BIjlage 2 Adviesrapport Synarchis Visie op Sport en Bewegen

De huidige rolverdeling in Hendrik-Ido-Ambacht fungeert naar tevredenheid en is naar verwachting toekomstbestendig. Er is op dit moment geen aanleiding om de rolverdeling in de organisatie van sport en bewegen te wijzigen.

4.3

Middelen

In deze paragraaf lichten we toe hoe we de ambities financieren. In onderstaand schema is een meerjarenbegroting opgesteld, opgedeeld in twee onderdelen: Sportaccommodaties en Sportbeleid en Activering. Dit zijn de totale lasten inclusief de verhuurinkomsten, kapitaallasten en uren. Onder Sportaccommodaties wordt verstaan: •

Kwalitatief hoogwaardige, duurzame, goed toegankelijke en voldoende voorzieningen

•

Toegankelijke voorzieningen voor mensen met een beperking

•

Verduurzaming van gemeentelijke voorzieningen en stimuleren van partners/verenigingen om dat ook te doen bij hun voorzieningen

Onder Sportbeleid en Activering wordt verstaan: •

Sport- en beweegprogrammering om meer inwoners structureel te laten sporten en bewegen, met extra aandacht voor een kwetsbare doelgroepen

•

Verenigingen en overige sportaanbieders

Uitgangspunt is de begrotingsstand december 2024. De huidige gemeentelijke begroting is vastgesteld t/m 2028. De budgetten voor de jaren 2029 en 2030 volgen na vaststelling door de gemeenteraad.

14

Totaal begrote lasten

2025

2026

2027

2028

Sportaccommodaties

€ 407.345,-

€ 523.966,-

€ 565.081,-

€ 578.125,-

Sportbeleid en Activering

€ 1.547.120,-

€ 1.547.120,-

€ 1.547.120,-

€ 1.547.120,-

Investeringsbudgetten Sportpark Schildman Renovatie veld ASWH 1 top- € 582.448,laag 2025 Renovatie veld IFC 1 top- € 555.028,laag 2025 Renovatie veld 3 toplaag 2027 Renovatie veld 4 toplaag 2027 Renovatie veld 7 toplaag 2026

€ 61.320,€ 61.320,€ 357.700,-

De middelen vanuit de Brede SPUK (waaronder de Brede Regeling Combinatiefuncties) zijn verwerkt onder voorbehoud van voortzetting van de Rijksbijdrage na 2026. Subsidies De financiële kaders bepalen voor een groot deel de mogelijkheden voor investeringen in de sport- en beweeginfrastructuur en daarmee het behalen van de ambities en doelstellingen. Om deze te bereiken worden onder andere subsidies en opdrachten verstrekt. Subsidies zijn te onderscheiden in incidentele en structurele subsidies. Met incidentele subsidies worden (eenmalig) sport- en beweegactiviteiten en projecten gefinancierd. Structurele subsidies komen ten goede aan partijen die van structurele waarde zijn voor de sport- en beweeginfrastructuur. Daarnaast worden mogelijkheden vanuit het Rijk benut, zoals diverse SPUK-regelingen. De komende jaren zullen echter ook in het teken staan van de bezuinigingen/ombuigingen, die ook van toepassing zijn op sport en bewegen en effect hebben op de uitvoering van de ambities en doelstellingen. Het opstarten of versterken van lokale (integrale) samenwerkingen of het anders inzetten van budgetten zullen ook mogelijkheden bieden om invulling te geven aan onze ambities. Naast subsidies zijn er ook andere financieringsmogelijkheden die een impuls aan de Ambachtse inwoner of sport- en beweegsector kunnen geven.

Deze zijn hieronder beschreven: Budget Lokaal Sportakkoord Vanuit het Rijk worden in de periode 2023 tot en met 2026 financiële middelen beschikbaar gesteld ten behoeve van de uitvoering van Sportakkoord II. Voor 2023, 2024 en 2025 is dit jaarlijks € 19.600,-, voor 2026 is het bedrag € 15.000,-. Met deze middelen kunnen de ambities en projecten uit Sportakkoord II worden opgepakt. Op basis van prioritering, actuele ontwikkelingen en ingediende aanvragen wordt het budget verdeeld. Het kernteam beheert het budget en kent de aanvragen toe. Het uitvoeringsbudget kan worden aangevraagd via het aanvraagformulier, via de website: https://www.hi5ambacht.nl/sportakkoord/. Op deze website is meer informatie terug te vinden over het Sportakkoord, als ook de nota Lokaal Sportakkoord II. Stichting Leergeld Drechtsteden Inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht kunnen onder bepaalde voorwaarden gebruik maken van Stichting Leergeld Drechtsteden. Deze stichting richt zich op kinderen uit gezinnen met geldzorgen. Door de financiële situatie van het gezin dreigen deze kinderen buiten de boot te vallen als het gaat om binnen- en buitenschoolse activiteiten. Het doel van deze stichting is dan ook om sociale uitsluiting van kinderen 4 tot 18 jaar uit gezinnen met geldzorgen te voorkomen. Stichting Leergeld Drechtsteden werkt met een jaarlijks budget.

Voor 2024 zijn de bedragen € 300,- per jaar voor een kind op het basisonderwijs en € 790,- voor een kind op het voortgezet onderwijs. Het bedrag wordt niet aan de ouders of verzorgers uitgekeerd, maar rechtstreeks aan de club, school, vereniging of leverancier. De mogelijkheden tot een 18+ variant worden nader onderzocht. Meer informatie over de stichting en de wijze van aanvragen is terug vinden via de website: https://www.leergelddrechtsteden.nl/

15

4.4

Monitoren en evalueren

We hebben duidelijke indicatoren opgesteld om de voortgang te meten en te evalueren, zoals verwerkt in het visiedocument. De infographic van Kenniscentrum Sport & Bewegen (zie bijlage 1) en de daarop vermelde indicatoren gelden voor ons als nulmeting. Specifiek zullen we ons richten op het % beweegrichtlijn en sportdeelname, tevredenheid met voorzieningen en het gebruik van (financiële) regelingen. De resultaten gebruiken we om waar nodig bij te sturen. We voeren regelmatig evaluaties uit en passen de aanpak aan op basis van leerervaringen en de resultaten van projecten. Bij projecten, aanpakken/-vragen en afspraken in samenwerking met onze partners zullen we ons richten op de output, oftewel de concrete resultaten (vb. iedere vereniging een vertrouwenspersoon, minimaal aantal deelnemers aan sport- en beweegactiviteiten). We zullen tevens (laten) rapporteren over de gerealiseerde resultaten.

16

Bijlage 1

Infographic KCSB

17

18

19

Bijlage 2

Opdracht coördinatiefunctie Sport en Preventie

In deze memo beschrijven we de lokale invulling van de voorgeschreven functie van coördinator sport en preventie, die voortkomt uit de regelingen Sportakkoord II en de Brede SPUK en de opdracht voor deze functie. Landelijk beleidskader (Sportakkoord II): Eén van de voorwaarden voor het verkrijgen van het uitvoeringsbudget voor het Sportakkoord II is de aanstelling van een coördinator sport en preventie. Kerntaken van de coördinator sport en preventie (advies VNG) 1.

Kartrekker van het lokale Sportakkoord II

2.

