Bijlage 9 bij raadsvoorstel 9.3 bijlage bij toelichting 6 - archeologisch onderzoek Margrietstraat e.o., Hendrik-Ido-Ambacht

25

Resultaten veldonderzoek Onderzoekstrategie

Verkennend booronderzoek

Aantal boringen

12

Type boor

Edelmanboor, gutsboor

Boordiameter

7 cm, 3 cm

Maximale boordiepte

400 cm -Mv

Werkwijze Het doel van het veldonderzoek is het toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachting in het plangebied, zoals deze is opgesteld in Hoofdstuk 9. Hiertoe is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd volgens het Plan van Aanpak (Rap, 2021). De boringen zijn gebruikt om de intactheid van de bodem te bepalen, inzicht te krijgen in de bodemopbouw en de landschappelijke ligging van het plangebied. In totaal zijn in het plangebied twaalf boringen gezet (boring 1-12). Deze boringen zijn zo gelijkmatig mogelijk verdeeld over het plangebied, waarbij rekening is gehouden met een boorgrid van 40x50 m. Hiervan is afgeweken op basis van de aanwezigheid van bebouwing, kabels en leidingen. De locatie van de boringen is op kaart weergegeven in bijlage 15. De boringen zijn handmatig gezet met behulp van een Edelmanboor met een diameter van 7 cm, bij klei en veen is tevens gebruikt gemaakt van een steekguts met een diameter van 3 cm. De opgeboorde monsters zijn handmatig verbrokkeld, versneden en doorzocht op de aanwezigheid van archeologische indicatoren (zoals bot, aardewerk, baksteen, bewerkt vuursteen en houtskool). De boringen zijn gefotografeerd, waarna ze zijn beschreven volgens de NEN5104 en de Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode (ASB; SIKB 2008). De foto’s en beschrijvingen zijn terug te vinden in bijlage 16 en 17.

De locatie en hoogteligging ten opzichte van NAP van de boringen is bepaald met behulp van een dGPS. Veldwaarnemingen Alle boringen zijn uitgevoerd in de openbare ruimte ter plaatse van stoepen, stegen en de weg. Hiertoe is in eerste instantie de bestaande bestrating verwijderd. De tuinen en woningen staan circa 10-15 cm hoger dan het straatniveau van de Margrietstraat. Foto’s van het plangebied zijn weergegeven in figuur 7.

Figuur 7. Foto’s van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek op 21-12-2021. Links een zicht op de Margrietstraat richting het noordoosten, rechts een zicht op de Willem de Zwijgerstraat richting het zuiden. Fotograaf: J. Rap.

26

Lithologie en bodemopbouw De bodemopbouw in het plangebied is vrij uniform. •

•

•

Direct onder de bestrating is sprake van een pakket zand dat zwak tot matig siltig is, grijs van kleur is, matig grof van korrelgrootte en veel grind en puin bevat. Dit is geïnterpreteerd als ophoogzand. Dit zand bevindt zich deels onder het grondwaterpeil, dat is aangetroffen vanaf een diepte van 4050 cm -Mv. Het ophoogzand is aangetroffen tot een diepte van 70-110 cm -Mv (1,3-1,8 m -NAP). Ter plaatse van boringen 9, 10 en 12 is deze laag ondoordringbaar gebleken. De onderzijde van het ophoogzand ligt scherp begrensd op de onderliggende klei. Het ophoogzand ligt direct op een laag matig stevige tot stevige bruingrijze klei, die matig siltig en zwak humeus is. Deze klei is matig kalkhoudend en is aangetroffen tot een diepte van 180-255 cm -Mv (2,6-3,4 m -NAP). De grens tussen de klei en het onderliggende veen is scherp. Boringen 3 en 4 zijn geëindigd in deze klei, omdat het boorgat zich onder invloed van het grondwater vulde met ophogingszand. Deze klei is geïnterpreteerd als een pakket overslag- en komafzettingen. Het aanwezige veen is matig tot sterk kleiig en bestaat hoofdzakelijk uit rietresten (HollandveenLaagpakket). Op grotere diepte wordt het veen mineraalarm en zijn ook grovere houtresten aanwezig aangetroffen.

Ter plaatse van boringen 1, 7 en 8 is in het veen sprake van een 20-30 cm dikke laag humeuze klei met fijne plantenresten, op een diepte van circa 280 cm -Mv (3,7 m NAP).

Archeologische indicatoren Tijdens het veldonderzoek zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. Daarbij moet worden opgemerkt dat dit ook niet het doel van dit onderzoek is geweest. Archeologische interpretatie Tijdens het veldonderzoek is vastgesteld dat in het plangebied sprake is van overslag- en komafzettingen op het Hollandveen-Laagpakket. Er is geen sprake van een duidelijke vegetatiehorizont in de fluviatiele afzettingen of een veraard niveau in het veen. Daarom is geen sprake van een archeologisch relevant niveau. Daarom is de middelhoge verwachting op de aanwezigheid van archeologische resten uit het Neolithicum tot en met de Late Middeleeuwen A aan de hand van het veldonderzoek naar een lage verwachting bij te stellen. Voor de overige periodes was reeds in het bureauonderzoek vastgesteld dat sprake is van een lage verwachting.

27

Beantwoording onderzoeksvragen 1.

Hoe heeft het plangebied oorspronkelijk in het natuurlijk landschap gelegen? Het plangebied ligt ter plaatse van overslag- en komafzettingen, die zijn afgezet op het oudere Hollandveen.

2.

Zijn er binnen de bodemopbouw archeologisch relevante bodemniveaus te onderscheiden en hoe diep liggen deze? In de bodemopbouw zijn geen archeologisch relevante niveaus aangetroffen. Er is sprake van overslag- en komafzettingen vanaf een diepte van 70-110 cm -Mv (1,3-1,8 m -NAP), waarin het echter ontbreekt aan een duidelijk vegetatieniveau dat zou duiden op een bewoond of bewoonbaar niveau. In het aanwezige veen dat is aangetroffen vanaf een diepte van 180-255 cm -Mv (2,6-3,4 m -NAP) zijn geen veraarde niveaus aanwezig die wijzen op gunstige omstandigheden voor bewoning.

