bijlage 1 bij agendapunt 9.1 milieuimpactbeoordeling gemeente hendrik-ido-ambacht

Milieu-impactbeoordeling t.b.v. omgevingsvisie gemeente Hendrik-IdoAmbacht

projectnummer 0462132.100 definitief 26 januari 2023

Milieu-impactbeoordeling t.b.v. omgevingsvisie gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

projectnummer 0462132.100 definitief 26 januari 2023

Auteurs Selma van der VeldeJort VerhoevenCarlien van Dam Opdrachtgever Gemeente Hendrik Ido Ambacht Weteringsingel 1 3342 AE HENDRIK-IDO-AMBACHT

Gecontroleerd: Marjolein Fick

datum 26 januari 2023

beschrijving definitief

vrijgave Tim Artz

Inhoudsopgave

Blz.

1

Inleiding

2

1.1 1.2 1.3

Aanleiding Waarom een milieu-impactbeoordeling? Leeswijzer

2 3 3

2

Inhoud van de omgevingsvisie

4

2.1 2.2 2.3 2.4

Wat is de omgevingsvisie? Doel van de omgevingsvisie Ambities Deelgebieden

4 4 4 5

3

Methodiek

9

3.1 3.2 3.3

Beoordelingskader Beoordeling huidige situatie en referentiesituatie Beoordeling van de keuzes

9 10 11

4

Foto van de leefomgeving

14

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11

Verkeer en vervoer Milieu Veiligheid Gezondheidsbevordering Klimaatadaptatie Natuur Bodem, water en ondergrond Historisch kapitaal Wonen en voorzieningen Economie en werkgelegenheid Energie en grondstofen

14 20 27 34 38 44 49 55 60 65 69

5

Beoordeling efecten keuzes

78

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6

Beoogd type woonmilieu Energie-opwekkende maatregelen Bedrijventerreinen kwaliteitsverbetering Groen versus verharding Uitbreiding sport of behoud groen in Baxpark Recreatie vs. natuur in Polder Sandelingen-Ambacht

78 79 82 83 85 86

6

Conclusie en aanbevelingen

88

1

Inleiding

1.1

Aanleiding De Omgevingswet komt eraan. De overheid wil met deze nieuwe wet de regels voor ruimtelijke ordening vereenvoudigen en samenvoegen. De omgevingsvisie is één van de instrumenten uit deze nieuwe wet en is de vervanger van de structuurvisie. In de omgevingsvisie schetsen overheden als provincies en gemeenten het beleid voor de fysieke leefomgeving voor de komende jaren. Onderwerpen die aan bod komen zijn onder andere natuur, water, wonen en energie. De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is bezig met het opstellen van een omgevingsvisie. De omgevingsvisie schetst op hoofdlijnen het beleid ten aanzien van de fysieke leefomgeving en bepaalt dus de koers van de gemeente. Met de omgevingsvisie worden ook de kaders gesteld voor toekomstige ontwikkelingen. Voor het grootste deel is de omgevingsvisie van Hendrik-IdoAmbacht beleidsneutraal, maar ook zijn nog diverse keuzes van belang. Om het belang van de fysieke leefomgeving mee te wegen bij de besluitvorming is deze milieu-impactbeoordeling uitgevoerd.

Figuur 1-1 De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht rood omlijnd (bron: BAG woonplaats)

1.2

Waarom een milieu-impactbeoordeling? Deze milieu-impactbeoordeling gaat in op de staat van de fysieke leefomgeving in Hendrik-IdoAmbacht. Voor de volledige breedte van de fysieke leefomgeving is gekeken naar de huidige situatie, de zogenaamde referentiesituatie (toekomstsituatie zonder plannen van de gemeente)m en de situatie waarin het beleid van de gemeente gevolgd wordt. Daarnaast zijn in de omgevingsvisie meerdere keuzes voor de fysieke leefomgeving tegenover elkaar gezet. Naast de beschrijving en beoordeling van de fysieke leefomgeving zijn ook de efecten van deze mogelijke keuzes in beeld gebracht. Keuzes voor bijvoorbeeld woningbouw of natuurontwikkeling hebben een impact op de leefomgeving. De milieu-impactbeoordeling toetst welk van de twee vanuit milieuperspectief de beste optie is. Het is vervolgens aan het gemeentebestuur om een afweging te maken over de voorkeur en deze keuze te motiveren. Het doel van de milieu-impactbeoordeling is dus om de fysieke leefomgeving een volwaardige plaats te geven in het opstellen van de omgevingsvisie. In dit document zijn de hoofdlijnen van de omgevingsvisie beoordeeld en is daarmee inzichtelijk gemaakt wat de impact van de visie is op de leefomgeving.

Het resultaat is dat deze impactbeoordeling aanbevelingen biedt om de omgevingsvisie verder aan te scherpen en handvaten biedt voor de verdere uitwerking van de visie in programma’s en het omgevingsplan. Op deze manier ondersteunt dit document het besluitvormingsproces rondom de omgevingsvisie.

1.3

Leeswijzer De kern van deze milieu-impactbeoordeling vormt de leefomgevingsfoto waarin voor de huidige situatie en referentiesituatie de kwaliteit van de fysieke leefomgeving voor Hendrik-Ido-Ambacht in beeld is gebracht en beoordeeld. Dit staat in hoofdstuk vier. Hiervoor zijn in hoofdstuk twee de opzet, indeling en thema’s van de omgevingsvisie te zien en is in hoofdstuk drie een kort methodologisch overzicht, met uitleg over de referentiesituatie en het beoordelingskader te lezen. In hoofdstuk 4 is de staat van de leefomgeving per thema beschreven. Dit is de Leefomgevingsfoto. Vervolgens zijn in hoofdstuk 5 de zes keuzes nader beschouwd. Daarbij zijn de efecten van de verschillende opties in beeld gebracht. Vervolgens is de gemaakte keuze in de omgevingsvisie eveneens beschouwd en beoordeeld. De conclusie in hoofdstuk 6 geef enkele aanbevelingen mee voor het vervolg.

2

Inhoud van de omgevingsvisie

2.1

Wat is de omgevingsvisie? De omgevingsvisie is een integrale visie, waarin de gewenste toekomstige ontwikkelingen van Hendrik-Ido-Ambacht op hoofdlijnen zijn beschreven. De gemeente wil de onderdelen waar ze trots op is graag beschermen. Onderdelen waar de gemeente minder trots op is, wil de gemeente graag verbeteren. Daarnaast legt de gemeente ook nieuwe ambities vast in de omgevingsvisie: waar gaat de gemeente de komende jaren mee aan de slag? De omgevingsvisie is een dynamisch document. Dat wil zeggen dat de gemeente de visie in de toekomst aanpast als er nieuwe ontwikkelingen zijn. Als het nodig is, wordt de inhoud van de visie dus op onderdelen aangepast. Dit vindt plaats op vaste momenten of op momenten dat maatschappelijke ontwikkelingen daarom vragen. Bijvoorbeeld als er nieuwe doelen zijn voor duurzame energie. Het proces van formuleren en het wijzigen van het beleid voor de fysieke leefomgeving wordt zo een cyclus. Het proces komt regelmatig terug.

2.2

Doel van de omgevingsvisie Met de omgevingsvisie wordt duidelijk hoe de gemeente de fysieke leefomgeving kan beschermen, benuten en ontwikkelen. Daarnaast wordt de kwaliteit van de leefomgeving beschreven. De omgevingsvisie omschrijf het beleid voor de fysieke leefomgeving integraal: alle onderdelen hangen met elkaar samen. Met de omgevingsvisie kunnen integrale afwegingen gemaakt worden over vraagstukken en ontwikkelingen over de leefomgeving. Via de visie kan zowel op gebieds- als themaniveau beoordeeld worden of nieuwe ontwikkelingen en concrete aanvragen passen bij onze ambities en waarden. Daarnaast kunnen inwoners, ondernemers en stakeholders in de omgevingsvisie zien wat de ambities zijn en hoe hun plannen en ideeën daarbij aansluiten. Het doel is om samen onze gemeente nog leefaarder, veiliger, toekomstbestendiger en duurzamer te maken. In de visie staan de kaders die de gemeente per gebied belangrijk vindt voor nieuwe initiatieven. Deze kaders worden weergegeven in de thema's, waarden en ambities. De gemeente bepaalt in de visie niet precies wat er op een bepaalde plek moet gebeuren. Met de geboden kaders geef de gemeente vooral aan wat ze belangrijk vindt. Zo worden bewoners en/of ondernemers uitgenodigd om met plannen te komen die hierbij aansluiten.

