Bijlage 3 bij raadsvoorstel 8.1 preventieplan sociaal domein 2020-2024
Tekst van het document
De Kracht van Ambacht Preventieplan sociaal domein Hendrik-Ido-Ambacht 2020-2024 Afdeling: Beleid & Ontwikkeling
Datum versie: februari 2021
Steven van Die Wethouder Sociaal Domein, Onderwijs en Sport
Inhoudsopgave
Voorwoord
Inleiding
4
1. Wat zien we om ons heen? 1.1 Maatschappij 1.2 Gebruik van voorzieningen 1.3 Aanbod van voorzieningen 1.4 Dienstverlening
7 8 10 11 12
2. Waar zetten we op in? 2.1 De Kracht van Ambacht 2.2 Gedrag, voorzieningen en toegang transformeren 2.3 Een duurzame beweging
10 16 17 19
3. Wat gaan we doen?
23
4. Wat is daarvoor nodig?
27
Bijlage Actieprogramma preventie 2020-2023
Het sociaal domein heeft de afgelopen jaren voor heel wat beroering gezorgd. Mooie ambities, hoge verwachtingen, veel gerealiseerd, maar ook de nodige hindernissen ondervonden. Vijf jaar na de decentralisaties is het goed maar ook noodzakelijk om de volgende stap in de transformatie te zetten. De tijd voor preventie is rijp. Daarom heeft de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht voor
aan spelers, wetten, domeinen, geldstromen en
het eerst een integraal meerjarig programmaplan op
achterliggende waarden. Het is verleidelijk die van meet
preventie opgesteld. Samen met onze partners zijn we
af aan te willen sturen, controleren en beheersen. Hoe
ambitieus. En niet zonder reden. Het sociaal domein
graag we dat ook zouden willen vraagt transformatie
van de toekomst heeft veel oog voor preventie, het
om anders denken en doen.
voorkomen van onnodige zorg en is op zoek naar een andere manier van samenwerken.
overblijft. Integendeel, alle partners – vrijwilligers, En vanuit die redenering gaan we met dit plan van
uitvoerders, professionals, beleidsmakers, raadsleden,
achteruit naar voren. We streven ernaar dat zo min
bestuurders etc. – hebben invloed op verandering.
mogelijk inwoners afhankelijk zijn van (zware) zorg of ondersteuning en innoveren daarbij ons aanbod.
31
Dat wil niet zeggen dat toekijken het enige is dat
De komende jaren brengen we daarom met een breed netwerk een duidelijke voortuitgang tot stand. Met
Maar vernieuwen gaat niet zonder vallen en opstaan.
dit plan bouwen we aan een nieuwe structuur rondom
Niet alles verloopt even planmatig, er zullen zich
preventie.
onvoorspelbare ontwikkelingen voordoen en op sommige plekken zal er eerder resultaat zijn dan
De tijd is aangebroken om daar echt werk van te maken,
elders. Dat hoort bij het open en complexe systeem
om het te doen.
wat het sociaal domein karakteriseert met een veelheid
2
3
Inleiding
Ook lokaal heeft de beleidsvorming niet stilgestaan.
zoals gewijzigd rijksbeleid of nieuwe lokale initiatieven,
Er zijn meerdere beleidsnota’s tot stand gekomen
zullen maatregelen uit het Actieprogramma Preventie
die ook bijdragen aan de doelen in dit preventieplan.
worden toegevoegd of afgevoerd.
Voorbeelden zijn de ondertekening van het convenant
Voor u ligt het Preventieplan sociaal domein Hendrik-Ido-Ambacht 2020-2024. Doel van dit plan is onze inwoners zo veel mogelijk zelfstandig en volwaardig te laten deelnemen aan de maatschappij. Dit willen we bereiken door als samenleving de juiste begeleiding, voorlichting en ondersteuning te bieden. Samen zijn we redzaam. Daarom pakken we signalen over hulpvragen bij inwoners zo vroeg mogelijk op. Wanneer we voor die aanpak kiezen, zijn de hulpvragen vaak op eigen kracht of met een relatief lichte inzet op te lossen. We willen namelijk voorkomen dat kleine hulpvragen uitgroeien tot complexe, omvangrijke problemen, waarvoor een blijvend zwaardere vorm van ondersteuning nodig is. Zo houden we hulp en ondersteuning ook in de toekomst betaalbaar.
Dementie Vriendelijke Gemeente, de Aanpak begeleiding
Leeswijzer
statushouders 2020, het VN Verdrag Toegankelijkheid,
We willen dat het preventieplan aansluit op de
Samenwerkingsafspraken Beschermd Wonen en Opvang,
dynamische praktijk én de omstandigheden in Hendrik-
het Speelruimteplan en de Lokale Woonvisie. Daarnaast
Ido-Ambacht. Daarom start dit rapport in hoofdstuk
zijn het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol en de
1 met de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied
Lokale Nota Gezondheidsbeleid vastgesteld. Waar dit
van maatschappij, voorzieningen en dienstverlening.
relevant is, verwijzen we in dit preventieplan naar deze
Op basis van deze context zetten we in hoofdstuk 2
beleidsnota’s. In de uitvoering zorgen we ervoor dat deze
uiteen welke richting we kiezen om onze inwoners
plannen goed verbonden zijn.
zo zelfstandig mogelijk en volwaardig mee te laten doen in onze samenleving. We gaan de Kracht van
‘Voorkomen is beter dan genezen’
Op basis van een stevige analyse
Ambacht benutten om gedrag, voorzieningen en
Voor de totstandkoming van het preventieplan, zijn we
Een beweging voor de middellange termijn
Voorkomen dat een probleem ontstaat is beter dan een probleem te behandelen. Deze wijsheid geeft in essentie
gestart met een uitgebreid vooronderzoek. Hierbij is
De doelen die we met het preventieplan willen
vervolgens beknopte weer hóe we dat gaan doen.
aan waarom we de ambitie hebben een ‘ombuiging’
in kaart gebracht wat de behoeften van onze inwoners
realiseren hebben we scherp voor ogen en liggen op de
Samen met onze partners en inwoners geven we de
te realiseren in de werk- en denkwijzen in het sociaal
zijn en wat het huidige aanbod aan voorzieningen is.
middellange termijn. De uitvoering van het plan vraagt
maatregelen uit het actieprogramma vorm. Om het
domein. Sinds de decentralisatie in 2015 stijgen de
Dit beeld hebben we gevormd aan de hand van diverse
dan ook meerjarig onze aandacht, inzet en coördinatie.
preventieplan tot een succes te maken, moeten we
zorgvraag, het gebruik van maatwerkvoorzieningen en
onderzoeken, rapportages van maatschappelijke
Hóe we die doelen willen realiseren, is meer dynamisch.
de juiste randvoorwaarden creëren op het gebied van
daarmee de kosten. Veel professionals en vrijwilligers
organisaties, landelijke rapporten en databestanden.
In het sociaal domein doen zich steeds nieuwe
organisatie, sturing en financiën. Dit is beschreven in het
werken dagelijks hard om problemen aan te pakken en
Het vooronderzoek heeft geresulteerd in een foto van de
ontwikkelingen voor. Op basis van nieuwe inzichten,
slothoofdstuk 4.
inwoners te helpen naar een gezond(er) en vitaal leven.
huidige situatie in Hendrik-Ido-Ambacht. De uitkomsten
Maar we kunnen niet blijven doen wat we altijd deden.
van de foto zijn in de werksessies met partners
Voorkomen is beter dan genezen en daarom streven we
besproken. De foto is als bijlage gevoegd bij dit plan.
toegang duurzaam te transformeren. Hoofdstuk 3 geeft
naar een verandering in het werken en denken in het sociaal domein.
Een paraplu, voor alle ontwikkelingen in het sociaal domein
Een gedeelde lokale visie
Het preventieplan functioneert als paraplu voor alle
Het Preventieplan sociaal domein is gezamenlijk tot
huidige én nieuwe ontwikkelingen in het sociaal domein.
stand gekomen met maatschappelijke organisaties
Het plan is opgesteld tijdens de ontwikkeling of
en onze inwoners, omdat zij over essentiële expertise
lancering van diverse aanpalende beleidsnota’s.
beschikken. Onder andere is onder inwoners een
Regionaal is de Visie sociaal domein Drechtsteden
enquête gehouden. Daarnaast zijn er verschillende
“Iedereen een zelfstandig en volwaardig bestaan”
werkconferenties gehouden waarbij we met partners in
vastgesteld. Op de schaal van Zuid-Holland Zuid is de
gesprek zijn gegaan over preventie en (vroeg)signalering.
Omdenknotitie Jeugd opgeleverd en heeft De Dienst
Aan de hand van deze bijeenkomsten is er een duidelijk
Gezondheid & Jeugd het Meerjarenplan 2020-2024
beeld ontwikkeld van hun prioriteiten en expertise.
opgesteld. We zien dat de ambities van deze plannen
Aanvullend hebben met partners nog individuele
goed aansluiten op de opgaven waar we in Hendrik-Ido-
gesprekken plaatsgevonden. Via deze werkwijze is een
Ambacht voor staan. Regio en gemeente kunnen elkaar
basis gelegd voor een langdurige verbinding, tussen de
versterken.
gemeente en partners, om samen uitvoering te geven aan de acties in het preventieplan.