3.

In hoeverre zijn de archeologisch relevante bodemniveaus nog intact (verstoring, erosie, afdekkend substraat)? Er zijn geen archeologisch relevante niveaus aangetroffen.

4.

Wat is de archeologische verwachting van het plangebied en in hoeverre is deze te differentiëren in laag, middelhoog en hoog? Wegens het ontbreken van archeologisch relevante niveaus in het plangebied is sprake van een lage verwachting op de aanwezigheid van archeologische resten uit het Neolithicum tot en met de Late Middeleeuwen A. Tijdens het veldonderzoek is aangetoond dat het in zowel de fluviatiele afzettingen als het veen geen bewoonde of bewoonbare niveaus ontbreekt. Uit het bureauonderzoek was reeds gebleken dat sprake is van een lage verwachting voor de Late Middeleeuwen B tot en met de Nieuwe tijd.

28

Conclusie en advies Conclusie Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied zich bevindt in het stroomgebied van de Slikkerveer en de Noord stroomgordels. Deze stroomgordels hebben het landschap rond Hendrik-Ido-Ambacht beïnvloed vanaf de Romeinse tijd. In de periode voorafgaand aan de Romeinse tijd bestond de omgeving van het plangebied uit een veenmoeras, doorsneden door enkele veenriviertjes en getijdenkreken. In de directe omgeving van het plangebied zijn nog geen aanwijzingen gevonden voor bewoonbare plaatsen in het veen (veraard veen). Ook zijn nog geen vindplaatsen aangetroffen uit de periode Neolithicum tot en met de IJzertijd. In het wijdere Maasmondingsgebied is echter van dergelijke aanwijzingen en vindplaatsen wel sprake. Vanwege de onbekendheid met het veen (en op grotere schaal: eventuele getijdenkreken of veenriviertjes) in het plangebied, geldt dan ook vooralsnog een middelhoge verwachting voor de periode Neolithicum tot en met de IJzertijd. Op basis van een recent uitgevoerd milieukundig booronderzoek kan het veen in het plangebied worden aangetroffen vanaf een diepte van 150-220 cm -Mv. In de periode vanaf de Romeinse tijd was het plangebied gelegen in een rivierkomgebied. In de omgeving zijn nog geen aanwijzingen gevonden voor goede bewoningsmogelijkheden. Eventuele vegetatieniveaus kunnen duiden op lokaal goed bewoonbare plaatsen in het komgebied.

Direct ten oosten van het plangebied zijn overslaggronden aangetroffen. Deze overslaggronden zijn ontstaan tijdens een dijkdoorbraak in de 14e/15e eeuw. Ze hebben tot aan de Tweede Wereldoorlog aan het oppervlakte gelegen. Ten oosten van het plangebied is de top van de kom- en oeverafzettingen tijdens de dijkdoorbraak weggeslagen. De overslagafzettingen kunnen er echter ook toe hebben geleid dat het landschap is afgedekt met een kleilaag, waardoor eronder gelegen afzettingen juist goed bewaard zijn gebleven. Of in het plangebied van erosie of juist van afdekking sprake is, is niet bekend. Aan de hand hiervan geldt dan ook vooralsnog een middelhoge archeologische verwachting voor de periode Romeinse tijd tot en met de Late-Middeleeuwen-A. De overslaggronden hebben, op basis van eerder onderzoek ten oosten van het plangebied, waarschijnlijk vanaf de 14/15e eeuw tot aan de Tweede Wereldoorlog aan het maaiveld gelegen. Pas na de Tweede Wereldoorlog, bij de oprichting van de Oranjebuurt, is een antropogeen ophogingspakket op de overslagafzettingen aangebracht. In de top van de overslagafzettingen zijn in de omgeving onder meer fosfaatvlekken en baksteenresten gevonden. Deze indicatoren duiden op menselijke aanwezigheid in de periode Late-Middeleeuwen-B/Nieuwe tijd. Direct ten oosten van het plangebied zijn de overslaggronden aangetroffen vanaf 70 cm -Mv (1,4 m -NAP).

Op welke diepte deze gronden in het plangebied liggen is vooralsnog onbekend. Voor de periode Late-MiddeleeuwenB/Nieuwe tijd bestaat in deze afzettingen een lage archeologische verwachting. Aan de hand van historische kaarten zullen archeologische resten uit deze periode voornamelijk bestaan uit resten van landgebruik, die dus reeds bekend zijn aan de hand van historisch kaartmateriaal. Er worden geen resten van oude bebouwing verwacht. Uit de periode 18e-begin 20e eeuw worden in het plangebied geen historische bewoningsresten verwacht. Op historische kaarten uit deze periode staat in het plangebied geen bebouwing weergegeven. Het plangebied is in die periode in gebruik genomen als weiland en bouwland. Uit deze periode kunnen wel sporen van landgebruik aanwezig zijn, zoals sloten. Uit het veldonderzoek is gebleken dat in het plangebied inderdaad sprake is van overslag- en komafzettingen op Hollandveen. De fluviatiele afzettingen zijn aangetroffen onder een modern ophoogpakket, op een diepte van 70-110 cm -Mv (1,3-1,8 m -NAP). Het ontbreekt in de fluviatiele afzettingen aan een vegetatieniveau of een bewoningsniveau. Het veen is aangetroffen vanaf een diepte van 180-255 cm -Mv (2,6-3,4 m -NAP). In het veen zijn geen veraarde niveaus aangetroffen die 29

