Besluitenlijst Raad 15 juni 2023

Ook in Ambacht gebeuren er nu zaken waarop niemand trots is. Wel kan er door middel van het maken van goede afspraken met het COA en door beveiliging heel veel worden voorkomen. Volgens spreekster begon de heer Van den Wollenberg daarnet al een soort sollicitatieprocedure voor de functie van onderhandelaar bij het COA, maar dit is wellicht iets te ver gedacht. Men moet de rollen laten waar zij behoren en zich nu aan de eigen rol houden. De heer Van den Wollenberg: "Ik ben zeker bereid om mee te werken aan het opleggen van de genoemde eisen." Mevrouw Van der Hee-Pasterkamp: "Wij denken dat u echt van stoel moet gaan veranderen." De CDA-fractie is van mening dat Ambacht geen eiland is, maar deel uitmaakt van een mooi land, zoals de heer Van der Wulp eerder al zei. Samen vormt men Nederland en samen draagt men daarvan de lusten en lasten. Het CDA vindt dat de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht haar verantwoordelijkheid dient te nemen bij het zoeken naar oplossingen voor het probleem van de grote toestroom van asielzoekers naar dit land. Men kan dit probleem niet op het bordje van één gemeente, de gemeente Ter Apel, laten liggen. Het CDA stemt in met de komst van de opvangboot uit Dordrecht naar Ambacht. Uitgaand van de beschikbare gegevens ziet de fractie dit ook nog als de best denkbare oplossing.

Deze doet namelijk recht aan de mensen die nu op de boot in Dordrecht zijn gehuisvest, evenals aan degenen die nu in de voormalige gymzaal aan de Weteringsingel zijn gehuisvest èn aan de Ambachtse samenleving, in die zin dat het absorptievermogen daarvan niet wordt overschreden. Tevens doet deze oplossing recht aan de veiligheidsmaatregelen die nodig zullen zijn ter bescherming van zowel deze nieuwe groep mensen, de Oekraïners die hier al zijn en de inwoners van Ambacht. De vrees die spreekster nu heel vaak heeft horen ventileren, namelijk dat ook mensen met minder eerbare bedoelingen met deze groep zullen kunnen meekomen, is reëel, maar in deze opzet is de kans daarop ook zo klein mogelijk. Bij alle alternatieven is dit minder goed te voorspellen dan bij deze oplossing. Men moet dan ook dankbaar zijn voor deze mogelijkheid. De CDA-fractie is de burgemeester erkentelijk voor al het werk dat hieraan is voorafgegaan. Ondanks de genoemde noodzaak tot het treffen van voorzorgsmaatregelen blijft voor haar het uitgangspunt het hebben van vertrouwen en respect bij het in deze woonplaats welkom heten van de medemensen in kwestie.

De voormalige gymzaal aan de Weteringsingel dient, wat het CDA betreft, na het vertrek van de huidige bewoners bij voorkeur te worden gesloten, maar mocht het benutten van deze opvangplek toch nog noodzakelijk blijken, dan zou dit alleen kunnen nadat het COA dit gebouw grondig zou hebben gerenoveerd. Het is evenwel de vraag of het zinvol is om daartoe over te gaan, gezien het feit dat dit gebouw nog maar voor korte tijd zou kunnen worden benut; er zal op die locatie immers een school worden gebouwd. Over dit punt ontvangt spreeksters fractie nog graag meer informatie van het college.

Extra vergadering van 15 juni 2023.

16

De heer Platschorre heeft over dit voorstel tot opvang van asielzoekers op een aan de kade van het Citadelterrein af te meren boot het volgende naar voren te brengen. De aanleiding tot het komen met dit voorstel zoekt de fractie van SGP/ChristenUnie niet zozeer in allerlei lokale of regionale zaken. Het voorstel is de reactie op het verzoek van de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid om per provincie duizenden opvangplaatsen te realiseren, dit gezien de aanhoudende instroom van asielzoekers en de grote druk op het AZC in Ter Apel. In de afgelopen jaren hebben de verantwoordelijke staatssecretarissen en ministers niet gestreefd naar het formuleren van een duurzaam beleid voor de opvang van asielzoekers. Na de vorige opvangcrisis is er direct weer afgeschaald, zodat de gemeenten nu door de regering opnieuw met het probleem van een tekort aan opvangplekken worden geconfronteerd. Het voorliggend voorstel laat zien dat de Veiligheidsregio en het college van b. en w. willen meewerken aan het realiseren van opvangplaatsen. De fractie van SGP/ChristenUnie is van mening dat men vanuit christelijke barmhartigheid bescherming moet bieden aan degenen die door geweld of onderdrukking, of vanwege hun geloofsovertuiging hun land moeten ontvluchten.

Zorgen voor iemand die als vreemdeling naar dit land komt, is een Bijbelse waarde, een waarde die voor sprekers fractie de belangrijkste motivatie is om aan asielzoekers/vluchtelingen onderdak te willen bieden. Dit laat onverlet dat er zorgvuldig moet worden onderzocht of iemand terecht een beroep op de Nederlandse asielprocedure doet. Zolang iemand in deze procedure zit, moet hem of haar menswaardige opvang worden geboden, zo meent de fractie. Wel rekent zij erop dat er nu landelijk stevig naar verkorting van de asielprocedure zal worden gestreefd, zodat asielzoekers snel duidelijkheid kan worden gegeven en hun verblijf in de opvang zo kort mogelijk kan worden. Het voorstel, tot stand gekomen in overleg met de Veiligheidsregio, geeft de gemeente de regie over de opvang. De groep die zal worden opgevangen, is bekend, evenals de medewerkers die de opvang begeleiden en met de doelgroep ervaring hebben opgedaan. De plaats waar het naar Ambacht komende schip zal worden afgemeerd, betekent ook de minste kans op het zich kunnen voordoen van overlast. Het voornemen om ondernemingen en bewoners in de directe omgeving van de ligplaats bij dit alles te betrekken, waardeert sprekers fractie positief. Zij hoopt ook dat eventuele bezwaren van hen kunnen worden besproken en dat zo hun zorgen kunnen worden weggenomen.