Zorgt in de uitvoering van het Sportakkoord voor verbinding/afstemming met de andere onderdelen van de Brede SPUK

Gemeenten zijn vrij om invulling te geven aan deze functie. Zo kan men kiezen voor een het aanwijzen van een gemeentelijke functionaris, inhuur van een externe coördinator, de functie te beleggen bij een externe partij/aanbieder of te laten vervullen door meerdere personen. Welke coördinerende taken moeten lokaal uitgevoerd worden? We onderscheiden hierin 3 uitvoeringsniveaus. Strategisch niveau •

Aanbrengen en bewaken van de beleidsmatige samenhang tussen het Sportakkoord II, de lokale ambities voor het GALA (en IZA) en de overige beleidsthema's binnen het sociaal domein

•

Verantwoording afleggen aan de Rijksoverheid

•

Initiëren en laten uitvoeren van onderzoek en analyse, complexe verbanden tussen deelvraagstukken en/of problemen herleiden, moeilijkheden of belemmeringen herkennen en onderliggende oorzaken achterhalen

•

Invulling geven aan/bijstellen van het integrale plan van aanpak van de Brede SPUK, mede op basis van wijk-, lokale en regioprofielen

•

Initiëren en laten uitvoeren van effectmetingen en evaluatieonderzoek

•

Prioriteren van thema's aan de hand van het gemeentelijke beleid

•

Gemeentelijke besluitvorming en financiële kaders en de daaruit volgende (subsidie-) afspraken

Momenteel wordt dit type taken door de gemeentelijke beleidsadviseurs uitgevoerd, in samenspraak met o.m. Hi5Ambacht. Tactisch niveau •

Concretiseren van het programma Sportakkoord II en GALA

•

Vertalen van de hoofddoelstelling van het Sportakkoord II naar subdoelen en concrete acties

•

Coördineren van de activiteiten of projecten op het terrein van sport en bewegen en bewaken van de planning

•

Verwerven van middelen en keuzes maken ten aanzien van de inzet van menskracht, geld en technische hulpmiddelen om optimale resultaten te behalen

•

Aansturen op het bereiken van gezamenlijke doelen door de samenwerking en de effectiviteit te stimuleren, met oog voor het karakter van de vereniging of organisatie.

•

Onderhouden en versterken van het netwerk op het terrein van sport en bewegen

•

Uitbreiden van dit netwerk richting maatschappelijke organisaties rond zorg, gezondheid en leefbaarheid (in het bijzonder Sophia Sociaal Team, Syndion, Yulius, Eleos, Fysiotherapie, thuiszorg, gezondheidszorg/huisartsen, RADAR)

•

Monitoring van de voortgang van de samenwerking tussen partijen en de bijdragen van partijen

Momenteel wordt dit type taken door Hi5Ambacht uitgevoerd, in nauwe samenspraak met de gemeentelijke beleidsadviseurs. Operationeel niveau •

Actief bijdragen aan de ontwikkeling en introductie van innovatieve producten of diensten en/of stimuleren van aanpassingen van bestaande activiteiten

•

Hierbij anticiperen op kansen in de markt en partners bijeenbrengen om kansen te ontdekken en te benutten

•

Functioneren als contactpersoon voor de uitvoerende organisaties 20

Momenteel worden deze taken door Hi5Ambacht uitgevoerd, in nauwe samenspraak met sport- en beweegaanbieders. Verbinding van de verschillende niveaus Voor een goede aansturing van de opdracht en bevordering van de effectiviteit van de inspanningen is het essentieel om de uitvoering van taken op strategisch, tactisch en operationeel niveau goed op elkaar te laten aansluiten. Onderlinge afstemming vindt in elk geval plaats in het brede kernteam van de projectorganisatie voor de Brede SPUK (strategisch-tactisch), het kernteam voor het Sportakkoord II (tactisch-operationeel) en het structurele overleg tussen de gemeente en Hi5Ambacht. Voor de verdeling van verantwoordelijkheden (opdrachtgever, opdrachtnemer) en verantwoordingsverplichtingen volgen we de vastgestelde rolverdeling in de projectorganisatie voor het plan van aanpak Brede SPUK en de gemaakte/te maken subsidieafspraken of inkoopafspraken. Ambachtse benadering In de uitvoering van de coördinerende taken geven we er de voorkeur aan om aan te sluiten bij de huidige werkwijze in Ambacht. Deze is in de praktijk erg succesvol gebleken.

Door de specifieke historie van Hi5Ambacht is sprake van een nauwe samenwerkingsrelatie met de gemeente, waarbij de gemeente als regievoerder en koersbepaler optreedt en Hi5Ambacht de beleidskaders concretiseert in activiteiten, advies uitbrengt, partijen bijeenbrengt en motiveert om gestelde doelen te bereiken. Dit betekent dat we de coördinatiefunctie sport en preventie invulling geven in duovorm. Hi5Ambacht functioneert op tactisch en operationeel niveau en de gemeente op strategisch niveau. De gemeente (gemeentelijke beleidsadviseur sport) en Hi5Ambacht (coördinator/medewerker) zullen gezamenlijk invulling geven aan de coördinatiefunctie sport en preventie op basis van een gezamenlijke opdracht en elk vanuit hun eigen rol en verantwoordelijkheid. Hi5Ambacht treedt lokaal op als centraal aanspreekpunt/ contactpersoon voor het sportakkoord en vervult hierbij ook de rol van voorzitter van de kerngroep Sportakkoord. Deze werkwijze past goed bij de verwachtingen van onze partners en de verbindende, stimulerende en innovatieve kracht van Hi5Ambacht. Bovendien biedt het Hi5Ambacht de ruimte om zich vrij te bewegen op het gebied van sport, cultuur en gezondheid, zich passend te positioneren en samenwerkingsrelaties aan te gaan.

De gemeente draagt de wettelijke verantwoordelijkheid voor het aanbrengen en bewaken van de samenhang in het sociaal domein3, de monitoring van het lokale Sportakkoord II en het plan van aanpak Brede SPUK. Daarbij stelt de gemeente de bestuurlijke kaders en faciliteert betrokken partners via o.m. het subsidiebeleid. De gezamenlijke opdracht voor de coördinatiefunctie is: Het succesvol uitvoeren van het lokaal Sportakkoord II in samenhang met het plan van aanpak voor de Brede SPUK. Uitgangspunten voor de opdracht In het lokale Sportakkoord II hebben we 3 uitgangspunten geformuleerd: 1. Het fundament op orde: voorwaarden om te kunnen sporten en daar plezier aan beleven Met fundament doelen we op de mensen, organisaties, cultuur (waarden en normen) en materiële voorzieningen in de sport. Door de jaren heen is er een goede sportinfrastructuur opgebouwd, maar de maatschappij verandert, mensen ontwikkelen andere behoeftes en de sportsector moet daarin mee ontwikkelen. Factoren als het afnemende enthousiasme voor vrijwillige inzet bij sportclubs, integriteitsissues, een krappe arbeidsmarkt en de gestegen (energie)prijzen voor sportaanbieders, zorgen bovendien voor nieuwe uitdagingen voor de sector.