zouden wijzen op gunstige omstandigheden voor bewoning of de daadwerkelijke bewoning van het gebied. Daarom is voor de periode Neolithicum – Late Middeleeuwen A aan de hand van het veldonderzoek een lage verwachting op de aanwezigheid van archeologische resten vast te stellen. Advies In het plangebied bestaat het voornemen de huidige bebouwing (circa 7000 m 2) te slopen en een herstructurering van de Oranjebuurt door te voeren. In het kader van de herstructurering worden op een zevental plaatsen nieuwe woningen gerealiseerd, in de vorm van grondgebonden woningen en een appartementencomplex (in totaal circa 5575 m 2). 3175 m2 van de nieuwbouwwerkzaamheden vindt plaats in momenteel onbebouwde grond. De diepte van de bodemverstorende werkzaamheden (zowel sloop als nieuwbouw) is ten tijde van onderhavig onderzoek niet bekend. Op basis van het veldonderzoek is echter vastgesteld dat in de ondergrond tot een diepte van 4,0 m Mv geen sprake is van intacte archeologisch relevante niveaus. Daarom adviseren wij om het plangebied vrij te geven voor eventuele ingrepen in de ondergrond tot een diepte van 3,5 m -Mv, zodat sprake blijft van een bufferzone van minimaal 50 cm tussen de onderzijde van eventuele ingrepen en de bovenzijde van een onontdekt archeologisch relevant niveau.

Mochten er tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, dan wijzen wij de initiatiefnemer en de uitvoerder van de werkzaamheden op de wettelijke plicht dergelijke toevalsvondsten direct te melden bij de bevoegde overheid, de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht (conform Erfgoedwet 2016, artikel 5.10). Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal de bevoegde overheid (de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht) een selectiebesluit nemen over de daadwerkelijke omgang met eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.

30

Geraadpleegde bronnen Archeologische kaarten en databestanden • Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2007. • Archeologisch Informatie Systeem (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2015. • www.ahn.nl • www.ruimtelijkeplannen.nl • www.topotijdreis.nl • www.bodemloket.nl • www.dinoloket.nl • www.library.wur.nl/webquery/geoportal/raf • www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart • www.pdok.nl • www.dans.easy.knaw.nl • www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl • www.zoeken.cultureelerfgoed.nl Literatuur Alterra, 2015. De bodemkaart voor Nederland. Wageningen: Universiteit Wageningen. Alterra, 2017: Maas, G. J./ S. P. J. van Delft/ A. H. Heidema, 2017, Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart van Nederland 1:50 000 (2017). Wageningen: Wageningen Environmental Research. Berendsen, H.J.A., 2000. Landschappelijk Nederland. Assen: Van Gorcum (Fysische Geografie van Nederland, 2e druk). Berendsen, H.J.A., 2005. De vorming van het land. Assen: Van Gorcum (Fysische Geografie van Nederland, 4e druk). Berendsen, H.J.A. en E. Stouthamer, 2001 (reds.). Palaeogeographical development of the RhineMeuse delta, the Netherlands. Assen: Van Gorcum. Cohen, K.M., E. Stouthamer, H.J. Pierik en A.H. Geurts, 2012. Rhine-Meuse Delta Studies Digital Basemap for Delta Evolution and Palaeogeography.

Utrecht: Universiteit Utrecht. Diepeveen-Jansen, M. en K. Klerks, 2006. Oostendam I en II, gemeente Hendrik-Ido-Ambacht. Een Inventariserend Veldonderzoek (IVO) door middel van boringen. Amersfoort: Vestigia rapport V296. Exaltus, R., 2015. Oostendam, Pruimendijk 270A. Gemeente Ridderkerk (ZH). Een Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek (verkennend booronderzoek). Zuidam: Steekproefrapport 2015-10/09. Hijma, M.P., K.M. Cohen, G. Hoffmann, A.J.F. van der Spek en E. Stouthamer, 2009. From River valley to eastuary: the evolution of the Rhine mouth in the early to middel Holocene (Western Netherlands, Rhine-Meuse delta), Netherlands Journal of Geosciences 88-1/13-53/2009. Hijma, M.P., 2010. From river valley to estuary: the early-mid Holocene transgression of the RhineMeuse Valley, the Netherlands, Netherlands Geographical Studies, Issue 389. Utrecht University, Utrecht. Holl, J., 2017. Onderdijk 126, Hendrik-Ido-Ambacht. Amersfoort: ADC-ArcheoProjecten rapport 4230.

31

Kok, H. en J.H.A. Bosch, 1980. Geologische Kaart van Nederland. Gorinchem West – 38 West. Haarlem: Rijks Geologische Dienst. Leuvering, J.H.F., 2013. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek. Kerkstraat 20 te Hendrik-Ido-Ambacht. Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht. Leusden: Synthegra rapport S130110. Markus, W.C., 1984. Bodemkaart van Nederland. Schaal 1: 50 000. Toelichting bij kaartblad 38 West Gorinchem. Wageningen: Stiboka. Moerman, S. en A.W.E. Wilbers, 2019. Archeologisch bureauonderzoek & inventariserend veldonderzoek, verkennende fase. Willem de Zwijgerstraat 1A, Hendrik-Ido-Ambacht. Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht. Noordwijk: IDDS Archeologie rapport 2226. Mulder, E.F.J., de, M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhof en T.E. Wong, 2003. De ondergrond van Nederland. Houten. Nales, T., 2014. Oostendam, Damweg 40. Gemeente Ridderkerk (Zuid-Holland). Inventariserend Veldonderzoek (IVO; verkennende en karterende fase). Utrecht: Transect-rapport 505. Rap, J., 2021, Schorn, E.A., 2015. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase uitbreiding winkelcentrum De Schoof te Hendrik-Ido-Ambacht. Zevenaar: Archeodienst-rapport 176. Sprangers, J. en S. Warning, 2014. Plangebied Veersedijk 32a t/m 32x in Hendrik-Ido-Ambacht, gemeente Hendrik-Ido-Ambacht; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en verkennend veldonderzoek.