De ervaring met de opvang van Oekraïners op deze locatie zijn in elk geval positief. Er zal op moeten worden toegezien dat de komst van de groep asielzoekers geen conflicten zal kunnen opleveren met de Oekraïners die op de hier al liggende boot zijn gehuisvest. De fractie is blij met de mogelijkheid om een deel van de capaciteit van de komende boot te gaan benutten voor de huisvesting van de 30 bewoners van de huidige crisisnoodopvang aan de Weteringsingel. Wel vraagt zij zich af of de mogelijkheid van opvang op deze locatie moet worden gecontinueerd. In het verleden heeft de gemeente laten zien – onder meer door de inzet van meer dan honderd vrijwilligers – in staat te zijn om aan vluchtelingen gastvrijheid te bieden. Dit is wederom gebleken bij de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. De fractie van SGP/ChristenUnie gaat ervan uit dat veel Ambachters zich weer als vrijwilliger zullen willen inzetten en stelt daarom voor dat het college in dat kader naar samenwerking met kerken, vrijwilligersorganisaties en verenigingen zal zoeken. De fractie benadrukt dat er voldoende aandacht moet bestaan voor de te treffen veiligheidsmaatregelen en voor de communicatie daarover. Er zal een uitvoeringsplan moeten worden gemaakt voor de inzet van politie en BOA's en ook van vrijwilligers. Dat plan zal ook duidelijk moeten zeggen wat er zal gebeuren bij een escalatie.

De fractie gaat er voorts vanuit dat de raad van de ontwikkelingen op de hoogte wordt gehouden. In het voorstel wordt veel gezegd over de maatregelen waarvoor het COA verantwoordelijk is. Sprekers fractie verwacht van het college dat erop wordt toegezien dat die maatregelen niet alleen in het bestuursakkoord zullen terechtkomen, maar ook zullen worden uitgevoerd. De heer Van den Wollenberg hoorde de heer Platschorre heel terecht wijzen op de noodzaak van het komen met een uitvoeringsplan voor de politie en de BOA's, en daar is hij blij mee. Het is echter bekend dat de politie 90 % van haar tijd moet besteden aan de uitvoering van nooddiensten en dus maar 10 % van die tijd in het dorp aanwezig kan zijn, terwijl er onlangs wat het vergroten van de

Extra vergadering van 15 juni 2023.

17

capaciteit van de BOA's betreft voor een minimaal scenario is gekozen. Is de fractie van SGP/ChristenUnie nu voornemens om voor te stellen de capaciteit van de politie en de BOA's te gaan uitbreiden, of wil zij prioriteiten gaan aanbrengen in hun taakstellingen en dus elders gaten laten vallen? De heer Platschorre antwoordt dat zijn fractie op dit moment niet van plan is om de capaciteit van politie en BOA's te vergroten; naar zijn mening heeft zij daartoe ook niet de bevoegdheid. Hij heeft aan het college en met name aan de portefeuillehouder openbare orde en veiligheid gevraagd hoe deze een en ander in diens plannen gaat opnemen. Het antwoord daarop wacht hij rustig af. De door de heer Van den Wollenberg genoemde cijfers betreffende de inzet van politie en BOA's zijn naar sprekers indruk met een behoorlijk donkere bril bekeken. De voorzitter wil voorafgaande aan de beantwoording van wat er naar voren is gebracht in het kort de portefeuilleverantwoordelijkheid verduidelijken; de heer Doevendans maakte daarover een opmerking. Het begin van de discussie via de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid over het opvangen van vluchtelingen was voornamelijk een discussie tussen burgemeesters. Zelf heeft hij echter al snel betoogd – en anderen deden dat ook – dat die discussie moest worden verbreed.

Met name ook vanwege de belangrijke volkshuisvestingscomponent zou het goed zijn dat ook gekozen volksvertegenwoordigers daarbij een rol zouden gaan spelen. Sindsdien bestaat er in de Veiligheidsregio een regiegroep van wethouders van wonen, mensen die intensief met elkaar overleggen en zo trachten tot gezamenlijke planvorming te komen. De taak van de burgemeesters betreft primair de zorg voor openbare orde en veiligheid. Tevens bevorderen zij dat de samenwerking tussen de tien gemeenten in de Veiligheidsregio op een goede wijze plaatsvindt en elke gemeente naar behoren haar bijdrage levert. Wethouder Flach dankt de voorzitter voor deze toelichting; hij voelt zich nu tenminste gelegitimeerd om op de vele opmerkingen en vragen antwoord te geven. Dit is een belangwekkende raadsvergadering over maar één voorstel, namelijk het bieden van de mogelijkheid om een uit Dordrecht komende asielboot te gaan aanleggen aan de kade van het Citadelterrein. Het college vindt dat dit voorstel past in een lange traditie van Ambachtse gastvrijheid. Velen zullen weten – anderen nog niet – dat hier al in 1914 honderden Belgische vluchtelingen zijn opgevangen; zij verbleven hier vaak gewoon bij mensen in huis. In 2003 – sommigen memoreerden dit al – heeft er in De Volgerlanden-Oost tegen de Onderdijkse Rijweg aan een groot asielzoekerscentrum met 500 plekken bestaan.

Daarmee werd voorzien in de opvang van mensen uit allerlei culturen, onder meer mensen uit Joegoslavië, Roemenië e.d. Spreker is daar wel eens geweest -- op uitnodiging van de politie hebben raadsleden hem toen vergezeld; dat liet zien dat de samenwerking tussen politiek en politie op dit terrein goed kan werken – en zag daar dat er een band was ontstaan tussen de vrijwilligers onderling en tussen hen en de mensen die er verbleven. Nadien heeft hij meerdere malen vernomen dat mensen uit Ambacht naar de landen waren gereisd waarnaar een aantal van de opgevangen mensen later was teruggekeerd; er waren namelijk vriendschapsbanden ontstaan. Mevrouw Gommans zei al dat er veel weerstand tegen de kòmst van een asielzoekerscentrum kan bestaan en evenveel weerstand als het later weer wèggaat. Voorts heeft de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht in 2015 een groep Syrische vluchtelingen opgevangen en verblijven hier sinds 2022 Oekraïense vluchtelingen op een boot. Als de raad vanavond positief over dit voorstel besluit, komt er een nieuw hoofdstuk bij, namelijk de komst van een tweede boot aan de Citadelkade. Er is in Nederland sprake van een asielopvangcrisis, een crisis die terecht zo wordt genoemd.

Verscheidene woordvoerders hebben in dit verband al gerefereerd aan berichtgeving in de kranten, maar spreker heeft daarin eveneens verhalen gelezen over plekken waar de opvangsituatie vele malen erger is. Zo wordt New York momenteel met evenveel vluchtelingen geconfronteerd als geheel Nederland en is in Libanon in het kader van opvang in de regio inmiddels eenderde deel van de bevolking vluchteling. Met andere woorden: het in Ambacht opvangen van vluchtelingen betekent inderdaad een hele aanslag op de hier bestaande voorzieningen, maar het is wel eens goed dit in perspectief te zien door middel van het maken van een vergelijking met wat er in andere werelddelen en op andere plekken plaatsvindt. Er kan anders wel eens het beeld ontstaan – dit wordt soms

Extra vergadering van 15 juni 2023.

