Document · PDF

Bijlage 2 bij raadsvoorstel 8.1 preventieplan jaarverslag 2022 en actieprogramma 2023 Lysias Eindrapport

commissie WOS openbaar 20 maart 2023, gemeente Hendrik-Ido-AmbachtBij agendapunt: Preventieplan jaarverslag 2022 en actieprogramma 202311.822 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Preventie in beeld

1e effectmeting en ontwikkeling monitor Preventieplan

ADVIES

Inhoudsopgave Inhoudsopgave

Samenvatting

Inleiding

1.1 Aanleiding

1.2

Opdracht en onderzoeksvraag

1.1.

Leeswijzer

Situatie voor preventie Hendrik-Ido- Ambacht 2019 en nu

2.1.

Hendrik-Ido-Ambacht biedt een vruchtbare bodem voor preventie

2.2.

Situatie in 2019

2.3.

Huidige situatie sociaal domein

Effecten van het preventieplan

3.1.

Werking Preventieplan

3.2.

Resultaten per maatregel uit het Preventieplan

3.3.

Samengevat effecten activiteiten Preventieplan:

Ontwikkelen preventiemonitor

4.1.

Condities voor succesvol uitvoeren van effectmetingen

4.2.

Voorstel monitoring preventie

4.3.

Set van indicatoren voor toekomstige monitoring

Bijlage 1 Onderzoek verantwoording

Bijlage 2 Update foto 2019

Bijlage 3 effecten per activiteit Bijlage 4 begroting 10 maatregelen Preventieplan

Samenvatting De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht vernieuwt door te pionieren en uit te proberen rondom preventie. Deze rapportage brengt de effecten van de activiteiten uit het Preventieplan in beeld en in hoeverre ze bijdragen aan het voorkomen van zwaardere zorg. De huidige situatie van het sociaal domein onderschrijft het belang van preventie en bevestigd dat er aandacht moet zijn voor specifieke doelgroepen (en in het bijzonder jeugd). In Hendrik-Ido-Ambacht wonen bijvoorbeeld ruim 600 mensen met problematische schulden, 271 kinderen in armoede en 850 jongeren met jeugdzorg in 2022. Het sociaal domein kende in 2020 en 2021 een groei van de uitgaven op basis van de toename van het aantal ouderen en de ontwikkeling van het aantal mensen met een lage sociaal economische status. De vraag naar zorg en ondersteuning ligt in HIA op alle vlakken nog onder het landelijk gemiddelde met uitzondering van de jeugdzorg. Het (vroegtijdig) bereiken van mensen en het begeleiden van mensen door vrijwilligers, sleutelfiguren en maatschappelijke partners en het bieden van hulp draagt op termijn bij aan preventie. Een eerste signaal dat preventie werkt is de groei van het aantal mensen dat ondersteuning krijgt naar 1200 in 2022. Het aantal mensen met meerdere voorzieningen neemt juist af. Ter verbetering van de werking van preventie hebben we de volgende aanbevelingen: -

vergroten van het aantal mensen met hulpvragen die in beeld zijn bij maatschappelijke partners en sleutelfiguren

bovengenoemde specifiek voor de groep met geldzorgen, het aantal mensen dat door verwezen wordt naar schuldhulpverlening moet nog verder groeien

trainen van sleutelfiguren om mensen met een hulpvraag door te kunnen leiden naar hulp

beschikbaar en vindbaar maken van hulp bij (v)echtscheidingen

meer regie voeren vanuit de gemeente op de samenwerking tussen maatschappelijke partners en de kennisuitwisseling

Het voorstel is de monitoring van preventie in de toekomst uit te breiden naar vier bronnen en een uitgebreide set van indicatoren. De huidige effecten van de resultaten zijn in dit onderzoek in kaart gebracht op basis van kwantitatieve data en twee dialoogtafels met maatschappelijke partners. Wij adviseren het aantal bronnen uit te breiden en naast kwantitatieve data en maatschappelijke partners ook sleutelfiguren en inwoners te betrekken. Met uitgebreide manier van monitoring kan beter in beeld worden gebracht welke mensen een hulpvraag hebben, hoeveel inwoners succesvol worden doorverwezen en dit in relatie worden gebracht met de ontwikkeling van de kosten binnen het sociaal domein. Ter verbetering van de monitoring van preventie gaat het om de volgende aanbevelingen: -

monitoring op basis van 4 bronnen: kwantitatief, maatschappelijke partners, sleutelfiguren en inwoners.

Een uitgebreide set van indicatoren vaststellen, zie pagina 18 voor een overzicht van indicatoren.

Opgave 1 zelf- en samenredzaamheid versterken Resultaten: o 1000 exemplaren boek sociale voorzieningen uitgegeven o 1200 views per jaar van de ambachtactief app o 5 jongeren matches o 3 huiskamers van de wijk geopend waar 2 tot 5 mensen per dagdeel worden ontvangen o bij benadering 240 kinderen per jaar naar een taaltraining Voorlopig effect: Het aantal huishoudens met voorzieningen is toegenomen naar bijna 1200. Meer mensen zijn in beeld. Het aantal huishoudens met meer dan één voorziening neemt recent af.

Opgave 2 eerder signaleren Resultaten: o 200 extra mensen met financiële vragen geholpen o 29 mensen via Geldfit extra doorverwezen naar suldhulpverlening Voorlopig effect: Het aantal mensen met problematische schulden blijft licht groeien in Hendrik-Ido-Ambacht en is 600 in 2021. Voldoende mensen worden op dit moment bereikt met financiële hulp, toch moet er aandacht voor blijven. Het aantal mensen dat wordt doorverwezen naar schuldhulpverlening moet nog verder groeien.

Opgave 3 lokale voorzieningen ontwikkelen voor lokale behoefte o o o o

Ongeveer 12 koppelingen buurtgezinnen per jaar 4 inwoners van het Parentshouse tot nu toe 106 mensen geholpen bij belastingaangifte 334 mensen geholpen bij eigen bijdrage zorg

Voorlopig effect: Het aantal kinderen in armoede neemt toe. 271 kinderen leven in 2020 in armoede. Op basis van landelijke cijfers is geschat dat in Hendrik-Ido-Ambacht 125 gezinnen per jaar te maken hebben met een echtscheiding. Een deel van deze gezinnen heeft hulp nodig. Armoede, problematische schulden en stress kunnen leiden tot meer zorgvragen.

Opgave 4 gemeente in regie Resultaten o 3 innovatie projecten: 1. 40 ouderen begeleid door een programma 65+ gericht fitness en valpreventie 2. 143 mensen via de POH geholpen en slechts 63 doorverwezen 3. 7 gezinnen aangemeld bij een specialistisch centrum voor jonge kinderen Voorlopig effect: De kosten binnen het sociaal domein nemen toe. Door meer regie vanuit de gemeenten op de samenwerking tussen maatschappelijke partners, meer kennisuitwisseling en meer innovatie in zorg en ondersteuning, kunnen de WMO kosten terug worden gebracht. De gemeente Hendrik-IdoAmbacht kan meer regie nemen op de samenwerking om te zorgen dat inwoners sneller bij het juiste aanbod terecht komen.

De opgave van Preventie in Hendrik-Ido-Ambacht De groei van het aantal mensen met problematische schulden nu ruim 600, kinderen die in armoede nu 271 en jongeren met jeugdzorg 850 in 2022. De uitgaven binnen het sociaal domein groeide in 2020 en 2021 op basis van het aantal ouderen en de ontwikkeling van mensen met een lage sociaal economische status.

Basis van het Preventieplan

Impact

Ontwikkeling aantal kwetsbare inwoners en mindering uitgave sociaal domein.

Output

Sociale samenhang, bereik kwetsbare groepen en minder gebruik van zware hulp.

Throughput

Deelname van aantal mensen en aantal mensen doorverwezen naar hulp.

Input

Budget en FTE.

De impact van preventie De werking van het Preventieplan ‘de kracht van Ambacht’ leidt op termijn tot het beter in beeld hebben van mensen met problemen en minder kosten dan verwacht binnen het sociaal domein.