2.3

Ambities In de omgevingsvisie komen de verschillende opgaven die per thema spelen samen in integrale ambities voor de komende tien à twintig jaar. Met de ambities geef de gemeente aan waar ze voor staat en waar ze voor gaat. Dit zijn de drie overkoepelende ambities in de omgevingsvisie:   

Vitale en leefare wijken Groen en gezond dorp Duurzame en ambachtelijke toekomst

Deze ambities zijn het resultaat van het participatietraject, het interne proces en de richtingen die de gemeenteraad van Hendrik-Ido-Ambacht heef meegegeven. Per ambitie is aangegeven wat bereikt ‘moet’ worden. Om deze ambities waar te maken, kan de gemeente (of externe partijen)m projecten uitvoeren, beleid aanscherpen en worden regels opgesteld in het

omgevingsplan. Voor sommige ambities is nog niet bekend hoe dit opgepakt wordt; hiervoor wordt dan een programma opgesteld.

1.1.1

Vitale en leefare wijken In Ambacht is en blijf het fijn wonen. Om onze wijken vitaal en leefaar te houden, werken we aan een levendig karakter in ons dorp. Er is ruimte om elkaar te ontmoeten, de leefomgeving is toegankelijk en veilig voor alle inwoners. We stimuleren inwoners om actief deel te nemen aan de maatschappij (sociaal, verenigingen, sport, bewegen, betaald of onbetaald werk)m. Er is een plek voor iedereen dankzij een passend woningaanbod voor alle doelgroepen. Onze voorzieningen blijven op peil. Wij ontwikkelen ons tot een plek waar mensen graag wonen, recreëren en verblijven.

1.1.2

Groen en gezond dorp Hendrik-Ido-Ambacht is en blijf een groen dorp. Dit betekent dat er voldoende groen is in onze woonwijken. Door groenstructuren te versterken en kansen om meer groen te ontwikkelen en benuten blijf de gemeente zich hiervoor inzeten. Daarnaast stimuleert Hendrik-Ido-Ambacht inwoners en bedrijven om ook hun eigen terrein te vergroenen. In Ambacht vinden we het belangrijk om gezond te blijven. We werken aan een gezonde leefomgeving met schone lucht, bodem en water. Bovendien stimuleren we gezond gedrag bij onze inwoners. We nemen met z’n allen vaker de fiets of verplaatsen ons lopend binnen ons dorp. In de openbare ruimte is er ruimte om elkaar te ontmoeten.

1.1.3

Duurzame en ambachtelijke toekomst Over twintig jaar is Hendrik-Ido-Ambacht nog steeds een dorp waar gewoond én gewerkt wordt. We maken ons klaar voor de toekomst, waarbij de energie- en warmtetransitie en klimaatverandering grote uitdagingen zijn. We geven de komende jaren vorm aan de ontwikkelingen waarbij we steeds meer ruimte bieden aan duurzame energieopwekking en verduurzaming van onze leefomgeving. We geven ruimte aan klimaatadaptatie, door een goede omgang met hitestress en aandacht voor waterberging. Ondernemen kunnen we goed in Ambacht. We houden op de bedrijventerreinen voldoende ruimte voor bedrijven om zich ook in de toekomst te vestigen en te blijven ontwikkelen. We zeten ons in voor het revitaliseren of herinrichten van verouderde bedrijventerreinen. Duurzaamheid, veiligheid en gezondheid beschermen en bevorderen we daarbij.

2.4

Deelgebieden De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht kent verschillende typen gebieden. Ieder gebied ziet er anders uit en er vinden andere activiteiten plaats. Zo wordt er in het ene gebied gewoond en in het andere gebied gewerkt. De activiteit die in een gebied plaatsvindt, bepaalt in grote mate wat we in een gebied belangrijk vinden en wat de gemeente met een gebied wil in de toekomst. Zo mag in een bedrijventerrein meer geluid worden gemaakt, terwijl het in de groene omgeving en de polder een stuk rustiger is. In de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht zijn de volgende gebieden onderscheiden:  centrum;  woongebied;  bedrijventerrein;  groene omgeving;  transformatiegebied;

 

polder Sandelingen-Ambacht; gemengde gebieden.

In de onderstaande figuur zijn deze deelgebieden te zien.

Figuur 2-1 Deelgebieden Hendrik-Ido-Ambacht (bron: gemeente Hedrik-Ido-Ambacht).

1.1.4

Groene omgeving De groene omgeving aan de oostrand van Hendrik-Ido-Ambacht bestaat uit Natuureiland Sophiapolder en de Crezéepolder, die onderdeel zijn van de uiterwaarde van rivier de Noord. De landschappen zijn waterrijk en veranderen met het getij. De natuur maakt het gebied geschikt voor wandelaars, vogelaars en plantenliefebbers.

Het Baxpark is een centraal gelegen park in de gemeente, waar sportpark Schildman onderdeel van uitmaakt. Met het skatepark, de skateramp, de voetbalkooi voor de jeugd en de buitenfitnessruimte biedt het Baxpark openbaar toegankelijke ruimte om te bewegen en te sporten. Ook de inrichting van het Sophiapark biedt mogelijkheden voor beweging, zoals de speeltoestellen en het trapveldje. Op sportpark Schildman is het grootste deel van de buitensportmogelijkheden in verenigingsverband ondergebracht.

1.1.5

Polder Sandelingen-Ambacht Aan de westkant, tussen de oude dorpskern, de A16 en de Waal, ligt natuur/recreatiegebied Sandelingen-Ambacht. Dit recreatiegebied beslaat ca. 95 ha van de totale oppervlakte van polder Sandelingen-Ambacht en bevindt zich in het deel ten noordoosten van de A16. Het deel ten zuidwesten van de A16 heef een agrarische functie. De gehele polder kan ook getypeerd worden als het buitengebied. De polder Sandelingen-Ambacht bevat dus een combinatie van recreatie en natuur en agrarische bedrijven, van elkaar gescheiden door de A16. Het recreatie- en natuurgebied kent ongerepte groene zones, een recreatieplas, restaurant, een jeugdspeelpark en de Frelustal. Verder is dit een uitlaatgebied, dus een geliefde plek voor hondenbeziters. Dit groene gebied is van groot belang voor de woonkwaliteit van onze gemeente. Inwoners geven aan dat het een zeer gewaardeerde, groene aanvulling van het dorp is. Het is een uniek natuurgebied dat voor iedereen iets te bieden heef. Sandelingen-Ambacht als polder is onderdeel van het Natuur- en Recreatieschap IJsselmonde (NRIJ)m. Dit is een gemeenschappelijke regeling. Het NRIJ voert de regie op dit gebied. Als de gemeente hier nieuwe ontwikkelingen wil realiseren, moet dit dus in samenspraak met het Recreatieschap gedaan worden.

Het agrarische gedeelte bestaat voor een groot gedeelte uit landbouwgrond, maar er staat ook een aantal kassen.

1.1.6

Centrum In Hendrik-Ido-Ambacht zijn meerdere centra gesitueerd te midden van de woongebieden: twee in het noordelijk deel van de kern (Reeweg en De Schoof)m en de andere twee richting het zuiden (Louwersplein en Hoog Ambacht)m. De gebieden worden gekenmerkt door hoogbouw afgewisseld met parkeren en groen. Nabij de centra zijn het Burgemeester Baxpark (noord)m en het Sophiapark (zuid)m gelegen. Wonen en retail zijn de meest voorkomende functies, maar ook zorg- en cultuurfaciliteiten zijn aanwezig. De aansluiting van de centra op naastgelegen parken creëert een diverse omgeving.

1.1.7

Woongebieden Hendrik-Ido-Ambacht biedt een pretge en rustige woonomgeving, voornamelijk bestaand uit laagbouw met af en toe een zorg- of appartementencomplex. De woongebieden omsluiten de centra en parken, waardoor voorzieningen als zorg, cultuur, sport en recreatie dichtbij te vinden zijn. Het is een echte ‘woongemeente’, waarbij het dorpse karakter een belangrijke waarde heef. Dit dorpse karakter zien we terug in de rust en het vele groen. Daarmee is er een sterk verenigingsleven in Hendrik-Ido-Ambacht. Er zijn landschappelijke structuren aanwezig, die zorgen voor een mooie, groene en rustige omgeving. Groene lanen en fietspaden dragen bij aan de belevingswaarde van de gemeente.

1.1.8

Transformategebied

In het transformatiegebied wordt industriegebied gesaneerd en wordt er een ruim opgezet nieuwbouwplan ontwikkeld, met het moto: “Hoogwaardig woongebied aan het water”. De woningbouw zal worden afgewisseld met enkele kleinschalige functies en zal in de toekomst een woon-werkgebied zijn. De locatie ligt ten oosten van de bestaande woongebieden, waardoor er een aansluiting is met de bestaande woonomgeving maar het transformatiegebied zich toch onderscheidt door de ligging aan het water.