18

door media gevoed – dat de opvang van vluchtelingen vooral in Nederland plaatsvindt en dat opvang in de regio maar mondjesmaat gebeurt, maar daarvan is blijkens het voorgaande geen sprake. Spreker zegt dit alles omdat dit past in een situatie waarin iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt, uitgaande van de mogelijkheden die er zijn en -- ook belangrijk -- van de lokaal bestaande verantwoordelijkheden. De burgemeester heeft er al melding van gemaakt dat de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid met het Veiligheidsberaad heeft afgesproken dat er in de veiligheidsregio's op vrijwillige basis maar wel met een behoorlijke drang opvangplekken worden gerealiseerd. Wanneer dit zou gebeuren, zou de invoering van de spreidingswet onnodig worden, zo was de bedoeling. In de praktijk blijkt het echter heel lastig te zijn om dit op basis van vrijwilligheid en door middel van samenwerking te bewerkstelligen, zodat de invoering van de spreidingswet nog steeds boven de markt hangt. Spreker denkt dat niemand dat een fijne wet vindt, want er zit dwang achter. Vandaar dat de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid het op zich heeft genomen die dwang niet af te wachten, maar te zeggen: 'Wij hebben gehoord dat iedere provincie haar deel van de benodigde opvang moet realiseren.

Daarin past ook onze regio van tien gemeenten en wij gaan er nu met elkaar afspraken over maken.' Er zijn daarbij diverse varianten besproken. Om meteen een misverstand uit de weg te ruimen – de heer Van der Wulp refereerde daaraan --: men kan niet zeggen dat de ene gemeente zich vooral op de opvang van Oekraïners moet richten en de andere gemeente op die van andere vluchtelingen. Er is besloten dat elke gemeente zorgt voor de opvang van een deel van de vluchtelingenstroom die momenteel uit alle hoeken van de wereld Nederland bereikt. Dit is thans dan ook in alle tien gemeenten van de veiligheidsregio onderwerp van discussie. Laat dus vooral niet het beeld bestaan dat HendrikIdo-Ambacht in dezen iets alléén doet, of naïef te werk gaat. Iedere gemeente in de regio aanvaardt een belangrijke verantwoordelijkheid. Dordrecht gaat een asielzoekerscentrum bouwen aan de Dordtse Kil en er komt een asielzoekerscentrum in Sliedrecht-oost; ook andere gemeenten zijn met zoiets bezig en zullen daarover later communiceren. Elke gemeente probeert haar verantwoordelijkheid te nemen binnen de mogelijkheden die zij heeft. Er is in Ambacht een behoorlijk grondig onderzoek uitgevoerd naar mogelijke opvanglocaties en de conclusie daarvan was dat die zich hier vooral op het water bevinden. De vraag hoe daarvan gebruik kan worden gemaakt, is in het voorliggende voorstel beantwoord.

De daarin genoemde mogelijkheid is al geruime tijd geleden aangeboden aan de regionale regietafel. Dat voorstel was nog bezig te rijpen en zou ook een wat rustiger aanlooproute hebben gehad als niet dat de buurgemeente Dordrecht acuut had laten weten dat zij de crisisnoodopvanglocatie aan de Marconiweg moest gaan sluiten, daar de Dordtse boot niet op de huidige plaats zou kunnen blijven liggen. De daarop gehuisvest geweest zijnde Oekraïners zijn naar een pand aan de Singel verhuisd, zodat Dordrecht nu naast 850 Oekrainers ook 250 Oekraïners aan de Singel heeft wonen. Tevens is men daar bezig met het aan de Dordtse Kil realiseren van een asielzoekerscentrum voor 500 tot 700 mensen. In de tussentijd kan Dordrecht de crisisnoodopvang aan de Marconiweg niet meer openhouden en wel om dezelfde reden waarom hier volgens enkele sprekers de crisisnoodopvang aan de Weteringsingel niet langer kan worden gebruikt. In het voorstel zitten mooie elementen. Ten eerste gaat het om een groep vluchtelingen die al langer bij elkaar woont en door een vaste locatiemanager is begeleid. Ten tweede hebben de leden van de groep zelf aangegeven bij elkaar te willen blijven, een wens waarop zij het gemeentebestuur van Dordrecht hebben aangesproken met het verzoek daarvoor te zorgen.

Dat gemeentebestuur heeft laten weten – spreker vindt dit veelzeggend – dat het, zodra het asielzoekerscentrum aldaar open zal zijn, deze groep graag wil zien terugkomen. Dat geeft bepaald niet aan dat er nu een probleem over de schutting met de buren wordt gekieperd. Het betreft een daadwerkelijke vraag aan een buurgemeente: 'Als jullie de mogelijkheid van opvang op een schip bieden, kan gebruikmaking daarvan heel mooi samenvallen met het overbruggingsjaar, een jaar waarvoor wij nu geen oplossing weten.' Er zou in Dordrecht namelijk alleen een andere ligplaats kunnen worden gevonden in de Zeehaven, maar vanwege de veiligheidscontouren mag daar niet zo'n boot liggen. Praktisch gezien betekent dit voorstel de uitvoering van een taakstelling die in de regionale regietafel is overeengekomen. Er wordt daarover ook een afspraak gemaakt. Het college is van mening dat het goed is om, als de boot er ligt, de capaciteit ervan volledig te benutten, ten eerste omdat het, nu er

Extra vergadering van 15 juni 2023.

19

iets kan worden gedaan, goed is om iets méér te doen, want er kan, als er straks geen ruimte aan de kade van het Citadelterrein meer beschikbaar zal zijn omdat er bedrijven worden gevestigd, een tijd komen waarin Ambacht even niets aan de opvang van vluchtelingen zal kunnen doen, en ook voor dit laatste moet er dan wel draagvlak in de regio bestaan. Dat is belangrijk voor de uitvoering van de spreidingswet; op de vraag hoe die wet er ongeveer zal komen uit te zien, zal spreker desgewenst straks nog ingaan. De tweede reden om de raad voor te stellen nu wat meer te doen dan de taak van de gemeente inhoudt, is dat het college van mening is dat het asociaal zou zijn --in de letterlijke betekenis van het woord, niet in die van een scheldwoord – om in deze tijd bedden op een boot leeg te laten terwijl er in andere gemeenten mensen in een kas moeten slapen. Dat zou zowel intergemeentelijk als menselijk egocentrisch zijn. Vandaar het voorstel om de beschikbaar komende capaciteit geheel te gaan benutten. Er zijn veel vragen gesteld over de te sluiten bestuursovereenkomst. Er wordt door het COA een overeenkomst met de eigenaar van de kade gesloten betreffende de huur en andere praktische zaken en er komt een bestuursovereenkomst met de gemeente omdat er heel veel publiekrechtelijke en bestuurlijke elementen in deze opvang zitten.