4
5
1. Wat zien we om ons heen? 6
7
Er gebeurt veel in het sociaal domein. Om een plan te formuleren dat aansluit op de dynamische praktijk én de huidige situatie in onze gemeente, is eerst onderzoek gedaan. Bij dat onderzoek is gebruikgemaakt van data en zijn gesprekken gevoerd met maatschappelijke organisaties, inwoners en de gemeenteraad. Op basis van de verzamelde input is een beeld, een zogenaamde ‘foto’ van Hendrik-Ido-Ambacht ontstaan. Dit beeld is de opmaat voor de keuzes die we in dit preventieplan maken. De hoofdlijnen uit de ‘foto’ zijn beschreven in dit hoofdstuk. Voor iedereen die meer inzicht wil in de analyse, is de ‘foto’ als bijlage toegevoegd.
1.1 Maatschappij
Dit is ongeveer 1 op de 5 inwoners. Daarbij groeit ook het
Ondanks deze positieve statistieken geven
aantal mensen met dementie. Doordat de intramurale
maatschappelijke organisaties aan dat opgroeien en
zorg voor ouderen is afgebouwd, moeten ouderen langer
leven in armoede een niet te onderschatten thema is.
zelfstandig thuis blijven wonen. Deze bewegingen
De armoede neemt toe, ook onder kinderen. Omdat
leiden tot meer vraag naar bijvoorbeeld huishoudelijke
armoede de ‘trigger’ kan zijn voor veel problemen, is het
ondersteuning, dagbesteding en vervoer. In het rapport
belangrijk hier oog voor te hebben.
‘Zorgen om morgen’ spreekt het Centraal Plan Bureau (CPB) hierover zijn zorg uit. Door de vergrijzing stijgen de
Wat is er nodig?
uitgaven aan zorg.
We zien enkele groepen inwoners die, meer dan andere, de kans hebben op een stapeling van hulpvragen.
De bevolkingsomvang en het aantal huishoudens groeit
Passende woningen
Bij deze inwoners moeten we ons als overheid niet
De vergrijzing leidt ook tot een groeiende vraag naar
terugtrekken maar hen juist extra aandacht geven,
De Kracht van Ambacht
De bevolking van onze gemeente ontwikkelt zich volgens
passende woningen, woningen waar mensen een
samen met onze maatschappelijke partners.
Ambachters hechten aan hun identiteit. We kijken naar
een vergelijkbare lijn met de rest van Nederland. Door
leven lang kunnen blijven wonen, vermeldt de lokale
In Hendrik-Ido-Ambacht zien we dat met name jongeren,
elkaar om en hebben respect voor elkaar en voor elkaars
de ontwikkeling van nieuwbouwwijk De Volgerlanden is
woonvisie ‘De Blik Vooruit’ uit 2018. Maar wanneer
eenpersoonshuishoudens, eenoudergezinnen,
culturele en religieuze achtergronden. We vinden rust
onze bevolkingsomvang de afgelopen 20 jaar gegroeid.
we nieuwbouwwoningen daarvoor geschikt maken,
volwassenen en huishoudens met (dreigende)
en respect voor de levensbeschouwelijke aspecten
En die groei houdt ook de komende jaren aan, in elk
besparen we op toekomstige zorgkosten. Daarnaast
armoede onze extra aandacht nodig hebben. Daarnaast
binnen onze gemeente belangrijk en we staan voor
geval tot de wijk is afgebouwd. We verwelkomen jaarlijks
moeten we ook de bestaande woningen geschikt
verwachten we dat dit in toenemende mate ook gaat
een kwalitatief hoogstaande woonomgeving, waarin
veel nieuwe inwoners van buiten onze gemeente.
maken voor een leven lang wonen. Partners zijn
gelden mensen die vanuit een instelling op zichzelf
woningcorporaties en Verenigingen van Eigenaren.
moeten gaan wonen. Dit geldt bijvoorbeeld voor mensen
iedereen met plezier woont.
met een niet-aangeboren hersenletsel (NAH), een GGZ-
Naast een groei in de omvang van de bevolking zien we Wij zijn ervan overtuigd dat veel Ambachters houden van
ook een groei van het aantal huishoudens. Zowel het
Druk op mantelzorgers
de gemeente zoals ze is en willen dat wij dat zo houden
aantal eenoudergezinnen als eenpersoonshuishoudens
De druk op mantelzorgers neemt toe. Zij combineren
en waar nodig verbeteren. Hendrik-Ido-Ambacht is een
(onder jongeren en ouderen) neemt toe. Het aantal
mantelzorg met de verantwoordelijkheid voor het gezin,
dorp dat gekenmerkt wordt door een rustige, groene
eenpersoonshuishoudens groeit onder meer doordat
de carrière en vaak ook nog met vrijwilligerswerk.
woonomgeving met veel laagbouw en waar mensen zich
senioren langer thuis wonen en er meer echtscheidingen
Mantelzorgers houden dus veel bordjes in de lucht wat
veilig voelen. De ‘Kracht van Ambacht’ vinden we in het
zijn. Daarnaast speelt mee dat door het gewijzigde
resulteert in extra spanning of stress, bijvoorbeeld in de
groene, dorpse karakter waarbij wij hechten aan onze
rijksbeleid mensen met een GGZ achtergrond steeds
eigen relatie of in de (mentale) gezondheid.
waarden.
vaker begeleid zelfstandig gaan wonen.
achtergrond of licht verstandelijk beperkten (LVB).
Groeiende vraag naar jeugdhulp Hendrik-Ido-Ambacht kent een rijk verenigingsleven met
Wat is er nodig?
Net als andere gemeenten heeft Ambacht te maken
een groot aanbod van activiteiten. Door het veelzijdige
Inwoners die zich nieuw in ons dorp vestigen, moeten
met een groeiende vraag naar jeugdhulp. De oorzaken
aanbod is er voor iedereen wat te vinden. Sport,
hun weg nog vinden. We willen hen snel onderdeel laten
van deze stijging zijn divers en vaak complex. We zijn
cultuur en kerk vormen samen een sterk fundament
worden van de Ambachtse samenleving, bijvoorbeeld
verantwoordelijk om zorg te verlenen wanneer de
onder onze sociale infrastructuur. Het zijn belangrijke
door elkaar te laten ontmoeten. Zo bouwen nieuwe
lichamelijke, psychische of verstandelijk ontwikkeling
ontmoetingsplaatsen, waardevol voor onze inwoners.
inwoners een netwerk op dat hen kan ondersteunen bij
van een kind achterblijft. Maar ook wanneer ouders niet
behoefte aan hulp of ondersteuning. Zij komen zo ook in
zelf hun kind kunnen opvoeden en op laten groeien.
Wat is er nodig?
positie zelf een bijdrage te leveren aan de samenkracht
Dat laatste is bijvoorbeeld het geval bij ouders in een
Inwoners en verenigingsleven vormen samen de
van Ambacht, bijvoorbeeld in de eigen buurt, op school
vechtscheiding of met psychiatrische problemen.
Kracht van Ambacht. Het is belangrijk dat we in ons
of in het verenigingsleven.
Leven in armoede
dorp een breed en divers aanbod houden. We willen
8
gezamenlijk met deze organisaties ervoor zorgen dat hun
Niet iedereen doet mee
De huishoudens zijn financieel relatief gezond. We
voorzieningen nog beter zichtbaar en vindbaar zijn, voor
Net als elders in het land neemt ook in Hendrik-Ido-
scoren bovengemiddeld bij de hogere inkomens, de
zowel de nieuwe als de bestaande inwoners van Hendrik-
Ambacht de vergrijzing toe. Het aandeel ouderen in ons
cijfers voor werkloosheid, laag inkomen en bijstand zijn
Ido-Ambacht.
dorp stijgt in 2030 naar circa 7.200 personen.
juist laag.
