitkomsten kunnen gebruiken als onderbouwing in onze lobby richting Rijkswaterstaat.

- Wandel- en looproutes In vervolg op het Mobiliteitsplan vindt er onderzoek plaats naar de wandel- en looproutes in Ambacht. Hierop volgt een voorstel om de voetgangersroutes te verankeren in het beheer en onderhoud, dan wel te verbeteren. Lopende grote beleid trajecten - Beleidsplan begraafplaatsen We hebben in 2020 het begraafplaatsenbeleid geactualiseerd en vastgesteld. Op basis van dit beleidsplan zullen we de begraafplaatsen en het uitvaartcentrum de komende jaren exploiteren. Specifieke aandacht gaat hierbij naar het in stand houden van het dienstverleningsniveau en het toewerken naar een toekomstbestendige begraafplaats en uitvaartcentrum. - Beleidsplan Openbare Verlichting De hoge energieprijzen en de ontwikkelingen in de techniek hebben ons beleidsplan ingehaald. In 2023 en 2024 kijken we hoe we onze openbare verlichting slim verder kunnen verduurzamen om zo het energieverbruik te kunnen verlagen. Indien nodig herijken we het beleidsplan Openbare Verlichting. - Gemeentelijk rioleringsplan Ons Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) loopt in 2024 af. Door de Omgevingswet gaan wij als vervanging daarvan een Water- en rioleringsprogramma (WRP) 2024-2028 opstellen. Dit om gehoor te geven aan onze ambitie om onze gemeente klimaatadaptief te hebben ingericht in 2050. In het WRP zullen wij een voorstel hiervoor doen, met daaraan gekoppelde middelen.

Hendrik-Ido-Ambacht

16

Kadernota 2024

Programma 4 Veiligheid, Dienstverlening, Bestuur en Middelen Collegewerkprogramma - Bestuursstijl We zijn inmiddels gestart met het werken met startnotities. Op een aantal thema's/beleidsvelden (Wonen, Duurzaamheid, WMO, Hondenbeleid) hebben we met de raad aan de voorkant gesproken. Het uiteindelijke doel van deze sessies is om richtinggevende kaders mee te krijgen vanuit de raad om verdere besluitvorming door de raad goed voor te kunnen bereiden. - CAI-gelden Er is tweejaarlijks overleg met het bestuur van de CAI over de besteding van de resterende CAIgelden. Tijdens deze gesprekken worden vanuit de zijde van de gemeente projecten en opgaven aangedragen die in aanmerking kunnen komen voor een bijdrage vanuit de CAI. Deze projecten passen bij de ambities uit het coalitieprogramma. - Dienstverlening/Herinrichting Gemeentehuis De kwaliteit van de dienstverlening aan onze inwoners en partners staat voorop. Om die kwaliteit op een hoog niveau te houden verkennen we de toekomstbestendigheid van ons gemeentehuis en de mate waarin we in dit gebouw onze diensten nu en in de toekomst kunnen blijven verlenen. Bij die verkenning hebben we ook aandacht voor de relatie met onze buur Cascade en de huisvesting van het '0-100 Team en het consultatiebureau.

Uiteraard ook betrekken we ook duurzaamheidsaspecten van het gebouw én bekijken we welk werkplekconcept nu en straks het beste past bij de ambtelijke organisatie en het gebouw. - Financiële strategie Onze komende begroting kent met de inzichten en informatie van dit moment nog een positief resultaat, waarin de laatste jaren een klein positief resultaat. De gevolgen van de meicirculaire zijn nog niet verwerkt en mede op basis van die meicirculaire, moeten nog keuzes gemaakt worden in ambities uit het collegewerkprogramma. Het voordelige resultaat kan daarom nog veranderen. Ons college zal altijd streven naar een sluitende begroting, maar dat zal betekenen dat er keuzes moeten worden gemaakt. De nieuwe financiële ontwikkelingen vragen een bewust en enigszins terughoudend ambitieniveau. Daarom zal ons college de komende tijd een aantal scenario's verkennen waarmee we tijdig kunnen anticiperen op financiële krapte. Vanuit deze verkenning kunnen we onze financiële strategie in samenspraak met de raad herijken als dat nodig blijkt. - Lokale belastingen en heffingen Onze heffingen zijn hoogstens kostendekkend. Op onze lokale belastingen passen we alleen de inflatiecorrectie toe. Alleen wanneer de belangrijkste voorzieningen onder druk komen te staan, voeren we een extra verhoging van de lokale belastingen door. Los daarvan loopt er tot en met 2024 een pilot voor het ondernemersfonds.