1.1.9

Bedrijventerreinen Onze gemeente ligt centraal in de Drechtsteden en dicht bij Roterdam. Omringd door de rivier de Noord en de snelwegen A16 en A15, is het de ideale locatie voor ondernemers die logistieke en maritieme activiteiten uitvoeren. Er zijn de volgende bedrijventerreinen:  De Sandeling  Ambachtsezoom  Antoniapolder-Grotenoord (inclusief Veersedijk)m De bedrijventerreinen liggen verspreid en aan de randen van onze gemeente. Hierdoor liggen ze strategisch in de buurt van de snelwegen A15 of A16. Zij zijn daardoor ook de ‘entreegebieden’ van onze gemeente. De bedrijventerreinen hebben ieder een eigen identiteit en dit wil de gemeente in de toekomst behouden. Op bestaande bedrijventerreinen zijn veel loodsen en verharding aanwezig en er is weinig natuur. Bedrijvenpark Ambachtsezoom heef daarentegen ambities voor circulariteit, biodiversiteit, het verbeteren van de water- en luchtkwaliteit en het verminderen van de CO 2-uitstoot.

1.1.10

Gemengde gebieden De gemengde gebieden omvaten verschillende typen bedrijvigheid, zowel groot als klein opgezet. Daarnaast zijn ook horeca, zorg en landbouw aanwezig. Het karakter van 100 jaar geleden, als een dorp aan de rivier, bekend om zijn tuinders en scheepssloperijen, is nog steeds aanwezig in de vorm van bedrijvigheid, tuinwinkels en volkstuinen. Door de ligging aan de snelweg is het gebied goed bereikbaar voor werknemers en klanten van de bedrijven.

3

Methodiek

1.2

Beoordelingskader Voor het beoordelen van de omgevingsvisie is een beoordelingskader benodigd waarbij ook de trends en onzekerheden, doelbereik en ondergrenzen kunnen worden meegewogen. Daarnaast dient het beoordelingskader de gehele fysieke leefomgeving te beslaan, zonder dat de overzichtelijkheid uit het oog wordt verloren. Onderstaande tabel toont het beoordelingskader dat gebruikt wordt. Thema Verkeer en vervoer

Milieu

Veiligheid

Gezondheidsbevorderin g Klimaatadaptatie

Natuur

Bodem, water en ondergrond Historisch kapitaal

Wonen en voorzieningen

Economie en werkgelegenheid

Energie & grondstofen

1.3

Aspect Autoverkeer Openbaar vervoer Langzaam verkeer (o.a. fietsen, wandelen)m Luchtkwaliteit Geluid Geur Omgevingsveiligheid Verkeersveiligheid Hoogwaterveiligheid Sporten en bewegen Gezonde openbare ruimte Hitestress Wateroverlast Droogtestress Natuurgebieden Biodiversiteit Groene woonomgeving Bodemkwaliteit Oppervlaktewater Grondwater Archeologie Cultuurhistorische waarden Landschappelijke waarden Woningvoorraad Voorzieningenniveau Leefaarheid Werkgelegenheid en werkloosheid Vestigingsklimaat Werklocaties Landbouw Toerisme en recreatie Energiegebruik Duurzame energieopwekking Broeikasgassen Circulariteit

Beoordeling huidige situatie en referentiesituatie De ‘Leefomgevingsfoto’ van Hendrik-Ido-Ambacht beschrijf de staat van de fysieke leefomgeving in de huidige situatie en in de referentiesituatie aan de hand van de elf thema’s uit het

beoordelingskader. Op basis van de streefwaarde en gewenste beweging kan een negatieve, neutrale of positieve beoordeling aan de beoordelingsaspecten worden gegeven. De referentiesituatie is de toekomstsituatie van Hendrik-Ido-Ambacht, zonder dat de beleidsveranderingen, keuzes en maatregelen uit de omgevingsvisie gerealiseerd zijn. De referentiesituatie bestaat uit het vastgestelde beleid en de plannen en projecten waarover politieke besluitvorming heef plaatsgevonden. Per beoordelingsaspect worden van alle kernwaarden de volgende uitspraken gedaan om de huidige en referentiesituatie te beoordelen: - Wat is de huidige kwaliteit en kwaliteit van de referentiesituatie? - Wat is de verwachte autonome trend? - Wat zijn op basis van bovenstaande antwoorden mogelijke kansen en risico’s behorende bij dit beoordelingsaspect? Op basis van deze uitspraken wordt een beoordeling gegeven van de kernwaarden per beoordelingsaspect. Bij de beoordeling van de efecten is een score van 1 tot en met 5 gehanteerd. Waardering

Toelichting De staat is overal goed, er zijn geen knelpunten (ondergrenzen/streefwaarden/gewenste beweging worden overal gehaald)m De staat is overwegend goed, lokaal zijn er wat knelpunten (ondergrenzen/streefwaarden/gewenste beweging worden grotendeels gehaald)m De staat is redelijk, verspreid zijn er knelpunten (ondergrenzen/streefwaarden/gewenste beweging worden vaak wel, soms niet gehaald)m De staat is matig, er zijn redelijk wat knelpunten (ondergrenzen/streefwaarden/gewenste beweging worden soms gehaald)m De staat is overal slecht, er zijn overal knelpunten (ondergrenzen/streefwaarden/gewenste beweging worden nergens gehaald)m.

De beoordeling van een thema is visueel weergegeven aan de hand van een trendgrafiek. Een trendgrafiek toont de ontwikkeling van het thema (positief of negatief)m voor het verleden, het heden en de toekomst. In onderstaand voorbeeld is sprake van een negatieve trend: de situatie is de afgelopen 20 jaar verslechterd. Vervolgens is aan de hand van beschikbare data een prognose gemaakt voor de toekomstige situatie van een aspect op basis van autonome ontwikkelingen. Onzekerheden vormen de aanleiding voor het gebruik van een bandbreedte. In onderstaand voorbeeld wordt de trend van de afgelopen jaren tot stilstand gebracht of kan de situatie nog licht verder verslechteren.

In de volgende stap is de informatie van de afzonderlijke aspecten samengebracht in een overzicht. Hierin is per aspect de huidige situatie en de toekomstige situatie (met bandbreedte)m

weergegeven. De huidige situatie, de hoogte van de beoordeling in 2022, wordt weergegeven door een ruitje. De bandbreedte van de referentiesituatie geef de bandbreedte uit de individuele beoordeling in het jaar 2040 weer.

1.4

Beoordeling van de keuzes Naast de kwaliteit van de fysieke leefomgeving in de huidige situatie en referentiesituatie, is ook in beeld gebracht wat de impact is van de diverse keuzes die gemaakt zijn. De alternatieven van elke keuze zijn apart beoordeeld op de impact die het betrefende alternatief heef op de fysieke leefomgeving. De beoordeling is uitgevoerd op de vier domeinen. Per domein is een beoordeling gegeven naar gelang de verwachte impact van een alternatief. In de volgende subparagraaf is beschreven welke criteria per domein worden gehanteerd. Hierin zijn ook aspecten meegenomen die minder ruimtelijk te duiden zijn, bijvoorbeeld sociale cohesie.

1.4.1

De vier domeinen Gezondheid en veiligheid Op dit domein treden positieve efecten op als er sprake is van een afname van milieuhinder die optreedt door bijvoorbeeld luchtverontreiniging of geluidemissies. Ook zijn er positieve efecten als een maatregel leidt tot een omgeving die (meer)m bijdraagt aan het stimuleren van gezond gedrag, zoals sport en bewegen. Het voorkomen van ongevallen en mitigeren van veiligheidsrisico’s wordt eveneens positief beoordeeld. Een negatieve beoordeling wordt gegeven als de keuze leidt tot een toename van verontreiniging en/of hinder, van gezondheidsefecten en/of van veiligheidsrisico’s. Ook wanneer een keuze ongezond gedrag stimuleert of leidt tot een toename van risico’s voor kwetsbare groepen is dit aanleiding voor een negatieve beoordeling. Omgevingskwaliteit Op dit domein treden positieve efecten op als een maatregel bijdraagt aan een toekomstbestendig natuurlijk systeem, waarbij de fysieke leefomgeving is afgestemd op de aanwezige functie(s)m en het klimaat. Maatregelen waarmee verstoring van processen – als gevolg van klimaatverandering – wordt voorkomen, worden positief beoordeeld. Daarnaast wordt een positieve beoordeling gegeven als de keuze leidt tot meer omgevingskwaliteit. Die kwaliteiten kunnen betrekking hebben op landschap, cultuurhistorie, archeologie, ondergrond, water en natuur.