1. Inleiding 1.1 Aanleiding Het Preventieplan ‘De Kracht van Ambacht’ is in december 2020 vastgesteld door de raad om de ambitie van de gemeente Hendrik-Ido- Ambacht voor een redzame maatschappij te borgen. Streven is een transformatie in het sociaal domein door in te zetten die gebaseerd is op preventie. Het doel van preventie is te zorgen dat mensen gezond blijven door hun gezondheid en zelfredzaamheid te bevorderen en te beschermen. Door preventief in te spelen op problemen bij inwoners wordt escalatie naar complexe zorgvragen beperkt. Het Preventieplan beschrijft hoe de gemeente en maatschappelijke partners zich inzetten voor het welzijn van inwoners. De ambities van het plan zijn uitgewerkt in vier opgaven en 26 maatregelen. De vier opgaven zijn: 1. zelf- en samenredzaamheid versterken, 2. eerder signaleren, 3. voorzieningenaanbod toespitsen op 3 speerpunten 4. anders vasthouden, gemeente in regie. Centraal in dit rapport staat de vraag in hoeverre activiteiten uit het Preventieplan daadwerkelijk kunnen voorkomen dat kleine hulpvragen uitgroeien tot complexe, omvangrijke problemen. Als een zwaardere vorm van ondersteuning wordt voorkomen, is de kans groter dat hulp en ondersteuning betaalbaar blijven.

De raad en maatschappelijke partners waren nauw betrokken bij de ontwikkeling van het Preventieplan en zijn ook betrokken bij het vaststellen van de maatschappelijk en financiële effecten die het plan oplevert.

1.2 Opdracht en onderzoeksvraag Deze rapportage beschrijft in hoeverre de momenteel uitgevoerde activiteiten uit het Preventieplan bijdragen aan het bereiken van de beoogde effecten. De wens van de gemeente is ook om vooruit te kijken naar de toekomstige monitoring van preventie.. Om die reden staan twee vragen centraal in deze rapportage: •

In hoeverre dragen de momenteel (deels) uitgevoerde activiteiten uit het Preventieplan bij aan het bereiken van de beoogde effecten op de vier bovenliggende opgaven?

•

Ontwikkel een effectmonitor die recht doet aan de wens van de gemeenteraad inzicht te krijgen in de indicatoren waarmee de effecten van het Preventieplan op termijn meetbaar zijn.

Het opstellen van indicatoren past bij de fase waarin het Preventieplan zich bevindt. Nu, twee jaar na vaststelling van het preventieplan, worden maatregelen van het plan geïmplementeerd. Een deel bevindt zich nog in de opstartfase.

1.1. Leeswijzer •

Hoofdstuk 2 geeft een beschrijving van de situatie in Hendrik- Ido- Ambacht op basis van de foto uit 2019 en de nieuw beschikbare cijfers uit 2020 en 2021. De foto 2019 van het sociaal domein is een bijlage bij het Preventieplan dat in 2020 werd vastgesteld door de gemeenteraad (Preventieplan)

•

Hoofdstuk 3 beantwoordt de vraag in hoeverre 10 activiteiten bijdragen aan preventie op de vier opgaven.

•

Het laatste hoofdstuk (4) beschrijft de voorgestelde indicatoren die onderdeel van een effectmonitor kunnen zijn om de raad inzicht te geven in de effecten van het Preventieplan.

• •

Bijlage 1: Onderzoekverantwoording Bijlage 2: Update Bijlagenrapport Foto huidige situatie (2019), Raadsvoorstel 8.1 Preventieplan Bijlage IIIb

•

Bijlage 3: Beschrijving effect per activiteit

•

Bijlage 4: Begroting 10 maatregelen Preventieplan

2. Situatie voor preventie Hendrik-Ido- Ambacht 2019 en nu Dit hoofdstuk beschrijft de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht waar van oudsher een sterke sociale structuur

aanwezig

is,

mede

door

een

sterke

kerkelijke

gemeenschap

het

actieve

verenigingsleven. Als gevolg van onder meer de aanleg van de nieuwe wijk De Volgerlanden verandert de samenstelling van de gemeente en daarmee ook de ondersteuningsbehoefte van de inwoners.

2.1. Hendrik-Ido-Ambacht biedt een vruchtbare bodem voor preventie De sterke sociale samenhang in Hendrik-Ido-Ambacht legt potentieel een vruchtbare bodem om te investeren in preventie. Hendrik-Ido-Ambacht heeft bijna 32.000 inwoners en staat bekend om een rustige en groene woonomgeving, waar veel mensen zich thuis voelen door de sterke sociale samenhang. Zo geven bewoners aan: “de kracht van Ambacht vinden we in het groene, dorpse karakter waarbij wij hechten aan onze waarden”. (bron: De Kracht Van Ambacht, Preventieplan sociaal domein Hendrik-Ido-Ambacht 2020-2024, datum 21-09-2020) Als gevolg van onder meer de groei in inwoneraantal verandert het karakter van het dorp enigszins. Het dorp kenmerkt zich door de aanwezigheid van een brede kerkelijke gemeenschap, relatief veel (sport)verenigingenende

hoeveelheid

groen.Hendrik-Ido-Ambacht

heeft

een

goed

voorzieningenniveau op het gebied van welzijn, onderwijs, zorg, sport en recreatie. Onze waarneming in het centrum van Hendrik- Ido- Ambacht is dat het er rustig is, armoede of verwaarlozing van gebouwen en openbare ruimte is niet zichtbaar aanwezig.

2.2. Situatie in 2019 Hendrik- Ido- Ambacht is geen arme gemeente. Huishoudens in de gemeente zijn financieel relatief gezond. De gemeentelijke cijfers op werkloosheid

bijstand

zijn

laag ten opzichte van het

Nederlands gemiddelde, het percentage inwoners met een hoog inkomen juist bovengemiddeld. Tegelijkertijd is het opgroeien en leven in armoede een niet te onderschatten thema, ook niet in Hendrik-Ido-Ambacht. Armoede nam in de periode tot en met 2018 toe, ook onder kinderen. Op basis van de foto in 2019 wordt geadviseerd aandacht te hebben voor specifieke groepen zoals ouderen, eenpersoonshuishoudens, statushouders en mensen in armoede. •

De bevolkingsomvang en het aantal huishoudens groeit mee in een vergelijkbare lijn met de rest van Nederland. De ontwikkeling van nieuwbouwwijk De Volgerlanden en de huisvesting van vluchtelingen hebben bijgedragen aan de groei. Deze groei houdt de komende jaren aan.

•

Naast een groei in de omvang van de bevolking zien we ook een groei van het aantal huishoudens. Zowel het aantal eenoudergezinnen als eenpersoonshuishoudens (onder jongeren en ouderen) neemt toe. Het aantal eenpersoonshuishoudens groeit onder meer doordat senioren langer thuis wonen en er meer echtscheidingen zijn. Mensen met een GGZ achtergrond blijven steeds vaker begeleid zelfstandig wonen.

•

Net als elders in het land neemt ook in Hendrik-Ido-Ambacht de vergrijzing toe. Het aandeel ouderen stijgt in 2030 naar circa 7.200 personen. Dit is ongeveer 1 op de 5 inwoners. De

toenemende vergrijzing komt overeen met de landelijke stijging. Nederland kent in 2022 34,1% ouderen van 65+. Naar verwachting stijgt dit percentage naar 39,9% in 2030 (bron: ouderen cbs.nl) •

Daarbij groeit ook het aantal mensen met dementie. Doordat de intramurale zorg voor ouderen is afgebouwd, moeten ouderen langer zelfstandig thuis blijven wonen.

•

Net als andere gemeenten heeft Ambacht te maken met een groeiende vraag naar jeugdhulp in de periode van 2015 tot en met 2018 van 740 naar 993 jongeren met jeugdhulp. De oorzaken van deze stijging zijn divers en vaak complex. De vraag naar jeugdzorg is in HendrikIdo-Ambacht hoog in vergelijking tot het gemiddelde in Nederland. Op basis van de huidige gegevens is hier geen nadere verklaring voor.