Hiervoor worden de OZB tarieven voor niet-woningen verhoogd voor de gebruikers en eigenaren en de extra inkomsten hierdoor worden uitgekeerd aan de stichting Ondernemersfonds. - Nota verbonden partijen De Nota Verbonden Partijen (NVP) moet met name worden geactualiseerd op de nieuwe bestuurlijke samenwerking in de Drechtsteden, risicoprofielen van de verbonden partijen en de inhoud van de sturingsarrangementen. De nieuwe NVP biedt een transparant kader voor onze

Hendrik-Ido-Ambacht

17

Kadernota 2024

deelname aan en onze sturing op verbonden partijen. Dit wordt gelijktijdig opgepakt met de actualisatie van de Visie op Regionale Samenwerking. In de nieuwe nota worden tevens (de gevolgen van) de wijzigingen van de nieuwe Wet Gemeenschappelijke Regelingen meegenomen. In het najaar willen wij hierover met u in gesprek op basis van concept-stukken. - Openbare Orde en Veiligheid We hebben dit gerealiseerd door de BOA-capaciteit per 1 januari 2023 voor de komende 3 jaar beperkt uit te breiden. We kiezen daarbij voor het scenario "minimaal" uit het rapport van het adviesbureau Veiligheid & Handhaving. Daarbij zal er 6 dagen per week (maandag tot en met zaterdag) een dienst gedraaid worden in een wisselend rooster. Samen met verschillende partners blijven we het veiligheidsdomein integraal benaderen. - Participatie In januari 2023 heeft uw raad capaciteit beschikbaar gesteld voor 3 jaar om de rol van participatiecoach in te vullen. We hebben deze rol belegd in ons team Communicatie. Deze zal adviserend en ondersteunend zijn bij participatietrajecten die we als gemeente zelf opstarten. - Visie op regionale samenwerking De visie op regionale samenwerking zal in de 2e helft van 2023 aan uw raad worden aangeboden. - Zelfstandigheid Om een zelfstandige gemeente te kunnen blijven invesetren we continu in de ontwikkeling van onze organisatie. Zowel in kwantitatieve als kwalitatieve zin.

We hebben sinds het opstellen van het collegewerkprogramma geen bevoegdheden meer overgedragen. Lopende grote beleid trajecten - Ondermijning De aanpak van ondermijning kenmerkt zich in twee manieren. Aan de voorkant is het belangrijk om preventief aandacht te besteden aan ondermijning door de bewustwording te vergroten bij zowel de interne organisatie als externe partijen zoals ondernemers en inwoners. Een organisatie die zich bewust is van en bekend is met signalen van ondermijning is beter in staat om eventuele signalen te herkennen, op te pakken en waar mogelijk te voorkomen. De repressieve aanpak is van belang om vervolg te geven aan de signalen van ondermijning, dit kan door middel van integrale bedrijfscontroles waarbij eventuele misstanden gelijk beëindigd worden. In de aanpak van ondermijning wordt actief samengewerkt met alle relevante interne en externe partners. Wij zoeken actief de samenwerking met de gemeenten van Drechtsteden buiten om de krachten te bundelen en tot een gezamenlijke aanpak te komen die niet stopt bij de gemeentegrenzen. - Smart Delta Drechtsteden - groeiagenda In de afgelopen periode is gewerkt aan de actualisatie van de Regionale Groeiagenda 2030. Zowel ambtelijk als bestuurlijk is input opgehaald over de accentverschuivingen die we zien in de Groeiagenda.