Een negatieve beoordeling wordt gegeven wanneer de keuze bijdraagt aan toename van risico’s als gevolg van klimaatverandering, zoals droogtestress, hitestress en wateroverlast. Ook bij aantasting van historisch en landschappelijk kapitaal of van het opnamevermogen van het natuurlijke milieu, waaronder negatieve efecten op de biodiversiteit, de kwaliteit en omvang van natuur- en groengebieden en het watersysteem, leidt dit tot een negatieve beoordeling. Wanneer de (relatieve)m kwaliteit en het regeneratievermogen van de natuurlijke hulpbronnen en ecosysteemdiensten wordt aangetast, is dat ook een reden voor een negatieve beoordeling. Leefbaarheid Met de leefaarheid worden economische en maatschappelijke aspecten van de fysieke leefomgeving bedoeld. Een positieve beoordeling wordt gegeven als een maatregel leidt tot een betere afstemming van de woningmarkt op de behoefe. Of als deze bijdraagt aan een toekomstbestendige economie, met banen die passen bij het arbeidspotentieel en opleidingen die passen bij de vacatures. Ook keuzes die bijdragen aan de levendigheid, sociale cohesie en een passend voorzieningenniveau worden positief beoordeeld. Het bieden van een betere bereikbaarheid van woon- en werklocaties wordt eveneens positief beoordeeld.

Een negatieve beoordeling wordt gegeven wanneer de toekomst van belangrijke economische sectoren in gevaar wordt gebracht en wanneer keuzes leiden tot knelpunten in de bereikbaarheid, scheve verhoudingen op de woningmarkt, of een onvoldoende voorzieningenniveau. Ook wanneer keuzes leiden tot verlies aan sociaal kapitaal en sociale cohesie wordt dit negatief beoordeeld. Duurzaamheid Wanneer keuzes bijdragen aan de energietransitie, de transitie naar een circulaire economie en naar kringlooplandbouw, dan wordt dit positief beoordeeld. Voorbeelden van positieve gevolgen zijn beperking van de CO2-uitstoot en het vergroenen van de energiebalans (door reductie van het gebruik van grondstofen en stimulering van hergebruik en duurzaam en meervoudig ruimtegebruik)m. In principe worden maatregelen die bijdragen aan een goede balans tussen de maatschappelijke behoefen en de draagkracht van de fysieke leefomgeving positief beoordeeld. Een negatieve beoordeling wordt gegeven aan maatregelen die deze balans (verder)m in gevaar brengen, bijvoorbeeld doordat deze leiden tot onomkeerbare milieugevolgen, de productie van afvalstofen of (onevenredige)m uitputng van natuurlijke hulpbronnen. Ook wanneer een keuze de mogelijkheid tot duurzaam, doelmatig en meervoudig ruimtegebruik in de toekomst onmogelijk maakt, kan een negatieve beoordeling worden gegeven.

1.4.2

Scorebord en beoordelingsmethode Op basis van de bovenstaande domeinen wordt elk alternatief afzonderlijk beoordeeld aan de hand van de leefomgevingsfoto en op basis van expert judgement. Hierbij wordt aan elk domein een waarde verbonden volgens onderstaande scorebalk. De score kan variëren van zeer negatief tot zeer positief. Een neutrale beoordeling wordt toegekend als het betrefende alternatief geen wezenlijke impact heef op het betrefende domein. Positieve en negatieve beoordelingen worden gegeven aan de hand van de beschrijving in de voorgaande paragraaf. Het verschil tussen een positieve (of negatieve)m en een zeer positieve (of zeer negatieve)m beoordeling is relatief. Een extremere beoordeling wordt gegeven wanneer een alternatief op meerdere thema’s significante efecten veroorzaakt, of bepalend is voor het doelbereik van de omgevingsvisie. Per alternatief wordt de beoordeling toegelicht. Zeer negatief

Negatief

Neutraal

Positief

Zeer positief

Figuur 3.1 Scorebalk die gebruikt is bij de beoordeling van de alternateven.

Door middel van scoreborden kunnen alternatieven met elkaar vergeleken worden, wat de gemeente helpt bij het maken van keuzes in de omgevingsvisie. Een voorbeeld van een scorebord is hieronder weergegeven.

Figuur 3.2 Een voorbeeld van een scorebord per alternatef.

4

Foto van de leefomgeving De Leefomgevingsfoto geef de situatie weer van de fysieke leefomgeving, beschreven op verschillende thema’s. Per thema wordt de huidige situatie beschreven, het beleid, trends en ontwikkelingen die invloed hebben op de huidige situatie en de referentiesituatie. De volgende paragrafen lichten elk thema toe.

1.5

Verkeer en vervoer Verkeer en vervoer vormen een belangrijke basis voor het functioneren van onze maatschappij en economie. Een goede en betrouwbare infrastructuur maakt het mogelijk om te reizen voor werk, sociale contacten en recreatie. Het mobiliteitssysteem is constant in verandering met de opkomst van nieuwe verkeersmodaliteiten en een verduurzaming van bestaande vervoersmiddelen. Hier wordt naar drie aspecten gekeken: autoverkeer, openbaar vervoer en langzaam verkeer. Thema Verkeer en vervoer

1.5.1

Aspect Autoverkeer Openbaar vervoer Langzaam verkeer (o.a. fietsen, wandelen)m

Huidige situate Autoverkeer Er zijn twee rijkswegen binnen de gemeente gelegen: de A15 en de A16 (Figuur 4 .3)m. A15 ligt ten noorden van de kern van Hendrik-Ido-Ambacht; afslag 21 ligt net voorbij de gemeentegrens. De A15 loopt vanuit de Roterdamse haven zo’n 135 kilometer naar het oosten, ongeveer tot Nijmegen/Arnhem. Deze snelweg doorkruist daarmee bijna heel Nederland in oost-westrichting: van de Noordzee tot aan de grens met Duitsland. De A16 verbindt Roterdam, via Dordrecht en Breda met België. Zowel Roterdam als Breda zijn vanuit Ambacht, via deze snelweg, binnen een halfuur te bereiken. Kijkend naar de ligging van de snelwegen, ligt Hendrik-Ido-Ambacht dus op een kruispunt van noord-zuid- en oost-westverbindingen. Dat maakt de autobereikbaarheid goed. Echter, de snelwegen rondom Henrik-Ido-Ambacht zijn wel filegevoelig tijdens de ochtenden avondspits.1 Aan het aspect verkeersveiligheid is onder het thema Veiligheid aandacht besteed.

1 Dagelijkse drukke trajecten ochtend en avondspits, ANWB, htps://www.anwb.nl/verkeer/.

Figuur 4.3 Ligging Rijkswegen (ArcGIS, RHDHV)

Het aantal elektrische personenauto’s ligt relatief laag in Hendrik-Ido-Ambacht: 10 per 1.000 ten opzichte van 17 per 1.000 gemiddeld in heel Nederland. 2 Ruim de helf van de elektrische auto’s in de gemeente kan gebruikmaken van een openbare laadpaal binnen 250 meter. 3 Openbaar vervoer De gemeente heef geen treinstation en is niet aangesloten op het spoornetwerk. Het dichtstbijzijnde treinstation is station Zwijndrecht, dat gelegen is aan de spoorweg van Roterdam naar Breda. Station Zwijndrecht is vanuit het noordelijk centrumgebied in ruim een kwartier met de fiets te bereiken. Vanuit het zuidelijk centrumgebied doe je daar zo’n tien minuten over. In het noordoosten van de gemeente bevindt zich een waterbushalte. Met de waterbus zijn Roterdam en Dordrecht te bereiken. De enige andere vorm van openbaar vervoer in de gemeente is de (reguliere)m bus. Vanaf bushalte Cascade is Roterdam Centraal in 40 minuten, met één overstap, te bereiken. Het centrale busstation van Dordrecht is rechtstreeks in ongeveer 23 minuten te bereiken. De ov-dekkingsgraad in de gemeente is 88%. Dit betekent dat 88% van de bevolking binnen het invloedsgebied van een ov-halte woont. Het gemiddelde voor een sterk stedelijk gebied 4 is 79%; voor een zeer sterk stedelijk gebied is het 89%. Figuur 4 .4 toont de ov-dekkingsgraad. De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht heef geen treinstation.

Door de gemeente lopen verschillende 2 Elektrische personenauto’s per 1.000 inwoners, RDW – Rijksdienst voor het Wegverkeer, september 2022. 3 Dekkingsgraad laadbehoefe, Overmorgen, 2020. 4 De stedelijkheid wordt bepaald aan de hand van het aantal adressen per km2. Het CBS beschrijf de gemeente HendrikIdo-Ambacht als sterk stedelijk. Dit betekent dat de omgevingsadressendichtheid (oad)m gemiddeld op 1500 tot 2500 adressen per km2 ligt.

busverbindingen. Bedrijventerreinen, zoals Antoniapolder-Grotenoord en Ambachtsezoom, zijn beperkt bereikbaar met het OV.