Weesp: RAAP-notitie 4863. Stouthamer, E., K.M. Cohen en W.Z. Hoek, 2015. De vorming van het land. Utrecht. Valk, L. van der, 1995. Geology and sedimentology of Late Atlantic Sandy, wave-dominated deposits near The Hague (South-Holland, the Netherlands): a reconstruction of an early prograding coastal sequence. Mededelingen van de Rijks Geologische Dienst, 57. Vos, P.C., 2015. Compilation of the Holocene paleogeographical maps of the Netherlands, in P.C. Vos (red.), The origin of the Dutch coastal landscape. Groningen, 50-81. Wullink, A.J., 2004. Een archeologisch inventariserend veldonderzoek (IVO) door middel van bureau- en booronderzoek aan de Paulusweg en de Frederik-Hendrikstraat te Hendrik-Ido-Ambacht, gemeente Hendrik-Ido-Ambacht (Z.-H.). Groningen: ARC-Rapporten 2004-72. Wullink, A.J., 2017. Inventariserend veldonderzoek. Verkennende fase, door middel van boringen. Plangebied Ida Hoeve, Pruimendijk 137 te Oostendam. Rotterdam: Econsultancy rapport 4171.001 versie 2. Zagwijn, W.H. en C.J. van Staalduinen (reds.), 1975. Toelichting bij de geologische overzichtskaarten van Nederland. Haarlem.

32

Bijlage 1. Periode

Archeologische periode-indeling voor Nederland (conform ABR) Deel-/subperiode

Recent

Van

Tot

1945 na Chr.

2050 na Chr.

Nieuwe Tijd

Late-Nieuwe Tijd Midden-Nieuwe Tijd Vroege-Nieuwe Tijd

1850 na Chr. 1650 na Chr. 1500 na Chr.

1945 na Chr. 1850 na Chr. 1650 na Chr.

Middeleeuwen

Late-Middeleeuwen B Late-Middeleeuwen A Vroege-Middeleeuwen D Vroege-Middeleeuwen C Vroege-Middeleeuwen B Vroege-Middeleeuwen A

1250 na Chr. 1050 na Chr. 900 na Chr. 725 na Chr. 525 na Chr. 450 na Chr.

1500 na Chr. 1250 na Chr. 1050 na Chr. 900 na Chr. 725 na Chr. 525 na Chr.

Romeinse Tijd

Laat-Romeinse tijd B Laat-Romeinse tijd A Midden-Romeinse tijd B Midden-Romeinse tijd A Vroeg-Romeinse tijd B Vroeg-Romeinse tijd A

350 na Chr. 270 na Chr. 150 na Chr. 70 na Chr. 25 na Chr. 12 voor Chr.

450 na Chr. 350 na Chr. 270 na Chr. 150 na Chr. 70 na Chr. 25 na Chr.

IJzertijd

Late-IJzertijd Midden-IJzertijd Vroege-IJzertijd

250 voor Chr. 500 voor Chr. 800 voor Chr.

12 voor Chr. 250 voor Chr. 500 voor Chr.

Bronstijd

Late-Bronstijd Midden-Bronstijd B Midden-Bronstijd A Vroege-Bronstijd

1100 voor Chr. 1500 voor Chr. 1800 voor Chr. 2000 voor Chr.

800 voor Chr. 1100 voor Chr. 1500 voor Chr. 1800 voor Chr.

Neolithicum

Laat-Neolithicum B Laat-Neolithicum A Midden-Neolithicum B Midden-Neolithicum A Vroeg-Neolithicum B Vroeg-Neolithicum A

2450 voor Chr. 2850 voor Chr. 3400 voor Chr. 4200 voor Chr. 4900 voor Chr. 5300 voor Chr.

2000 voor Chr. 2450 voor Chr. 2850 voor Chr. 3400 voor Chr. 4200 voor Chr. 4900 voor Chr.

Mesolithicum

Laat-Mesolithicum Midden-Mesolithicum Vroeg-Mesolithicum

6450 voor Chr. 7100 voor Chr. 8800 voor Chr.

4900 voor Chr. 6450 voor Chr. 7100 voor Chr.

Paleolithicum

Laat-Paleolithicum B Laat-Paleolithicum A Midden-Paleolithicum Vroeg-Paleolithicum

18.000 BP 35.000 BP 300.000 BP -

8.800 voor Chr. 18.000 BP 35.000 BP 300.000 BP

33

Bijlage 2.

Ligging van het plangebied op een actuele luchtfoto

34

Bijlage 3.

Huidige situatie in het plangebied

35

Bijlage 4.

Plantekeningen

36

37

38

Bijlage 5.

Nieuwe ten opzichte van bestaande situatie

39

Bijlage 6.

Gemeentelijke archeologische beleidsadvieskaart

40

41

Bijlage 7.

Geologische kaart

42

43

Bijlage 8.

Stroomruggenkaart

44

Bijlage 9.

Gemeentelijke archeologische landschappenkaart

45

46

Bijlage 10.

Maaiveldhoogte

47

Bijlage 11.

Maaiveldhoogte, detail

48

Bijlage 12.

Archeologische waarden en onderzoeken

49

Bijlage 13.