Dat doet het COA met alle gemeenten die voor opvang zorgen. Hier wordt de bestuursovereenkomst begrensd tot 1 juli 2025. De grondeigenaar zou de huurovereenkomst eenzijdig kunnen verlengen – dit naar aanleiding van een vraag van de heer Doevendans --, maar als er geen bestuursovereenkomst bestaat, zal de boot er niet kunnen blijven liggen. De raad besluit vanavond dus alleen over de periode tot 1 juli 2025, en niemand kan zeggen hoe de wereld er dan zal uitzien. De signalen zijn wisselend; sommigen zeggen dat de asielstroom al wat afneemt, maar ook zijn er signalen die erop wijzen dat dit nog lang niet het geval is. Tot de heer Van der Wulp wil spreker zeggen dat het college er niet voor is om in het voorstel 1 januari als evaluatiedatum op te nemen, daar het een duidelijk en stevig aanbod aan de regionale regietafel wil doen. Die regietafel zal dit ook bij de provincie en dus bij de landelijke regietafel aan de orde stellen. Zorgen voor duidelijkheid is leidend, niet alleen voor het COA en de buurgemeente Dordrecht, maar ook voor de mensen die naar de boot zullen verhuizen. Er zijn verhalen gehoord over mensen in de opvang aan de Weteringsingel die soms wel zeven keer zijn verplaatst, en dit niet naar steeds betere opvanglocaties; zij hebben een soort jojo-route achter de rug. Het college wil hun nu voor de duur van twee jaar duidelijkheid bieden.

De heer Van der Wulp brengt naar voren dat het er bij een evaluatiemoment om gaat dat men als raad zo rondom 1 januari de totale situatie zal kunnen bepreken -- het betreft dus een overeenkomst met de raad, niet met het COA – om na te gaan hoe een en ander is verlopen, wat de stand van zaken is en welke veiligheidszaken zich eventueel hebben voorgedaan. Hij zou graag zien dat, als er aanpassingen zouden moeten plaatsvinden, de raad daarover zou kunnen beslissen. Wethouder Flach denkt dat er nog veel vaker met de raad zal worden gesproken. Over bijvoorbeeld de veiligheidssituatie – ook daarover zijn vragen gesteld -- zal de burgemeester de raad regelmatig informeren. Wat spreker betreft, wordt het dus niet beperkt tot 1 januari. De vraag van mevrouw Gommans waarom de Dordtse boot niet een andere plaats in die gemeente kan krijgen, is in het voorgaande al beantwoord. Voorts vroeg mevrouw Gommans hoe de naar Ambacht komende groep vluchtelingen is samengesteld. Spreker meent daarop thans niet te moeten ingaan. Het college heeft er ook niet naar gevraagd, moet hij eerlijk zeggen, omdat er dan op basis van kenmerken van de groep discussies zouden kunnen ontstaan welke het college juist probeert te voorkomen.

Het bekijkt de groep als een groep die geheel bestaat uit mensen die hulp nodig hebben en het wil niet in een discussie terechtkomen over een wel en een niet toe te laten deel van de groep. Dat bedoelde mevrouw Gommans ook niet, maar in elk geval is dit voor het college de motivatie geweest om niet eens naar de samenstelling van de groep te vrágen; het is geen leidend criterium geweest. Ten derde vroeg mevrouw Gommans om het maken van afspraken inzake gedrags- en leefregels. Dat lijkt spreker heel verstandig, want het gaat sowieso om twee verschillende groepen asielzoekers, als de

Extra vergadering van 15 juni 2023.

20

ene groep al als één groep is te zien, want zij is zo divers als ze maar kan zijn. De Oekraïners zijn een meer homogeen samengestelde groep. De leden daarvan delen een taal en een cultuur en mogen werken en hebben dus heel andere gedrags- en leefregels dan een groep van bijna 200 bijna losse individuen die met elkaar op de boot moeten wonen. In het formuleren van gedrags- en leefregels is het COA gespecialiseerd en dit onderwerp zal ook met het COA worden besproken. Mevrouw Gommans-Dane denkt dat, als er tussen beide groepen grote verschillen in faciliteiten, voeding, onderhoud van ruimten of wat dan ook zullen blijken te bestaan, dit in die groepen tot discussie en onrust zal kunnen leiden. In de daarvoor bestaande spelregels zou daarom dezelfde lijn moeten worden aangebracht. Dit zal in de onderhandelingen met het COA aan de orde moeten komen. Wethouder Flach zal deze waardevolle opmerking zeker tot onderwerp van gesprek maken. Hij kan in dezen echter geen garantie geven, want het COA heeft duidelijk eigen draaiboeken, en dat kan ook niet anders, want die organisatie is zwaar belast en werkt daarom volgens protocollen. Hij zal dit punt echter wel aan de orde stellen, zeker ook omdat er twee boten met vluchtelingen naast elkaar zullen liggen.

Er worden op het land wel fysieke scheidingen aangebracht, zodat een ieder die dat wil op het eigen terrein kan blijven, maar men zal ook vrij zijn om op straat te gaan lopen; er worden niet mensen opgesloten. Het zo breed mogelijk informeren van de inwoners is een belangrijk onderwerp. De voorzitter zal hierop straks nader ingaan, omdat in dezen de zorg voor goede communicatie dichtbij de burgervaderrol is gelegen. Dit zal hij eveneens doen met de vragen over de crisisnoodopvang in de voormalige gymzaal aan de Weteringsingel, een onderwerp waarover ook de heer Van der Wulp een aantal opmerkingen heeft gemaakt. In de bijdrage van de heer Van den Wollenberg werd een heel aantal relevante dingen aangestipt die goed zijn om hier genoemd te worden en om erover na te denken. Wel proefde spreker in die bijdrage twee tegenstrijdigheden. De eerste is dat de heer Van den Wollenberg zei dat zijn fractie een aantal amendementen wil indienen om het voorstel beter te maken, maar dat het aangenomen worden daarvan nog niet zal betekenen dat zijn fractie met het voorstel zal instemmen. Spreker hoorde dit ook de heer Doevendans zeggen en denkt dat dit staatsrechtelijk redelijk uniek is. Het heeft iets bijzonders.

Stel dat men een amendement heeft ingediend om een voor de betrokken fractie belangrijk punt in een voorstel opgenomen te krijgen en dat die fractie, als dat is gelukt, toch tegen het geamendeerde voorstel stemt: dat is dan alleen als een tegenstrijdigheid te zien. De indieners van de amendementen gaan hier echter zelf over. De heer Doevendans: "Dat zou echt niet eerste keer zijn; wij hebben dit in het verleden al een aantal keren gedaan. Een amendement beoogt een aanpassing van het voorstel, met het oogpunt om dit te verbeteren, maar dit staat los van de finale stemming over dat voorstel." Wethouder Flach: "Het kan best zijn dat het eerder is voorgekomen, maar ik mag het wel bijzonder vinden, want u bent dan bezig om een voorstel beter te maken omdat u vreest dat anderen wellicht een voorstel zullen aannemen dat niet goed genoeg is. Te zeggen dat dit bijzonder is, neem ik dan voor mijn rekening." De voorzitter: "Vergadertechnisch gezien kunnen fracties op onderdelen van een voorstel een voorbehoud maken en dat voorstel zelf steunen.