2 Een groter bereik: meer mensen voelen zich aangesproken en uitgenodigd om te gaan sporten en sport beleven Deze ambitie gaat over de mensen die we met onze inzet bereiken: (potentiële) sporters, toeschouwers en vrijwilligers. Niet iedereen heeft behoefte om te sporten, maar er is nu nog een te grote groep mensen die we onvoldoende weten te bereiken. Dit vanwege diverse factoren: omdat het lokale aanbod niet aansluit bij de behoefte, omdat er belemmeringen zijn om mee te doen, omdat het bestaande sportaanbod onvoldoende ontsloten wordt, of omdat we te bescheiden zijn in het 3

Hierbij denken we bv. aan de aansluiting op het gemeentelijk beleid voor versterking van vrijwillige inzet, vroegsignalering, de ondersteuning van inwoners met schuldenproblematiek, multifunctioneel gebruik van accommodaties, toegankelijkheid van de buitenruimte, inclusie en diversiteit, sport en cultuur,

21

delen van succesverhalen. Daarnaast willen we het bereik van het Sportakkoord zelf vergroten door een actieve rol van de coördinator sport en preventie en het kernteam. 3. Meer (zichtbare) betekenis: waarde van sport voor de maatschappij Sport geeft energie, plezier, inspiratie en zingeving in het dagelijks leven van zij die het beoefenen of volgen, maar levert ook een bijdrage aan maatschappelijke doelen zoals het tegengaan van eenzaamheid en kansenongelijkheid of het bevorderen van gezondheid. Samen gaan we werken aan bewustwording van de betekenis van sport en sturen op gedragsverandering om te zorgen voor meer sport- en beweegbeoefening.

Deze uitgangspunten krijgen hun vertaling in de opdracht. Daarbij sluiten we aan bij de resultaatgebieden van het Sportakkoord II. In het werkplan van de kerngroep vindt de uitwerking plaats van de resultaatgebieden (in producten) met een concretisering in activiteiten, partners, planning en middelen. Resultaatgebieden 1

INCLUSIE EN DIVERSITEIT Het thema Inclusie en diversiteit gaat over een toegankelijke en laagdrempelige sector, waarin iedereen die mee wil doen daadwerkelijk mee kan doen en waarin sprake is van kansengelijkheid in en door sport- en beweegdeelname. Groepen mensen die niet of weinig sporten en bewegen, zoals mensen met een laag inkomen, lage opleiding, of een handicap, gaan dit niet snel vanzelf doen. De komende tijd gaan we ons richten op het wegnemen van financiële en praktische belemmeringen. Effecten: wat willen we bereiken? Financiële toegankelijkheid vergroten: •

Het percentage mensen in Ambacht waarvoor financiën een drempel vormt om te sporten en bewegen is zichtbaar gedaald.

•

Er is een aanpak ontwikkeld en lokaal toegepast om de toegankelijkheid van financiële regelingen te vergroten (bijv. door bundeling van regelingen).

•

Gemeente en sportaanbieders weten van de beschikbare ondersteuningsmogelijkheden en verwijzen mensen hiernaar door.

Praktische toegankelijkheid vergroten: •

Inwoners ervaren geen belemmering om met plezier te sporten en van sport te kunnen genieten en voelen zich er thuis. Dit geldt in het bijzonder voor inwoners met een handicap. Iedereen die wil sporten, kan ook sporten en weet hoe dit geregeld kan worden.

•

De informatie over de praktische toegankelijkheid en waar mensen ondersteuning kunnen krijgen is duidelijk vindbaar en bekend.

2

SOCIAAL VEILIGE SPORT Het thema Sociaal veilige sport heeft als doel een basis te creëren waar iedereen veilig en met plezier kan sporten en sport beleven. Hiermee wordt het fundament van de sport verstevigd. Ongewenste situaties zoals discriminatie, grensoverschrijdend gedrag, doping en matchfixing zijn een bedreiging om met plezier te kunnen sporten. Door sport veilig en verantwoord te organiseren, waarbij normen worden gesteld in lijn met de huidige maatschappelijke context, dragen we bij aan een sterker fundament. Iedereen die sport heeft recht op een sociaal veilige omgeving.

22

Effecten: wat willen we bereiken? Inwoners ervaren een veilige en integere sportomgeving. Inwoners ervaren geen belemmering (uitsluiting, discriminatie en racisme) om met plezier te sporten en van sport te kunnen genieten en voelen zich er thuis. Waarborgen en bespreekbaar maken van sociaal veilige sport: •

Het merendeel van alle sportaanbieders werkt met de basiseisen sociale veiligheid, met name voor de jeugd en kwetsbare groepen

•

Bij alle sportaanbieders, gemeentes, brancheverenigingen en sportbonden loopt het gesprek over het thema sociale veiligheid en is bekend hoe ze dit in praktijk brengen.

Versterken van de keten voor sociale veiligheid: •

Het merendeel van de sportaanbieders zorgt ervoor dat mensen die grensoverschrijdend gedrag waarnemen of ondervinden weten bij wie ze zich veilig kunnen melden en heeft interne procedures om hier opvolging aan te geven.

•

Sportaanbieders weten welke vervolgstappen ze dienen te ondernemen en welke instanties ze moeten inschakelen bij (ernstige) incidenten.

3

VITALE SPORTAANBIEDERS Bij vele aanbieders in Hendrik-Ido-Ambacht spelen vrijwilligers een belangrijke rol in het vervullen van de organisatiekracht en het aantrekken en vasthouden van leden. Trainers en coaches maken het verschil in de ontwikkeling en in het plezier van sporters. Ze leveren daarmee een belangrijke bijdrage aan de goede naam en het succes van een vereniging. Voor veel verenigingen is het echter moeilijk om goede en voldoende vrijwilligers te vinden en deze voor een langere periode te binden aan de vereniging. Bovendien zijn vrijwilligers vaak niet opgeleid in het trainen en coachen. De druk die dit soms met zich meebrengt vraagt om extra begeleiding en onderlinge samenwerking. Het vertrekpunt is het aanbieden van laagdrempelig vrijwilligerswerk waarbij voldoende aandacht is voor de ontwikkeling en opleiding van deze vrijwilligers. Effecten: wat willen we bereiken? Meer getrainde vrijwilligers die zich actief inzetten voor de verenigingen. Kwalitatief goede mensen, voldoende uitvoeringscapaciteit en een zichtbare, effectieve ondersteuningsstructuur voor sportaanbieders. Kwaliteit kader in de sport verhogen: •

Het merendeel van de sportaanbieders werkt met de minimale basiskwalificatie voor kwaliteit kader.

Effectieve clubondersteuning: •

Alle sportaanbieders kunnen voor vragen en ondersteuning terecht bij een duidelijk aanspreekpunt voor sport en bewegen.

Verbeteren match tussen vraag en aanbod op lokaal niveau: •

4

Sportaanbieders hebben innovatiever sportaanbod ontwikkeld dat beter aansluit op behoefte van de doelgroep.

VAARDIG IN BEWEGEN In een wereld waar digitalisering en verstedelijking aan de orde zijn, is (buiten)spelen en bewegen vanaf jonge leeftijd minder vanzelfsprekend geworden. Kinderen die op jonge leeftijd te weinig bewegen, ontwikkelen zich motorisch minder goed en hebben een grotere kans op overgewicht, met alle medische gevolgen van dien. Ze beleven vaak minder plezier aan sport en kunnen vaker niet goed meekomen, waardoor de kans op stoppen met sport groter wordt. De basis voor een leven lang sporten en bewegen wordt gelegd in je jeugd. Het is daarom van belang om kinderen enthousiast te krijgen en houden voor sport, zodat zij zich op vroege leeftijd breed kunnen oriënteren. Het thema Vaardig 23

in Bewegen streeft naar kansen voor ieder kind en iedere jongere om vaardig en veelzijdig te sporten en bewegen – onder de juiste begeleiding – waarbij plezier en ontwikkeling centraal staan. Voor het versterken van die basis is samenwerking van verschillende domeinen cruciaal: sport, onderwijs, kinderopvang, de gemeente en meer. Ouders, sporttrainers, buurtsportcoaches en (vak)leerkrachten zijn samen nodig om dreumes, kind en jongeren met plezier aan het sporten en bewegen te krijgen én te houden. Effecten: wat willen we bereiken? Verhogen sportdeelname en verlagen sportuitval bij jongeren: •

Er worden meer jongeren bereikt met sport en bewegen.