Op 31 januari was er een bijeenkomst voor raadsleden waarbij zij hierop konden reageren en reflecteren. Ook zijn er gesprekken gevoerd met de triple helix partners. Dit heeft geresulteerd in een contourennota met accentverschuivingen. Deze contourennota wordt de komende periode verder uitgewerkt in een geactualiseerde Groeiagenda. Vanuit de contourennota en de benoemde accentverschuivingen, liggen structurele intensiveringen voor de hand. De komende periode wordt gebruikt om deze intensiveringen nader te duiden in

Hendrik-Ido-Ambacht

18

Kadernota 2024

aard en omvang. Deze worden naast de huidige regionale budgetten gelegd, zodat keuzen hierover in een bestuurlijk regionaal proces afgewogen kunnen worden. De financiële uitwerking volgt in de begroting Groeiagenda 2024 en in het Uitvoeringsprogramma 2024. Het Uitvoeringsprogramma 2024 zal gebaseerd zijn op de geactualiseerde Groeiagenda. In het Uitvoeringsprogramma zijn de ambities geconcretiseerd en financieel vertaald. In dat document wordt duidelijk of en voor welk bedrag geïntensiveerd wordt. Het Uitvoeringsprogramma wordt voor het zomerreces aangeboden aan uw raad, zodat de intensiveringen kunnen worden opgenomen in de begroting. Parallel wordt gewerkt aan een hernieuwd meer flexibel financieringsmodel, uitgaande van een basisfinanciering met aanvullende programmafinanciering op de thema's. Dit is naar verwachting eind 2023 gereed, zodat hier in de Kadernota 2025 op ingespeeld kan worden.

Hendrik-Ido-Ambacht

19

Kadernota 2024

3. Financiële uitgangspunten en mutaties Woningen/inwoners per 1 jan.

2023

2024

2025

2026

2027

inwoners

32.181

32.307

32.476

33.325

33.847

woonruimten

12.768

12.818

12.885

13.222

13.429

2024

2024

2026

2027

Parameters

2023

lonen en sociale lasten

3,0%

4,2%

overige kosten (prijs)

3,0%

2,4%

subsidies

3,0%

O.Z.B.

6,2%

8,0%

0,5%

1,5%

Afvalstoffenheffing Rioolheffing huren en leges Omslagrente kapitaallasten constante prijzen

algemene uitkering

Uitgangspunten en Basis Als basis is de primitieve begroting 2023 gebruikt, zoals die in november 2022 is vastgesteld. In de parameters wordt voor de (interne) lonen en prijzen uitgegaan van de prognoses uit de (nog te ontvangen) meicirculaire 2023 (in de tabel hierboven staat nog de cijfers uit de septembercirculaire 2022 jaarschijf 2024) van de algemene uitkering. Voor de indexatie van de subsidies en lokale heffingen wordt (voortaan) uitgegaan van de CPI van februari jaar T-1. Omdat de omslagrente tegenwoordig volgens de BBV niet meer mag afwijken dan 0,5% van de werkelijk berekende rente, wordt de omslagrente verhoogd (ook voor 2023) vanwege de flink stijgende marktrente. Bij het opstellen van de nieuwe begroting 2024 zal het definitieve percentage worden bepaald. Overigens schrijft onze gemeente alle activa annuïtair af. Bij een aanpassing van de renteomslag wordt wel de rente, maar niet de afschrijving van de bestaande activa aangepast, zodat dit als gevolg heeft dat we voor bestaande activa met een licht progressieve afschrijving te maken krijgen. Eenmalige bijdrage We stellen voor ook in 2024 een éénmalige bijdrage te verstrekken in de woonlasten van ieder huishouden van €76. N.B. Dit is nog niet in de hierna volgende tabel verwerkt.

Hendrik-Ido-Ambacht

20

Kadernota 2024

2023

2024

2025

2026

2027

-363 -154 -848 -1.729

8 -221 -1.920 -3.947

23 -83 -1.935 -4.398

-286 780 419 -810

-671

Besluit al eerder genomen in raad

686

416

416

291

41

Totaal algemene uitkering

-225

334

755

146

85

Indexering

-218

-218

-218

-218

-218

Diversen

227

163

155

100

45

hogere rente/ meer investeren scholen

300

300

300

300

300

reserve begraafplaatsen

108

44

Voorjaarsnota

31

3

3

3

3

actualisatie areaal

-7

-9

-17

-70

-11

Totaal actualisaties

441

283

223

115

119

Let op: - = voordeel (duizendtallen) saldo Begroting 2021 saldo Begroting 2022 saldo kadernota 2023 Resultaat begroting 2023