Beschrijving archeologische onderzoeken

Zaakidentifica- Toponiem tienummer

Type

Ligging t.o.v. plangebied

Periode / indicatoren

Samenvatting

AMK-terrein 6432

Kerkstraat

Zeer hoge archeologische waarde

280 m NW

Late-Middeleeuwen

2836242100

Waalnes

Indirect: literatuur

210 m NW

3073767100

Schildmanskinderen Amb, Waelnes

Niet-archeologisch: boring

280 m NW

Late-Middeleeuwen B

2713640100

Archeologisch: veldkartering Indirect: literatuur

490 m NW

Late-Middeleeuwen

2713802100

Schildmanskinderen Amb, Dorpsstraat Oostendam, Kerkstraat

230 m N

Late-Middeleeuwen

3245957100

BOOR-vindplaats 21-126

Indirect

460 m NW

Nieuwe tijd

2055572100

Paulusweg

Archeologisch: boring

130 m Z

verstoord

Terrein met sporen van de stenen kamer Waelnes uit de LateMiddeleeuwen: een huisterp met resten van een stenen kamer en ringgracht. Mogelijk had de stenen kamer als functie een herenkamer of ambachtsheerlijke hofstede. De verhoging in het terrein ten opzichte van de omgeving is nog duidelijk te zien. Ter plaatse lijkt sprake van opeenvolgende, onverstoorde bewoningsfasen. Boerderij Waelnes/middeleeuwse ‘stenen kamer’: vermoedelijk kasteel Wittensteen en later Bouquet (na verwoesting door Spanjaarden in 1572). De stenen kamer was “hooggelegen en omgeven door een ringgracht”. De eerste fase dateert uit de 14e eeuw. Bij een veldcontrole is vastgesteld dat het gebouw met grote waarschijnlijkheid op een andere locatie gestaan heeft. Vondstmelding door de Oudheidkundige Werkgroep voor de Zwijndrechtse Waard (catalogus nummer XIV/4). Terrein van circa 45 x 25, omgeven door een 3-8 m brede gracht. Tussen 50-60 cm -Mv puinbrokjes van zachte oranje baksteen en houtskool als aanwijzing voor de Waelneshoeve (stenen kamer). Ophogingslaag Late-Middeleeuwen, geen rapportage of aanvullende gegevens beschikbaar. Ophogingslaag Late-Middeleeuwen, geen rapportage of aanvullende gegevens beschikbaar. Gemetselde waterput tegen fundering van een evenwijdig aan het Waaltje gelegen muur.

Uit de waterput zijn aardewerk, glas, blik, horloge, leerfragment, blikken lepeltje, botjes en pitten uit de 17e19e/20e eeuw verzameld. Booronderzoek. Tijdens het booronderzoek is onder verharding een laag ophoogzand van 20-150 cm dikte aangetroffen. Hieronder bevindt zich de sterk verstoorde top van de rivierkleiafzettingen. Hierin bevinden zich sintels, grind, puin etc. De top van het veen lag tussen 90 en 140 cm -Mv. Gezien geen sprake is van archeologisch relevante niveaus is vrijgave geadviseerd (Wullink, 2005).

50

2109729100

Oostendam 1 en 2

Archeologisch: boring

50 m O

verstoord

2173354100

Pruimendijk

Archeologisch: boring

260 m NW

IJzertijdMiddeleeuwen en Nieuwe tijd C

2290423100

-

200 m NW

?

2306478100 2426511100

Margrietstraat Kerkstraat 20

Archeologisch: bureauonderzoek Archeologisch: boring Archeologisch: boring

0mO 160 m N

? verstoord

2443651100

Veersedijk

Archeologisch: boring

320 m O

Verwachting: LateMiddeleeuwen/ Nieuwe tijd Overslaggronden

Booronderzoek. Hierbij zijn in het hele geibed sporen van recente verstoringen waargenomen in de bovengrond tussen 50 en 200 cm Mv. Onder de verstoringslaag is binnen het onderzochte gebied een onderscheid in bedding-, oever- en komafzettingen van de Noord stroomgordel (Oud-Alblas) en de Slikkerveer stroomgordel / Benedenstroomse Waal. In de oeverafzettingen ontbrak het aan sporen van bodemvorming. Op 130-160 cm -Mv werd een mogelijke bewoningslaag gevonden, maar hierin waren recent baksteen, hout en grind aanwezig. De komafzettingen worden afgewisseld door veenlagen en zijn niet bewoonbaar geweest. Geadviseerd is het gebied vrij te geven (Diepeveen-Jansen en Klerks, 2006). Rapportage niet beschikbaar via Archis3 en DansEasy. In de westelijke helft van het plangebied zijn archeologische indicatoren aangetroffen, in de zone waar de oranjegrijze kleilaag relatief dik is. Deze bestaan uit houtskoolbrokjes, fosfaatvlekjes, een stukje mosselschelp, stukjes aardewerk en een fragment vuursteen. De indicatoren bevonden zich op een diepte van 30-110 cm -Mv. Geen toponiem, geen rapportage in Archis3. Rapportage niet raadpleegbaar via Archis3 en DansEasy. Onderin de boringen bevonden zich beddingafzettingen van de Oude Waal (Slikkerveer; fijn zand met horizontale kleilaagjes). De beddingafzettingen gaan geleidelijk over in oeverafzettingen (kalkhoudende, zandige klei).

Plaatselijk is binnen het pakket oeverafzettingen sprake van een laag matig fijn zand: mogelijke crevasse-afzettingen. De oeverafzettingen bevinden zich direct onder de bouwvoor tot 120-195 cm -Mv. De top ervan is in vrijwel alle gevallen verstoord. Plaatselijk zijn nog wel restanten van poldervaaggronden aangetroffen. Er is geen sprake van archeologische indicatoren en/of een cultuurlaag. Door het ontbreken van een cultuurlaag en de afgetopte oeverafzettingen is geadviseerd het gebied vrij te geven (Leuvering, 2013). Boringen langs de dijk. Hierbij zijn resten van het (oude) dijklichaam aangetroffen. Onder het dijklichaam, vanaf 75-130 cm -Mv, bevinden zich overslaggronden. Deze gaan abrupt over in komafzettingen (215240 cm -Mv). Deze gaan geleidelijk over in veen. Het dijklichaam vormt een archeologische indicator. Onder het dijklichaam is geen sprake van

51

2455753100

Damweg 40

Archeologisch: boring

320 m NO

Late-Middeleeuwen/ Nieuwe tijd (afval)