Een amendement indienen en het aldus geamendeerde voorstel vervolgens niet steunen, is iets meer ongebruikelijk." De heer Van der Wulp: "Voor alle duidelijkheid: ik kan mij voorstellen dat bijvoorbeeld de PvdA vanavond wel volledig met dit raadsvoorstel zal instemmen, maar dit onder de voorwaarde dat de cisisnoodopvang aan de Weteringsingel zal worden gesloten wanneer degenen die daar nu verblijven

Extra vergadering van 15 juni 2023.

21

naar de boot zullen zijn verhuisd. Dat zou voor ons dus wel een verbetering van het raadsvoorstel zijn." De heer De Groot: "Zou het niet overgenomen worden van uw voorwaarde dan betekenen dat u tegen het voorstel zou zijn?" De heer Van der Wulp: "Dan zijn wij straks gehouden om een stemverklaring af te leggen." Wethouder Flach stelt voor niet te lang stil te staan bij zijn opmerking over tegenstrijdigheden. Wel wil hij nog een tweede tegenstrijdigheid noemen, namelijk dat het betoog van de heer Van den Wollenberg erop wijst dat diens fractie van twee walletjes wil eten. Zij tooit zich graag met de beschrijving 'de Ambachtse VVD' en groet een ieder altijd met 'de liberale groet', maar kijkend naar de stevigheid waarmee de heer Van den Wollenberg vanavond de stellingen van diens fractie naar voren heeft gebracht, hoopt spreker dat dit op het congres van die partij op 3 juni jl. óók op die manier is voorgehouden aan de bewindslieden van de VVD, mensen die inmiddels al dertien jaar voor het beleid op dit gebied verantwoordelijk zijn. Het is echt wel een punt dat men hier nu met elkaar een politiek debat zit te voeren omdat het in Den Haag niet goed geregeld is. Vandaar dat hij ook in dezen een tegenstijdigheid heeft gesignaleerd.

De heer Van den Wollenberg kan die tegenstrijdigheid wegpoetsen, want de genoemde stevigheid is al getoond toen de Ambachtse VVD in augustus 2022 -- met een liberale groet -- een brandbrief naar de bewindslieden van de VVD heeft gestuurd met het verzoek actie te ondernemen. De nieuwsdienst van de NOS heeft daarover bericht, en wie even doorklikte, had kunnen zien wie die brief had ondertekend. Wethouder Flach vindt het goed dit te horen. Het zorgt ook voor iets meer consistentie in de bijdrage van de VVD, want de reeks van bekende VVD-staatssecretarissen Teeven, Dijkhoff, Harbers, Broekers en Van der Burg heeft ervoor gezorgd dat er nu nog steeds geen adequate oplossing voor het probleem van de asielinstroom bestaat. Wat spreker verbaast, is dat, nu er een staatssecretaris is die een spreidingswet wil invoeren en met stevigheid samen met de veiligheidsregio's plekken voor de opvang van asielzoekers wil realiseren, de VVD-fractie in Ambacht afhaakt. De heer Van den Wollenberg weet dat de staatssecretarissen in de afgelopen jaren allen van de VD zijn geweest, maar de VVD heerste natuurlijk niet alleen, maar als deel van een coalitie. Er worden in een coalitie afspraken gemaakt, afspraken die soms voor bepaalde partijen tegenvallen. In de afgelopen weken is het naar sprekers mening heel duidelijk geworden hoe de achterban van de VVD over het beleid op dit gebied denkt.

Wethouder Flach bevestigt dit laatste. Laat de heer Van den Wollenberg het vooral voor kennisgeving aannemen dat hij, spreker, in de bijdrage van de VVD-fractie tegenstrijdigheden had waargenomen. Spreker zal nu ingaan op de vragen van de heer Van den Wollenberg, hoewel niet te verwachten is dat te geven antwoorden tot een verandering van het standpunt van de VVD zullen leiden. Waarvan het college echt afstand wil nemen, is de sfeer die in de bijdrage werd gewekt dat de intenties van dit voorstel niet oprecht zouden zijn. Gevraagd werd met welke motivatie de gemeente eigenlijk met dit voorstel is gekomen; is dat gebeurd om een bijdrage te leveren aan de rijksopvang van asielzoekers, of om de gemeente Dordrecht te ontlasten, zo was de vraag. Verderop in de bijdrage werd aangevoerd dat de gemeente Dordrecht wel had gezegd dat het bij de te verhuizen groep asielzoekers om 'een harmonieuze groep' zou gaan, maar dat even Googelen had laten zien dat dit niet klopte. Spreker heeft er moeite mee om een buurgemeente op die manier te bejegenen. Als hij in een gesprek met de burgemeester van Dordrecht hoort dat er in de bewuste groep inderdaad een incident is geweest, maar dat de veroorzaker daarvan niet meer tot die groep behoort, en dat er verder geen

Extra vergadering van 15 juni 2023.

22

incidenten met leden van de groep zijn geweest, vindt hij het moeilijk om daaraan te twijfelen. Hij gaat er namelijk vanuit dat de voorzitter van de veiligheidsregio waartoe Hendrik-Ido-Ambacht behoort zorgvuldig met de feiten omgaat. De suggestie in de bijdrage van de heer Van den Wollenberg dat er reden voor het hebben van twijfels bestaat, werpt spreker dus verre van zich. De heer Van den Wollenberg noemt het niet een suggestie, maar een beschrijving van de feitelijke situatie. Aanvankelijk werd door Dordrecht gezegd dat het ging om 'een harmonieuze groep asielzoekers' en dat er niets ernstigs mee was gebeurd, maar toen er vanuit Ambacht vragen kwamen over wat zich op het Cruijff Court had voorgedaan, werd er plotseling toegegeven dat daar iets aan de hand was geweest. Zich even in de positie van de wethouder verplaatsend, zou spreker dan benieuwd zijn geweest te vernemen waarom dit pas naar boven kwam nadat er vragen over waren gesteld. Er had toch mogen worden verwacht dat de wethouder hierover al metéén was geïnformeerd. Wethouder Flach repliceert dat hij volledig is geïnformeerd. Zijn uitspraak dat het om 'een harmonieuze groep' gaat, heeft hij overgenomen van zijn Dordtse collega. Daarmee is niet gezegd dat er nooit incidenten zijn geweest.