Actualisaties

Verbonden partijen/ regio

indexatie 2023 indexatie 2024 (nog te ontvangen)

-860

DG&J 1e burap 2023+ BG2024

141

SOJ 1e burap 2023

411

GRS 1e burap 2023

622

GRS versnelde ingroei verdeelsleutel

-406

-860

-860

-860

-860

-1.281

-1.281

-1.281

-1.281

216

216

216

216

875

875

875

875

SOJ Begroting 2024 Besparingen Jeugd

-200

-400

-400

-400

GRS Begroting 2024 + Drechtwerk

1.237

1.238

1.108

926

42 50

23 50

23 50

50

12

12

12

12

OZHZ bodemtaken & toez.label c kantoren OZHZ voorjaarsbrief

24

OZHZ inwonersbijdrage NRIJ VRZHZ

14

Dienstverlening Drechtsteden Service organisatie Dordrecht

26

26

26

26

137

137

137

137

54

54

54

54

378

378

378

378

Totaal verbonden partijen/ regio

-54

686

468

338

133

SUBTOTAAL

-881

-2.228

-2.536

80

-293

18

18

18

18

Afwegen OZHZ integrale adv. Klimaatadaptatie Totaal afwegen

-

18

18

18

18

Saldo generaal totaal

-881

-2.210

-2.518

98

-275

incidenteel

286

100

-73

-175

-62

Structureel en reëel resultaat

-595

-2.110

-2.591

-77

-337

Hendrik-Ido-Ambacht

21

Kadernota 2024

Toelichtingen De mutaties in de voorgaande tabel zijn ingedeeld naar: - Al eerder genomen besluiten in de raad - Algemene uitkering - Actualisaties: de actualisatie van diverse budgetten - Verbonden partijen/ regio: mutaties als gevolg van besluiten die zijn genomen in het Algemeen Bestuur van GR'en en daarmee voor ons niet meer beïnvloedbaar zijn Algemene uitkering: - De raming van de algemene uitkering is aangepast aan de september- en decembercirculaire 2022 en de allernieuwste inwoner- en woningaantallen. - In de Voorjaarsnota heeft het kabinet aangekondigd dat het extra miljard dat eerder is toegekend voor 2026, structureel beschikbaar komt. Hiervan is € 924 miljoen voor de algemene uitkering en € 76 miljoen voor het BTW-compensatiefonds. Actualisaties: - Indexering: Vanwege de hoge inflatie (stijging van loonkosten en grondstoffen) is de indexering op het integraal groenbestek en bijbehorende raamovereenkomst vastgesteld op 11,78% in 2022. In de Winternota is aangegeven dat dit een structurele kostenpost betreft. De subsidies worden opgehoogd naar 6,2%. Er is een nieuwe CAO voor gemeenteambtenaren afgesloten. In de begroting 2023-2026 is een stelpost opgenomen voor prijsindex, deze valt nu vrij. -

Hogere rente: De rente is het afgelopen jaar flink gestegen, daarnaast moet er ook meer geïnvesteerd worden. Hierdoor zullen de rentekosten toenemen.

-

Diversen: Dit betreft de volgende actualisaties: o

Leerlingenvervoer

o

Gemeentenieuws

o

Veiligheidshuis

o

Gebiedsvisie park Langesteijn

o

Verkiezingen

o

Vervoer schoolzwemmen

o

1 extra fte jeugdprofessional binnen het 0-100 team

o

Handhaving camera verplaatsen

o

Datamigratie

o

Actieplan lokale economie

o

Relatieloket

o

Peuterspeelzalen

o

Uitbreiding Tweestroom

-

Reserve begraafplaatsen: Door een tegenvaller in 2022 is de reserve eerder uitgeput

-

Voorjaarsnota: Diverse kleine mutaties

-

Actualisatie areaal: Naar aanleiding van de nieuwe woningaantallen zijn posten met betrekking tot de areaaluitbreiding geactualiseerd.