Motorische ontwikkeling en veelzijdig bewegen bij kinderen: •

Het beweegadvies op maat is ontwikkeld en gereed voor gebruik voor basisscholen.

•

De gemeente weet wat zij kan doen om veelzijdig bewegen te promoten in de gemeente.

Meer aandacht voor beweging bij de jongste jeugd (0-4 jaar): •

Sportaanbieders en gemeenten werken samen om beweegprogramma’s voor de jongsten lokaal te promoten.

•

De combinatiefunctionaris onderwijs heeft oog voor de doelgroep 0-4 jarigen (voorschools) en maakt verbinding via bijv. het IKC.

Betere kansen voor kinderen om sporten en bewegen te ontdekken: •

Kinderen komen zowel via het (naschools) onderwijs als via de sportsector zelf in aanraking met meerdere typen sportaanbod.

5

RUIMTE VOOR SPORT EN BEWEGEN Bereikbaarheid en toegankelijkheid van sportaccommodaties, routes en beweegvoorzieningen zijn belangrijke voorwaarden om mensen te kunnen laten sporten en bewegen. De behoeften aan ruimte voor sport en bewegen verschillen van plek tot plek en zijn aan verandering onderhevig. Dat beïnvloedt de spreiding en bereikbaarheid van voorzieningen. In Hendrik-Ido-Ambacht zijn twee sporthallen, één zwembad, twee gymzalen en twee culturele accommodaties. Naast deze binnen faciliteiten kent Hendrik-Ido-Ambacht een sportpark met voetbal-, korfbal-, tennis- en beachvolleybalvelden en een verscheidenheid aan parken en natuurgebieden, al dan niet specifiek ingericht om het bewegen te stimuleren. Onderdeel hiervan zijn twee openbare buiten fitnessruimtes, die mede tot stand zijn gekomen door participatietrajecten met partners en bewoners. Het thema Ruimte voor sport en bewegen is gericht op het creëren van een toekomstbestendige sportinfrastructuur die uitnodigend, faciliterend en toegankelijk is voor iedereen. De komende jaren zetten we de koers van de Routekaart Verduurzaming Sport voort. De eisen vanuit rond duurzaamheid zullen intensiveren. Ook de inzet op onderwerpen als circulariteit, biodiversiteit en klimaatadaptiviteit wordt steeds meer van belang.

Dit is een grote uitdaging voor de sector, mede door de stijgende energiekosten, verschillen tussen sportaanbieders en accommodaties en de steeds complexer wordende vraagstukken omtrent verduurzaming. De komende jaren zetten we, samen met ondernemers en verenigingen, gemeente en bedrijfsleven, onverminderd in op verduurzaming. Het resultaat, een duurzamere sportinfrastructuur, versterkt het fundament waarop de sport verder kan bouwen. Effecten: wat willen we bereiken? Betere toegankelijkheid en efficiënter gebruik van de sportinfrastructuur: •

Een maatschappelijk verantwoorde exploitatie en efficiënt ruimtegebruik van sportvoorzieningen

Verdere versterking van een beweegvriendelijke leefomgeving: •

Een gedeelde visie en overtuiging van de waarde van een beweegvriendelijke omgeving die wordt gedragen, en tot uitvoer wordt gebracht, door beleidsmakers en andere relevante partijen. 24

•

Sport en bewegen is hiermee een vanzelfsprekend onderdeel van de omgevingsvisies en -plannen en aanvullende programma’s. Hierbij zijn voorbeelden en mogelijkheden beschikbaar, bijvoorbeeld het stapelen van functies in de openbare ruimte.

•

De behoefte van burgers omtrent beweegvriendelijke ruimte in hun directe leefomgeving is beter bekend en wordt meegenomen in ruimtelijke ordeningsvraagstukken.

•

De organisatie van sportaanbod in de openbare ruimte wordt ondersteunend doordat belemmeringen zoals regeldruk verminderd of weggenomen zijn.

Noot: We zijn ons ervan bewust dat het nodig is om de gewenste resultaten en maatschappelijke effecten verder te concretiseren. Zoals in het plan van aanpak voor de Brede SPUK is geformuleerd, gaan we uit van 'lerend beleid' en zullen we door verdiepende gesprekken deze resultaten en effecten in 2024 verder aanscherpen.

25

Bijlage 3

Verslag stakeholderbijeenkomst

Op 1 oktober 2024 heeft een stakeholdersbijeenkomst plaatsgevonden. Tijdens deze bijeenkomst zijn drie thema’s behandeld en hebben de aanwezigen input kunnen geven in de vorm van sterkten / kansen en zwakten / bedreigingen. Hieronder is een opsomming gegeven van de resultaten. Thema 1

Inclusieve en veilige sport- en beweegomgeving

Prioritering (aantal kruisjes) in rood Ambitie A: Toegankelijkheid en diversiteit Sterk / Kans • Aanmoedigen van sport • Schoolzwemmen > diploma (3) • Parkmanager (5) • Fondsen zoals Leergeld (2) • Eenzame mensen via instanties instromen bij verenigingen (2) • Zomerparkdag Zwak / Bedreiging • Ontbreken blindegeleide stroken of onderbroken • Ontbreken G-sport • Hoge huren > doorberekenen > contributie omhoog (4) • Beperkte (zaal)capaciteit – geen toegankelijkheid voor meerdere trainingsdagen (2) • Overzicht qua toegankelijkheid en aanspreekpunt sport met beperking (regionaal aanbieden) • Contactpersoon in gemeente voor sporten met beperking; waar kun je wat vinden in de omgeving (2) • Financieel mogelijk blijven voor leden, aankomende leden voor alle sporten; buitenvelden, sporthallen, zwembad, Cascade etc.

(9) Ambitie B: Sociaal veilige sport- en beweegomgeving Sterk / Kans • Ja, wat mogelijk is centraal regelen • Vroegsignalering Zwak / Bedreiging • Vertrouwenscontactpersoon vanuit de gemeente om de verenigingen te ontlasten (4) Ambitie C: Vitale aanbieders Sterk / Kans • Verenigingsleven is goed geregeld, genoeg aanbieders (1) • Vrijwilligerscongres voor alle vrijwilligers • Sportpark centraal in de gemeente • Via gemeente bedrijven en vluchtelingen laten helpen met vrijwilligerstaken (3) • Motiveren van vrijwilligers Zwak / Bedreiging • Beperking in sportieve ambitie door gebrek aan ruimte (zaal) (4) Thema 2

Gezondheid en welzijn door sport en bewegen

Prioritering (aantal kruisjes) in rood Ambitie A: Vaardig in bewegen Sterk / Kans • Inzet op jongens vanaf 1,5 jaar (korfbal, volleybal, turnen) (2) • Inzet op professionele opleiding/ bewegen (1) • Activiteiten tijdens schoolvakanties (2) Zwak / Bedreiging • Capaciteit velden en kleedkamers, capaciteit zaal (7) 26