Als hij op Google zoekt, vindt hij dat in Ambacht een jongen een andere jongen in het hoofd heeft geschoten, dat er een vangst van 60 kilo cocaïne is gedaan en dat er door inwoners van deze gemeente ook tal van andere criminele activiteiten zijn uitgevoerd. Los van deze discussie moet men elkaar nooit willen aanpraten dat er voor honderd procent veiligheid bestaat. Het is dus niet de bedoeling om te zeggen dat er met de groep in kwestie nooit iets gebeurt, integendeel, dat is niet te garanderen. Dat kan men ook van de eigen inwoners niet garanderen en moet men ook niet van het college vragen. Het zijn allemaal mensen. De incidenten die spreker noemde, hebben zich blijkens krantenberichten in de afgelopen tijd in dit veilige Ambacht voorgedaan. Wanneer de heer Van den Wollenberg zegt dat dit voorstel niet moet worden gezien als een humaan voorstel, maar als een voorstel tot overheveling van vluchtelingen van Dordrecht naar Hendrik-IdoAmbacht, is dat gewoon niet waar. De gemeente Ambacht geeft hiermee invulling aan haar humanitaire verantwoordelijkheid nu er een opvangplek in Dordrecht gaat verdwijnen. Zo werkt dat. Over twee jaar zal er ook in Ambacht een opvangplek gaan verdwijnen, en hopelijk zal dan een àndere gemeente voor wellicht weer 200 opvangplekken willen gaan zorgen.

Spreker vindt dat de heer Van den Wollenberg met zijn uitspraak de discussie wat banaal maakt, dit terwijl er in dit voorstel juist heel goede intenties zijn te lezen. Kijkend naar de spreidingswet noemde de heer Van den Wollenberg dit voorstel 'een vlucht naar voren'. Zo lust spreker er nog wel een paar! 'Beste staatssecretaris, als u mij niet dwingt, ga ik niets doen', zo hoorde hij ook de heer Doevendans zeggen, waarna er wel over die spreidingswet werd geklàagd. Ook dit is tegenstrijdig. In dit land is men gewend om eerst iets samen te proberen en pas als dat echt niet lukt met een wet te komen. Dit voorstel is dus niet 'een vlucht naar voren' om de spreidingswet te voorkomen. Die spreidingswet is overigens ook niet per gemeente bedoeld. Het is een wet op grond waarvan de staatssecretaris een provincie die onvoldoende levert zal kunnen aanspreken, waarna deze via de commissaris van de Koning kan zeggen welke gemeente een extra bijdrage moet leveren. Die gemeente kan daartoe dan dus worden gedwòngen. Spreker kan vertellen dat de opstelling van een gemeente in de fase van de vrijwilligheid daarbij een belangrijke rol zal spelen. Gemeenten die nu op hun handen blijven zitten, denkend: 'Dwing mij maar, anders doe ik niets', zullen na invoering van de spreidingswet naar alle waarschijnlijkheid éérder aan de beurt zijn.

Nogmaals: dit moet niet het enige argument zijn, maar in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht houdt men er van meer zelf de regie te hebben en niet te wachten tot er met dwang gewerkt gaat worden. Een vraag van de heer Van den Wollenberg was nog of, als het COA niet levert, de kosten voor het COA zullen zijn. Er bestaat een goed faciliteitenbesluit dat regelt dat alle kosten al sowieso door het COA worden gedragen, dus door de belastingbetaler in het algemeen. Daarover behoeft men zich hier dus in elk geval geen zorgen te maken. De financiën spelen voor het college in dit voorstel eigenlijk ook geen rol; omdat er een goede regeling bestaat is de financiële paragraaf ook maar heel matig ingevuld.

Extra vergadering van 15 juni 2023.

23

De zorg voor een goede communicatie is naar sprekers mening bij uitstek een uitvoerende taak van het college. Het neemt daarbij goede suggesties graag ter harte. De burgemeester zal straks nader op dit onderwerp ingaan. Zelf kan spreker al zeggen dat er op korte termijn een inloopbijeenkomst wordt georganiseerd voor de ondernemers in de Antoniuspolder die de directe buren van de boot zullen worden. Zoals gezegd is er thans niet sprake van een voorstel dat onder stoom en kokend water tot stand is gekomen. Het is zorgvuldig voorbereid, maar het is in de laatste weken in een versnelling gekomen, waardoor het ook met enige snelheid bij de raad is beland. De heer Nugteren vatte het goed samen in de woorden dat de essentie van de voorgestelde opvang duidelijk is, daar men geen beelden van mensen in tentjes in het gras meer te zien wil krijgen. Dat wilde de gemeente het vorig jaar ook niet en daarom is toen de voormalige gymzaal aan de Weteringsingel voor de opvang van vluchtelingen ingericht. Te zien is nu dat er ook voor langere tijd mensen in terechtkomen voor wie de crisisnoodopvang niet is bedoeld. De kritiek die op die locatie is geuit, is dan ook grotendeels terecht. De uit Dordrecht overkomende groep bestaat uit 150 mensen. Op het onderwerp van de crisisnoodopvang aan de Weteringsingel zal de burgemeester straks ingaan. Participatie en communicatie zijn ingewikkelde zaken.

Participatie is soms ook het informeren van mensen; dat is de eerste trede op die ladder. Er is daarover zorgvuldig nagedacht, maar ook is bij de crisisnoodopvang te zien dat mensen vrijwel altijd pas worden geïnformeerd als er besluiten zijn genomen. Met betrekking tot AZC's wordt een wat ruimere procedure gevolgd; dit is de landelijke lijn die men daar vaak toegepast ziet. De medische zorg wordt door het COA op zich genomen, behalve als er gespecialiseerde zorg nodig is. Is er bijvoorbeeld gespecialiseerde jeugdzorg nodig, dan zegt het COA terecht dat het daarvoor geen eigen unit wil oprichten, maar die zorg bij bijvoorbeeld de SO Jeugd zal inkopen. Gewone zorg, zoals die van tandarts en huisarts, regelt het COA zelf. De heer Scheurwater zei eraan te hechten dat er gezamenlijk besluiten zullen worden genomen. Dat was het college al van meet af aan van plan. Wel wordt er van mening verschild over de vòrm waarin dat moet gebeuren, maar na de vorige raadsvergadering heeft het college zijn knopen geteld. Er ligt nu een goed raadsvoorstel op tafel, een voorstel dat de raad maximaal in de positie brengt om samen met het college een besluit te nemen. De heer Doevendans begon met het noemen van de drie woorden veiligheid, leefbaarheid en vrijwilligheid.