9
1.2. Gebruik van voorzieningen
1.3. Aanbod van voorzieningen
De samenleving is beperkt maakbaar Een blik in het verleden leert dat de gemeente beperkt invloed heeft op de (arbeids)markt, zorgsturing en
ruimte heeft een belangrijke functie om ontmoeting te stimuleren voor inwoners van 0 tot 100. Tot slot biedt de digitalisering kansen voor nieuwe activiteiten of laagdrempelige communicatie.
sociale cohesie. Bij de Wmo zorgen allerlei externe
De zorgvraag en -kosten nemen toe
ontwikkelingen voor een logische toename van het
Groot aanbod vanuit veel organisaties
De zorgvraag en zorgzwaarte nemen toe in onze
gebruik en de kosten. Denk aan de vergrijzing en
In het sociaal domein zijn circa 50 lokale en regionale
Wat is nodig?
gemeente. Uit de cijfers van Sociale Dienst Drechtsteden
wijzigingen in het beleid van de Rijksoverheid. Bij
organisaties actief die gezamenlijk 140 voorzieningen
Transformatie in het sociaal domein is een spannende
en de Serviceorganisatie Jeugd blijkt dat het gebruik
jeugdhulp zitten de kosten vooral in de hoek van de
aanbieden. Een groot deel van deze organisaties werkt met
opgave. Het vraagt om samenwerking, innovatie en
van maatwerkvoorzieningen de laatste jaren stijgt. Een
geestelijke gezondheid, waarvoor weinig alternatieven
vrijwilligers. Organisaties die met professionals werken,
een integrale blik. Vertrouwen in elkaars expertise en
maatwerkvoorziening is een persoonlijke voorziening en
zijn. Bij Participatie drukt de (bijzondere) bijstand een
zijn ook buiten onze gemeente actief. Om inwoners zo
vaardigheid en het kunnen loslaten van oude werkwijzen
wordt door de gemeente aangeboden wanneer algemene
stempel. De ruimte om als gemeente de zorgvraag te
goed mogelijk te helpen, is het van belang deze partijen
zijn daarbij cruciaal. Zo ontstaat er een sfeer waarin alle
voorzieningen niet voldoende zijn. Sinds 2015 zijn de
beïnvloeden is dus beperkt en complex.
samen een stevig netwerk te laten vormen. Dit vraagt dat
partijen samen kunnen leren, ontdekken en ontwikkelen.
organisaties elkaar meer opzoeken en meer samenhang
Om dit mogelijk te maken is het (durven) doen van een beroep op elkaar belangrijk.
kosten voor maatwerkvoorzieningen in onze gemeente met bijna 20% toegenomen. Ook is er steeds vaker
De kwaliteit van zorg is in de toekomst moeilijk op
aanbrengen tussen de voorzieningen die ze aanbieden.
sprake van stapeling: steeds meer huishoudens maken
niveau te houden doordat er te weinig professionals zijn
Zo ontstaat synergie en kunnen bestaande voorzieningen
gebruik van voorzieningen uit meerdere wetten. Dit zet
die zorg kunnen leveren. Het is het grote probleem van
breder worden ingezet.
de continuïteit van ons zorgsysteem financieel onder
de publieke sector, dat zich in de zorg, maar ook in het
Gat tussen het aanbod en lokale vraagstukken
druk.
onderwijs voordoet. De vraag groeit, terwijl er simpelweg
Naast samenwerken is innoveren een belangrijke opgave.
Met ruim 140 activiteiten is er voor onze inwoners een breed
onvoldoende mensen zijn om dat in de oude producent-
We willen aanbod stimuleren dat gericht is op het
palet aan voorzieningen beschikbaar. Het huidige aanbod
consument verhouding te realiseren.
voorkomen van problemen. Nu gaat de meeste aandacht
is vooral gericht op het versterken van zelfredzaamheid,
nog uit naar het oplossen van problemen bij inwoners,
het terugdringen van eenzaamheid en het vergroten van de
Diverse maatschappelijke ontwikkelingen, zoals extramuralisering en langer zelfstandig thuis, dragen bij aan de groeiende zorgvraag. Steeds meer wordt van
Onze inwoners kennen hun leefomgeving en kunnen
zodra die zich voordoen. Innovatie is ook nodig om de
fysieke mobiliteit. De meeste activiteiten hebben tot doel
inwoners verwacht dat zij het ‘zelf oplossen’ of anders
als geen ander inbrengen wat ertoe doet. Steeds
toegang te optimaliseren: inwoners van onze gemeente
ontstane problemen op te lossen. Slechts een klein deel van
wel hun netwerk benutten. De stap naar werkelijke zorg
meer zetten inwoners hun kennis, ervaring en kunde
weten nog onvoldoende waar zij terecht kunnen met
het aanbod probeert te voorkomen dat problemen ontstaan
komt vaak pas als de situatie echt zorgelijk is geworden,
in voor de ontwikkeling van onze samenleving. De rol
problemen en vragen. Tot slot is het nodig te innoveren in
(primaire preventie).
waardoor meteen zwaardere zorg nodig is.
van de gemeente verandert hier deels ook door. De
het denken en werken van professionals en vrijwilligers. Dit
gemeente is niet altijd meer vanaf de start betrokken bij
vraagt om een goede en regelmatige dialoog tussen alle
Er ligt ook een opgave om meer aanbod te ontwikkelen
Individuele begeleiding vanuit de Wet maatschappelijke
maatschappelijke initiatieven, maar sluit dan in een later
verschillende organisaties in het werkveld, maar ook om
voor vraagstukken die specifiek leven in Hendrik-Ido-
ondersteuning (Wmo) is hiervan een sprekend
stadium aan.
een integrale aanpak.
Ambacht. Uit de gevoerde gesprekken en de analyse blijkt
voorbeeld. Doordat meer mensen langer thuis wonen,
dat elke leeftijdsgroep specifieke vraagstukken kent. Deze
vindt de zorg meer bij de inwoner thuis plaats in plaats
Wat is er nodig?
Oplossingen voor vraagstukken in het sociaal domein
zijn weergegeven in het onderstaande overzicht, waarbij
van in een instelling. Verder blijkt uit onderzoek dat
We moeten anders gaan denken en handelen. Voor het
kunnen ook gevonden worden buiten het domein zelf.
elk vraagstuk vertaald is naar een ontwikkeldoel. In dit
belangrijke gebeurtenissen oorzaak kunnen zijn voor
terugdringen van toekomstig gebruik liggen er kansen.
Zo kan de samenredzaamheid versterkt worden door
overzicht staan de vraagstukken afzonderlijk gepresenteerd,
het gebruik van hulp en ondersteuning. Denk aan
De huidige zorgvraag is echter lastig bij te sturen. Dit
innovatieve woonvormen te introduceren. Ook de openbare
maar veelal verhouden ze zich tot elkaar.
begeleiding rondom echtscheidingen, ondersteuning van
onderstreept het belang dat problemen zoveel mogelijk
mantelzorgers met een eigen gezin, en eenzaamheid ten
voorkómen worden, want dan is het mogelijk om voor de
gevolge van het overlijden van een naaste.
langere termijn een kanteling teweeg te brengen. Daarbij
Jeugd & jongeren top-5
Volwassenen top-5
kracht in onze gemeente gebruiken en stimuleren.
groeien wanneer we de ingeslagen weg blijven vervolgen.
Dat vraagt ook een andere veranderende rol van de
Dit inzicht versterkt de noodzaak om op een andere
gemeente. Niet acteren of overnemen, maar stimuleren
manier te gaan denken en werken. We moeten naar
en faciliteren.
de voorkant van problematiek, om te zorgen dat er op termijn minder (zware) hulp en ondersteuning nodig is.
10
Vraagstukken
Het gebruik van (zware) hulp en ondersteuning blijft
1. Huiselijk geweld / mishandeling / verwaarlozing 2. Opgroeien in armoede 3. Eenzaamheid 4. Tekortschietend opvoedklimaat 5. Opgroeien met belemmeringen
1. Beperkte zelfredzaamheid 2. Leven in armoede 3. (V)echtscheiding 4. Verslaving / middelengebruik 5. Huiselijk geweld / mishandeling
1. Veilige thuissituatie / vertrouwen 2. Opgroeien met voldoende materiële middelen 3. Voldoende betekenisvolle contacten 4. Mentaal gezond 5. Kansrijk opgroeien / meedoen aan activiteiten
1. Veilige thuissituatie 2. Leven met voldoende materiële middelen 3. Regie over eigen situatie 4. Gezonde leefstijl ten aanzien van middelengebruik 5. Zelfstandig functioneren
Ontwikkeldoelen
de Ambachtse samenleving. We moeten de natuurlijke
Vraagstukken
Wat is er nodig?
Ontwikkeldoelen
past een overheidsrol die ruimte geeft aan initiatieven uit
11
Vraagstukken
Ouderen top-5 1. Eenzaamheid 2. Beperkte zelfredzaamheid 3. Late signalering dementie 4. Overbelaste mantelzorger 5. Leven in armoede
inwoners van onze gemeente beschikbaar. Om goed te
Zo kunnen we de impact van problemen zo klein
overzichtelijk weer, zowel voor inwoners zelf als ook
kunnen sturen op de effectiviteit van deze middelen,
mogelijk houden. Goede en structurele verbindingen
voor maatschappelijke partners om gericht te kunnen
is het belangrijk een goed inzicht te ontwikkelen in
met bijvoorbeeld scholen, kerken, verenigingen, de
verwijzen.
het te bereiken maatschappelijk effect. In openbare
Jeugdgezondheidszorg, huisartsen en kinderopvang zijn
bronnen en rapportages zijn hiervoor data beschikbaar,
daarom van groot belang.
Ontwikkeldoelen
bijvoorbeeld op waarstaatjegemeente.nl.