Hendrik-Ido-Ambacht

22

Kadernota 2024

Verbonden partijen/ regio: Vanuit de verbonden partijen hebben we inmiddels de conceptbegrotingen 2024 ontvangen, die wij in deze Kadernota hebben verwerkt. We rekenen erop dat we in de komende meicirculaire 4% gecompenseerd krijgen voor prijscompensatie. De belangrijkste mutaties zijn: DG&J / Service Organisatie Jeugd In de 1e bestuursrapportage 2023 is er sprake van een stijging van de indexatie als gevolg van de oorlog in Oekraïne en de energieprijzen. De gestegen indexatie werkt eveneens door in de Caolonen, wat zorgt voor verdere kostenstijging in de begroting van DG&J en SOJ. Ook in 2024 is er een stijging door indexatie. Daarnaast zien we bij de DG&J een hogere inwonersbijdrage ten behoeve van Veilig Thuis. Door onze inzet op Jeugdhulp naar Voren denken we in 2024 een besparing van € 200.000 te realiseren en voor de jaren daarna een bedrag van € 400.000 t.o.v. de concept begroting 2024 van de DG&J.

Gr Sociaal De begroting 2024 GRS is gebaseerd op de uitgangspuntennotitie en de beleidsagenda. Deze begroting 2024 geeft een financieel negatief beeld. De stijgende kostprijzen en cao-lonen maken dat de uitgaven flink stijgen. Wij hebben deze cijfers onverkort overgenomen in onze opstelling.

Technische/ neutrale wijzigingen Ontvangen rijks- en provinciale middelen Vanuit het Rijk en de provincie zijn er verschillende specifieke middelen ontvangen. Om deze middelen ook daadwerkelijk te mogen uitgeven, zorgen we via de neutrale wijziging dat de middelen beschikbaar worden gesteld voor het doel waarvoor de middelen ook zijn ontvangen. Hiermee voldoen we aan uw budgetrecht. Zowel de inkomsten als de uitgaven ramen we met hetzelfde bedrag bij, per saldo neutraal. De grootste uitkeringen zijn Opvang Oekraïne (inclusief transitiekosten € 8,8 miljoen) en de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) (€ 1,5 miljoen over 3 jaren). Deze middelen staan nader toegelicht onder bijlage 2. Diversen Daarnaast zijn er nog een aantal strikt neutrale wijzigingen. Een totaaloverzicht kunt u vinden in bijlage 2.

Hendrik-Ido-Ambacht

23

Kadernota 2024

4. Intensiveringen en Meerjarig Investerings Programma Op dit moment staan veel projecten op stapel. Via de rapportage grote projecten (parallel aan de Kadernota) wordt uw raad op de hoogte gehouden van onder andere de Grex'en Volgerlanden en Ambachtsezoom, en onderwijshuisvesting. In deze Kadernota worden geen extra kredieten gevraagd, wel zijn twee separate kredietvoorstellen in voorbereiding over de uitbreiding van de Tweestroom en vervanging openbare verlichting.

5. Risico’s Grondexploitaties Vanwege de onzekerheden (positief en negatief) rondom grondexploitaties, worden de inkomsten en uitgaven hiervan ieder jaar opnieuw meerjarig geactualiseerd en in de raad vastgesteld (kort vóór de vaststelling van de Kadernota. Bij een negatief resultaat wordt een ‘voorziening’ getroffen voor zo’n grex, i.c. De Volgerlanden en Waterbusplein. Vanwege de grote omvang van onze grootste grondexploitatie De Volgerlanden blijft dit een aandachtpunt, uit de laatste actualisatie 2023 blijkt dat marktontwikkelingen relatief veel invloed op het saldo kunnen hebben. Gelukkig is onze reservepositie redelijk robuust. Algemene uitkering en Verbonden Partijen Afgezien van de grex'en zijn onze belangrijkste risico’s: • Algemene uitkering o De algemene uitkering is onze grootste inkomstenbron en tegelijkertijd lastig te voorspellen doordat deze bij iedere circulaire wordt aangepast, o.a. aan de verwachte groei van het BBP en de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Landelijk vinden er momenteel meerdere discussies plaats over omvang en verdeling van het gemeentefonds en het zogenaamde ravijn 2026 / de opschalingskorting, mede in relatie tot de kosten in het sociaal domein. Wat betreft de herijking van het gemeentefonds, uiteindelijk zijn we een flinke nadeelgemeente geworden, waarvan het eerste deel in onze cijfers is verwerkt.