Figuur 4.4 OV-dekkingsgraad (bron: Antea Group)

Door de gemeente loopt de Betuwelijn. Dit is de enige spoorlijn van Nederland die alleen in gebruik is voor goederenvervoer. Langzaam verkeer In de gemeente zijn verschillende regionale fietsroutes gelegen. Deze zijn te zien op Figuur 4 .5. De gemeente is compact en afstanden binnen de gemeente zijn over het algemeen goed en binnen een kwartier met de fiets te bereiken.

Figuur 4.5 Regionaal fetsnetwerk (bron: Landelijke Routedatabank van Stchtng Landelijk Fietsplaform)

De Fietsersbond heef een enquêteonderzoek onder ruim 45.000 fietsers in Nederland gehouden. Op basis van deze enquête en enkele objectieve factoren, zoals de inrichting van rotondes en 50 km/u-wegen, zijn de beoordelingen in Figuur 4 .6 tot stand gekomen. De figuur geef een beeld van de score per onderdeel, gescoord op een schaal van 1 (zeer slecht)m tot 5 (uitstekend)m. Op het gebied van stedelijke dichtheid en rotondes scoort Hendrik-Ido-Ambacht uitstekend. De omrijdfactor, de verhouding tussen de kortste afstand via de weg en de hemelsbrede afstand, wordt het minst goed beoordeeld. Al met al is de beoordeling van Hendrik-Ido-Ambacht als fietsgemeente bovengemiddeld. De Fietsersbond geef Ambacht de 46 e plek in de lijst van beste fietsgemeenten van Nederland.

Figuur 4.6 Fietsscore per onderdeel (bron: Fietsersbond, 2020)

Er zijn verschillende wandelroutes in de gemeente. De gemeente heef enkele themaroutes opgezet, zoals de Ambachtse bomenroute, of een route langs monumenten en historische locaties.

Figuur 4.7 Regionale wandelroutes (bron: Stchtng Wandelnet, 2022)

1.5.2

Referentesituate Verschillende toekomstige ontwikkelingen kunnen verkeer en vervoer binnen de gemeente beïnvloeden. Zo leiden woningbouwontwikkelingen over het algemeen bijvoorbeeld tot een verdere groei van het verkeer. Als de (auto)mbereikbaarheid van de gemeente onder druk komt te staan, vormt dat een belemmering voor de hulpdiensten in de gemeente. De kans wordt dan namelijk groter dat zij niet meer binnen gestelde normtijden bij een incident kunnen komen. Ook zien we een aantal belangrijke landelijke ontwikkelingen. Er wordt steeds meer gebruikgemaakt van de (elektrische)m fiets. Er zijn nieuwe mobiliteitsvormen bijgekomen, zoals de speedpedelec. Elektrisch rijden groeit. Zo is de verwachting dat elektrisch rijden met bestelauto’s, vrachtwagens en bussen vanaf 2035 goedkoper is dan met diesel rijden. Dit vraagt om een grote inzet voor de ontwikkeling van een passende laadinfrastructuur. Het aantal laadpalen stijgt echter niet evenredig met het aantal elektrische auto’s. Om in 2030 1,9 miljoen elektrische auto’s te laten rijden in Nederland is het nodig om in de komende 9 jaar per dag 600 laadpunten aan te leggen. Hierbij wordt ervan uitgegaan dat er in 2030 10.000 laadpunten nodig zijn. Dit is mogelijk, maar vraagt om een grote inzet 5. De levering van andere brandstofen voor vervoer, zoals een waterstofankstation op Ambachtse Zoom, worden onderzocht.

Deelvervoer en de OV-fiets zijn in opkomst en zijn onderdeel van de verschuiving naar deelmobiliteit. Deze trend is niet alleen in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht zichtbaar, maar in heel Nederland. Uit het Mobiliteitsplan 2021-2030 blijkt dat de gemeente minimaal naar het 5 De haalbaarheid van 28 miljard elektrische autokilometers in 2030 pwc-onderzoek-elektrisch-rijden.pdf

behoud van de kwaliteit van het ov streef. De haltedekking op loop- en fietsafstand wordt waar nodig verbeterd. De gemeente houdt daarnaast aandacht voor de autobereikbaarheid; de auto en parkeren behouden hun ruimte. Leefaarheid en duurzaamheid worden hierbij wel geoptimaliseerd. De gemeente stimuleert alternatief duurzaam vervoer bijvoorbeeld. 6 Nationaal ligt de nadruk steeds meer op het inrichten van een beweegvriendelijke infrastructuur, om gezondheid te stimuleren. Door de groei van het aantal inwoners en het gegeven dat ouderen langer thuis wonen, heef ook de vergrijzing van de samenleving invloed op infrastructuur en mobiliteit.

1.5.3

Beoordeling Hendrik-Ido-Ambacht is gelegen aan twee snelwegen en met de auto goed bereikbaar. Verder is de gemeente met de bus en de waterbus te bereiken; het dichtstbijzijnde treinstation ligt in Zwijndrecht. Binnen de gemeente is goed met de fiets te reizen. De beoordeling van de huidige situatie verkeer en vervoer is dan ook gematigd positief. Richting de toekomst dient de gemeente rekening te houden met een groeiend inwoneraantal, dat leidt tot een toename van de verkeersbewegingen. De filedruk op de A15 en A16 houdt daarnaast naar verwachting de komende jaren aan. Wel verplaatst de nadruk langzaam van vooral de auto naar een mix van modaliteiten, waaronder de elektrische fiets en het ov. De aansluiting op het spoornet kan echter verbeterd worden, bijvoorbeeld door vrije fietsroutes in deze richting. De beoordeling van de referentiesituatie is gelijk aan die van de huidige situatie (gematigd positief)m.

Figuur 4.8 Beoordeling aspect verkeer en vervoer

1.5.4

Aanbevelingen Op basis van de beoordeling van de huidige en de referentiesituatie kan een aantal aanbevelingen worden gedaan:  Inzet op de verbetering van de aansluiting op het spoornet. Met name de verbinding met station Zwijndrecht is hierbij van belang, bijvoorbeeld door zo weinig mogelijk barrières voor fietsverkeer. Dat vergroot de regionale OV-bereikbaarheid.  Aandacht voor de toename van elektrisch vervoer. Er is een passende laadinfrastructuur nodig voor elektrische auto’s, bussen, vrachtwagens en bestelwagens.

6 Mobiliteitsplan 2021-2030. Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.

1.6

Milieu Het fysieke milieu heef een grote invloed op de gezondheid van mensen. Gezondheidsbescherming is relevant doordat de gezondheid van de mens onder druk staat door de aantasting van de milieukwaliteit. Blootstelling aan verschillende milieufactoren veroorzaakt naar schatng zo'n twee tot vijf procent van de totale ziektelast in Nederland. Luchtkwaliteit, geluid en geur zijn drie milieufactoren die centraal staan bij gezondheidsbescherming. Thema Milieu

1.6.1

Aspect Luchtkwaliteit Geluid Geur

Huidige situate Luchtkwaliteit De belangrijkste luchtverontreinigende stofen zijn fijnstof en stikstofdioxide. Er bestaan verschillende bronnen voor de emissie van fijnstof en stikstofdioxide. Met fijnstof worden alle stofdeeltjes in de lucht bedoeld. Het is een verzamelnaam van deeltjes van verschillende groote. De twee belangrijkste ‘maten’ voor fijnstof zijn PM 10 (Particulate Mater met een groote tot 10 micrometer)m en PM2,5. Fijnstof wordt veroorzaakt door verkeer, industrie en landbouw. De grootste emissie van stikstofdioxide (NO2)m gebeurt door de sector ‘verkeer en vervoer’. Daarna draagt de landbouwsector het meest bij aan de emissie van NO 2. Voor de uitstoot van PM2,5 zijn consumenten, de industrie, verkeer en vervoer en de landbouw verantwoordelijk. Blootstelling aan fijnstof en stikstofdioxide is nadelig voor de volksgezondheid. Voor fijnstof en stikstofdioxide zijn de grenswaarden van de EU en de World Health Organization (WHO)m van toepassing. De Europese grenswaarden vormen de wetelijke normen voor luchtkwaliteit die Nederland binnen een bepaalde termijn moet bereiken, terwijl bij de WHO-advieswaarden gezondheidsbescherming centraal staat. Deze zijn in Tabel 4 -1 opgenomen. De afgelopen jaren zijn de gemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide gedaald in Nederland. Tabel 4- 1 Normen voor luchtverontreinigende stofen (jaargemiddelden)

Stof PM2,5 PM10 NO2

EUgrenswaarde 25 µg/m3 40 µg/m3 40 µg/m3

WHOadvieswaarde 5 µg/m3 15 µg/m3 10 µg/m3

Er is geen bekende volledig veilige grenswaarde voor de hoeveelheid fijnstof in de lucht. In het grootste deel van de Hendrik-Ido-Ambacht ligt de concentratie PM 10 zo rond 18 µg/m3, iets boven de WHO-advieswaarde (15 µg/m3)m. Echter, de WHO-advieswaarde wordt op dit moment op geen enkele plek in Nederland gehaald (RIVM, 2020)m. Er wordt wel ruimschoots aan de norm voldaan.