Digitalisering biedt kansen Digitalisering verandert de samenleving en daarmee
Inwoners en professionals zijn ook niet altijd op de
ook de dienstverlening van organisaties. Maar het biedt
Om die data op waarde te kunnen schatten, is het
hoogte van de voorzieningen die lokaal al aangeboden
ook kansen voor innovaties zoals e-health, domotica
van belang deze te verrijken met andere gegevens.
worden. Er is geen centraal ‘kennispunt’ waar dit
(‘slimme’ apparaten in huis) en online-cursussen,
De data die de Sociale Dienst Drechtsteden en
overzicht is. Door in zo’n kennispunt te investeren,
bijvoorbeeld op het gebied van financiën en opvoeden.
de Serviceorganisatie Jeugd bijhouden over de
worden de huidige voorzieningen effectiever gebruikt.
Voordelen van digitalisering zijn bijvoorbeeld:
Op basis van de nu beschikbare data kunnen we
ontwikkeling van de zorgvraag en zorgkosten,
Wanneer bijvoorbeeld de seniorenbus beter bekend is
•
Snellere transacties.
gemeentebreed of soms op wijkniveau analyseren.
zijn daarbij waardevol. De statistieken van beide
bij onze inwoners, kan dit de groei van Wmo-vervoer
•
Laagdrempelige communicatie.
Dit is redelijk grofmazig. Wanneer we dichter bij onze
organisaties zijn steeds actueler en op gemeentelijk
afvlakken.
•
Ruime ‘openingstijden’.
inwoners willen komen en nog effectiever activiteiten
niveau beschikbaar. Daarnaast is het noodzakelijk
willen ontplooien, is het noodzakelijk dergelijke
cijfers periodiek te spiegelen aan de praktijk, door
Wat is er nodig?
Digitale producten en diensten sluiten aan bij de
analyses op buurtniveau te doen. Wanneer een
hierover met maatschappelijke organisaties en
Het is nodig het Sociaal Wijkteam en het Jeugdteam
veranderende behoeften en verwachtingen van onze
vraagstuk in een of meerdere buurten speelt, kan voor
inwoners te sparren. Cijfers zeggen immers veel, maar
steviger te positioneren als een ‘plek’ waar inwoners
inwoners. Zij communiceren immers zelf ook steeds
die buurten een gerichte aanpak ontwikkeld worden
niet alles.
gemeld kunnen worden die minder redzaam zijn.
meer digitaal. Het belang van internet en sociale media
Deze rol moet zichtbaarder worden, bijvoorbeeld door
als informatiebron groeit.
1. Voldoende betekenisvolle contacten 2. Goed begeleide mantelzorger 3. Vroegsignalering dementie 4. Regie over eigen situatie 5. Leven met voldoende materiële middelen.
in plaats van voor heel de gemeente. Dat is niet alleen
Wat is er nodig?
communicatie en voorlichting. Ook het meer fysiek
We hebben de wens een betere regie te ontwikkelen
zichtbaar zijn van de teams en vindplaatsgericht-
Wat is er nodig?
Wat is nodig?
op het voorzieningenaanbod dat we subsidiëren.
werken dragen hieraan bij.
We moeten inspelen op kansen die digitalisering
Het aantal voorzieningen dat zich richt op het
Om de juiste beleidskeuzes te maken, zijn er goede
We willen er vervolgens voor zorgen dat kwetsbaarheid
biedt voor het verbeteren van het lokale
voorkomen van problemen (primaire preventie) is
sturingsinformatie en periodieke gesprekken hierover
bij onze inwoners snel en adequaat wordt opgepakt.
voorzieningenaanbod, de dienstverlening en de
nog te gering en moet groeien. Er is ook behoefte aan
met organisaties in het netwerk nodig.
Daarnaast moet de bekendheid en vindbaarheid
passende communicatie met onze inwoners. Digitale
meer balans in het huidige aanbod en een duidelijke
van de beschikbare voorzieningen worden vergroot,
dienstverlening zal de fysieke of schriftelijke
ontwikkelkoers die gericht is op de vraagstukken
zodat kleine problemen met lichte voorzieningen
dienstverlening echter nooit helemaal vervangen.
kunnen worden opgelost. Een digitale sociale
Niet elke inwoner is immers even geletterd of digitaal
kaart met voorzieningen geeft het totale aanbod
vaardig. Zij mogen niet buiten de boot vallen.
effectiever, maar ook efficiënter.
die nu sterk in onze gemeente spelen. Daarvoor is het essentieel dat maatschappelijke organisaties en gemeente samen optrekken, ieder vanuit de eigen
1.4. Dienstverlening
rol. Wijkgericht werken biedt kansen, uit oogpunt ontwikkeling is de beschikbare data zoveel mogelijk op
Behoefte aan overzicht én een centrale plek om te melden
dat schaalniveau inzichtelijk krijgen.
Maatschappelijke organisaties die in onze gemeente
van effectiviteit en efficiency. Eerste stap in deze
actief zijn, maar ook onze inwoners, vangen veel
12
Meer met data om aanbodgericht te sturen
signalen op over personen die een zorgbehoefte
Het sociaal domein maakt een groot deel uit van
hebben aan een duidelijke ‘plek’ waar zij hun signalen
de gemeentelijke begroting. Daarbij zien we dat
kwijt kunnen, zodat een goede of tijdige opvolging
de zorgkosten stijgen en de inkomsten onder druk
plaats kan vinden. Dit kan al via de websites van
staan. Natuurlijk willen we onze middelen zo goed
het Sociaal Wijkteam en Jeugdteam, maar dat is
mogelijk inzetten. Jaarlijks subsidiëren we het aanbod
blijkbaar minder bekend. Juist het (vroeg)signaleren
van algemene voorzieningen voor een bedrag van
én adresseren is van belang om problemen bij
circa € 2,2 miljoen. Deze voorzieningen zijn voor alle
onze inwoners vroegtijdig aan te kunnen pakken.
hebben. Deze organisaties geven aan behoefte te
13
Waar zetten we op in? 2.
14
15
De context is helder. De vervolgvraag is: waar zetten we op in? Welke richting kiezen we om inwoners in Hendrik-Ido-Ambacht zo veel mogelijk zelfstandig en volwaardig mee te laten doen in de samenleving? De omslag naar preventie is een integrale opgave waar de gemeente een rol in vervult, maar niet alleen voor staat. Juist het betrekken van en komen tot co-creatie met maatschappelijke partners en inwoners is in het kader van deze transformatie essentieel. In dit hoofdstuk zetten we dat uiteen.
2.2. Gedrag, voorzieningen en toegang transformeren
kracht van de inwoner (zelfredzaamheid) en haar of zijn directe omgeving (samenredzaamheid). Daarbij realiseren we ons dat dit niet voor iedereen even gemakkelijk is. Samen met onze partners willen we het huidige systeem doorbreken, met een vernieuwend en innovatief aanbod. Daarbij gaan we meer inzetten op
Transformatie vraagt tijd. De beweging naar de
2.1.De Kracht van Ambacht
vindplaatsgericht en groepsgericht werken.
voorkant is de afgelopen jaren voorzichtig op gang kracht, de directe omgeving of relatief lichte inzet opgelost
gekomen en willen we nu versnellen. Het perspectief
We denken en werken vanuit een getrapt
kunnen worden. Samen zijn we redzaam.
van deze ontwikkeling ligt op middellange termijn. De
(escalatie)model:
maatschappelijke effecten die we nastreven, zullen
1.
Vroeg signaleren en vindplaatsgericht werken.
veelal niet op korte termijn zichtbaar worden. De
2.
Eigen kracht en samenkracht:
We vinden het belangrijk dat iedereen in Ambacht mee kan
Samen hebben we extra aandacht voor minder redzame groepen
beweging naar de voorkant pakken we integraal, in
Zelf aan de slag in een lokale voorziening samen met
doen. Een inclusieve samenleving is ons uitgangspunt: een
Kwetsbare inwoners vinden we in alle leeftijdsgroepen:
samenhang op. Dat maakt het complex en uitdagend.
anderen/groepsgericht werken, onder begeleiding
samenleving waarin niemand buiten de boot valt, iedereen
jongeren, volwassen, senioren. Daarbinnen zien we enkele
Innoveren van het aanbod aan voorzieningen en
van een ervaringsdeskundige of indien nodig van
een kans verdient en iedereen naar vermogen meedoet.
groepen bij wie de risico’s op en de aanwezigheid van
activiteiten is één onderdeel van een groter geheel.
een professional.
We onderstrepen het belang van het VN Verdrag Inclusie.
problemen groter is dan bij andere. Specifiek gaat het
Daarnaast is actie nodig om de toegang naar
3.
Individueel gebruik van een algemene voorziening.
Een inclusieve samenleving is resultaat van diversiteit. Om
om jongeren in de overgang van 18- naar 18+ en mensen
voorzieningen te optimaliseren. Ook is het van belang de
4.