2.3. Huidige situatie sociaal domein De huidige situatie van het sociaal domein onderschrijft op basis van dit onderzoek het belang van preventie en bevestigt dat er aandacht moet zijn voor specifieke doelgroepen (en in het bijzonder jeugd). Het sociaal domein kende in 2020 en 2021 een toename van het aantal hulpvragen, waarbij ook de kosten relatief meestegen. Dit is onvermijdelijk gezien de groei van het aantal ouderen en de ontwikkeling van het aantal mensen met een lage sociaal economische status (zie voorspelling sociaal domein van de VNG in bijlage 2). Ten aanzien van de landelijke stijging van zorgvragen in het sociaal domein ligt HIA op alle vlakken nog onder het gemiddelde met uitzondering van het aantal jongeren met jeugdzorg. De stijgingen voor de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht ten opzichte van 2019 zijn: •

Het percentage huishoudens dat gebruik maakt van één of meer voorziening uit het sociaal domein is gestegen naar 19,5% in 2021 ten opzicht van 15,9% in 2018.

•

Het aantal huishoudens dat gestapelde voorzieningen heeft uit de Wmo- wet laat een sterk stijgende trend zien.

•

De kosten gebaseerd op drie wetten Wmo, Participatie en Jeugd laten een stijgende lijn zien.

Dalingen voor de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht ten opzichte van 2019 zijn: •

Het aantal kinderen in bijstandsgezinnen is procentueel afgenomen ten aanzien van 2017.

•

Het aantal huishoudens dat gebruik maakt van 4 en 5 voorzieningen is nagenoeg gelijk gebleven.

•

Het aantal huishoudens dat gebruik maakt van 6 of meer voorzieningen is gedaald.

•

Het aantal huishoudens dat voorzieningen heeft vanuit de jeugdwet is nagenoeg gelijk gebleven. Het aantal huishoudens dat voorzieningen heeft vanuit de Participatiewet blijft ongeveer gelijk evenals de kosten.

3. Effecten van het preventieplan In dit hoofdstuk beschrijven we de algemene werking van het preventieplan volgens maatschappelijke partners (bron: dialoogtafels als onderdeel van dit onderzoek) en vervolgens de effecten per maatregel voor de geselecteerde activiteiten. De gemeente Hendrik- Ido- Ambacht heeft voorafgaand aan het onderzoek een selectie gemaakt van de maatregelen waarvan de effecten in beeld gebracht kunnen worden. De selectie is gemaakt vanwege het besef dat activiteiten minder dan twee jaar geleden zijn opgestart. Verdere toelichting op de selectie van activiteiten staat in de onderzoek verantwoording (bijlage 1).

3.1. Werking Preventieplan Het werkende mechanisme achter preventie in Hendrik-Ido- Ambacht beschrijven we op basis van wat maatschappelijke partners ons hebben verteld tijdens twee georganiseerde dialoogtafels. Het bedachte systeem voor preventie in Hendrik-Ido-Ambacht kent de volgende maatregelen: •

activeren van sociaal netwerk,

•

versterken zelf- en samenredzaamheid,

•

vroegsignaleren van lichte problemen,

•

hulp bieden door samen te werken ook tussen domeinen,

•

de gemeente in regie.

De maatregelen hebben een verwacht effect bijvoorbeeld op het aantal mensen dat wordt doorverwezen. Volgens onze respondenten werkt dit systeem voor preventie.

De eerste stap is het in beeld krijgen van mensen met lichte problemen. De recent geopende huiskamers van de wijk, vrijwilligers van verenigingen en maatschappelijke partners krijgen mensen in beeld en verwijzen door naar hulp en grotere problemen te voorkomen. Om kleine problemen te kunnen signaleren

moeten sociale netwerken geactiveerd en de sociale samenhang

gemeenschapszin gestimuleerd worden door het inzetten van sleutelfiguren (bijvoorbeeld in de huiskamers van de wijk). Wanneer signalen worden ontvangen door vrijwilligers, bij sportclubs of elders moeten mensen warm doorverwezen worden naar iemand die ze kan helpen. Mensen willen vaak niet geholpen worden of bestempeld als probleemeigenaar en er is sprake van zelfstigma volgens onze respondenten. Om preventie te laten slagen en veel mensen te bereiken moeten vrijwilligers en anderen worden getraind in het doorleiden van mensen naar experts die ze kunnen helpen. Eén van de instrumenten die hiervoor worden ingezet is het Ambachts Verbond Vroegsignalering. De gemeenten houdt de regie op de samenwerking en de kennisuitwisseling en faciliteert op de achtergrond. Gewenste impact van Preventieplan: De resultaten moeten ertoe leiden dat minder gebruik wordt gemaakt van ondersteuning dan verwacht op basis van de voorspelling van het gebruik van de Wmo, Participatie en jeugdwet (zie bijlage 2 voorspelling van de VNG). Veel gemeenten zijn op zoek naar mogelijkheden om de kosten in het sociaal domein te beheersen. Dat is niet verwonderlijk. De Jeugdwet en Wmo zijn open-einderegelingen: gemeenten zijn verplicht hulp te bieden als dat nodig is. Hoewel het zicht op de problematiek van de eigen inwoners steeds beter in beeld komt, nemen de uitgaven ook steeds verder toe.

Dus het in beeld krijgen van inwoners die hulp nodig hebben moet verder worden uitgebouwd.

3.2. Resultaten per maatregel uit het Preventieplan In de bijlage staan de effecten per activiteit uitgeschreven. Deze rapportage beschrijft de effecten per opgave door een weergave in een plaatje en een korte toelichting. Opgave 1: Zelf- en samenredzaamheid versterken Maatregel: kennis en bewustzijn bij inwoners vergroten 1. Activiteit: lokaal aanbod inzichtelijk via een digitale Ambacht Actief en fysieke sociale kaart Maatregel: Laagdrempelige voorzieningen voor ontmoeting en ondersteuning ontwikkelen 2. Activiteit: inloopvoorzieningen voor laagdrempelige activiteiten (huiskamer van de wijk) Maatregel: lokaal ondersteuningsaanbod voor kwetsbare groepen innoveren 3. Activiteit: vrijwillige maatjes voor kwetsbare groepen en risicogroepen (HI5)

Doel: Het doel van opgave 1 is de zelf- en samenredzaamheid te versterken. Hierbij zet de gemeente in op de bekendheid vergroten en vindbaarheid verbeteren van het lokale aanbod. De aanname van de

gemeente is dat met de versterking van zelf- en samenredzaamheid mensen sneller in staat zijn problemen onder controle te krijgen met behulp van sociaal netwerk, familie, vrienden en vrijwilligers. Resultaten van activiteiten opgave 1: •

Uitgave boek met overzicht sociale voorzieningen waar 1000 exemplaren van zijn uitgedeeld.

•

Lancering Ambacht Actief app (via de smartphone is vrijwilligerswerk en activiteiten te vinden) gelanceerd met inmiddels 1200 views per jaar.

•

Opening van twee huiskamers van de wijk, een derde opent in het eerste kwartaal van 2023. Van één van de huiskamers van de wijk is bekend dat ongeveer 5 bezoekers komen per dagdeel. Deze huiskamer is op 8 momenten in de week open voor verschillende doelgroepen.

•

De mogelijkheid in de bibliotheek voor het online stellen van (o.a. financiële) vragen aan de gemeente.

•

Geschat nemen ongeveer 240 kinderen per jaar aan taaltrainingen door Hi5 Ambacht (nonprofit organisatie voor sportieve, culturele en buurtactiviteiten).

•

Rond de 5 matches tussen jongeren om eenzaamheid tegen te gaan.

•

0,5 fte extra inzet beweegcoach (besluit medio 2022) voor ouderen door Drechtmax (programma 65+ voor fitness en valpreventie).

Impact van de activiteiten De activiteiten dragen bij aan een verhoging van de zelf- en samenredzaamheid onder ouderen, kwetsbare jongeren en mensen in eenzaamheid. De aantallen mensen die nu worden bereikt zijn met de activiteiten zijn nu nog klein. Ondertussen voert de gemeente aanvullende communicatieacties uit (bijvoorbeeld uitgeven van de geldkrant) om het bereik te vergroten. De bekendheid van het aanbod moet de aankomende jaren gaan groeien. Om het bereik te vergroten kan naast communicatie naar de doelgroep ook beter gecommuniceerd worden naar vrijwilligers hoe ze mensen met beginnende problemen warm door kunnen leiden naar (professionele) hulp. Door minder aanspraak op de Wmo ondersteuning en zorg kunnen uitgaven in het sociaal domein teruglopen. Met de aantallen mensen die nu worden bereikt verwachten we een minimaal effect dat groter wordt naarmate het bereik wordt vergroot. Een indicatie dat meer mensen in beeld zijn voor hulp zijn het aantal mensen met voorzieningen. Het aantal huishoudens met voorzieningen is toegenomen naar bijna 1200. Het aantal huishoudens met meer dan één voorziening neemt recent af. Opgave 2: eerder signaleren Maatregel: sleutelpartijen rondom (vroeg)signalering verbinden 4. Activiteit: Ambachts Verbond Vroegsignalering Maatregel: inwoners met (dreigende) schulden proactief benaderen 5.