Figuur 4.9 Concentrate PM10 (bron: RIVM, 2020)

De concentratie PM2,5 ligt binnen de gehele gemeente op ongeveer 10 tot 12 µg/m3. Ook hiermee wordt ruimschoots aan de grenswaarde van 25 µg/m3 voldaan. De WHO-streefwaarde wordt niet gehaald. Voor PM2,5 voldoet echter geen enkele plek in Nederland aan de WHO-advieswaarden. Dat maakt niet dat het een irrelevant aspect is, maar zegt wel iets over de mogelijkheden voor de gemeente om te voldoen aan die advieswaarde. Dat de WHO-streefwaarde niet wordt behaald ligt overigens wel buiten de macht van de gemeente. De achtergrondconcentratie (van industrie, buitenland en snelwegen)m ligt al boven deze advieswaarden in Hendrik-Ido-Ambacht.

Figuur 4.10 Concentrate PM2,5 (bron: RIVM, 2020)

Binnen de kern van Hendrik-Ido-Ambacht ligt de concentratie NO 2 over het algemeen tussen 16 en 20 µg/m3. Rondom de A15 en A16 komen verhoogde concentraties voor. Waarden hoger dan 30 µg/m3 worden echter nergens gemeten. Daarmee wordt overal aan de grenswaarde voldaan. De WHO-streefwaarde wordt nergens behaald.

Figuur 4.11 Concentrate NO2 (bron: RIVM, 2020)

Houtstook vormt een bron van luchtverontreiniging en is schadelijk voor de gezondheid. De uitstoot van fijnstof door houtstook is bijna half zo groot als die van wegverkeer. De impact van houtkachels en barbecues in Hendrik-Ido-Ambacht is niet goed generiek inzichtelijk te maken. Ongeveer 14% van de Nederlandse huishoudens bezit een met hout gestookte installatie. Gezien het stedelijke karakter van Hendrik-Ido-Ambacht, wordt verwacht dat dit percentage in deze gemeente iets lager ligt. Hendrik-Ido-Ambacht heef het Schone Luchtakkoord (SLA)m getekend. Dat betekent dat de gemeente negatieve gezondheidsefecten van binnenlandse luchtvervuilende bronnen wil halveren in 2030 (t.o.v. 2016)m. Geluid Het geluidsniveau is een belangrijke factor in de kwaliteit van de leefomgeving. Geluidhinder kan niet alleen zorgen voor overlast, maar kan ook leiden tot een negatieve impact op de volksgezondheid. Het gaat daarbij om stress, concentratieproblemen, slaapverstoring en daardoor zelfs hart- en vaatziekten. In Nederland zijn wegverkeer en buren de belangrijkste bronnen van geluidhinder. De Wet geluidhinder (Wgh)m hanteert een voorkeurswaarde en een maximale onthefngswaarde. Toetsing vindt alleen plaats op het moment van aanbouw of wijziging van geluidgevoelige bestemmingen, (spoor)mwegen en industrieterreinen.

Latere groei van bijvoorbeeld verkeersbewegingen kan ervoor zorgen dat deze waarden alsnog overschreden worden. De

voorkeurs- en maximale onthefngswaarden zijn weergegeven in Tabel 4 -2. Deze waarden worden uitgedrukt in Lden. Dit is het tijdgewogen jaargemiddelde geluidsniveau in een etmaal. De WHO-advieswaarden voor maximaal geluidniveau voor het hele etmaal en ’s nachts (Lnight)m zijn gegeven in Tabel 4 -3. Tabel 4- 2 Voorkeurswaarde en maximale onthefngswaarde Wgh (Lden)

Bron Weg < 70km/u Weg, overig Rail

Voorkeurswaard e 48 dB 48 dB 55 dB

Maximale onthefngswaarde 53 dB 63 dB 68 dB

Tabel 4- 3 WHO-advieswaarden geluidniveau

Bron Weg Rail Vliegtuigen Windturbines

Lden 53 dB 54 dB 45 dB 45 dB

Lnight 45 dB 44 dB 40 dB -

In de tabellen hierboven zijn de voorkeurs- en maximale onthefngswaarde per bron uiteengezet. Om een compleet beeld te tonen, is op Figuur 4 .12 het cumulatieve jaargeluidsniveau van wegverkeer, treinverkeer, vliegtuigen, industrie en windturbines te zien. Rondom wegen en industrieterreinen is een hogere geluidsbelasting aanwezig dan binnen de bebouwde kom.

Figuur 4.12 Cumulateve geluidbelastng (bron: RIVM, 2017)

De A15, A16 en het bedrijventerrein Antoniapolder-Grotenoord (in het noordoosten van de gemeente)m zijn de voornaamste bronnen van geluidbelasting in de gemeente. Het bedrijventerrein Antoniapolder-Grotenoord is geluidgezoneerd. Dit betekent dat in de

aangegeven zone rondom het bedrijventerrein strengere wetgeving geldt voor de realisatie van geluidgevoelige objecten, zoals woningen.

In de onderstaande figuur is te zien dat de gemeente relatief minder last heef van wegverkeer dan bijvoorbeeld omringende gemeenten (RIVM, 2020)m. Dichter tegen de A15 aan verslechtert dit beeld wel.

Figuur 4.13 Geluidhinder wegverkeer (RIVM, 2020)

Figuur 4.14 Zonering bedrijventerrein Antoniapolder-Grotenoord (bron: Parapluherziening Geluid Aan de Noord - Hendrik-Ido-Ambacht)

Tot slot is ook gekeken naar burengeluid en overlast door geluid in de omgeving. Vanuit de meldingen bij de politie blijkt dat dit zeer incidenteel voorkomt in de gemeente in vergelijking met de rest van Nederland (zie figuur)m.

Figuur 4.15 Geluidshinder (bron: Polite)

56 procent van de inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht ervaart geluidshinder. Dit is gelijk aan het gemiddelde voor de GGD-regio Zuid-Holland zuid. Brommers, wegverkeer, buren, en verkeer op wegen waar minder dan 50 kilometer per uur gereden mag worden vormen relatief veel voorkomende bronnen van geluidshinder thuis. De geluidshinder door wegverkeer en verkeer op wegen waar minder dan 50 km per uur gereden mag worden is tussen 2016 en 2020 met 5 procent afgenomen.

fguur 4.16: Bronnen van geluidshinder thuis (Bron: Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen – GGD ZHZ, 2020)

Geur Geurhinder kan op verschillende manieren ontstaan. Op nationale schaal zijn barbecue/vuurkorf, open haard, landbouw en industrie voorbeelden van bronnen die tot geurhinder leiden. Onderstaand figuur toont verschillende bronnen van geurhinder. Door de afwezigheid van (grootschalige)m agrarische bedrijven (met name veehouderijen)m heef de gemeente Hendrik-IdoAmbacht minder last dan gemiddeld van geurhinder door landbouw of veeteelt. Ook geurhinder door riolering en industrie komen minder dan gemiddeld voor. Wel ervaart 20 procent van de inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht geurhinder door open haard en houtkachels.

fguur 4.17: Bronnen van geurhinder thuis (Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen – GGD ZHZ, 2020)

1.6.2

Referentesituate In de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht spelen verschillende ontwikkelingen die invloed hebben op de drie milieuaspecten. Zo verbetert de luchtkwaliteit autonoom door Europees en landelijk beleid ter verduurzaming van bronnen van luchtvervuiling en vermindering van uitstoot. Dit betekent dat de energie-, industrie-, en verkeerssector minder stikstofdioxide en fijnstof uitstoten. Zo stoten elektrische voertuigen bijvoorbeeld geen luchtverontreinigende gassen meer uit en zorgt het aardgasvrij verwarmen van woningen en bedrijven voor een afname van luchtemissies. De concentraties NO2, PM10 en PM2.5 nemen af als gevolg van bovenstaande. De concentraties NO2 en PM10 dalen naar circa 15 microgram per kubieke meter en de concentratie PM 2.5 naar circa 8 microgram per kubieke meter. Dit betekent nog steeds dat de normen gehaald worden en de WHO-advieswaarden alleen voor PM10 net wel gehaald worden. Voor de andere stofen is dit niet het geval. De groei van het aantal woningen en inwoners leidt tot een toename van het aantal geluidgevoelige bestemmingen – en daarmee mogelijke geluidhinder. Ook ontstaat door de groei van het aantal inwoners een toename in mobiliteit, en daarmee verkeersgeluid. Elektrische voertuigen zorgen daarnaast voor een lichte toename in verkeersgeluid bij hogere snelheden. Op hogere snelheden is bandgeluid de grootste oorzaak van geluid.