•

Minder vrijwilligers door afhaken 18+ leden

Ambitie B: Gezondheid en welzijn Sterk / Kans • Sporten, maar vooral sociale context belangrijk (2) • Kinderen met een beperking (1) • Sponsoring • Gezamenlijk initiatief tegen eenzaamheid (gesteund door gemeente en instanties) (2) • Zorgverzekeraars Zwak / Bedreiging • Bewegen in pauzes op scholen (Watervlinder/ Wijngaarde) > niet voetballen (1) • Prijzen van sporten > contributie – BTW – sportvelden/ huur (6) Ambitie C: Preventie en vroegsignalering Sterk / Kans • Inzet op motoriek kleintjes (4) • Begeleiding voor trainers (4) • Samenwerking met fysio’s en praktijkondersteuners, doktoren (3) Zwak / Bedreiging • Opleidings-/coaching traject duurt te lang (3 jaar), max 1 jaar is te overzien (1) GEELTJES • Duurzame kantine • Lastig om jeugd te behouden (varen?) • 14-15 jaar > bij boten – opleiden doorzetten • Breed aanbod • Doorontwikkelen Ambachts Verbond • Vollido ledenstop, voldoende vrijwilligers, maar geen plek • Inhuren tennisschool, ook om activiteiten • Banen bij tennis ook contributie • Laddercompetitie • Banen huren zonder lidmaatschap of zonder toezicht • G-voetbal > KNVB site (moet veel organiseren) • Activiteiten in schoolvakanties • Souplesse > inzetten op jongensgym • Jong beginnen > scheelt fysio, samen met scholen & Hi5 • ASVH > capaciteit velden en kleedkamers, ondanks samenwerking IFC • Opleidingstraject > gediplomeerd jeugd • Vrijwillig, niet vrijblijvend •

Eerder starten met sporten Thema 3

Duurzame en toegankelijke sport- en beweeginfrastructuur

Prioritering (aantal kruisjes) in rood Ambitie A: Multifunctionele en uitnodigende accommodaties Sterk • Centrale en geclusterde ligging van de sportvoorzieningen (sportpark Schildman, zwembad en Baxpark. • Beheerplan Sportpark Schildman, waarbij gekeken is naar de toekomstige behoefte (gericht op groei). (2) • Zwembad is mooie nieuwe voorziening Kans • De sportvoorzieningen zoals de voetbalvelden zouden meer benut kunnen worden door de scholen en andere groepen. Een sportparkmanager zou hier een rol in kunnen spelen. Ook vrij gebruik kan dan beter worden beheerst. • Overkappen van de tennisvelden • Fietsgebruik stimuleren → mede wegens beperkte parkeercapaciteit (4) • Weer een aantrekkelijk abonnement voor het buitenbad invoeren voor de inwoners van Ambacht

27

Zwak • Te weinig parkeercapaciteit (2) • De Ridderhal is toe aan vernieuwing. Het tocht er bijvoorbeeld. • Te weinig capaciteit in de sporthallen (5). In winter heel gepuzzel om korfbal ruimte te bieden. • Ook zorg om capaciteit voetbal in toekomst. • Er is geen turnhal (3). • Sporthallen worden niet optimaal benut. Er zitten ook gebruikers in die geen sporthal (hoogte 7 meter) nodig hebben voor hun activiteiten. Wie krijgt voorrang? • De turnvereniging moet elk weekend de materialen opruimen. Vereniging die dan de hal gebruikt kan wedstrijden ook na elkaar plannen in plaats van naast elkaar, maar financieel aspect belemmert dit (hele hal is goedkoper). • Gevoel dat de (financiële) afspraken tussen gemeente en Cascade niet bijdragen aan optimaal gebruik sporthallen. Cascade is niet echt verenigingsminded. • Er is te weinig inzicht en transparantie in keuzes die gemeente maakt ten aanzien van investeringen in sportaccommodaties (1). Tennis moet bijvoorbeeld alles zelf betalen (2). Er is sprake van onbalans. Bedreiging • Hoge prijs voor kunstgrasvelden (1). Omzetting naar kunstgras is nodig om voldoende capaciteit te creëren, maar de prijs is veel hoger: 3.500 natuurgras versus 11.000 kunstgras. • Hoge prijs zwembad. Na de vernieuwing veel duurder geworden. Buitenbad wordt veel bezocht door inwoners van buiten Ambacht.

Ambachters zijn afgehaakt door hoge prijs (geen aantrekkelijk familieabonnement meer). • Door exploitatie zwembad door Sportfondsen te weinig oog voor specifieke behoeften Ambachter in gebruik zwembad. • Betaalbaarheid van fitness voor sommige inwoners te duur. Zeker fitness met meer begeleiding, wat voor veel inwoners wel belangrijk is (1). • MyLife fitness kan weinig activiteiten buiten aanbieden. Ambitie B: Kwaliteit van de openbare ruimte Sterk • Het Baxpark heeft hele mooie voorzieningen. • De twee hardlooproutes (5 en 10 kilometer) stimuleren mensen om te gaan hardlopen • Er zijn mooie speeltuinen in de wijken voor kinderen. Hier is de laatste jaren een inhaalslag gemaakt. Kans • Meer voorzieningen realiseren die kinderen uitdagen om te bewegen. • Onderzoeken in welke mate de voorzieningen worden gebruikt en op basis hiervan aanpassingen doen. • Verbeteren kwaliteit en veiligheid Baxpark (2). Geen doorgaand verkeer meer. • Het afsluiten van het sportpark, zodat het een veiligere omgeving wordt en ook makkelijker rookvrij kan worden gemaakt (2). Zwak • De kwaliteit en de veiligheid van het Baxpark. Het is er vaak drassing. Tevens is er teveel doorgaand verkeer. Er is te weinig verlichting. Er ligt vaak veel afval • Veiligheid rond de Sophiahal is ook niet goed. • Er zijn te weinig aantrekkelijke sportvoorzieningen voor de jeugd van 12 – 18 jaar in de wijken.

• De natuurspeeltuin is drassig en erg afgelegen Bedreiging • De oversteek vanaf het Louwersplein naar het Baxpark is onveilig. Ambitie C: Samenwerking en synergie Sterk • HI5 Ambacht is een belangrijke organisatie voor het verbinden van alle organisaties die actief zijn op het gebied van sport en bewegen. (6). • De verenigingen op sportpark Schildman zijn al goede buren. Ze doen soms dingen samen en helpen elkaar. • Schoolsporttoernooien door de verenigingen (1). • Fysiotherapie is onderdeel groepsrooster MyLife fitness. Mensen met klachten kunnen snel worden geholpen. Kans • Meer samenwerking met de gemeente (1). • Door ontwikkelen van goede buren tot een meer structurele samenwerking • Onderzoeken of een omnisportvereniging meerwaarde heeft (1). • Link leggen met bedrijfsleven. Verenigingen kunnen hier van leren. • Samenwerking met zorg en welzijn om ouderen toe te leiden naar specifiek aanbod bij verenigingen. Verenigingen bieden activiteiten maar krijgen te weinig deelnemers. Voorbeeld is aanbod Golden Sports bij ASWH. • Meer sport in de BSO (2). • Strippenkaart om diverse sporten te proberen. 28

•

Samenwerken met consultatiebureau.

Zwak • Er is te weinig kennisdeling tussen sportverenigingen (1). • Er is te weinig samenwerking met de gemeente. • Het is de vaste groep clubs die overal aan deelneemt. Belangrijk dat meer partijen betrokken raken. Bedreiging • Er is te weinig kennisdeling tussen sportverenigingen • Er is te weinig samenwerking met de gemeente. • Verenigingen worden te weinig ondersteund bij organisatie van activiteiten als de schoolsportdagen. Scholen (ouders) pakken hun rol niet.