Activiteit: huishoudens proactief benaderen (vroegsignalering Wgs) 6. Activiteit: deelname aan Geldfit

Doel: Eerder signaleren richt zich op het beperken en voorkomen van complexe en zware zorg en ondersteuning voor

inwoners.

Sleutelpartijen

zoals

onderwijsinstellingen,

sportverenigingen,

wooncorporaties en andere maatschappelijke partners hebben hierin een belangrijke rol voor het herkennen, signaleren, melden en bespreekbaar maken van problemen. Het herkennen en op een juiste wijze vervolg geven aan problemen is van cruciaal belang om de beoogde impact te bereiken. Resultaten van activiteiten opgave 2: •

Het aantal deelnemende partijen aan het Ambachts Verbond is uitgebreid van 10 partijen in februari 2022 naar 31 partijen in november 2022. Het Ambachts Verbond is een samenwerking tussen partijen, via het verbond kan snel geld worden geregeld voor mensen in financiële nood.

•

122 mensen zijn in 2022 geholpen in een vroeg stadium met financiële problemen door het financieel hulphuis.

•

Geschat wordt dat op dit moment ongeveer 80 mensen per jaar vragen stellen over hun financiële situatie in de huiskamer van de wijk.

•

29 mensen zijn in de periode 1 januari tot en met medio oktober 2021 doorverwezen naar schuldhulpverlening via Geldfit (telefoonnummer voor gratis informatie bij vragen over geld).

Impact van activiteiten: Door het vroegtijdig signaleren van (dreigende) schuldenproblematiek kunnen inwoners begeleid en geholpen worden. Wanneer niet tijdig wordt ingegrepen kunnen beginnende schulden uitgroeien waardoor ook andere (sociale) problemen kunnen ontstaan. Door het oplossen van financiële problemen in een vroeg stadium kan complexe problematiek worden voorkomen en daarmee grotere uitgaven binnen het sociaal domein. Het aantal mensen met problematische schulden blijft licht groeien, de vraag rijst op basis van dit onderzoek of de hulp bij financiën terecht komt bij de juiste mensen en of voldoende mensen worden bereikt. In Hendrik-Ido- Ambacht hebben 4% van de mensen te maken met problematische schulden, dit zijn er ongeveer 600 in een jaar en dit aantal is over de laatste jaren licht gestegen. Het aantal mensen dat wordt bereikt met hulp bij financiën waren 122 mensen door Geldfit en 80 door de huiskamers van de wijk. Deze aantallen zijn aanvullend op de mensen die geholpen worden via bijvoorbeeld het wijkteam. Op basis van dit onderzoek zijn geen specifieke activiteiten naar voren gekomen rondom het proactief benaderen van huishoudens. Uit de gesprekstafels georganiseerd tijdens dit onderzoek blijkt van sociale partners dat er geen of weinig aanmeldingen waren voor een training voor vrijwilligers om te leren hoe ze mensen kunnen benaderen en signalen herkennen.

Ook blijkt uit de gesprekstafel dat het onduidelijk is waar mensen naar doorverwezen kunnen worden.

| 10

Opgave 3: Voorzieningenniveau: Lokale voorzieningen ontwikkelen voor lokale behoeften Maatregel: onderling contact in wijken rondom opvoeden en opgroeien bevorderen 7. Activiteit: Buurtgezinnen Maatregel: rondom relatie- en echtscheidingsproblematiek aanbod ontwikkelen 8. Activiteit: ontwikkelen van lokale time-out voorziening (Parents House) Maatregel: kwetsbare groepen helpen grip te krijgen op financiën 9. Activiteit: Ondersteunen van niet-zelfredzame inwoners bij belastingaangifte en aanvragen van toeslagen (trainingen/cursussen)

Doel: Het ontwikkelen en aanbieden van laagdrempelig en innovatief aanbod dat het gebruik van maatwerkvoorzieningen voorkomt, uitstelt of laat afnemen.

Resultaten van activiteiten opgave 3: •

Stijging van het gekoppelde buurtgezinnen van 4 bij de start in 2020 naar 11 in 2021 en 12 in 2022.

•

Opening en verdere professionalisering van het ParentsHouse (tijdelijke woonruimte voor ouders). Vanaf de start van het ParentsHouse heeft de woning nu 4 bewoners gehad.

•

Start ontwikkeling van het loket huwelijksproblematiek.

•

106 inwoners geholpen bij belastingaangifte door het financieel hulphuis.

•

334 mensen geholpen door CAK (publieke dienstverlener in opdracht van de overheid) met regelgeving binnen het domein zorg en welzijn en het betalen van een eigen bijdrage dan wel ontvangen van financiële steun

| 11

Impact van activiteiten: Door het lokale aanbod voor huishoudens met financiële problemen te verbreden en in een vroegtijdig stadium in te zetten kunnen de kosten voor jeugdhulp beperkt worden. Gezinnen die in armoede leven hebben een groter risico op het ontwikkelen van andere problemen. Deze activiteiten zorgen ervoor dat het aantal huishoudens met problematische schulden beperkt blijft, doordat in een vroeg stadium hulp wordt geboden. Hulp bij dreigende echtscheidingen is van groot belang en onderontwikkeld in Henrik- Ido-Ambacht. Een loket voor hulp bij huwelijksproblemen is nog in ontwikkeling en maatschappelijke partners geven aan dit zorgelijk te vinden. In 2019 hebben maatschappelijke partners aangegeven dat het heel belangrijk is om aandacht te besteden aan hulp bij (v)echtscheiding om andere problemen binnen het gezin te voorkomen. Gemiddeld scheiden per jaar 8 mensen per 1000 inwoners in Nederland, voor Hendrik-Ido-Ambacht zou dit gemiddeld gaan om ongeveer 250 mensen en 125 gezinnen.

Opgave 4: anders vasthouden de gemeente in regie Maatregel: Innoveren en verbinden van het aanbod 10. Activiteit: stimuleringsbudget voor maatschappelijke initiatieven (initiatief 'DrechtMax')

De gemeente in regie richt zich op de verbinding tussen sociale partners en tussen sociale partners en inwoners door samen op te trekken. Resultaten van activiteiten opgave 4 (zie boven): •

Aantal deelnemers DrechtMax 40 (rapportage DrechtMax Hendrik Ido Ambacht, eerste editie: winter 2021-2022). DrechtMax is een samenwerking van fysiotherapiepraktijken en biedt programma’s aan om de eenzaamheid en kwetsbaarheid onder ouderen te verminderen en het uithoudingsvermogen te verbeteren.

•

Regie op het aantal doorverwijzingen van praktijkondersteuner huisarts (POH) naar Jeugdzorg. Van de 143 cliënten die de POH in de afgelopen 9 maanden heeft gezien, was voor 68 cliënten de hulp voldoende en verdere hulpverlening niet nodig (48%).

•

7 gezinnen aangemeld in periode feb-dec 2021 voor Ouder- en Kindpraktijk Vroeg (specialistisch centrum voor jonge kinderen).

| 12

Impact van activiteiten: Door betere samenwerking tussen partners en afstemming in het voorzieningenaanbod nemen de kosten binnen de Wmo af. Een aantal projecten voor innovatie werpen hun vruchten af in de hulp aan jeugd, gezinnen en ouderen. Tijdens de gesprekstafels die plaatsvonden als onderdeel van dit onderzoek gaven maatschappelijke partners aan dat de gemeente meer regie moet voeren op de verbinding en kennisuitwisseling tussen partijen. Door meer uitwisseling van kennis kan beter worden doorverwezen en nieuwe innovaties worden bedacht.