Omdat elektrische voertuigen over het algemeen zwaarder zijn, zorgt dit voor meer verkeersgeluid. Binnenstedelijk bij lagere snelheden kan de toename van elektrische voertuigen in 2030 leiden tot een geluidsreductie van 1 dB in het binnenstedelijk gebied. Tegen 2050 kan de geluidsreductie 3-4 dB bedragen. Hierdoor kan de slaapverstoring door binnenstedelijk verkeer met ongeveer een derde afnemen (RIVM, 2019)m. De energietransitie en de aanpassing aan het veranderende klimaat gaat ook gepaard met een toename in geluidsemissies in de directe woonomgeving, zoals warmtepompen en airco’s.

1.6.3

Beoordeling De beoordeling van de lucht- en geurkwaliteit is positief. Er wordt voldaan aan de luchtkwaliteitsnormen en er is relatief weinig sprake van geurhinder in de gemeente. De grootste bron van geurhinder zijn houtkachels en open haarden. De overlast hiervan ligt op het gemiddelde van de GGD-regio Zuid-Holland Zuid. Wel blijf er inzet op de verbetering van de luchtkwaliteit nodig, om in de toekomst aan de WHO-streefwaarden te voldoen. De geluidbelasting is in vergelijking met de buurgemeente relatief positief. In het zuidelijk en noordelijk deel (nabij de snelwegen)m is sprake van een hoge belasting. Daarnaast ervaren inwoners geluidhinder van verschillende andere bronnen, zoals brommers en buren. Het aandeel inwoners dat geluidsoverlast ervaart ligt op het gemiddelde voor de GGD-regio Zuid-Holland Zuid. Het aspect milieu scoort licht positief tot positief in de referentiesituatie.

Figuur 4.18 Beoordeling thema milieu

1.6.4

Aanbevelingen Op basis van de beoordeling van de huidige en de referentiesituatie kan een aantal aanbevelingen worden gedaan.  Geluidsluw ontwerpen in het noordelijk en zuidelijk deel van de gemeente om slaapverstoring door geluid te voorkomen. Dat kan bijvoorbeeld door een geluidsscherm langs de A16 te plaatsen.  Blijvend sturen op het behalen van het doel van het Schone Luchtakkoord (SLA)m. In regionaal verband een actieplan opstellen om dichterbij de advieswaarden van de WHO te komen.

4.1

Veiligheid Veiligheid is een ruim begrip. Het gaat over verkeersveiligheid, veilig voor overstromingen en veilig voor rampen met gevaarlijke stofen en sociale veiligheid. In deze paragraaf zijn deze vier aspecten nader beschouwd. Thema Veiligheid

1.6.5

Huidige situate

Aspect Omgevingsveiligheid Sociale veiligheid Verkeersveiligheid Hoogwaterveiligheid

Omgevingsveiligheid In Nederland is de ruimte voor wonen en werken schaars. Mensen willen gezond en veilig leven, en het bedrijfsleven wil ruimte voor economische groei behouden. Deze blijvende zoektocht naar een optimaal gebruik van de beperkte ruimte is het onderwerp van omgevingsveiligheid. Bij omgevingsveiligheid gaat het om de risico’s van het gebruik en transport van gevaarlijke stofen, de veiligheid van inrichtingen en de veiligheid van nieuwe, zich snel ontwikkelende technologieën. Het gaat om de “feitelijke” risico’s, met soms grote onzekerheden, én om gepercipieerde risico’s. RIVM Omgevingsveiligheid is het onafankelijke kennis- en onderzoekscentrum voor omgevingsveiligheid dat overheden adviseert en ondersteunt bij de beleids- en uitvoeringstaken. Externe veiligheid beschrijf risico’s die ontstaan als gevolg van de opslag of het vervoer van gevaarlijke stofen. Dit kan betrekking hebben op inrichtingen (bedrijven)m of transportroutes. Het risico wordt beschouwd ten opzichte van kwetsbare objecten. Dit zijn gebouwen waarin zich veel mensen bevinden of gebouwen waar niet-redzame personen (zoals zieken, ouderen of kinderen)m aanwezig zijn. Hieronder zijn de risicobronnen en kwetsbare objecten in 2021 weergegeven. Over de A15 en A16 worden ook gevaarlijke stofen getransporteerd.

Ook via de Sophiaspoortunnel, waardoor de Betuwelijn loopt, worden gevaarlijke stofen vervoerd. Dit staat niet op de kaart aangegeven.

Figuur 4.19 Risicovolle inrichtngen Besluit risico’s zware ongevallen (BRZO) (bron: Risicokaart)

Figuur 4.20 Transportroutes gevaarlijke stofen (bron: Risicokaart)

Uit de figuren blijkt dat er één BRZO-inrichting binnen de gemeente is gelegen en verder diverse LPG-tankstations langs de snelwegen (en dus buiten stedelijk gebied)m. De A15, A16 en het spoor vormen routes voor gevaarlijke stofen evenals de diverse hogedruk aardgasleidingen door de gemeente. Tot slot worden ook over het water gevaarlijke stofen vervoerd. De meeste risicobronnen liggen aan de rand van de gemeente of net daarbuiten. Dit leidt ertoe dat verreweg de meeste woningen een afstand hebben buiten het invloedsgebied van zogenaamde brandbare gassen (circa 250/300 meter)m. Buiten dit gebied is de kans op overlijden zeer gering. De externe veiligheidsituatie is niet als een bijzonder aandachtspunt te benoemen. Sociale veiligheid De veiligheid va de gemeente wordt beoordeeld op basis van het veiligheidsgevoel en de ervaren overlast. Uit onderzoek (Onderzoekscentrum Drechtsteden, 2015)m blijkt dat Hendrik-Ido-Ambacht goed scoort op het gebied van veiligheid ten opzichte van het totaal van Drechtsteden.

Figuur 4.21 Onveiligheidsgevoel in 2015 (CBS Veiligheidsmonitor)

Figuur 4.22 Ervaren overlast in 2015 (bron: CBS Veiligheidsmonitor)

Kijkend naar de vergelijking met de hele provincie Zuid-Holland vallen enkele zaken op. De gemeente scoort positief op het gebied van drugsdelicten en inbraak. Wel zijn gemiddeld meer politieregistraties van overlast door jeugd en is de onveiligheidsperceptie en vermijdingsgedrag sinds 2014 toegenomen (zie figuur rechtsboven)m. Hoewel dit soort zaken momentopnamen zijn, is het in ieder geval een aandachtspunt.

Figuur 4.23 Sociale veiligheid (bronnen: CBS Veiligheidsmonitor en Polite)

Verkeersveiligheid De volgende vier figuren geven een beeld van de verkeersveiligheidssituatie in de gemeente.

Figuur 4.24 Verkeersveiligheid (bron: Bestand geRegistreerde Ongevallen in Nederland (BRON))

Het aantal verkeersongevallen is relatief laag in vergelijking met de rest van Zuid-Holland. Dit is ook het geval als vergeleken wordt met Nederland. In de figuren is ook te zien dat het aantal verkeersdoden laag is. De verkeersveiligheidssituatie in de gemeente is dan ook als goed te classificeren. In de volgende figuren is de locatie van de verkeersongevallen te zien. De rijkswegen vallen met name op, net als de op- en afriten en toeleidende wegen. Verder is een verspreid beeld te zien.

Figuur 4.25 Verkeersongevallen (bron: BRON, 2003 - 2020) (links), Type verkeersongevallen (bron: BRON, 2003 - 2020) (rechts)

Hoogwaterveiligheid Hendrik-Ido-Ambacht licht direct langs de Noord (vroeger Oude Merwede genoemd)m. De volgende overstromingsdieptekaarten geven aan hoe diep een gebied kan overstromen. De overstromingsdiepte is van grote invloed op de omvang van de schade en het aantal slachtofers. Daarmee geef de maximale overstromingsdiepte inzicht in de eerste stap om inzicht te krijgen in de overstromingskenmerken van een gebied. De overstromingsdiepte bij een grote kans (1 keer per 10 jaar)m is beperkt tot de oevergebieden, de Sophiapolder, Crezéepolder en het gebied tussen de Ringdijk en Noordpark, zie volgende figuur.