29

Bijlage 4

Verslag raadsinformatieavond

Op 12 november 2024 heeft een raadsinformatieavond plaatsgevonden. Tijdens deze bijeenkomst zijn drie ambities behandeld waarop door raadsleden is gereflecteerd. Hieronder is een opsomming gegeven van de resultaten. Ambitie 1

Inclusieve en veilige sport- en beweegomgeving

Algemeen • Concretisering doelstellingen (SMART) • Nulmeting (van waar kom je?) • Werken met output (vb. aantal sport- en beweegactiviteiten) en outcome (vb. verbeterde gezondheid) • Hoe toegankelijk is toegankelijk? Specifiek maken aan de hand van voorbeelden? Zie 9 B’s? • Zorgen dat mensen de weg weten naar aanbod • Communicatie > evt. ook in andere talen, via de juiste personen/kanalen • Er mist een regiehouder, iemand die vraag en aanbod bij elkaar brengt en op de juiste manier omgaat met behoeften die er zijn (vb. jeu de boules) • Meer optrekken met sociale partners en eerstelijnszorg (positieve gezondheid) • Voorkomen van wachtlijsten bij verenigingen Accommodaties • Benutten ruimte van scholen • Hekken rondom sportpark weg (ontoegankelijk) • Ridderhal aan vervanging toe, Sophiahal ‘onhandig’ in gebruik vanwege hoogteverschil • Anders benutten van de ruimte (vb. turnen) • Zwembad (meerdere valincidenten) • Op dezelfde accommodatie zaken delen (vb. kantine) Doelstellingen • Verhoging sportparticipatie o Richten op mensen die wel willen, maar niet kunnen o Benutten andere initiatieven (vb. dans) – zorgen voor doorverwijzing o Sport als middel (vb.

De Louwert); ▪ Mensen (met een niet NL achtergrond) middels sport onderdeel maken van gemeenschap (focus op meedoen) ▪ Sport combineren met het leren van onze taal ▪ Nieuwkomers en hun opleiding benutten ▪ Inburgering o Mensen met dementie o Mensen met overgewicht o Mensen met diabetes o Mensen in de bijstand o Laaggeletterden o Rol gemeente (contact opnemen) en rol verenigingen (activeren) • Verbeterde toegankelijkheid en inclusie o Laagdrempelig o Middengroep • Financiële toegankelijkheid o Onvoldoende op de hoogte van regelingen o Ook aandacht voor volwassenen / 18+ o Rol van maatschappelijk werk o Vb. Niemand Buitenspel ING • Veilig sportklimaat o Welk % heeft nu een vertrouwenspersoon? o 1 vertrouwenspersoon voor alle clubs? o Sociale veiligheid o Zwemvaardigheid o Geldt dit ook voor materiaal (vb. turnen) > wie beheer? • Vitale sport- en beweegaanbieders o Zichtbaarheid o Kunnen altijd aankloppen bij gemeente, wordt goed meegedacht, maar kunnen extra hulp gebruiken bij breed denken, aanbieders nu (te) intern gericht o Problematiek vrijwilligers, gaat ten koste van kwaliteit (maatschappelijke stages?)

30

Ambitie 2 Gezondheid en welzijn door sport en bewegen Algemeen • SMART formuleren waar het kan • 0-metingen uitlichten van vb. beweegrichtlijnen, valrisico, leefruimte, het gebruik van hulpmiddelen zoals Leergeld, etc.? + wijze van monitoring Doelstellingen • Verhoging van % beweegrichtlijnen: o Concreet maken verantwoordelijkheden andere domeinen o De wens is er om het lokale percentage in ieder geval terug te brengen naar het percentage in 2022 (à 44%), maar bij voorkeur richting het landelijk gemiddelde (à 48%) o Rekening houden met landelijke discussie rondom BTW. Deze discussie en andere (omgevings)factoren (Human Capital Model) hebben invloed op de gestelde doelstellingen o Inzetten van lokale ambassadeurs kan motiveren/helpen om mensen meer te laten sporten en bewegen (successen uitlichten) • Meer bewustzijn over belang sport en bewegen o Uitlichten wat de benefits zijn o Meer aandacht voor communicatie, promotie en bekendheid van het (bestaande) aanbod. Dit op vindplekken (bv. scholen), een centraal punt/loket, online (bv. sociale media) of De Brug. Belangrijk om hierbij rekening te houden met culturele verschillen en leeftijden. Iedere doelgroep vraagt om een eigen/andere benadering o De nota kan vermarkt worden. Beelden doen het vaak goed. Herkenbaarheid (lokale sportvereniging of het ''buurman/buurvrouw-gevoel'') werkt altijd goed.

Voorbeeld van een diabetes reclame wordt benoemd en heeft een raadslid gemotiveerd om weer te gaan sporten (de directe benadering heeft indruk gemaakt op de persoonlijke situatie). o Het gevoel dat bepaalde doelgroepen niet worden bereikt is aanwezig. Het voorbeeld van mensen in de bijstand (eerste deel van de avond ging over de participatiewet) wordt aangehaald en gezien als een interessante doelgroep, om sport en bewegen als middel in te zetten om te werken aan regintegratie, zingeving en de algehele gezondheid. o Andere voorbeelden om mensen meer bewust te maken van hun gezondheid en het (bestaande) aanbod: ▪ Zomerparkdag meer benutten ▪ Regelmatig een vereniging uitlichten (bv. vaste rubriek in De Brug) ▪ Buitensportaccommodaties onderhouden en promoten (hardlooproutes, wandelroutes, fitnesstoestellen, etc.) o Regelgeving (in de vorm van uitgebreide vergunningaanvragen e.d.) mogen geen belemmering vormen/moeten laagdrempelig blijven (i.v.m. vrijwilligers op de verenigingen). o Denken in oplossingen, ook bij overlast. • Meer samenwerking voor breed motorische ontwikkeling en uitvalpreventie bij jongeren o Ook aandacht hebben voor de doelgroep beroepsbevolking (35-65 jaar) o Mogelijkheden onderzoeken tot aansluiting Uniek Sporten (regionaal, maar ook lokaal aanbod) o Mogelijkheden onderzoeken tot aansluiting bij JOGG (bv.

via Hi5) > Ook voor de bewustwording bij kantines van sportverenigingen • Kwalitatief goed beweegaanbod voor senioren en vermindering van valrisico o Powerfull ageing o Herintroductie 65+ pas (maar dan in de vorm van een 67+ sport- en beweegpas) o Wens tot meer doorverwijzingen vanuit fysio's en huisartsen • Gezonde sportomgeving en minder gezondheidsverschillen o Welke gezondheidsverschillen spelen er in Ambacht? Wat is bijvoorbeeld de top 3 en hoe willen we deze verkleinen? o Gezonde kantines > Werken met een ''tegenprestatie'' of een beloningssysteem met goud, zilver, brons?

31

Ambitie 3 Duurzame en toegankelijke sport- en beweeginfrastructuur Algemeen • Naar aanleiding van inleiding en aanbeveling rekenkameronderzoek: doelen zouden waar mogelijk inderdaad meer SMART geformuleerd moeten worden, denk bijvoorbeeld aan o Percentage tevredenheid o Percentage gebruik/bezetting van sportaccommodaties • Onderscheid maken tussen concrete resultaten op outcome (zal niet lukken) en output (daar moeten we het in zoeken). Voorbeeld: o Sociaal veilige sportomgeving: iedere vereniging een vertrouwenspersoon (zegt nog niets over daadwerkelijke verbetering veilig sportklimaat) o Participatie/integratie statushouders: aantal statushouders dat deelneemt aan activiteiten van Hi5Ambacht (zegt nog niet over mate van participatie/integratie in de samenleving) Doelstellingen • Tevredenheid over sportvoorzieningen: o Idee is dat de inwoners in algemene zin tevreden zijn over de sportvoorzieningen, maar: ▪ Gemeente heeft (te) veel aandacht voor grote verenigingen (voetbal) en (te) weinig voor kleinere (binnen)sportverenigingen ▪ We moeten niet alleen de kwaliteit van de accommodaties (gebouwen) in de gaten houden, maar ook het sportmaterieel o Specifieke voorzieningen, waar in HIA te weinig draagvlak voor bestaat, moeten vanuit regionaal oogpunt worden bezien (denk aan ijsbaan in Zwijndrecht, maar ook accommodaties toegankelijk maken/houden voor mensen met een beperking) •