3292029100

-

Archeologisch: boring

130 m ZW

verstoord

3976301100

-

Archeologisch: boring

380 m NW

Geen bewoonbare niveaus

bewoonbare lagen. Omdat in het dijklichaam resten van bewoning vanaf de 11e eeuw kunnen worden aangetroffen, is een archeologisch vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van proefsleuven (Sprangers en Warning, 2014). In de boringen zijn bedding- en geulafzettingen van de Waal aangetroffen. De bedding vertoont kenmerken van hoge stroomsnelheiden. Hierboven is sprake van kleilagen met zandlaagjes, die wijzen op variaties in de stroomsnelheid. In de top van het klei bevinden zich zwarte ‘vegen’, kenmerkend voor subaquatische omstandigheden. Daarbovenop heeft zich gyttja ontwikkeld – vanaf 180-220 cm -Mv. Tussen 70 en 155 cm -Mv is sprake van verlandingsen dempingslagen. In de dempingslagen komen sporadisch baksteen en pijpaardewerk voor (Nieuwe tijd). Ook is op een diepte van 131-143 een houten plank aangetroffen. Bovenop de dempingslagen is een antropogeen ophogingspakket aangetroffen (zandige klei en zand), met modern baksteen. Op basis van de bevindingen van het bureau- en veldonderzoek, is het plangebied in de periode Late-Middeleeuwen/ Nieuwe tijd niet bebouwd geweest. De bebouwing concentreerde zich op de Pruimendijk. Er zijn wel afvalvondsten te verwachten, die in de Oude Waal zijn gestort. Er is geen sprake van terplagen. Aan de hand van deze bevindingen is geadviseerd het gebied vrij te geven (Nales, 2014).

Tijdens dit booronderzoek zijn komafzettingen op Hollandveen aangetroffen. De komafzettingen bevinden zich onder een 40 tot 180 cm dik zandig ophogings-/verstoringspakket. In één boring kwam binnen het verstoringspakket op 70 cm -Mv ondoordringbaar puin voor. Een andere boring is in het veen op een houten plank gestuit. Er zijn geen archeologische indicatoren gevonden. Op basis van de onderzoeksresultaten is vrijgave geadviseerd (Schorn, 2015). In de boringen was sprake van een 30 cm dikke bouwvoor. Daaronder is een pakket stevige, matig zandige klei met dunne zandlaagjes aangetroffen. De klei gaat op circa 100 cm -Mv over in zwak venige klei zonder zandlaagjes. De zwak venige klei duidt mogelijk op een moerasbos langs de loop van de Waal. Op 200 cm -Mv gaat de venige klei abrupt over in beddingzand. Vegetatiehorizonten, archeologische indicatoren en veraard veen ontbreken. Daarom is geadviseerd het gebied vrij te geven (Exaltus, 2015).

52

4

4021499100

Onderdijk 126

Archeologisch: boring

250 m ZO

Overslaggronden

4544687100

Plangebied Ida Hoeve

Archeologisch: boring

360 m N

Verwachting: LateMiddeleeuwen/ Nieuwe tijd

4670722100

Willem de Zwijgerstraat 1A

Archeologisch: boring

0mO

Verwachting: LateMiddeleeuwen/ Nieuwe tijd

Tijdens de boringen zijn geen oeverafzettingen aangetroffen. Tevens bevonden zich in het onderzochte gebied geen veraarde veenlagen. In de aangetroffen komafzettingen is geen sprake van vegetatieniveaus. Verder is een overslagpakket aangetroffen, dat deels is opgenomen in een (dikke) bouwvoor. Gezien geen sprake is van archeologisch relevante niveaus is geadviseerd het gebied vrij te geven (Holl, 2017). Tijdens de boringen zijn in het zuiden beddingafzettingen van de Oude Waal gevonden op 1,8-1,6 m -NAP en 4,2 m -NAP. Op de beddingafzettingen bevinden zich oeverafzettingen (kleiig zand naar zandige klei). De maximaal waargenomen dikte van het pakket oeverafzettingen is 355 cm4 (dus tot 0,6-1,15 m -NAP). In het noorden was onderin de boringen sprake van een afwisseling van klei (komafzettingen uit de Afzettingen van Tiel) met veen (Hollandveen). Op de komafzettingen bevond zich een pakket sterk siltige klei met een dikte van 50-125 cm. De overgang is geleidelijk. Deze afzettingen zijn geïnterpreteerd als oeverafzettingen van de Noord. In deze afzettingen is sprake van baksteen en steenkool en aanwijzingen voor verploegingen. De kleilaag wordt afgesneden door een recent verstoringspakket. In één boring is sprake van een mogelijke slootvulling of een uitbraaksleuf van de boerderij Ida Hoeve tot 180 cm -Mv.

Gezien in de oeverafzettingen van de Oude Waal (vanaf 0,6-1,15 m NAP) geen aanwijzingen voor bodemvorming zijn aangetroffen, zijn ze vermoedelijk niet goed bewoonbaar geweest. De afzettingen erboven duiden op een snelle vernatting van het landschap. De jongere oeverafzettingen aan maaiveld (de Noord) kunnen wel archeologische resten herbergen uit de periode van na de bedijking van de Oude Waal (dus vanaf de 15e eeuw). Hier worden in het bijzonder resten van voorganger(s) van de Ida Hoeve verwacht. Gezien de archeologische verwachting is een vervolgonderzoek geadviseerd door middel van proefsleuven (Wullink, 2017). Onderin de boringen is sprake van mineraalarm, houthoudend bosveen. Het been bevond zich tussen 2,0/2,7 en 4,0 m -Mv en dieper (2,7/3,3 – 4,6 m -NAP). Bovenop het veen lagen komafzettingen met veel houtresten en een ‘zweem van groengele vlekken van ijzerfosfaat’

Aan de hand van de boorprofielen uit dit onderzoek lijkt overigens sprake van hetzelfde soort opbouw als bij het onderzoek van Nales (2014).