Figuur 4.26 Overstromingsdiepte grote kans (1 keer in 10 jaar) (bron: Landelijk Informatesysteem Water en Overstromingen (LIWO), Richtlijn Overstromingsrisico’s (ROR), 2021)

Bij een kleinere kans (1 per 100 jaar)m zal ook delen van het centrum onder een relatief beperkte laag water overstromen, zie volgende figuur. De figuur met een extreem kleine kans (1 per 100.000 jaar)m is niet getoond. Dit is scenario waarbij laag Nederland onder water komt te staan, dus ook dit gebied.

Figuur 4.27 Overstromingsdiepte middelgrote kans (1 keer in 100 jaar) (bron: Klimaatefectatlas, 2022)

1.6.6

Referentesituate De meeste efectbeschrijvingen van de huidige situatie zijn vrijwel gelijk aan de referentiesituatie. Er zijn geen aanwijzingen dat de veiligheidssituatie rondom de gemeente zal veranderen. Mogelijk scenario’s, zoals vervanging van fossiele brandstofen tot schone brandstofen kan impact hebben op het vervoer en opslag van gevaarlijke stofen. Als is bijvoorbeeld een schone brandstof als waterstof ook zeer gevaarlijk. Ook rondom verkeersveiligheid zal autonoom rijden de verkeersveiligheid steeds verder verbeteren. Dit zal echter pas vanaf 2030 op zijn vroegst een grotere impact hebben. Tot slot geldt dat het hoogwaterveiligheidssysteem al gebaseerd is op de toekomst. Snellere klimaatverandering kan hier uiteraard wel een negatieve impact op hebben. De kans op een negatiever beeld is voor dit aspect eerder te verwachten dan positieve bijstelling. Deze trends spelen zich allemaal echter buiten de gemeente af en hierop is relatief weinig invloed. Overal is de beoordeling van de veiligheidssituatie in de referentiesituatie vrijwel gelijk gebleven met een voorspelling naar boven (positiever vanwege toekomstige veranderingen in veilig rijden)m en negatief vanwege verslechterde klimaatvoorspellingen.

1.6.7

Beoordeling De gemeente heef geen hele specifieke of negatieve efecten rondom aspecten bij het thema veiligheid. Op basis van de voorgaande passages is de beoordeling voor de huidige situatie en referentiesituatie als volgt:

Figuur 4.28 Beoordeling thema veiligheid

1.6.8

Aanbevelingen Op basis van de beoordeling van de huidige en de referentiesituatie kan een aantal aanbevelingen worden gedaan:  Vermijden van gevoelige functies nabij de Noord, in het bijzonder bij overstromingsgevoelige gebieden.  Verlagen van de snelheid van binnenstedelijke wegen naar 30 km/uur om de verkeersveiligheid te verbeteren.  Scheiden waar mogelijk van snel fiets verkeer en ‘traditioneel’ fietsverkeer.  Monitoring van sociale veiligheid, in het bijzonder bij locaties die gemeld worden.

4.2

Gezondheidsbevordering Het fysieke milieu heef een grote invloed op de gezondheid van mensen. Gezondheidsbevordering is relevant doordat de gezondheid van de mens onder druk staat door de aantasting van de milieukwaliteit. Door een juiste leefomgeving in te richten, worden mensen actiever en daarmee gezonder. De gezondheid verbetert wanneer mensen worden gestimuleerd om te bewegen en elkaar te ontmoeten in de buitenomgeving en wanneer de openbare ruimte is ingericht met bereikbaar en functionele natuur/groen. Thema Gezondheidsbevorderin g

1.6.9

Aspect Sporten en bewegen Gezonde openbare ruimte

Huidige situate Sport en beweging Een groene buurt en openbare speel- en sportvoorzieningen stimuleren buitenspelen en bewegen. Een leefomgeving die beweging stimuleert helpt om overgewicht en daarmee samenhangede ziekten tegen te gaan. Het gemiddelde percentage van inwoners van Hendrik-IdoAmbacht met overgewicht (figuur links)m in 2020 is hoger (53,9%)m dan het Nederlands gemiddelde van 49%. Ook het percentage ernstig overgewicht (figuur rechts)m is hoger dan het landelijk gemiddelde (14%)m met 16,6%.

Figuur 4.29 Percentage overgewicht (links) en obesitas (rechts) (RIVM/GGD, 2021)

Naast een groene buurt en openbare speel- en sportvoorzieningen draagt ook een goede infrastructuur voor langzaam verkeer (zoals wandelen en fietsen)m bij aan de beweegvriendelijkheid van de leefomgeving. Een groene leefomgeving stimuleert beweging in een gemeente. Volgens de beweegrichtlijn moeten volwassenen wekelijk 2.5 uur bewegen en kinderen dagelijks 1 uur. Van de inwoners van de gemeente voldoet 44% aan de beweegrichtlijn. Dit is lager dan het Nederlands gemiddelde van 50,4%. De volgende figuur geef aan in hoeverre de gemeente een beweegvriendelijke omgeving heef. Dit is gebaseerd op de hoeveelheid sportaccommodaties, sport- en speelplekken, voorzieningen en recreatief groen en blauw. Ook fiets- en wandelpaden tellen mee. Een beweegvriendelijke omgeving is een omgeving waarin publieke sportaccommodaties, speelplekken, recreatief blauw en groen en voorzieningen nabij zijn. Het RIVM heef een tool ontwikkeld om op gemeentelijk schaalniveau een oordeel te kunnen vellen over de mate waarin

een gemeente een bewegingsvriendelijke omgeving biedt. De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht scoort op dit vlak boven het Nederlands gemiddelde.

Figuur 4.30 Kernindicator Beweegvriendelijke Omgeving (bron: Mulier Insttuut, 2021)

In Hendrik-Ido-Ambacht bevinden zich verscheidene sportverenigingen waarvan veel gesitueerd in het Burgemeester Baxpark. In 2020 had de gemeente 10 sportaccommodaties, 30 sportverenigingen, twee sporthallen (Ridderhal en Sophiahal)m, een zwembad en 5 parken waar men kan sporten. Door de verscheidenheid van sporten is een keuzeaanbod voor bewoners. Uit onderzoek van Onderzoekscentrum Drechtsteden (2021)m blijkt dat 26% van de inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht deelneemt aan een sportvereniging. In 2017 was dit 32 procent. Gezonde openbare ruimte Een gezonde openbare ruimte betekent dat er ruimte is voor ontmoeting, met veel groen, en zo uitnodigt tot beweging, zoals wandelen, fietsen, of andere vormen van langzaam verkeer. Ook is er zo weinig mogelijk kans tot gezondheidsefecten als het gaat om luchtkwaliteit en verontreiniging. In de volgende figuur is de hoeveelheid openbaar groen weergegeven. Zoals te zien scoort de gemeente matig wat betref de het gehalte openbaar groen, omdat in een relatief groot deel van de gemeente minder dan 50 procent groen in de omgeving aanwezig is. Ook in de figuur 4-25 (de Groenkaart van het RIVM)m is duidelijk terug te zien dat er relatief weinig grote groene gebieden in de gemeente liggen. Uitzonderingen zijn de gebieden grenzend aan de Noord en in de noordwesthoek van de gemeente.

Figuur 4.31 Percentage groen in de openbare ruimte (Bron: Klimaatefectatlas 2019)

Figuur 4.32 Groenkaart (bron: RIVM, 2018)

Tot slot zijn in figuur 4-29 de natuur- en recreatiegebieden in en rondom de gemeente weergegeven. Zo wordt Polder Sandelingen-Ambacht bijvoorbeeld gebruikt voor dagrecreatie. Ook zijn diverse sportaccommodaties aanwezig en andere natuur- en recreatieterreinen.

Figuur 4.33 Natuur- en recreategebieden (bron: CBS, 2015)

1.6.10

Referentesituate Gezondheidsbevordering is belangrijk in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht. Naar de toekomst toe bestaan er verschillende trends die zowel een positieve als negatieve impact op de gezondheid en welzijn van inwoners van de gemeente. Een positieve ontwikkeling is de aandacht voor preventieve zorg en aandacht voor een goed ingerichte openbare ruimte. Die zorgt er namelijk voor dat inwoners naar buiten gaan om te fietsen, wandelen en te spelen. Ook speelt hierin de hoeveelheid groen een belangrijke rol. Een negatieve ontwikkeling is de landelijke toename van overgewicht en eenzaamheid onder ouderen. Dit leidt tot een voorspelling met een grotere kans op een negatieve trend. In de gemeente is het percentage openbaar groen relatief beperkt, wat ervoor zorgt dat mensen minder uitgedaagd worden door hun omgeving om te bewegen, zoals het maken van een wandelingetje door de buurt. Door maatregelen in het heden te nemen, kunnen gezondheidsproblemen in de toekomst voorkomen of verminderd worden.