Individueel gebruik van een maatwerkvoorziening.
een inclusieve samenleving te zijn en te behouden, is het
met niet-aangeboren hersenletsel (NAH), LVB’ers en
cultuur, het denken en werken, te veranderen. Dat geldt
belangrijk dat we ontmoeting blijven stimuleren. Door met
GGZ’ers die vanuit een instelling op zichzelf moeten
voor vrijwilligers en voor professionals, zowel binnen als
Om dit model te laten werken, moeten de
elkaar samen te leven en elkaar te ontmoeten is Ambacht
gaan wonen. Deze groepen geven we extra aandacht
buiten de gemeentelijke organisatie. Kort gezegd komt
randvoorwaarden goed geregeld zijn:
van iedereen. Ambacht zijn we samen.
en begeleiding, samen met onze maatschappelijke
het neer op het transformeren van gedrag, voorzieningen
•
Er is bereikbare en duidelijke informatie op maat.
partners. Dit zorgt ervoor dat deze inwoners beter zijn
en de toegang.
•
De buitenruimte is zo ingericht dat ontmoeting wordt
Ambacht zijn we samen
Samen zijn we redzaam
voorbereid op ontwikkelingen die op hen afkomen, wat
We streven ernaar dat onze inwoners zo veel mogelijk
het risico verkleint dat ze in de problemen komen. De
zelfstandig en volwaardig deelnemen aan de
afgelopen jaren hebben we met een integrale aanpak
Opgave 1: De eigen kracht van inwoners versterken
maatschappij. Alle voorzieningen zijn toegankelijk voor
goede ervaringen opgedaan bij statushouders. Het
De kracht van onze inwoner staat centraal. Daarom
iedereen en iedereen kan er zelfstandig gebruik van
instrumentarium en de werkwijzen die daarbij ontwikkeld
zetten we primair in op het versterken van de eigen
maken. We bewegen naar de voorkant. Door te opereren
zijn, zetten we nu ook voor deze groepen in.
gestimuleerd. •
Er zijn laagdrempelige voorzieningen voor ontmoeting en ondersteuning.
in netwerken kunnen we als samenleving de juiste begeleiding, voorlichting en ondersteuning bieden. Daarbij
Samen houden we het betaalbaar
is het van belang signalen over hulpvragen bij inwoners
We vinden het belangrijk dat ook toekomstige generaties
zo vroeg mogelijk op te pakken, zodat ze nog met eigen
nog een beroep op zorg en ondersteuning kunnen doen, waar dat het hardste nodig is. We willen voorkomen dat kleine hulpvragen uitgroeien tot complexe, omvangrijke problemen, waarvoor blijvend zwaardere vorm van ondersteuning nodig is. Om dat te bereiken, moeten we, inwoners-zorgaanbieders-gemeente, gezamenlijk innoveren en transformeren. Dat vraagt ook een andere rol en werkwijze van de gemeentelijke organisatie, het bestuur en de politiek. Als we doen wat we altijd deden, houden we hetzelfde probleem als altijd. Samen houden we het betaalbaar.
Zelfredzaamheid
16
Samen redzaam
Lokale informele voorziening
Lokale formele voorziening
Maatwerk voorziening
17
sturing vanuit de gemeente. Enerzijds willen we invloed
Frontoffice naar Ambacht
uitoefenen richting maatschappelijke partners en
Nabijheid is een randvoorwaarde om integraal te kunnen
inwoners. Anderzijds wensen we geen zware bemoeienis
werken. Daarom is het van belang ook de frontoffice van
in de persoonlijke levenssfeer van inwoners. Als het nodig
de Sociale Dienst naar Ambacht te brengen, in Cascade bij
is kiezen we wel voor een zwaardere inzet.
het jeugdteam en het sociaal wijkteam. Dit sluit ook aan bij de samenwerkingsagenda met de SDD.
Het aanbod verbinden en innoveren We stimuleren onze partners meer naar de voorkant te
Zo leren SDD-medewerkers beter onze lokale situatie
bewegen: hoe kunnen vraagstukken worden aangepakt
kennen en ontstaat op natuurlijke wijze samenwerking
zónder maatwerkvoorziening? Dit sluit aan bij de gedachte
tussen de professionals. Hiermee geven we onder andere
Opgave 2: Eerder signaleren met een duidelijk meldpunt
die naar voren gekomen zijn uit onze analyse, de ‘foto’.
van positieve gezondheid:
invulling aan het advies van het rapport ‘Ik ben meer dan
Veel van deze onderwerpen raken elkaar. We initiëren
•
Wat kunnen mensen wel?
mijn probleem’ van de Kinderombudsman (2019) waarin
We streven er naar inwoners zo min mogelijk afhankelijk
aanbod waar dat nodig is, brengen partijen samen en
•
Hoe kunnen we hen helpen om wel zoveel als
staat dat de hulp bij problemen thuis beter afgestemd
te laten zijn van zware zorg en ondersteuning. Daarom
ondersteunen dat. Om focus aan te brengen, kiezen we
mogelijk mee te doen?
moet worden op de behoeften van kinderen. Het richt zich
is het essentieel dat problemen bij onze inwoners vroeg
drie inhoudelijke speerpunten:
gesignaleerd, gemeld en bespreekbaar gemaakt worden.
1.
Een vertrouwde en veilige thuissituatie.
We willen meer samenhang aanbrengen tussen het
Dit bewustzijn willen we breed uitdragen bij onze inwoners
2.
Opgroeien en leven met voldoende middelen.
huidige aanbod. Daarbij gaan we de verbinding en
en maatschappelijke organisaties.
3.
Voldoende betekenisvolle contacten.
samenwerking stimuleren tussen de organisaties die in
op alle gebieden waarop het kind hulp nodig heeft.
Ambacht actief zijn. De sterke positie die Hi5Ambacht de Uit het vooronderzoek en de gesprekken die met partners
Deze speerpunten kiezen we nu, op basis van het
laatste jaren heeft opgebouwd, als sterke lokale beweeg-
en inwoners gevoerd zijn, is duidelijk geworden dat er al
uitgevoerde onderzoek. In de toekomst doen we dat in
en sportpartner met natuurlijke verbindingen in ons dorp,
Investeren in preventie loont, op langere termijn
het nodige gebeurt aan signalering. In de praktijk weten
toenemende mate op basis van continue monitoring en
willen we daarvoor benutten. Ook zetten we in op het
Wij gaan er van uit dat een preventieve aanpak op termijn
zij echter niet waar zij met hun signalen terecht kunnen.
signalering. Door stuurinformatie te verzamelen, kunnen
innoveren van het aanbod en hebben daarbij oog voor de
geld oplevert. Studies wijzen uit dat het kan: Vroeg = Beter,
We zetten daarom het Sociaal Wijkteam en het Jeugdteam
we het voorzieningenaanbod en onze speerpunten gericht
kansen van digitalisering. We dagen onze partners uit met
Eerder = Goedkoper, Duurzaam = Effectiever. Wanneer
in Ambacht steviger op de kaart als centrale plek waar
en flexibeler dan nu bijsturen. We willen tijdig inspelen op
nieuwe initiatieven of pilots te komen en stellen daarvoor
bij alle grote problematieken altijd eerst een preventieve
meldingen neergelegd kunnen worden. Tegelijkertijd
veranderende hulpvragen bij onze inwoners of stijgend
een stimuleringsbudget beschikbaar.
aanpak wordt ingezet – individueel en collectief – leidt
intensiveren we de contacten tussen enerzijds de
gebruik van maatwerkvoorzieningen.
dat op termijn tot een rendabeler zorgsysteem, waarbij
De toegang laagdrempelig en nabij
geleidelijk de instroom naar maatwerkvoorzieningen
Onze ondersteuning is integraal en inwoners ervaren
kan worden ingedamd. Een collectieve aanpak geeft
en kinderopvang. Hierdoor maken we het melden
Opgave 4: Anders vasthouden, gemeente in regie
geen schotten. Redenerend vanuit het perspectief van
daarbij gezondheidswinst aan een grote groep, met een
laagdrempeliger.
De rol van de overheid verandert, oude rollen voldoen
onze inwoners is ons uitgangspunt dat zij zo goed en zo
uitwaaierend effect in de omgeving van de betrokken
niet meer. Maatschappelijke vraagstukken worden in
snel mogelijk antwoord dan wel passende ondersteuning
inwoner.