53

(fosfaatvlekken). Deze afzettingen reikten tot 1,3/1,9 m -Mv / 2,5-2,0 m -NAP. Ze gingen scherp over naar een pakket overslagafzettingen (zandige klei met baksteen, etc.). De overslagafzettingen dateren waarschijnlijk uit de 14e eeuw. hierin komen onder meer schelpresten en slakjes voor. Deze afzettingen hebben waarschijnlijk tot aan de Tweede Wereldoorlog aan maaiveld gelegen, waardoor in de top ervan een bouwvoor is ontstaan (‘ploeglaag’ op 70/100 cm -Mv / 1,6-1,4 m NAP). De overslagafettingen worden afgedekt door een modern ophoogpakket. De overslagafzettingen hebben een hoge archeologische verwachting (mede vanwege historische kaarten). Hierin kunnen archeologische resten voorkomen uit de periode 14e/15e-20e eeuw. Daarom is geadviseerd een proefsleuvenonderzoek uit te voeren bij bodemingrepen dieper dan 70 cm -Mv / 1,4 m -NAP (Moerman en Wilbers, 2019).

54

Bijlage 14.

Gemeentelijke historisch-geografische waardenkaart

55

56

Bijlage 15.

Boorpuntenkaart met KLIC

57

Bijlage 16.

Foto’s van boringen

De boorkernen (Edelmanboor) op onderstaande foto’s zijn van links naar rechts uitgelegd per blok van 50 cm -Mv, waarbij de onderkanten van de boringen naar boven wijzen. De guts ligt met het diepste deel van de boring aan de rechterzijde op de foto. Weergegeven boring is representatief voor het plangebied.

Boring 7: traject van 0-300 cm -Mv.

58

Bijlage 17.

Boorbeschrijvingen

59

60

boring: 21910-1 beschrijver: JR, datum: 21-12-2021, X: 103.671, Y: 429.273, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 38C, hoogte: -0,98, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Hendrik-Ido-Ambacht, plaatsnaam: Hendrik-Ido-Ambacht, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 0,98 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: niet benoemd, niet benoemd, grijs, kalkloos Bodemkundig: volledig geoxideerd Opmerking: klinker

10 cm -Mv / 1,08 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, grijs, matig grof, kalkrijk Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: grind-puinhoudend ophoogzand, grondwater circa 50 cm -Mv

80 cm -Mv / 1,78 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, matig siltig, zwak humeus, lichtbruingrijs, kalkarm Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: kom

230 cm -Mv / 3,28 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, sterk kleiig, grijsbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: sterke inspoel door hele veen

260 cm -Mv / 3,58 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, donkergrijsbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: matige inpsoel klei in veen, opgetild?

270 cm -Mv / 3,68 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, sterk siltig, matig humeus, donkerbruingrijs, kalkrijk Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: matig kalkhoudend

290 cm -Mv / 3,88 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, mineraalarm, roodbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: slap roodbruin hout-en-rietveen

Einde boring op 400 cm -Mv / 4,98 m -NAP

1

boring: 21910-2 beschrijver: JR, datum: 21-12-2021, X: 103.702, Y: 429.242, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 38C, hoogte: -0,73, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Hendrik-Ido-Ambacht, plaatsnaam: Hendrik-Ido-Ambacht, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 0,73 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: niet benoemd, niet benoemd, grijs, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: klinker

10 cm -Mv / 0,83 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, grijs, matig grof, kalkrijk Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: grindhoudend ophoogzand, grondwater circa 50 cm -Mv

110 cm -Mv / 1,83 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, matig siltig, zwak humeus, lichtbruingrijs, kalkarm Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: kom

200 cm -Mv / 2,73 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, sterk kleiig, grijsbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: sterke inspoel door hele veen

280 cm -Mv / 3,53 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, donkergrijsbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: matige inpsoel klei in veen, niet dieper wegens inlopend zand

Einde boring op 300 cm -Mv / 3,73 m -NAP

2

boring: 21910-3 beschrijver: JR, datum: 21-12-2021, X: 103.714, Y: 429.294, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 38C, hoogte: -0,85, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Hendrik-Ido-Ambacht, plaatsnaam: Hendrik-Ido-Ambacht, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 0,85 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: niet benoemd, niet benoemd, grijs, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: klinker

10 cm -Mv / 0,95 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, grijs, matig grof, kalkrijk Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: grindhoudend ophoogzand, grondwater circa 50 cm -Mv

90 cm -Mv / 1,75 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, matig siltig, zwak humeus, lichtbruingrijs, kalkarm Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: kom, volgelopen met ophoogzand.

Einde boring op 180 cm -Mv / 2,65 m -NAP

boring: 21910-4 beschrijver: JR, datum: 21-12-2021, X: 103.746, Y: 429.269, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 38C, hoogte: -0,92, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Hendrik-Ido-Ambacht, plaatsnaam: Hendrik-Ido-Ambacht, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 0,92 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: niet benoemd, niet benoemd, grijs, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: klinker

10 cm -Mv / 1,02 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, grijs, matig grof, kalkrijk Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: grindhoudend ophoogzand, grondwater circa 50 cm -Mv

75 cm -Mv / 1,67 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, matig siltig, zwak humeus, lichtbruingrijs, kalkarm Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: kom, volgelopen met ophoogzand.

Einde boring op 220 cm -Mv / 3,12 m -NAP

3

boring: 21910-5 beschrijver: JR, datum: 21-12-2021, X: 103.727, Y: 429.332, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 38C, hoogte: -0,75, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Hendrik-Ido-Ambacht, plaatsnaam: Hendrik-Ido-Ambacht, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 0,75 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: niet benoemd, niet benoemd, grijs, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: klinker

10 cm -Mv / 0,85 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, grijs, matig grof, kalkrijk Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: grind-puinhoudend ophoogzand, grondwater circa 40 cm -Mv

85 cm -Mv / 1,60 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, matig siltig, zwak humeus, lichtbruingrijs, kalkarm Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: kom

190 cm -Mv / 2,65 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, sterk kleiig, grijsbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: sterke inspoel door hele veen

235 cm -Mv / 3,10 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, donkergrijsbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: matige inpsoel klei in veen - inspoelend ophoogzand van bovenaf