3.3. Samengevat effecten activiteiten Preventieplan: Vrijwel alle gemeenten, Hendrik-Ido-Ambacht is daar geen uitzondering op, kampen met een toename in het gebruik van Jeugdhulp, ondersteuning uit de Wmo en de participatiewet. Het budget van de gemeenten groeit niet naar rato mee met de toenemende vraag naar zorg. Op basis van dit onderzoek zien we dat Hendrik-Ido-Ambacht op de goede weg is met het opstarten en inzetten van activiteiten gericht op preventie. De effecten van de maatregelen worden pas zichtbaar op de langere termijn omdat de meeste activiteiten nog in ontwikkeling zijn. Het (vroegtijdig) bereiken van mensen en beantwoorden van vragen draagt volgens dit onderzoek bij aan het beperken van de groei van complexe zorgvragen. Het aantal mensen dat wordt bereikt moet in de toekomst gaan groeien zoals het aantal huishoudens, eenzame jongeren, kwetsbare ouderen en mensen met financiële problemen. De geformuleerde opgave en activiteiten kunnen in potentie allemaal bijdragen aan het in beeld hebben van meer kwetsbare inwoners en daarmee grip houden op complexe zorgvraagstukken.

| 13

Aanbeveling is dat de gemeente meer inzet op de regiefunctie om met haar maatschappelijke partners in gesprek te blijven en de behoefte onder inwoners in beeld te houden. De regiefunctie van de gemeente speelt een cruciale rol in de samenwerking tussen partners, het uitwisselen van informatie, overzicht houden op de activiteiten en samenhang en het verzorgen van voorlichting op het gebied van preventie voor zowel aan professionals als voor de vrijwilligers.

| 14

4. Ontwikkelen preventiemonitor De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht vernieuwt door te pionieren en uit te proberen. Dit is zichtbaar in het Preventieplan. Het opstarten van nieuwe maatregelen gebeurt veelal als pilot en wordt als het zijn vruchten afwerpt meer structureel. Deze houding als pionier maakt dat er meer aandacht nodig is voor monitoren zodat tijdig op- of afgeschaald kan worden. In dit hoofdstuk geven we een advies op de toekomstige monitoring

4.1. Condities voor succesvol uitvoeren van effectmetingen Het Preventieplan ‘De Kracht van Ambacht’ biedt aanknopingspunten om de resultaten voor zover mogelijk meetbaar te maken en een set van indicatoren te ontwikkelen. Er zijn vier opgaven geformuleerd en elke opgave omvat een aantal concrete doelen, vertaald naar acties. Wat ontbreekt, is een samenhangende set van sturingsindicatoren om de effecten zichtbaar te maken. Een samenhangende set van indicatoren kan ontwikkeld worden. Hier komen we in de volgende paragraaf op terug. Onderstaande factoren maken monitoren van effecten van preventie lastig. Met deze factoren moet rekening gehouden worden bij het beoordelen van de resultaten. De verschillende factoren die het lastig maken om preventie goed te meten zijn: •

ten eerste is het meten van effecten van preventie in het sociaal domein moeilijk omdat een causale relatie tussen de preventieve activiteiten en de resultaten lastig is aan te tonen. Er zijn veel factoren die de resultaten kunnen beïnvloeden, zoals sociale omstandigheden, culturele achtergrond, economische omstandigheden, enzovoort. Resultaten kunnen het gevolg zijn van factoren die geen relatie hebben met de gepleegde interventie.

•

ten tweede kunnen de effecten zich op veel verschillende plekken zichtbaar worden: in de ervaren en de feitelijke gezondheid, het ervaren en feitelijke welzijn, kennis, vaardigheden enzovoort. Het gaat vaak om een subjectieve beleving wat het moeilijk maakt een compleet beeld van het effect te schetsen

•

ten derde worden resultaten van preventie vaak pas op lange termijn zichtbaar. Het duurt vaak lang voordat een maatregel zodanig is geïmplemeteerd dat effecten zichtbaar worden. Denk bijvoorbeeld aan Ambachts Verbond Vroegsignalering: het kost tijd voordat er voldoende maatschappelijke partners deelnemer zijn geworden en de medewerkers en/of vrijwilligers zijn getraind en in staat om te acteren op signalen.

4.2. Voorstel monitoring preventie Het voorstel voor de monitoring van preventie is gebaseerd op de gesprekstafels met sociale partners en het gesprek met de raad d.d. 15 december 2022 en het advies is om het aantal bronnen uit te breiden. De huidige effecten van de resultaten zijn in dit onderzoek in kaart gebracht op basis van kwantitatieve data en twee dialoogtafels met maatschappelijke partners. Wij adviseren het aantal bronnen uit te breiden en ook sleutelfiguren en inwoners te betrekken. Met uitgebreide manier van monitoring kan beter in beeld worden gebracht welke mensen een hulpvraag hebben, hoeveel inwoners succesvol worden doorverwezen en dit in relatie worden gebracht met de ontwikkeling van

| 15

de kosten binnen het sociaal domein. Als de signalen van de vier bronnen op groen staan kun je er vanuit gaan dat preventie werkt. Dus als inwoners, sleutelfiguren en maatschappelijke partners aangeven dat voldoende mensen worden bereikt en geholpen en uit de kwantitatieve data blijkt dat de uitgaven beheerst worden. Om de werking van het preventieplan in de toekomst volledig te kunnen meten is informatie nodig uit vier bronnen namelijk naast één bron voor kwantitatieve data ook informatie uit drie bronnen voor kwalitatieve data. De basis voor de kwantitatieve data is het Bijlagenrapport Foto huidige situatie (2019) (bron: Preventieplan, raadsvergadering 7 december 2020 agendapunt 8.1.). In dit rapport zijn feitelijkheden van het sociaal domein in cijfers weergegeven. Waar van toepassing op dit onderzoek zijn deze feitelijkheden geüpdatet in Bijlage 2 Update foto 2019. Voorstel voor een uitbreiding van het aantal bronnen voor het monitoren van preventie naar: -

Update Bijlagenrapport Foto huidige situatie (2019), Raadsvoorstel 8.1 Preventieplan Bijlage IIIb

maatschappelijke partners voor samenwerken, signaleren en succes met door te verwijzen

burgerpanel met sleutelfiguren voor het signaleren van maatschappelijke ontwikkelingen

tevredenheidsonderzoek burgers en ervaren kwetsbaarheid.

4.3. Set van indicatoren voor toekomstige monitoring We doen een voorstel voor een set van indicatoren aan de hand van een model voor het meten van prestaties op basis van het onderscheid tussen input, throughput, output en impact en de vier bronnen voor monitoring. Kader toelichting meten van effecten met het input, throughput, output en impact model Om de effecten van het preventieplan te meten hebben we gezocht naar een ondersteunend model. Ondersteuning vinden we in het model voor prestatiemeting met het onderscheid tussen input, throughput, output en impact (zie plaatje – volgt). Het niveau van een effect is afhankelijk van het niveau waarop acties worden ondernomen. Effecten kunnen plaatsvinden op het niveau van input, throughput, output of impact. Effectindicatoren van input en throughput betreffen procesmatige activiteiten zoals het organiseren van trainingen. Indicatoren hebben dan betrekking op de efficiency. Een vraag die hierbij gesteld kan worden is of in Hendrik-Ido-Ambacht alle activiteiten zoals gepland zijn opgestart en hoeveel menskracht en financiële middelen dit kost.

Output heeft betrekking op de doeltreffendheid: krijgen we de juiste mensen in beeld en hebben de activiteiten de gewenste werking en kunnen mensen succesvol worden doorverwezen? Deze vraag kan in Hendrik-Ido-Ambacht op de korte termijn alleen door maatschappelijke partners, sleutelfiguren en inwoners worden beantwoord. Uiteindelijk bereiken we met de activiteiten impact en een maatschappelijk resultaat. De impact indicatoren hebben betrekking op het beperken van de uitgaven binnen het sociaal domein.

| 16

Tabel: voorstel indicatoren ingedeeld naar input, output, throughput en impact

Onderstaande tabel laat de ontwikkelopgave zien voor het verkrijgen van een goede set van indicatoren om de werking van het Preventieplan te kunnen beoordelen. De ontwikkelopgave ontstaat omdat een deel van de indicatoren die wel aanwezig zijn en een deel van de indicatoren nog ontwikkeld moeten worden waarbij wij adviseren om twee nieuwe bronnen in te zetten. In de onderstaande tabel staat bij een aantal indicatoren een vinkje als de gegevens aanwezig zijn en een opmerking als de indicator ontwikkeld moet worden. De nieuwe bronnen zijn het inwonerspanel en het bevragen van sleutelfiguren.