Optimalisatie van ruimte en toegankelijkheid o Prioriteit om kwetsbare groepen ook aan het sporten en bewegen te krijgen en te houden, denk ook aan mensen met een krappe beurs (geldt ook steeds vaker voor werkenden) o Als tarieven in sportaccommodaties daar een drempel voor vormen, dan heroverwegen. Wellicht een oplossing om verenigingen te helpen om hun leden te attenderen/ondersteunen hoe gebruik te maken van fondsen o Idee dat vooral volwassenen drempels ervaren om (hun kinderen) gebruik te laten maken van te dure voorzieningen. Daar waar dit te maken heeft met onwetendheid over het bestaan van fondsen moet daar wat aan gedaan worden • Duurzame ontwikkeling van sportvoorzieningen o Potentieel aan accommodaties beter gebruiken. Denk aan: ▪ Sportparken: niet alleen voor sport(verenigingen), maar ook voor recreatieve behoefte wijkbewoners ▪ Gymzalen: daar waar gymzalen geïntegreerd zijn met scholen zijn ze niet of te weinig beschikbaar voor medegebruik (naast bewegingsonderwijs).

Niet persé uit onwil onderwijs, maar vanuit praktische bezwaren (hoe die weg te nemen?) • Meer sportief gebruik van openbare ruimte en fietsstimulatie o Sporten en bewegen hoeft niet altijd geld te kosten, denk aan groepjes die spontaan ontstaan (yoga, wandelgroepjes in de openbare ruimte) o Burgerinitiatieven moeten meer worden gefaciliteerd/gestimuleerd en ze moeten meer aandacht krijgen vanuit de gemeente en vanuit andere belanghebbende organisaties (ook gericht op mensen met een beperking/achterstand) o Idee: fietsende werknemers stimuleren bij ondernemers (fietsplan), maar ook meer onder de aandacht brengen bij sportverenigingen • Structurele samenwerking om sociale cohesie te versterken o Meer gebruik maken van stichting leergeld/fondsen om drempels te slechten voor mensen met een krappe beurs o Uitstralen dat we als gemeente waarde hechten aan sport (en bewegen), maar meer nog aan sporten in verenigingsverband o Gemeente moet niet alleen faciliteren, maar ook meer inzetten op stimuleren en motiveren. Aandachtspunten daarbij: ▪ Uiteindelijk zijn het vooral ook uitvoerende organisaties als Sportfondsen, Cascade en verenigingen, die dit op moeten pakken. ▪ Waarom lukt het fitnessondernemers (en laatste tijd investeerders in padelbanen) wel om steeds meer klanten te binden of zelfs een hype te creëren en lukt het aanbieders van reguliere sportactiviteiten dat veel moeizamer?

32

Bronnen (1) Kenniscentrum Sport & Bewegen, Human Capital Model, https://www.kenniscentrumsportenbewegen.nl/producten/humancapital-model/ Kenniscentrum Sport & Bewegen, Beweegrichtlijnen, https://www.kenniscentrumsportenbewegen.nl/beweegrichtlijnen/ SROI van sport en bewegen, https://www.allesoversport.nl/thema/beleid/sroi-van-sport-en-bewegen-maatschappelijke-opbrengsten-2-76-keer-zo-hoog-als-de-kosten/ Sport als middel, https://www.allesoversport.nl/thema/meedoen-door-sport-en-bewegen/kies-voor-een-sociaal-sportinitiatiefen-behaal-succes-in-het-sociaal-domein/ (2) Sport Toekomst Verkenning, https://www.sportenbewegenincijfers.nl/toekomstverkenning NOC*NSF, Sportgedrag in Nederland 2023, https://nocnsf.nl/media/6776/onderzoeksrapport-sportgedrag-in-nederland-digitaal-2023.pdf Mulier Instituut, Brancherapport Sportaccommodaties, https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2024/01/15/sportaccommodaties-in-nederland-2023 Fitness Markt & Trend rapport 2020-2024, https://www.sportknowhowxl.nl/nieuws-en-achtergronden/columnxl/item/156342/de-ontwikkeling-van-de-nederlandse-fitnessbranche-een-sterk-verhaal NOC*NSF, Zo sport Nederland 2023, https://nocnsf.nl/wat-doet-nocnsf/sport-in-nederland/sportonderzoek/zo-sport-nederland RIVM, www.sportenbewegenincijfers.nl Mulier Instituut, Deelname sport en bewegen van mensen met een lage ses (2022),

https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/27202/deelname-sport-en-bewegen-van-mensen-met-een-lage-sociaaleconomische-status/ Deelname lage ses, https://www.allesoversport.nl/thema/meedoen-door-sport-en-bewegen/mensen-met-een-lage-sociaaleconomische-status-wat-drijft-en-belemmert-hen-bij-sport-en-bewegen/ Mulier Instituut, Deelname sport en bewegen door mensen met een beperking (2022), https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/26505/deelname-sport-en-bewegen-door-mensen-met-een-beperking/ (3) Prinsjesdag 2024, https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/prinsjesdag/economische-ontwikkelingen-2024 Trimbos, Kennisdossier bewegen en mentale gezondheid, https://www.trimbos.nl/kennis/mentale-gezondheid-preventie/expertisecentrum-mentale-gezondheid/bewegen-en-mentale-gezondheid/ Kenniscentrum Sport & Bewegen, Mensen in armoede, https://www.allesoversport.nl/thema/meedoen-door-sport-en-bewegen/sport-en-bewegen-voor-volwassenen-in-armoede-een-overzicht/ CBS, De Nederlandse sporteconomie 2019, https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/rapportages/2021/de-nederlandse-sporteconomie-2019?onepage=true#c-3--De-kern-van-de-sporteconomie Mulier Instituut, Monitor sportuitgaven gemeenten 2022, https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/27789/monitor-sportuitgaven-gemeenten-2022/ SROI van sport en bewegen,

https://www.allesoversport.nl/thema/beleid/sroi-van-sport-en-bewegen-maatschappelijke-opbrengsten-2-76-keer-zo-hoog-als-de-kosten/ KPMG, Brancherapport Sport 2019, https://www.kennisbanksportenbewegen.nl/?file=9752&m=1573120314&action=file.download (4) Pharos, Gezondheidsverschillen, https://www.pharos.nl/weekvandegezondheidsverschillen/alles-wat-je-moet-weten-overgezondheidsverschillen/ NOC*NSF, Zo sport Nederland 2023, https://nocnsf.nl/wat-doet-nocnsf/sport-in-nederland/sportonderzoek/zo-sport-nederland Sport Toekomst Verkenning, https://www.sportenbewegenincijfers.nl/toekomstverkenning 33