Spreker dacht toen: 'Met die drie punten wordt dit een mooie preek', maar het betoog van de heer Doevendans had toch niet helemaal de klankkleur die hij, spreker, gewend is. Alle gekheid op een stokje: de heer Doevendans hield een serieus betoog en zei daarin dat zijn fractie hier geen situatie wil zien ontstaan zoals die welke in Ter Apel waar te nemen is. Dat is nu precies de reden waarom het college de raad dit voorstel heeft gedaan. Niemand hier zal kunnen en willen aanzien dat hier gaat gebeuren wat de inwoners van Ter Apel op dit moment allemaal over zich heen krijgen. Dat heeft niet te maken met de soorten mensen die in het opvangcentrum aldaar wonen, meer alles met hun grote aantal en de slechte faciliteiten. Als de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht tegen dit soort plannen stelselmatig 'neen' blijft zeggen, zegt zij daarmee eigenlijk tot de inwoners van Ter Apel: 'Bekijk het maar, zoek het zelf maar uit, ga maar lekker door met je burgerwacht en je aparte bus.' Spreker ziet het als het betuigen van solidariteit met de landgenoten in Ter Apel om een deel van hun verantwoordelijkheid over te nemen. Dit past ook bij het wederzijds respect dat van een ieder wordt gevraagd. De heer Doevendans zei graag in de met het COA te sluiten bestuursovereenkomst opgenomen te willen zien dat er geen 'veiligelanders' naar Hendrik-Ido-Ambacht zullen worden gestuurd.

'Veiligelanders' is een term die sommige mensen onprettig vinden, maar die vaktechnisch aangeeft dat het gaat om mensen die afkomstig zijn uit een land dat vooral door het IND als een veilig land wordt gezien. Voorbeelden daarvan zijn Ghana, Albanië en Marokko. De heer Doevendans zei de garantie gegeven te willen zien dat die mensen niet tot de groep in kwestie zullen behoren. Spreker kan zeggen dat er in de Dordtse groep inderdaad geen 'veiligelanders' zitten. Het college heeft hierover een vrij

Extra vergadering van 15 juni 2023.

24

intensief contact met het COA gehad, want wettelijk gezien mag men geen groepen op basis van afkomst uitsluiten. Het tweede punt dat het COA noemde, is dat de solidariteit tussen de gemeenten in het gedrang zal komen als de ene gemeente tot uitsluiting van een groep overgaat en de andere gemeente niet, zoals het geval is met de gemeenten Delft en Rijswijk, een voorbeeld dat de heer Van der Wulp al noemde. Het COA gaat dan ook bezien of afspraken die al met gemeenten over 'veiligelanders' zijn gemaakt, zullen kunnen worden teruggedraaid. Zulke afspraken worden in ieder geval momenteel niet meer in bestuursovereenkomsten opgenomen. Als de fractie van Realistisch Ambacht dit in een amendement aan het college voorlegt, zal de strekking daarvan dus eigenlijk zijn: 'Sluit geen bestuursovereenkomst.' Dat is ook wat die fractie wil en wat zij dus in haar amendement zou moeten zetten, daar er anders geen reële opdracht aan het college kan worden gegeven. Door enkele raadsleden is gelukkig ook ingegaan op het fenomeen van het goochelen met bevolkingsgroepen. Men moet er zeker voor oppassen om ze tegen elkaar uit te ruilen en om te zeggen welke wenselijk en welke onwenselijk worden gevonden. Het college wil daaraan dan ook niet meedoen. Vanuit de raad is in dezen gelukkig ook zelfcorrigerend vermogen getoond.

Mevrouw Van der Hee maakte de belangrijke opmerking dat de kern van de discussie is dat er voor iedereen sprake moet zijn van veiligheid. Men wil veiligheid voor de inwoners en ook voor de asielzoekers, de Oekraïners en de ondernemers, kortom, voor iedereen. Dat is ook wat er met dit voorstel wordt beoogd. Het belang van rolvastheid noemde mevrouw Van der Hee ook. Wat nu als voorstel voorligt, is een praktische oplossing. Er is hiermee gekomen naar aanleiding van de motie die de vorige week werd aangenomen. De heer Platschorre legde de vinger bij het belang van goede communicatie, een onderwerp waarop de burgemeester straks zal ingaan. Ook noemde hij het organiseren van goede veiligheidsvereisten, een materie waarover op pag. 3 van het voorstel iets is gezegd. Met name in het begin, als er nog sprake is van nieuwigheid en onbekendheid, wordt er aan het aspect van de veiligheid meer aandacht besteed. Dat heeft men ook na de komst van de boot met Oekraïners gezien. Als blijkt dat het niet echt nodig is, kan men ook weer vrij gemakkelijk afschalen. Ook hierop zal de burgemeester nog wel nader ingaan. De voorzitter zal in zijn rol van portefeuillehouder openbare orde en veiligheid enkele opmerkingen maken. Wanneer het gaat over de veiligheid en de openbare orde en over het soms verstoord worden daarvan moet men het niet mooier willen maken dat het is.

Het betreft vluchtelingen die soms in het eigen land trauma's hebben opgelopen, of die door de afgelegde lange reis getraumatiseerd zijn geraakt. Dat leidt soms tot bepaald gedrag; sommige mensen draaien door. Dit is de nuchtere werkelijkheid waarmee vluchtelingen te maken hebben. Het COA is zich daarvan zeer wel bewust en heeft ook geleerd hoe daarmee om te gaan. Gelet op wat spreker daarover heeft gehoord, heeft hij er ook vertrouwen in. Wat cruciaal is, is dat er, omdat de op te vangen mensen zich ook in het Ambachtse openbare leven zullen gaan bewegen, sprake zal zijn van een goede samenwerking met de politie, BOA's etc. Spreker was al van plan om het gesprek daarover aan te gaan, want hoewel het COA eigenlijk voor alles verantwoordelijk is, zal er, als zich een incident voordoet, op een goede wijze moeten worden samengewerkt. Daarom vindt hij het idee om hiervoor een specifiek veiligheidsplan op te stellen niet zo gek. Als dat plan er is, wil hij dit op hoofdlijnen aan de raad voorleggen, zodat deze er kennis van zal kunnen nemen. Het zal er professioneel moeten uitzien. Verder moet de opvang van vluchtelingen door het COA voor de gemeente budgettair-neutraal verlopen.

Wanneer zich bijzondere omstandigheden voordoen die leiden tot het door de gemeente moeten verrichten van bijzondere inspanningen, ook in financiële zin, is het gebruikelijk dat haar daarvoor een vergoeding wordt gegeven. Spreker heeft het vertrouwen dat dit in zo'n geval inderdaad zal gebeuren.

Extra vergadering van 15 juni 2023.