Einde boring op 250 cm -Mv / 3,25 m -NAP

4

boring: 21910-6 beschrijver: JR, datum: 21-12-2021, X: 103.770, Y: 429.319, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 38C, hoogte: -0,77, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Hendrik-Ido-Ambacht, plaatsnaam: Hendrik-Ido-Ambacht, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 0,77 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: niet benoemd, niet benoemd, grijs, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: klinker

10 cm -Mv / 0,87 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, grijs, matig grof, kalkrijk Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: grind-puinhoudend ophoogzand, grondwater circa 40 cm -Mv

75 cm -Mv / 1,52 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, matig siltig, zwak humeus, lichtbruingrijs, kalkarm Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: kom

180 cm -Mv / 2,57 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, sterk kleiig, grijsbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: sterke inspoel door hele veen

240 cm -Mv / 3,17 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, donkergrijsbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: matige inpsoel klei in veen - inspoelend ophoogzand van bovenaf

Einde boring op 275 cm -Mv / 3,52 m -NAP

5

boring: 21910-7 beschrijver: JR, datum: 21-12-2021, X: 103.762, Y: 429.372, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 38C, hoogte: -0,63, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Hendrik-Ido-Ambacht, plaatsnaam: Hendrik-Ido-Ambacht, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 0,63 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: niet benoemd, niet benoemd, grijs, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: klinker

10 cm -Mv / 0,73 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, grijs, matig grof, kalkrijk Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: grind-puinhoudend ophoogzand, grondwater circa 50 cm -Mv

70 cm -Mv / 1,33 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, matig siltig, zwak humeus, lichtbruingrijs, kalkarm Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: kom

220 cm -Mv / 2,83 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, sterk kleiig, grijsbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: sterke inspoel door hele veen

250 cm -Mv / 3,13 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, donkergrijsbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: matige inpsoel klei in veen, opgetild?

265 cm -Mv / 3,28 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, sterk siltig, matig humeus, donkerbruingrijs, kalkrijk Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: matig kalkhoudend

280 cm -Mv / 3,43 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, mineraalarm, roodbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: slap roodbruin hout-en-rietveen

Einde boring op 400 cm -Mv / 4,63 m -NAP

6

boring: 21910-8 beschrijver: JR, datum: 21-12-2021, X: 103.804, Y: 429.360, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 38C, hoogte: -0,76, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Hendrik-Ido-Ambacht, plaatsnaam: Hendrik-Ido-Ambacht, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 0,76 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: niet benoemd, niet benoemd, grijs, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: klinker

10 cm -Mv / 0,86 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, grijs, matig grof, kalkrijk Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: grind-puinhoudend ophoogzand, grondwater circa 50 cm -Mv

80 cm -Mv / 1,56 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, matig siltig, zwak humeus, lichtbruingrijs, kalkarm Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: kom

230 cm -Mv / 3,06 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, sterk kleiig, grijsbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: sterke inspoel door hele veen

260 cm -Mv / 3,36 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, donkergrijsbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: matige inpsoel klei in veen, opgetild?

270 cm -Mv / 3,46 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, sterk siltig, matig humeus, donkerbruingrijs, kalkrijk Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: matig kalkhoudend

290 cm -Mv / 3,66 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, mineraalarm, roodbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: slap roodbruin hout-en-rietveen

Einde boring op 400 cm -Mv / 4,76 m -NAP

7

boring: 21910-9 beschrijver: JR, datum: 21-12-2021, X: 103.796, Y: 429.405, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 38C, hoogte: -0,90, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Hendrik-Ido-Ambacht, plaatsnaam: Hendrik-Ido-Ambacht, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 0,90 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: niet benoemd, niet benoemd, grijs, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: klinker

10 cm -Mv / 1,00 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, grijs, matig grof, kalkrijk Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: grind-puinhoudend ophoogzand, driemaal gestaakt op puin

Einde boring op 60 cm -Mv / 1,50 m -NAP

boring: 21910-10 beschrijver: JR, datum: 21-12-2021, X: 103.850, Y: 429.344, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 38C, hoogte: -0,61, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Hendrik-Ido-Ambacht, plaatsnaam: Hendrik-Ido-Ambacht, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 0,61 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: niet benoemd, niet benoemd, grijs, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: klinker

10 cm -Mv / 0,71 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, grijs, matig grof, kalkrijk Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: grind-puinhoudend ophoogzand, driemaal gestaakt op puin, gat loopt dicht door grondwater op 40-50 cm -Mv

Einde boring op 60 cm -Mv / 1,21 m -NAP

8

boring: 21910-11 beschrijver: JR, datum: 21-12-2021, X: 103.815, Y: 429.307, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 38C, hoogte: -0,84, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Hendrik-Ido-Ambacht, plaatsnaam: Hendrik-Ido-Ambacht, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 0,84 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: niet benoemd, niet benoemd, grijs, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: klinker

10 cm -Mv / 0,94 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, grijs, matig grof, kalkrijk Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: grindhoudend ophoogzand, grondwater circa 50 cm -Mv

90 cm -Mv / 1,74 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, matig siltig, zwak humeus, lichtbruingrijs, kalkarm Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: kom

255 cm -Mv / 3,39 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, sterk kleiig, grijsbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: sterke inspoel door hele veen

270 cm -Mv / 3,54 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, donkergrijsbruin, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken Opmerking: matige inpsoel klei in veen, niet dieper wegens inlopend zand

Einde boring op 300 cm -Mv / 3,84 m -NAP

boring: 21910-12 beschrijver: JR, datum: 21-12-2021, X: 103.744, Y: 429.226, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 38C, hoogte: -0,78, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Hendrik-Ido-Ambacht, plaatsnaam: Hendrik-Ido-Ambacht, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.

0 cm -Mv / 0,78 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: niet benoemd, niet benoemd, grijs, kalkloos Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: klinker

10 cm -Mv / 0,88 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, grijs, matig grof, kalkrijk Bodemkundig: veel Fe-vlekken, volledig geoxideerd Opmerking: grind-puinhoudend ophoogzand, driemaal gestaakt op puin

Einde boring op 60 cm -Mv / 1,38 m -NAP

9