Fitness Markt & Trend rapport 2020-2024, https://www.sportknowhowxl.nl/nieuws-en-achtergronden/columnxl/item/156342/de-ontwikkeling-van-de-nederlandse-fitnessbranche-een-sterk-verhaal Mulier Instituut, Ontwikkeling sportdeelname naar leeftijd, https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/22937/ontwikkeling-sportdeelname-naar-leeftijd/ Mulier Instituut, Ontwikkeling sportdeelname naar sporttak, https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/22936/ontwikkelingsportdeelname-naar-sporttakken/ Mulier Instituut, Brancherapport Sport en bewegen in de openbare ruimte, https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/26297/sport-en-bewegen-in-de-openbare-ruimte/ Wensen en behoeften meiden en vrouwen bij ontwerp omgeving, https://www.allesoversport.nl/thema/beleid/denk-ook-aantienermeiden-bij-het-ontwerpen-van-een-beweegvriendelijke-omgeving/ CBS, https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2023/45/nederlanders-digitaal-steeds-vaardiger Mulier Instituut, Kennis- en Innovatiescan WP2, https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/27445/kennis-en-innovatiescansvoor-de-zes-wicked-problems/ NLsportraad en Kenniscentrum Sport & Bewegen, Analyse bewegen tijdens de levensloop, https://www.kenniscentrumsportenbewegen.nl/nieuws/de-nederlandse-sportraad-adviseert-nederland-sta-op/ Maikel Waardenburg, Dubbelspel, over instrumentalisering van de sportvereniging, https://dspace.library.uu.nl/handle/1874/338541 (5) Sport

Toekomst Verkenning, https://www.sportenbewegenincijfers.nl/toekomstverkenning Sportakkoord I, www.sportakkoord.nl Mulier Instituut, https://www.mulierinstituut.nl/actueel/het-mi-in-ss-multifunctionele-accommodaties/ Duurzame sportsector, https://www.duurzamesportsector.nl/artikel/zo-ga-je-hoge-energielasten-te-lijf-zonder-grote-investeringen/ Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, www.rvo.nl RIVM, De maatschappelijke waarde van een gezonde en groene leefomgeving, een verkenning, https://www.rivm.nl/publicaties/maatschappelijke-waarde-van-gezonde-en-groene-leefomgeving-verkenning (6) Beweegvriendelijke Omgevingswet, https://www.allesoversport.nl/thema/beleid/de-beweegvriendelijke-omgevingswet-eenoverzicht/ Mulier Instituut, Brancherapport Sport, Sportaccommodaties in Nederland, https://www.kennisbanksportenbewegen.nl/?file=7295&m=1475158489&action=file.download Mulier Instituut, Monitor Sportakkoord ‘Sport verenigt Nederland’, https://www.kennisbanksportenbewegen.nl/?file=10049&m=1593589627&action=file.download NOC*NSF, https://nocnsf.nl/nieuws/2024/05/doorrekening-hoofdlijnenakkoord-basisfinanciering-sport-in-gevaar NL Actief, https://www.nlactief.nl/actueel/faq-btw-verhoging-sport/ KVLO, https://www.kvlo.nl/wat-we-doen/hulp-advies/thema.aspx?item=primair-onderwijs Stad & Groen,

https://www.stad-en-groen.nl/article/43871/stelling-het-schoolplein-is-een-ideale-plek-om-bewegingsonderwijste-organiseren Gezonde school, https://www.gezondeschool.nl/dynamische-schooldag-waarom-en-hoe Mulier Instituut, Brancherapport Sportaccommodaties, https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2024/01/15/sportaccommodaties-in-nederland-2023 Kamerstukken, https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2024Z02310&did=2024D05274 (7) NOC*NSF, Zo sport Nederland 2023, https://nocnsf.nl/wat-doet-nocnsf/sport-in-nederland/sportonderzoek/zo-sport-nederland

34

Mulier Instituut, Verenigingsmonitor Jaarbericht 2022, https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/27826/verenigingsmonitor/ Sportakkoord II, www.sportakkoord.nl Mulier Instituut, Brancherapport Sport en bewegen in de openbare ruimte, https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/26297/sport-en-bewegen-in-de-openbare-ruimte/ Mulier Instituut, Brancherapport Sportaccommodaties, https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2024/01/15/sportaccommodaties-in-nederland-2023 Beter benutten openbare ruimte, https://www.allesoversport.nl/thema/beleid/zo-benut-je-de-openbare-ruimte-beter-voor-sporten-bewegen/ (8) KVLO, Handboek huisvesting bewegingsonderwijs, https://www.kvlo.nl/wat-we-doen/hulp-advies/thema.aspx?item=huisvesting-handboeken-bewegingsonderwijs Mulier Instituut, Brancherapport Sportaccommodaties, https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2024/01/15/sportaccommodaties-in-nederland-2023 Mulier Instituut, Kennis- en Innovatiescan WP5, https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/27445/kennis-en-innovatiescansvoor-de-zes-wicked-problems/ Innovaties, www.beweegbox.nl / www.athleticskillsmodel.nl / www.nijha.nl / https://infitbv.nl/ Mulier Instituut, Brancherapport Sport en bewegen in de openbare ruimte, https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/26297/sport-en-bewegen-in-de-openbare-ruimte/ (9) Mulier Instituut, Brancherapport Sportaccommodaties,

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2024/01/15/sportaccommodaties-in-nederland-2023 Mulier Instituut, Brancherapport Sport en bewegen in de openbare ruimte, https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/26297/sport-en-bewegen-in-de-openbare-ruimte/ Hoekman (2018), proefschrift, https://www.allesoversport.nl/thema/beleid/sportbeleid-sportaccommodaties-en-sportparticipatie-een-onderzoek/ Mulier Instituut, Kennis- en Innovatiescan WP5, https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/27445/kennis-en-innovatiescansvoor-de-zes-wicked-problems/ BVO-model, https://www.kenniscentrumsportenbewegen.nl/producten/bvo-model/ NOC*NSF, Zo sport Nederland 2023, https://nocnsf.nl/wat-doet-nocnsf/sport-in-nederland/sportonderzoek/zo-sport-nederland (10) Mulier Instituut, Brancherapport Sportaccommodaties, https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2024/01/15/sportaccommodaties-in-nederland-2023 Mulier Instituut, Kennis- en Innovatiescan WP5, https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/27445/kennis-en-innovatiescansvoor-de-zes-wicked-problems/ Mulier Instituut, Publieksonderzoek zwembaden 2022, https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/27328/publieksonderzoekzwembaden-in-nederland-2022 (11) Beter benutten openbare ruimte, https://www.allesoversport.nl/thema/beleid/zo-benut-je-de-openbare-ruimte-beter-voor-sporten-bewegen/ NOC*NSF, Zo sport Nederland 2022,

https://nocnsf.nl/wat-doet-nocnsf/sport-in-nederland/sportonderzoek/zo-sport-nederland Mulier Instituut, Brancherapport Sport en bewegen in de openbare ruimte, https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/26297/sport-en-bewegen-in-de-openbare-ruimte/ BVO-model, https://www.kenniscentrumsportenbewegen.nl/producten/bvo-model/ Speelnorm, https://speelnatuur.nl/speelnatuur-kennisbank/speelnatuur-vaktermen/speelnorm/ HAN, https://blog3.han.nl/sportenbeweegprofessionals/open-clubs-en-vitale-sportparken-brengen-gelderse-buurten-inbeweging/

35

Ontwerpprincipe STOMP, https://www.goudappel.nl/nl/themas/nieuwe-mobiliteit/stomp-ordeningsprincipe Beleidsstukken gemeente: Coalitieprogramma 2022-2026 Sportakkoord I en II 2023-2026 Visie op schoolzwemmen 2024-2027 Nota Accommodatiebeleid 2013-2020 Vervangingsplan Sportpark Schildman 2023-2027 Speelruimteplan 2020-2030 Plan van aanpak Brede SPUK 2023-2026 Nota Gezondheid 2024-2027 Preventieplan en Visiedocument Sociaal Domein 2020-2024 IHP Onderwijs 2020 en verder Omgevingsvisie 2040 Woonzorg-visie

36

37