Opgave 3: Lokale voorzieningen ontwikkelen voor lokale behoeften
netwerken geagendeerd. Waar de overheid eerder een
krijgen. Daarbij is het van belang dat er inzicht is in het
beleidsbepalende en -beslissende rol had, ontstaan
preventieve aanbod (bekend en vindbaar) en dat de
Daarbij moet de opmerking geplaatst worden dat het
We kiezen voor een laagdrempelig en innovatief
nieuwe rollen zoals netwerken en faciliteren. We moeten
verwijzing op een juiste wijze plaatsvindt.
financieel effect van preventie zich voordoet op langere
aanbod dat het gebruik van maatwerkvoorzieningen
onze partners en de samenleving blijvend opzoeken
naar verwachting voorkomt, uitstelt of laat afnemen.
en ook durven loslaten, in het vertrouwen dat deze
Centrale plek
wetmatigheid. Het aantal beschikbare studies naar
We zien kansen in de beweging naar de voorkant: van
deskundigen het veelal beter weten dan wij. Dat betekent
De toegang gaan we zo organiseren dat vanuit een
kosteneffectiviteit van preventie is beperkt. Dat heeft onder
individueel naar collectief, van ‘achter de beschikking’
een andere rol voor de raad, het college en de ambtelijke
organisatie(locatie), integrale afwegingen kunnen worden
meer te maken met de complexiteit van dergelijke studies en
naar ‘voor de beschikking’, van regionaal naar lokaal.
organisatie.
gemaakt bij ondersteuningsvraagstukken. We kiezen ervoor
met de meetbaarheid van de effecten van preventie. Op korte
het Sociaal Wijkteam en het Jeugdteam een centrale plek te
termijn mogen we dus niet te hoge financiële verwachtingen
teams en anderzijds partners als scholen, kerken en verenigingen, de jeugdgezondheidszorg (JGZ), huisartsen
Dit betekent dat minder snel wordt opgeschaald naar
termijn. Investeren in preventie is geen harde economische
maatwerkvoorzieningen en meer kan worden afgeschaald
Essentieel is dat het preventieplan ruimte biedt voor
geven in de Ambachtse samenleving. Beide teams kennen
koppelen aan de inspanningen van dit preventieplan.
naar lokale algemene/basisvoorzieningen.
differentiatie. De rol van de gemeente is hierdoor
de lokale voorzieningen, ontmoeten inwoners op een
Een langjarige inspanning, structurele investeringen en veel
fluïde: we zoeken voortdurend balans tussen de eigen
laagdrempelige wijze en wijzen hen op weg. Ze hebben sterke
aandacht voor implementatie zijn nodig om de potentiële
verantwoordelijkheid van de samenleving en gerichte
verbindingen met inwoners, vrijwilligers en professionals.
resultaten te realiseren. Duurzaam preventief beleid impliceert
Tegelijkertijd zetten we in op de specifieke problematieken
18
2.3. Een duurzame beweging
19
in sommige gevallen ook voortdurende ondersteuning (‘stut en
We hebben een aantal indicatoren geselecteerd om de effecten
steun’) van inwoners om effecten te behouden en terugval te
te volgen. Hierbij plaatsen we twee kanttekeningen.
voorkomen.
1.
In de eerste plaats is het goed de impact van ons gemeentelijk handelen te nuanceren. Er doen zich
De maatschappelijk en financiële effecten monitoren
veel ontwikkelingen voor waar we als lokale overheid
De beoogde effecten van het preventieplan zijn zowel
kabinetsbeleid de zorgvraag beïnvloeden, kan de economie
maatschappelijk als financieel. Onze preventie-inzet is erop
stilvallen of nieuwe vluchtelingstromen op gang komen.
geen invloed op hebben. Zo kan een wijziging van het
2.
gericht na verloop van tijd de kosten van het sociaal domein
Een vertrouwde en veilige thuissituatie H-I-A
ZHZ
Nederland
Jongeren met jeugdhulp Zonder verblijf
10,8%
11,2%
10,3%
CBS Jeugd / tweede halfjaar 2019 Waarstaatjegemeente.nl
Sociale samenhang’ (gemiddelde score is gesteld op nul)
4,4
2,0
0,0
DUO 2018 Waarstaatjegemeente.nl
H-I-A
ZHZ
Nederland
Huishoudens met bijstandsuitkering
2,7%
4,4%
5,2%
CBS eerste half jaar 2019/ waarstaatjegemeente.nl
Personen met een bijstandsinkomen per 1.000 inw.
18,8
31,0
38,2
CBS 2019/ waarstaatjegemeente.nl
Huishoudens met laag inkomen
5%
8%
10%
CBS inkomen 2017/ waarstaatjegemeente.nl
H-I-A
ZHZ
Nederland
Eenzaamheid
2,7%
4,4%
5,2%
Zeer ernstig eenzaam, 19 – 65 jaar
6%
9%
Gezondheidsmonitor Volwassen en Ouderen, G&J ZHZ 2016 / waarstaatjegemeente.nl
Zeer ernstig eenzaam, 65 jaar en ouder
11%
9%
Gezondheidsmonitor Volwassen en Ouderen, G&J ZHZ 2016 / waarstaatjegemeente.nl
H-I-A
ZHZ
Nederland
Huishoudens zonder Wmo-voorziening
83,8%
80,7
81,1%
CBS MSD Wmo eerste half jaar 2019/ waarstaatjegemeente.nl
Effectiviteit Wmo ondersteuning Door de ondersteuning die ik krijg, heb ik een betere kwaliteit van leven
76%
78%
79,0%*
Cliëntervaringsonderzoeken Wmo / 2019 Waarstaatjgemeente.nl
Opgroeien en leven met voldoende middelen
Ten tweede is het onmogelijk om het complexe sociale
minimaal gelijk te laten blijven of te laten dalen ten opzichte
domein te ‘vangen’ in een beknopte set van indicatoren. De
van 2019. Waar we al goed scoren op maatschappelijk effecten
onderstaande indicatoren zijn dan ook bedoeld met elkaar
willen we die waarde minimaal vasthouden. In de situatie dat
‘het goede gesprek’ te kunnen voeren.
we als Ambacht negatiever scoren, willen we deze waarde ombuigen richting het gemiddelde van de regio.
Bron
Bron
Betekenisvolle contacten
Kosten en gebruik Jeugdhulp
Hendrik-Ido-Ambacht
Aantal jeugdige inwoners CBS
Regio Zuid-Holland-Zuid
2017
2018
2019
2017
2018
2019
7.174
7.512
7.570
95.350
95.165
94.515
Aantal cliënten op basis van declaraties
614
770
761
8.926
9.884
10.149
Cliënten tov jeugdigen
9%
10%
10%
9%
10%
11%
Gemiddelde kosten per jeugdige inwoner
€ 682
€ 719
€ 705
€ 766
€ 842
€ 919
Gemiddelde kosten per cliënt
€ 7.967
€ 7.017
€ 7.011
€ 8.183
€ 8.109
€ 8.555
• Gegevens gebaseerd op dasboard d.d. 26/02/20 Op basis van de ingediende facturen kunnen SOJ en gemeenten via een dasboard de ontwikkeling van de kosten en aantallen volgen. Het dasboard biedt (nog) geen inzage in de kosten van PGB’s en de Jeugdteams ZHZ.gemeenten plaats zou vinden.
Kosten en gebruik Wmo en Participatiewet De Sociale Dienst Drechtsteden heeft op gemeentelijke niveau nog geen inzicht in het zorggebruik en de kosten op het gebied van Wmo en de Participatiewet. De Sociale Dienst werkt op dit moment per gemeente wel aan een dashboard waarin data op gemeentelijk niveau beschikbaar komen.
Bron Gezondheidsmonitor Volwassen en Ouderen GGD’-ZHZ 2016 / Waarstaatjegemeente.nl
Aanbod verbinden en innoveren Bron
* dit is het percentage van de referentiegroep (gemeenten 25.000 – 50.000 inwoners)
Zelfredzaamheid en samenredzaamheid
Verleent mantelzorg
ZHZ
Nederland
17,3%
15,0%
14,2%
Bron Meerdere bronnen 2016 / Waarstaatjegemeente.nl
Sociale samenhang’ (gemiddelde score is gesteld op nul)
4,4
2,0
0,0
BZK/WB- leefbaarometer 2.0 2018/ waarstaatjegemeente.nl
Lid sportclub (referentie = gemeenten 25-50.000 inw)
25,3%
10%
10%
Lidmaatschap sportbonden NOC-NSF / 2018 Waarstaatjgemeente.nl
Geen regie over eigen leven, 19 – 65 jaar
8%
9%
Gezondheidsmonitor Volwassen en Ouderen, G&J ZHZ 2016
15%
Gezondheidsmonitor Volwassen en Ouderen, G&J ZHZ 2016
Geen regie over eigen leven, 65 jaar en ouder
20
H-I-A
16%
Toegang laagdrempelig en nabij H-I-A
ZHZ
Nederland
Bron
Ik wist waar ik moest zijn met mijn hulpvraag (% van de inwoners met een Wmo-maatwerkvoorziening)
80%
79%*
Cliëntervaringsonderzoeken Wmo, g/ 2019 Waarstaatjgemeente.nl
De medewerker en ik hebben in het gesprek samen naar oplossingen gezocht (% van de inwoners met een Wmo-maatwerkvoorziening)
84%
81%*
Cliëntervaringsonderzoeken Wmo, g/ 2019 Waarstaatjgemeente.nl
* dit is het percentage van de referentiegroep (gemeenten 25.000 – 50.000 inwoners)
21
Wat gaan we doen?