| 17

Tabel indicatoren voor monitoring en ontwikkelopgave Indicator

Aanwezigheid Opmerking ontwikkelopgave

Input • Begroting Preventieplan • Inzet ambtenaren

√

Throughput • Aantal vrijwilligers en mantelzorgers •

√ Verbonden maatschappelijke partners √ en verbinding

•

Aantal mensen doorverwezen

•

Organisatie cursussen

•

Deelname/ bereik inwoners aan en met Deels maatregelen (inclusief huiskamers van de wijk en aanwezigheid van digitale overheid in de bibliotheek)

van

bijeenkomsten

en Deels

•

Registreren doorverwijzingen Ambachts Verbond en bezoekers huiskamers vd wijk

•

Beter bijhouden aantal deelnemers

•

Opnemen in onder inwoners

Output • Sociale samenhang (lidmaatschap Beschikbaar • verengingen, tevredenheid met de op basis foto buurt, inzet vrijwilligers/ mantelzorg en 2019 actieve sociale partners) •

•

Groter bereik kwetsbare groepen Deels zoalsouderen, jongeren, alleenstaanden, mensen in echtscheiding, mensen met problematische schulden, mensen in armoede en statushouders en huishoudens √ Minder gebruik van zwaardere hulp zoals meervoudig gestapelde voorzieningen, maatwerk en jeugdzorg

Impact • Ontwikkeling aantal mensen met een hulpvraag, mensen met ervaren kwetsbaarheid •

•

tevredenheidsonderzoek

Lidmaatschap verenigingen opnemen in monitor Sociaal

Conform definitie kwetsbare groepen monitoren op basis van kwantitatieve data aangevuld met inwonersenquête en burgerpanel

Monitoren onder sleutelfiguren en op basis van enquête onder burgerpanel.

Uitgaven aan de Wmo, Participatiewet, √ schuldhulpverlening en jeugdzorg

| 18

Bijlage 1 Onderzoek verantwoording Selectie van maatregelen De gemeente Hendrik- Ido- Ambacht heeft voorafgaand aan het onderzoek een selectie gemaakt van de maatregelen waarvan de effecten in beeld gebracht moeten worden. De selectie is gemaakt vanwege het besef dat activiteiten minder dan twee jaar geleden zijn opgestart. Vandaar dat deze effectmonitor zich richt op de mogelijke effecten van de maatregelen waarvoor dat op deze termijn al enigszins inzichtelijk te maken is. Bij het maken van de selectie zijn de volgende selectiecriteria gehanteerd: •

Representatief:

hoofd-doelgroepen

(jongeren,

volwassen

senioren)

uit

het

preventieplan worden onderzocht en voor iedere opgave minimaal 1 activiteit •

Actueel: de actie geruime tijd gestart of helemaal afgerond

•

Meetbaar: het maatschappelijk en eventueel financiële effect van de activiteit is op korte termijn (enigszins) in beeld te brengen, kwalitatief c.q. kwantitatief

•

Lokale politieke focus: de activiteit is te relateren aan thema’s die binnen de lokale politiek prioritair zijn.

Aanpak van het onderzoek Voor het beantwoorden van de onderzoeksvragen zijn verschillende werkzaamheden uitgevoerd. Als eerste stap is de vraag van de opdrachtgever scherper in beeld gebracht en zijn interviews gehouden met beleidsmedewerkers binnen het Sociaal Domein. De interviews hebben inzicht gegeven in de cultuur van de gemeente HIA, de ambities voor de samenleving en het ontstaan van het preventieplan. Ook is kennis en informatie gedeeld over specifieke onderdelen uit het preventieplan, zoals de Huiskamers van de Wijk. Vervolgens zijn gesprekstafels georganiseerd met verschillende maatschappelijke partijen. De partijen Vluchtelingenwerk NL, Bureau Sociaal Raadslieden, De Bibliotheek Aan Zet, Hi5 Ambacht, Werkvisie De Hoop, Via Vit, De Blije Borgh, Buurtgezinnen, ParentsHouse, De Sociale Basis, Pastoraal Centrum De Ark, Rhiant en Stichting Jong Zwijndrechtse Waard hebben allen input geleverd aan de gesprekstafels. De maatschappelijke organisaties zijn betrokken bij de opgave om kwetsbare burgers te bereiken, waardoor inzichten in het mechanisme en de preventieve werking van maatregelen vanuit verschillende invalshoeken onderzocht is. Met de betrokkenen is gesproken over het belang van de maatregelen, de achterliggende werking van het preventieplan en het belang van verbinding tussen de partijen. Naast de gevoerde gesprekken is gebruik gemaakt van deskresearch.

Gegevens en informatie op opgevraagd bij de gemeente, maatschappelijke partners en derden. Raadsinformatie is benut. Tot slot is gebruik gemaakt van openbare date van het CBS en het onderzoekscentrum Drechtsteden als ook vindjegemeente.nl.

| 19

Gehanteerde begrippen •

Kwetsbare groepen: ouderen, jongeren, alleenstaanden, mensen in echtscheiding, mensen met problematische schulden, mensen in armoede en statushouders

•

Mensen in armoede: Een huishouden beschikt over onvoldoende middelen om een bepaald minimaal consumptieniveau te kunnen bereiken. Voor de afbakening van armoede gebruikt het CBS de lage-inkomensgrens. Naast het inkomen worden aanvullende indicatoren gebruikt om de kans op armoede te beschrijven. Het betreft de verblijfsduur onder de inkomensgrens, de vermogenspositie, de omvang van de vaste lasten en het oordeel over de eigen financiële positie.

•

Preventie: het voorkomen van complexe problemen bij inwoners in het opgroeien of zelfredzaam zijn, waarbij problemen in een vroeg stadium worden gesignaleerd en hier adequaat op wordt ingespeeld met als doel besparing op complexe zorg.

| 20

Bijlage 2 Update foto 2019 De foto uit 2019 wordt als nulmeting gehanteerd en wordt hier ge-update op de onderdelen die het meest relevant zijn voor de resultaten van het Preventieplan namelijk: •

Ontwikkeling inwoners

•

Ontwikkeling kwetsbare groepen

•

Gebruik van voorzieningen en stapeling wetten

•

Sociale samenhang

•

Algemeen beeld sociaal domein, financiën

De data van de foto uit 2019 wordt vergeleken met de meest recente data. Deze data is afkomstig vanuit verschillende bronnen, waaronder de databank van het CBS, het Onderzoekscentrum Drechtsteden en de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.

Ontwikkeling Inwoners Foto ontwikkeling inwoners juni 2019

Ontwikkeling inwoners 2022 Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in cijfers en grafieken (update 2023!) | AlleCijfers.nl

Aantal inwoners

2018: 30.677

2021: 31.258

2019: 30.966

2022: 31.663

Qua leeftijdsverdeling is de grootste groep in

De leeftijdsverdeling is ten opzichte van 2018

2018 de kinderen en jongeren van 0-14 jaar.

nagenoeg gelijk gebleven.

| 21

Ontwikkeling kwetsbare groepen Het preventieplan richt zich op kwetsbare groepen in brede zin. De maatregelen en activiteiten richten zich zowel op financiële als maatschappelijke kwetsbaarheid. Het gaat hier bijvoorbeeld om het ondersteunen bij het vinden van werk of zorg voor kwetsbare jongeren, naschoolse activiteiten voor kinderen of vitaliteitstrainingen voor kwetsbare senioren. Ontwikkeling kwetsbare groepen

Ouderen - 2019

Ouderen – update 2022

In de bovenstaande grafiek is zichtbaar dat Het percentage 65+ is ten opzichte van 2018 richting 2030 het aandeel van ouderen flink zal met 2% toegenomen, van 15% in 2018 naar toenemen (van 15% op dit moment naar 22% in 17% in 2022. Het percentage ouderen en de 2030). Ook in de verdere toekomst zal het vergrijzing zal in de toekomst verder toenemen. aantal ouderen en daarmee de vergrijzing verder toenemen.