3.
22
23
24
inzet etc. Kortom: de vragen ‘hoe’, ‘wie’, ‘wanneer’ en
niet alle maatregelen zijn tegelijkertijd op te starten. Dat ‘waarmee’ moeten nog worden beantwoord. De output
vraagt te veel van onze partners en onze eigen organisatie. die nu is genoemd, geeft een richting van denken. Het
Daarnaast is de wereld om ons heen dynamisch, overzicht kan bij verdere uitwerking dus worden beperkt,
voortdurend in beweging. Of en in welke volgorde acties uitgebreid of verfijnd.
Samenwerking onderwijs en jeugdhulp intensiveren
Aanwezig zijn op vindplaatsen voor kwetsbare groepen
Inwoners met (dreigende) schulden proactief benaderen 21
Jongeren voorbereiden op de overgang van 18- naar 18+ 21
Actieprogramma Preventieplan sociaal domein
Kinderen in armoede faciliteren deel te nemen aan de samenleving
Inwoners zonder (directe) arbeidsmogelijkheden activeren
21
Betekenisvolle contacten van LVB’ers, GGZ-cliënten en mensen met NAH bevorderen
Betekenisvolle contacten senioren bevorderen 21
Betekenisvolle contacten volwassenen bevorderen 21
Betekenisvolle contacten jongeren bevorderen
Coördinatie realisatie preventieplan
Alternatieven voor uithuisplaatsing ontwikkelen
Deskundigheid bij partners bevorderen
21
Rondom relatie- en Echtscheidingsproblematiek aanbod ontwikkelen 21
Kwetsbare groepen helpen grip te krijgen op financiën Sleutelpartijen rondom vroegsignalering verbinden 21
21
21
= stimuleringsbudget
maatregelen in het actieprogramma prioriteren. Immers
= starten in 2021
overzicht met betrokkenen, procesvoorstel, benodigde
21
In samenspraak met onze partners gaan we de
= starten in 2020
uitwerking nodig is in de vorm van een aanpak, planning,
20
Prioriteiten
20
Voor alle genoemde acties geldt dat er nog verdere
21
Verdere uitwerking
Lokaal ondersteuningsaanbod voor kwetsbare groepen innoveren 21
het actieprogramma in één beeld gevat.
Laagdrempelige accommodaties voor ontmoeting
hebben opgebouwd. In de figuur op de volgende pagina is
Onderling contact rondom opvoeden en opgroeien bevorderen
voortschrijdend inzicht.
Signalen ophalen in de samenleving
en inzichten die we in de afgelopen periode gezamenlijk
Kennis en bewustzijn bij inwoners vergroten
en technieken, veranderend (rijks)beleid of simpelweg
Betekenisvolle contacten
2024 (bijlage I) is samengesteld op basis van de kennis
Opgroeien en leven met voldoende middelen
initiatieven uit de samenleving, nieuwe methodieken
Opvoedklimaat en veilige thuissituatie
Het actieprogramma preventie sociaal domein 2020-
21
20 Preventie in subsidiebeleid verankeren
Innoveren en verbinden van het aanbod
Individuele voorzieningen omvormen naar groepswerk
Regie op voorzieningenaanbod
Doorontwikkelen sociaal wijkteam en jeugdteam
Meervoudig complexe hulpvragen integraal aanpakken 21
Verbinding tussen huisartsen en sociaal wijkteam/ jeugdteam versterken 20
Regie op de eerste lijn
Opgave 4 Anders vasthouden, gemeente in regie
die de komende tijd plaatsvinden. Denk aan nieuwe
Opgave 3 Voorzieningenaanbod toespitsen op 3 speerpunten
Van denken naar doen, samen met partners en inwoners.
Opgave 2 Eerder signaleren
ingezet worden, is afhankelijk van de ontwikkelingen
Opgave 1 Zelf- en samenredzaamheid versterken
Actieprogramma preventie 2020-2024
Dit willen we met elkaar bereiken in Hendrik-Ido-Ambacht
In het vorige hoofdstuk hebben we beschreven waar we op inzetten. Vanuit de vier genoemde opgaven is een meerjarig actieprogramma samengesteld dat daaraan bijdraagt. Dit zijn acties die we de komende jaren samen met onze partners en inwoners in gang willen zetten.
Wat is daarvoor nodig?
26
27
Met dit preventieplan willen we in Hendrik-Ido-Ambacht een duurzame beweging in gang zetten. De uitvoering van dit plan vraagt dan ook meerjarig aandacht, inzet en coördinatie. Dit hoofdstuk schetst hiervoor de randvoorwaarden op het vlak van organisatie, sturing en financiën.
Rolverdeling raad, college en organisatie
Dit is een transformatie van de ambtelijke rol, een proces
De raad stelt de kaders
van meerderen jaren.
Met dit preventieplan stelt de raad vast welke maatschappelijke en financiële effecten nagestreefd
Monitoren en herschikken van acties
worden. Bij het uitwerken van de maatregelen formuleren
Jaarlijks monitoren we de voortgang en uitvoering van
Co-creatie met de samenleving
stimuleringsbudget. Wanneer lopende het jaar blijkt dat
we de outputdoelen, wat een dwingend karakter in zich
het preventieplan. We kiezen voor deze relatief korte
Maatschappelijke vraagstukken worden steeds meer
het stimuleringsbudget ontoereikend is, dan komt de
heeft. We monitoren zo de effectiviteit van elke maatregel
evaluatieperiode gezien de dynamiek van het speelveld.
in netwerken geagendeerd en door de samenleving
portefeuillehouder terug naar de raad.
en sturen waar nodig bij. Het college kan binnen de
De periode van een jaar biedt voldoende aanlooptijd om
door de raad gestelde kaders handelen en prioriteren,
acties in gang te zetten en de eerste resultaten zichtbaar
opgepakt. Waar de overheid eerder de beleidsbepalende en -beslissende rol had, krijgen we als gemeente ook
Signalen ophalen in de samenleving
en verantwoordt zich hierover achteraf. Niet vanuit de
te hebben. De monitor geeft ook een beeld van de
nieuwe rollen zoals netwerken en faciliteren. We moeten
We vinden het belangrijk dat ons beleid goed aansluit
gedachte om af te rekenen, maar om met elkaar het juiste
successen die gevierd mogen worden. Op basis van nieuwe
durven loslaten. Dat brengt een andere positie voor de
bij de praktijk van onze inwoners. Naast de gebruikelijke
gesprek te kunnen voeren.
inzichten, zoals gewijzigd rijksbeleid of nieuwe lokale
raad, het college en de ambtelijke organisatie met zich
onderzoeken willen we onze inzichten aanscherpen via
mee. Een omslag die we moeten maken, maar ook een
gesprekstafels waarin we eens per halfjaar de Ambachtse
De portefeuillehouder leidt de transformatie
juist afgevoerd. De jaarlijkse monitor gebruiken we om de
omslag die tijd vraagt en niet van de ene op de andere dag
samenleving bespreken. De centrale vragen die deelnemers
Als vertegenwoordiger van het college is de
raad te informeren en waar nodig middelen te vragen. In
als vanzelf gaat.
elkaar stellen zijn: Ziet u in uw omgeving (iemand met) een
portefeuillehouder de leider van dit preventieplan. Dit
de tweede helft van 2021 leggen we de eerste monitor voor
probleem dat u graag zou oplossen? Wat is dat probleem?
betekent dat de portefeuillehouder het gezicht is naar
aan de raad.
Bij de totstandkoming van dit plan is ruim gebruik
Wat kunnen we als maatschappij beter doen om dit
de samenleving en aanspreekbaar is voor inwoners
gemaakt van de kennis en creativiteit van onze inwoners,
probleem tijdig te signaleren en op te lossen? Wat wordt
en maatschappelijke partners. De portefeuillehouder
Dekking
zorgorganisaties en verenigingsleven. We bouwen voort op
daarbij aan de gemeente gevraagd? Maar in principe vormen
opereert als aanvoerder van de transformatiebeweging,
Het preventieplan wordt gefinancierd met incidentele
deze weg en blijven onze partners en inwoners opzoeken.
ze hun eigen agenda.
zeker in de eerste twee, drie jaar. Die aanspreekbaarheid
middelen. Bij de Kadernota 2020 is besloten de Reserve
richt zich op leiderschap en uitleg, maar ook op de
Sociaal Domein hiervoor in te zetten. Voor ieder
Voor deze tafels zoeken we inwoners die vol in ons
uitvoering van innovaties die door partners en inwoners
jaar worden er maatregelen geprioriteerd die in het
dorp staan. We vragen organisaties in Ambacht mensen
worden aangedragen.
daaropvolgende jaar zullen worden uitgevoerd. Om dit te
Onze ambitie is co-creatie tot een continu proces te maken.
initiatieven, kunnen maatregelen worden toegevoegd of
Verbinden met partners
uit hun midden aan te melden. Daarbij denken we aan
We houden de tot stand gebrachte verbindingen met
deelnemers uit kerken, sportverenigingen, overige
De ambtelijke organisatie werkt van buiten naar
onze formele en informele partners levend en waardevol.
verenigingen, oudervertegenwoordigingen van scholen,
binnen, makelt en schakelt
Opgave 4 bevat diverse acties waarmee we dit willen
vrijwilligersorganisaties, de beleidsadviesraad Jeugd/Wmo,
De ambtelijke organisatie beweegt zich van schrijver van
De impact van onze inzet willen we vergroten door
realiseren. Zo organiseren we periodiek ontmoetingen
huurdersverenigingen, nieuwe inwoners, ouderenbonden
beleid en hoeder van budgetten naar informatiemakelaar
waar mogelijk deze te bundelen met investeringen
met lokale partners rondom preventie. Daarin gaan
en jongeren. Het zijn betrokken inwoners, maar geen
en bemiddelaar. Van grensrechter naar spelverdeler. We
die onze partners doen. Daarnaast letten we op
we themagewijs in gesprek over meer verbinding en
belangenbehartigers. Als gemeente faciliteren we de
werken toe naar het uitdagen van anderen en gaan af van
subsidiemogelijkheden vanuit andere overheden.
samenhang. Ook willen we met praktijkverhalen preventie
gesprekstafels, die circa 8 tot 10 personen groot zijn. We
het idee dat de gemeente weet hoe alles moet en werkt.
beeldend en tastbaar maken.
streven ernaar geleidelijk het aantal tafels uit te breiden tot
kunnen bekostigen zal ieder jaar aan de raad gevraagd worden geld uit de Reserve beschikbaar te stellen.
idealiter één tafel per wijk. Om snel in te kunnen spelen op initiatieven uit de
28
samenleving, stellen we jaarlijks een stimulerings-
Spiegelen met de beleidsadviesraad Jeugd/Wmo
budget beschikbaar. De bijdrage uit dit budget wordt
Recent is de lokale beleidsadviesraad Jeugd/Wmo ingesteld.
direct beschikbaar gesteld door de portefeuillehouder,
Gezien de decentralisaties in het sociaal domein heeft deze
aan de hand van een beknopt aantal vragen in het
adviesraad een bredere scope dan de voormalige Wmo-
aanvraagformulier (zie bijlage II). De uitvoerende
adviesraad. Gevraagd en ongevraagd kan deze raad advies
organisatie legt achteraf verantwoording af aan de
uitbrengen over onderwerpen op het gebied van Jeugd en
ambtelijke organisatie, die vervolgens beoordeelt
Wmo. Daarom gaan we periodiek met de Adviesraad in
of het iets is dat voortgezet beleid moet worden. De
gesprek over de voortgang van het preventieplan. Meest
portefeuillehouder legt een maal per jaar verantwoording
logisch lijkt de frequentie van deze gesprekken te koppelen
af aan de raad over de inzet en resultaten van dit
aan de evaluatiemomenten van het preventieplan.
29
Actieprogramma preventieplan
2. LAAGDREMPELIGE VOORZIENINGEN VOOR ONTMOETING EN ONDERSTEUNING ONTWIKKELEN We willen bereiken dat er voor alle inwoners, maar met name volwassenen in de gemeente, voldoende
Bijlage Actieprogramma preventie 2020-2023
Inleiding
mogelijkheden zijn om betekenisvolle contacten op te
We willen graag in de komende jaren concreet aan de slag
doen. Hiervoor moeten laagdrempelige voorzieningen
in lijn met de inhoud van het preventieplan. Daarom is in
beschikbaar zijn, waar mensen elkaar kunnen ontmoeten,
deze eerste bijlage, het zogeheten Actieprogramma, een
dat kan fysiek of digitaal. Fysieke accommodaties zijn
nadere concretisering uitgewerkt van de maatregelen. Hier
noodzakelijk en randvoorwaardelijk om vindplaatsgericht
zijn ook de bijbehorende acties opgenomen en is ingegaan
te kunnen werken (bijv. inloopochtenden) en groepsgericht
op de te behalen resultaten (output) van de afzonderlijke
werken mogelijk te maken (bijvoorbeeld via contact met
maatregelen.
ervaringsdeskundigen, in zelfhulpgroepen).
Nadere uitwerking nodig per actie
Wat gaan we hiervoor doen?
Voor alle genoemde acties geldt dat er – mede afhankelijk
•
We ontwikkelen inloopvoorzieningen (zogenaamde
van de omvang en impact van een actie – nog verdere
‘Huiskamers van de wijk’) voor laagdrempelige
uitwerking nodig is in de vorm van een aanpak, planning,
activiteiten, zoals koffie-ochtenden en
overzicht met betrokkenen, procesvoorstel, benodigde
maaltijdinitiatieven.
inzet etc. Kortom: de vragen ‘hoe’, ‘wie’, ‘wanneer’ en
•
We creëren meer ontmoetingsplaatsen in de
‘waarmee’ moeten nog worden beantwoord. Daaraan
openbare ruimte. Dit is meegenomen in het nieuwe
gerelateerd bepalen we hoe we de voortgang gaan meten.
speelruimtebeleidsplan. •
Opgave 1: Zelfredzaamheid en samenredzaamheid versterken
We benutten de digitale mogelijkheden om ontmoeting en contact te stimuleren
De kracht van onze inwoner staat centraal. We zetten
3. LOKAAL ONDERSTEUNINGSAANBOD VOOR KWETSBARE
primair in op het versterken van de eigen kracht van de
GROEPEN INNOVEREN
inwoner (zelfredzaamheid) en zijn of haar directe omgeving
We zien dat de vraag naar maatwerkvoorzieningen
(samenredzaamheid). Aan deze opgave werken we door
toeneemt vanuit jongeren, senioren, inwoners met een
uitvoering te geven aan de onderstaande maatregelen.
licht verstandelijke beperking (LVB) en inwoners met psychische en psychosociale vraagstukken (GGZ). We
1. KENNIS EN BEWUSTZIJN BIJ INWONERS VERGROTEN
vinden het belangrijk dat er juist voor hen lokaal een
Voor inwoners moet duidelijk en laagdrempelig informatie
passend aanbod is van algemene voorzieningen en
zijn over de hulp- en ondersteuningsmogelijkheden die er
activiteiten.
voor hen beschikbaar zijn. Goede informatievoorziening is ook in het belang van de vrijwilligers en professionals
Wat gaan we hiervoor doen?
die ondersteuning bieden aan inwoners. Daarnaast
•
Partners stimuleren het bestaande aanbod te
willen we het bewustzijn over ‘zelfredzaamheid’ en
innoveren. Voorbeelden zijn:
‘samenredzaamheid’ bij onze inwoners vergroten.
o vrijwillige thuisondersteuning uitbreiden voor kwetsbare groepen (zelfstandig wonende senioren,
Wat gaan we hiervoor doen? • •
We ontwikkelen een meerjarige communicatie-aanpak
LVB’ers en GGZ-cliënten); o alternatieven voor materiële ondersteuning aan
(bijvoorbeeld verhalen vertellen, persona’s)
huishoudens in armoede onderzoeken, in gesprek
We maken het lokale aanbod inzichtelijk via een
met partners zoals kringloopwinkels;
digitale sociale kaart.
o de mogelijkheden van een preventiecentrum verkennen, in samenspraak met partners;
30
31
o de geestelijk verzorger van de Blije Borgh inzetten tijdens een spreekuur voor levensvragen;
Wat gaan we hiervoor doen?
8. JONGEREN VOORBEREIDEN OP DE OVERGANG
•
Het opstellen van een convenant (vroeg)signalering
VAN 18- NAAR 18+
Opgave 3: Voorzieningenaanbod toespitsen op drie speerpunten
met daarin afspraken over de wijze van signalering.
We merken dat veel jongeren en hun ouders niet goed
We streven ernaar dat minder snel wordt opgeschaald naar
De positionering van het Sociaal Wijkteam en
weten wat er komt kijken bij de overgang naar de leeftijd
maatwerkvoorzieningen en meer kan worden afgeschaald
het Jeugdteam in het lokaal netwerk versterken,
van 18 jaar. Dit heeft allerlei praktische gevolgen,
naar lokale algemene/basisvoorzieningen. Om focus aan
bijvoorbeeld door de teams in te zetten voor
inhoudelijke consequenties en risico’s in zich, zeker
te brengen kiezen we drie inhoudelijke speerpunten, die
kennisdeling en scholing.
wanneer er sprake is van een lopende voorziening. We
aansluiten bij onze lokale opgaven:
werken daarom aan een soepele overgang voor alle
1.
Een vertrouwde en veilige thuissituatie
o vrijwillige maatjes voor kwetsbare groepen en risicogroepen werven, voor het bestrijden van
•
eenzaamheid; o activiteiten op het gebied van Gezond en Fit (zie ook de lokale nota gezondheidsbeleid).
Opgave 2: Eerder signaleren
6. DESKUNDIGHEID BIJ LOKALE PARTNERS BEVORDEREN