Bron: Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in cijfers

Mensen met uitkering – 2019

Mensen met uitkering – update 2020

en grafieken (update 2023!) | AlleCijfers.nl

In 2014 registreerde het CBS dat 4,4% van de Het percentage huishoudens met een laag huishoudens in Hendrik-Ido-Ambacht een laag inkomen ligt in 2020 in Nederland bij particuliere inkomen had. Dit is een laag percentage ten huishoudens op 6,8% (duur inkomenspositie tenminste 1 jaar). Bron: Laag inkomen (cbs.nl). opzichte van de Drechtsteden of geheel Nederland, In 2018 hebben 320 van de 30.869 inwoners In Hendrik Ido Ambacht ligt het percentage een bijstandsuitkering ontvangen. In april 2019 huishoudens met een laag inkomen op 5%. ontvingen 327 inwoners een bijstandsuitkering. 22%

van

alleenstaande

uitkeringen

ouders

gaat

34%

van

naar

Bron: https://www.waarstaatjegemeente.nl/jive/

uitkeringen gaat naar alleenstaanden. Het aantal bijstandsuitkering is ten opzichte van 2018 sterk toegenomen van 320 naar 550, in percentages een stijging van 71%. Eén van de belangrijkste redenen voor instroom in de p-wet is einde relatie/ huwelijk.

| 22

Kinderen in bijstandsgezinnen - 2015 Het

percentage

armoede

kinderen

tussen

2009

Kinderen in bijstandsgezinnen – update 2020

dat

opgroeit

2015

in Het percentage kinderen dat opgroeit in een

bijna bijstandsgezin ligt op peildatum 2020 op 3,5%

verdriedubbeld. Dat betekent dat het aantal in Hendrik Ido Ambacht. Dat betekent dat het kinderen in armoede is gestegen van 54 in 2009 aantal kinderen in armoede is gestegen van 163 naar 163 in 2015.

in 2015 naar 271 in 2020. Procentueel is dit een stijging 66%. Landelijk is het percentage van kinderen in armoede 4,1% in 2020. Bron: Cijfers over armoede

gezinnen

Nederlands

Jeugdinstituut (nji.nl)

Aantal mensen met problematische schulden - Aantal mensen met problematische schulden – 2019

update 2020

Ongeveer 20% van de huishoudens binnen de In HIA is het percentage huishoudens met Drechtsteden heeft te maken met risicovolle of problematische schulden 4,8% op peildatum 1 problematische schulden. In april 2019 volgen oktober 2020. Dat is gelijk aan een aantal van 49 inwoners van de Gemeente Hendrik-Ido- 590 mensen in 2020 en in 2021 waren dit er 630 Ambacht een schuldhulpverleningstraject. 8 (bron is CBS). inwoners

volgen

een

preventief

budgetbeheertraject. Tevens zijn er medio 2019 Nederland telde op 1 oktober 2020 ruim 614 duizend huishoudens met geregistreerde 25 hulpvraagtrajecten bij Schuldhulpmaatje. problematische schulden. Dat is 7,6 procent van alle particuliere huishoudens. Bron: Aantal huishoudens met problematische schulden niet toegenomen (cbs.nl).

Jongeren met jeugdhulp

Jongeren met jeugdhulp – update 2020

Het aantal jongeren met jeugdhulp is tussen In 2015 en 2018 sterk toegenomen.

HIA

ligt

het

percentage jongeren

met

jeugdzorg met 8,9% in 2022 relatief hoog ten opzicht van het landelijk gemiddelde. Het gaat om 850 jongeren. Bron: CBS

| 23

Gebruik van voorzieningen Sociaal Domein Gestapelde voorzieningen - 2019

Gestapelde voorzieningen, update 2022

In 2018 maakte 15,9% van de in totaal 12.005

In de tweede helft van 2021 maakte 19,5% van

huishoudens

meer

de in totaal 12.186 huishoudens gebruik van

voorzieningen. Binnen de Drechtsteden maakt

één of meer voorzieningen in het Sociaal

gemiddeld 20,3% van de huishoudens gebruik

Domein binnen de decentralisaties Jeugd,

van voorzieningen in het sociaal domein

Wmo en Participatie.

gebruik

van

één

binnen de decentralisaties Jeugd, Wmo en Participatie. Tussen 2016 en 2018 neemt de stapeling van

De grafieken geven weer dat tussen de eerste

voorzieningen (2 of meer) fors toe. Door

helft 2020 en tweede helft 2021 de stapeling

toename van cijfermateriaal wordt ons beeld

van voorzieningen (1, 2 en 3) toeneemt.

van het gebruik van de voorzieningen steeds

Het aantal huishoudens met een stapeling van

duidelijker.

4 en 5 voorzieningen blijft nagenoeg gelijk en het aantal huishoudens dat gebruik maakt van 6 of meer voorzieningen is afgenomen ten opzichte van 2017 en 2018.

De stapeling van voorzieningen in HIA is

Voor

vergeleken met de Drechtsteden in 2018.

Drechtsteden gemaakt.

2021

geen

vergelijking

met

Opvallend is dat het aandeel van huishoudens met 1 en 2 voorzieningen flink lager is binnen Hendrik-Ido-Ambacht. De verhouding met een groter aantal voorzieningen komt nagenoeg overeen: 47% om 46% bij huishoudens met 1 voorziening en 5% om 4% bij huishoudens met 6 of meer voorzieningen.

| 24

Bron: samengestelde informatie www.waarstaatjegemeente.nl

| 25

Stapeling over wetten sociaal domein Onderstaande grafieken geven over 2019 weer hoe de stapeling van de voorzieningen verdeeld is over de verschillende decentralisaties (Jeugd, Wmo en Participatie) ten opzichte van 2020 en 2021 Voorzieningen – 2019

Voorzieningen - update 2022

Het aantal voorzieningen voor Wmo is met

Het aantal voorziening voor Wmo is met

afstand het grootst, het aantal voorzieningen

afstand het grootst, met een lichte stijging.

voor de Participatiewet ligt het laagst. Van de

Het aantal huishoudens dat voorzieningen

stapelingen blijkt de combinatie van Wmo en

heeft voor de p-wet laat een dalende trend

Participatie het meest voor te komen. Eén van

zien.

de mogelijke combinaties is die van een

Bron:

bijstandsuitkering (P-wet) en dagbesteding

voorzieningen en sociaal domein - Hendrik-

(Wmo).

Ido-Ambacht (waarstaatjegemeente.nl)

Het aantal huishoudens dat voorzieningen

heeft voor alle wetten is zeer beperkt, maar

niet

gelijk gebleven ten opzichte van het aantal in

volledig

Dit

laat

zien

dat

huishoudens zijn waar dermate veel hulp- en ondersteuningsvragen maatwerkvoorzieningen

zijn, uit

alle

Jive

Huishoudens

naar

aantal

2018 (aantal 10).

dat wetten

moeten worden ingezet

| 26

Voorspelling Wmo gebruikers:

Bron : Wmo voorspelmodel (vng.nl)

Ontwikkeling sociale samenhang Ontwikkeling Sociale samenhang Het percentage van inwoners dat lid is van een Het aantal mensen dat vrijwilligerswerk heeft vereniging is 78%. Verder doet 36% van de gedaan in de afgelopen 12 maanden is van inwoners aan vrijwilligerswerk en geeft 28% 36% in 2017 teruggelopen naar 24% in 2021. mantelzorg. Hierbij zijn geen opvallende Het aantal mantelzorgers ging van 28% naar verschillen met buurtgemeentes. 24%. Bron: monitor Sociaal Domein, 2021 Het CBS meet de tevredenheid over de sociale cohesie binnen gemeenten in Nederland. Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht scoort nagenoeg gelijk aan het landelijk gemiddelde en blijft ook in 2019 een 6,3 scoren. Inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht Er is geen nieuwe versie beoordelen het wonen in de buurt behoorlijk veiligheidsmonitor uitgekomen. goed; met het rapportcijfer 7,5 in 2015 naar een 7,7 in 2019. bron: Integrale Veiligheidsmonitor

van

| 27

Opgave 3 lokale voorzieningen ontwikkelen voor lokale behoefte o o o o

Ongeveer 12 koppelingen buurtgezinnen per jaar 4 inwoners van het Parentshouse tot nu toe 106 mensen geholpen bij belastingaangifte 334 mensen geholpen bij eigen bijdrage zorg

Algemeen beeld Sociaal Domein – Financiën Kosten Sociaal Domein - 2019

Over

alle

domeinen

sprake

Kosten Sociaal Domein – update 2021

van

een Voor de jaren 2020 en 2021 heeft de kosten

aanzienlijke stijging van de kosten over de stijging zich doorgezet voor alle drie de wetten. periode 2015 t/m 2019 (begroting).

De kosten voor Jeugd zijn procentueel het

De doorrekening laat zien dat de verwachting

hoogste stijging.

is dat de kosten naar de toekomst toe verder Voor gaan

toenemen.

Deze

doorekening

participatie zorgen met name de is maandelijks terugkerende bijstandsuitkeringen

gebaseerd op de toename van het aantal 65 voor hoge kosten. Stijging van het aantal plussers en de sociaal economische status van huishoudens met uitkeringen zorgt daarmee de bevolking (SES WOA).

direct voor forse stijging van de kosten. Bij Jeugd en Wmo is minder eenvoudig aan te wijzen waar de stijging van kosten exact in zit, maar deze stijging hangt samen met de toename

van

het

aantal

jongeren

met

jeugdhulp.

| 28

Bron: Monitor Sociaal 2021 door Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD)

Samenvatting: De update van de foto uit 2019 laat een toename van het aantal hulpvragen binnen het sociaal domein zien, waarbij ook de kosten relatief mee stijgen. Ten aanzien van de landelijke stijging van zorgvragen in het sociaal domein ligt HIA op alle vlakken onder het gemiddelde met uitzondering van het aantal jongeren met jeugdzorg. Op basis van de foto in 2019 wordt geadviseerd aandacht te hebben voor specifieke groepen zoals ouderen, eenpersoonshuishoudens, statushouders en mensen in armoede (trigger voor andere problemen). De stijgingen ten opzichte van 2019 zijn: •

Het percentage huishoudens dat gebruik maakt van één of meer voorziening uit het sociaal domein is gestegen naar 19,5% in 2021 ten opzicht van 15,9% in 2018.

•

Het aantal huishoudens dat gestapelde voorzieningen heeft uit de wmo wet laat een stijgende trend zien.

•

De kosten uit de drie wetten wmo, participatie en jeugd laten een stijgende lijn zien.

Dalingen ten opzichte van 2019 zijn: •

Het aantal kinderen in bijstandsgezinnen is procentueel afgenomen ten aanzien van 2017.

•

Het aantal huishoudens dat gebruik maakt van 4 en 5 voorzieningen is nagenoeg gelijk gebleven.

•

Het aantal huishoudens dat gebruik maakt van 6 of meer voorzieningen is gedaald.

| 29

•

Het aantal huishoudens dat voorzieningen heeft vanuit de jeugdwet is nagenoeg gelijk gebleven.

•

Het aantal huishoudens dat voorzieningen heeft voor de participatiewet blijft ongeveer gelijk evenals de kosten.

•

Het aantal huishoudens dat gebruikt maakt van zes of meer voorzieningen is gestaag gedaald.

Mogelijk heeft het preventieplan een bedrage aan de groei van het aantal huishoudens dat hulp ontvangt en aan de daling van het aantal huishoudens dat 4 of 5 voorzieningen behoeft.

| 30

Bijlage 3 Resultaten per opgave Preventieplan sociaal domein Gemeente Hendrik- Ido- Ambacht

Opdrachtgever: Samenstellers:

Korien Jurgens, Nicole Dijkmans en Bibian Bevers

Datum:

1 december 2022

Inhoud

Uitwerking per activiteit 1.

Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Opgave 1 – Zelf- en samenredzaamheid versterken

1.1.

Maatregel: Kennis en bewustzijn bij inwoners vergroten 1

1.2.

Maatregel:

Laagdrempelige

voorzieningen

ontmoetingen en ondersteuning ontwikkelen 1.3.

Maatregel: lokaal ondersteuningsaanbod voor kwetsbare groepen innoveren

Opgave 2 – eerder signaleren

2.1.

Maatregel:

sleutelpartijen

rondom

(vroeg)signalering

verbinden 2.2.

Maatregel: inwoners met (dreigende) schulden proactief benaderen

2.3.

Maatregel: inwoners met (dreigende) schulden proactief benaderen

voor

Opgave 3

–

10 Voorzieningenaanbod

speerpunten 3.1.

drie 11 11

Maatregel: rondom relatie- en echtscheidingsproblematiek aanbod ontwikkelen

3.3.

Maatregel: onderling contact in wijken rondom opvoeden en opgroeien bevorderen

3.2.

toespitsen

Maatregel: kwetsbare groepen helpen grip te krijgen op financiën

Opgave 4 – Anders vasthouden, gemeente in regie

4.1.

Maatregel: innoveren en verbinden van het aanbod

1. Opgave 1 – Zelf- en samenredzaamheid versterken 1.1. Maatregel: Kennis en bewustzijn bij inwoners vergroten Activiteit: Lokaal aanbod inzichtelijk via een digitale (Ambacht Actief) en fysieke sociale kaart Input middelen en mensen

Throughput Activiteit

Output indicator

Impact verwacht effect

•

ondersteuningsaanbod Bekendheid met het lokale aanbod Stijging zelf- en samenredzaamheid Budget om producten te Lokaal zichtbaar via: is alleen af te leiden aan de uitgaven ontwikkelen. app Ambacht Actief Resultaten aan de WMO en de zorg. • Subsidieverlening aan boekje Ambacht Sociaal. softwareontwikkelaar. Uitgave boek Ambacht sociaal: uw hulpwijzer bij vragen: • Fte voor het controleren van de content. 5000 exemplaren gedrukt. 1000 exemplaren uitgegeven. Vullen van de app door maatschappelijke partijen. Gebruik van de Ambacht Actief app voor de vindbaarheid van vrijwilligerswerk en activiteiten. Statistieken gebruik van de app, peildatum 24-11-22 Statistiek

Aantallen

Pagina’s bekeken laatste 7 dagen

Pagina’s bekeken laatste 30 dagen

402

Gebruikers actief laatste 7 dagen

Gebruikers actief laatste 30 dagen

115

1.2. Maatregel: Laagdrempelige voorzieningen voor ontmoetingen en ondersteuning ontwikkelen Activiteit: Lokaal aanbod inzichtelijk via een digitale (Ambacht Actief) en fysieke sociale kaart Input middelen en mensen

Throughput Activiteit

1. 2.

Inloopvoorzieningen voor Bekendheid met het laagdrempelige aanbod voor laagdrempelige activiteiten (huiskamer ontmoeting en ondersteuning. van de wijk) Resultaten Start november 2021 Twee huiskamers van de wijk gerealiseerd • Hi5 • Drechtse stromen Hi5 heeft elke week een activiteit voor kinderen uit groep • IDO bibliotheek 2 t/m 4 om hun taal te verbeteren. Ze nodigen zelf kinderen uit. Gestart .. Gemiddeld zes kinderen per activiteit. Meer kinderen zijn niet mogelijk. Een schatting geeft dat er op jaarbasis ongeveer 240 kinderen langskomen (aantal werkzame weken keer 6).

Communicatie middelen ontwikkeld. Declaratie van de kosten voor de ruimte door de woningcorporatie Fte voor overdragen governance en controleren programmering maatschappelijke partners.

Output indicator

Impact verwacht effect Stijging van het aantal ontmoetingen leidt tot vermindering van eenzaamheid. Dit is op dit moment niet te achterhalen in de cijfers.

Drechtse stromen geeft advies en tips voor energiebesparing. Gestart in juni ’22. • Er zijn tien spreekuren geweest in de huiskamer. • Er zijn in totaal twee bezoekers geweest. • Er is ook maandelijks een spreekuur op de Ark. Er zijn daar nu twee spreekuren geweest, hier is één vraag gesteld. De Bibliotheek heeft een Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) waarin ze helpen bij het vinden en begrijpen van digitale informatie van de overheid. Gestart in mei ‘22 in de huiskamer van de wijk. • Er is één keer per week een spreekuur. • Er is vijf keer wat georganiseerd, maar hier is nog niemand op af gekomen.

Huiskamers van de wijk De eerste huiskamer van de wijk op het Banckertplein is geopend in november 2021 en een tweede huiskamer van de wijk geopend in september 2022 in de Volgerlanden. De huiskamer van de wijk is opgericht ter ondersteuning en bevordering van betekenisvolle contacten bij kwetsbare doelgroepen. Het is bedacht vanuit de overtuiging om samen met inwoners de problemen op te kunnen lossen. De Huiskamer van de wijk biedt; •

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12511089/2