25

Wat het punt van de communicatie betreft, is er allereerst op te merken dat het goed is om mensen maximaal en feitelijk op de hoogte te stellen van hetgeen waarover het gaat. Dit gaat gebeuren via het huis-aan-huis-blad De Brug – men kan zeggen dat dit bijna een huis-aan-huis-brief is --, via de social media en via bepaalde groepen ondernemers etc. De gemeente is daarop aanspreekbaar. Er zal duidelijk worden vermeld dat mensen die hierover willen praten, daarvoor bij het college terecht kunnen en via die weg ook extra informatie kunnen krijgen. Enkelen hebben gevraagd waarom er niet met een echte huis-aan-huis-brief wordt gekomen. In het kader van communicatie gebeurt dat nooit. Als er in dit geval wèl voor zou worden gekozen, zou dit onderwerp er zózeer worden uitgelicht dat het niet alleen stigmatiserend zou kunnen uitwerken voor de mensen over wie het gaat, maar zou het ook onbewust het veiligheidsgevoelen van de burgers kunnen aantasten. In alle onderzoeksrapportages, onder meer van de Veiligheidsalliantie en de politie-eenheid Rotterdam, wordt verschil gemaakt tussen het veiligheidsgevóelen en de feitelijke veiligheid. Wanneer de kans op onveiligheid wordt uitvergroot, wat door middel van een huis-aan-huisbrief zou kunnen gebeuren, kunnen mensen eerder ongerust worden.

Daarom moet de communicatie zo realistisch mogelijk zijn – 'realistisch' is een woord dat nogal eens wordt gebruikt – en moet men ervoor oppassen om zaken niet uit te vergroten. Tegen die achtergrond vindt spreker het overbodig om in dit geval met een huis-aan-huis-brief te komen; dit is ook niet gedaan in de Coronatijd. Gezien de gelukkige omstandigheid dat het weekblad De Brug massaal wordt gelezen, heeft hij er vertrouwen in dat de communicatie via die weg goed zal verlopen. Hij is ook voornemens om een keer een column over deze materie te schrijven, waarmee hij overigens niet wil zeggen dat hij verwacht dat die beter zal worden gelezen dan de rest. Er komt in elk geval wel het een en ander over in De Brug te staan. De opvang van vluchtelingen in de voormalige gymzaal aan de Weteringsingel was een vorm van crisisnoodopvang. De gemeente werd heel onverwacht gevraagd om binnen twee keer 24 uur die soort opvang beschikbaar te stellen, dit om een plek te verkrijgen voor mensen die anders in het gras zouden moeten slapen. Er wordt in zo'n geval een appèl gedaan op gemeenten en daarop wordt door de burgemeester gereageerd. Dit is hier een paar keer voorgekomen en dat heeft spreker ook aan de raad verteld; de raad heeft er elke keer mee ingestemd dat dit de werkwijze was.

Wat is er nu nadien gebeurd? Dat is dat mensen in een crisisnoodopvang, die voor heel korte tijd bedoeld was – zij zouden namelijk doorgaan naar de gewone noodopvang en daarna naar een asielzoekerscentrum --, in die crisisnoodopvang bleven hangen. Dat was ook te zien bij de crisisnoodopvang aan de Weteringsingel. Dat is overigens ook één van de redenen waarom de gemeente Dordrecht vond dat zij het niet kon maken om de groep mensen die daar al veel te lang en onder heel slechte omstandigheden in de crisisnoodopvang zat nog langer daarin te laten verblijven. Zij vond dat het menswaardig en beter zou zijn hen op de boot onder te brengen. Alle argumenten die hier zijn aangevoerd om duidelijk te maken dat het goed zal zijn om ook de mensen in de crisisnoodopvang aan de Weteringsingel naar de boot te laten verhuizen, gelden dus eveneens voor de mensen uit Dordrecht die daar naar toe zullen gaan. Het ene sluit dus op het andere aan en dat zorgt in zekere in voor harmonie. Spreker denkt dat het college er behoefte aan heeft om even over het onderwerp van de crisisnoodopvang aan de Weteringsingel overleg te kunnen plegen. Hij is daarom voornemens de vergadering daartoe te schorsen. Na de schorsing zal het college zijn opvatting hierover geven.

De heer Doevendans laat weten dat hij graag eerst de amendementen van de VVD uitgedeeld wil zien, zodat de raad zich daarover tijdens de schorsing kan beraden. De voorzitter vindt dit een goed voorstel, want die amendementen werden aangekondigd en er is in de eerste instantie ook al op gereageerd terwijl er nog geen kennis van was genomen. Hij stelt dan ook voor thans aan de tweede termijn te beginnen, waarbij hij eerst de fractie van de VVD in de gelegenheid wil stellen om haar amendementen in te dienen. Vervolgens zal de heer Doevendans dat met het amendement van diens fractie kunnen doen.

Extra vergadering van 15 juni 2023.

26

De heer Doevendans herhaalt dat hij graag eerst de amendementen van de VVD wil ontvangen, opdat zijn fractie die in de schorsing zal kunnen bestuderen en er in de tweede termijn op zal kunnen reageren. Het eigen amendement zal hij in die tweede termijn indienen. De voorzitter kan het praktisch maken: het is misschien goed dat de VVD-fractie haar amendementen nu beschikbaar stelt en dat ook de fractie van Realistisch Ambacht dat zal doen, zodat de fracties in totaliteit de amendementen zullen kunnen bekijken. Ook het college kan zich daarover dan een mening vormen. De heer Van den Wollenberg: "De amendementen van de VVD zijn al via de e-mail aan alle fracties toegestuurd." De voorzitter: "Niet ook aan het college." De heer Van den Wollenberg: "Nee, maar ze zijn bij de griffier bekend." De voorzitter: "Ik denk dat ook het college zich er een oordeel over wil vormen. Dat stelt u waarschijnlijk wel op prijs." De heer Van den Wollenberg: "Zeker. Een ander punt is dat een aantal vragen van onze fractie niet is beantwoord. Het lijkt mij goed die vragen nu even te herhalen in plaats van er straks op te moeten terugkomen." De voorzitter: "Dan wordt dit een verlenging van de eerste termijn.

Die onbeantwoorde vragen kunnen nu aan de orde komen." De heer Van den Wollenberg herinnert ten eerste aan de vraag wat er in de praktijk zal gebeuren als het COA niet levert wat in de bestuursovereenkomst is afgesproken. Een andere vraag was hoe er wordt gegarandeerd dat de gemeente oog kan houden op wat zich op de kade waaraan de boot komt te liggen afspeelt. Er zijn namelijk gevallen bekend van opvanglocaties in Nederland waar dingen gebeurden die niet bij het betrokken college werden gemeld. Sprekers fractie vindt het belangrijk om te weten dat het college van b. en w. van Hendrik-Ido-Ambacht, indien zich hier iets voordoet, in ieder geval over alle informatie daarover zal beschikken. Ten slotte is er de vraag hoe de afwikkeling per 1 juli 2025 vorm zal worden gegeven. Bestaat de garantie dat deze opvang alsdan daadwerkelijk zal worden beëindigd? Er moet worden voorkomen dat zij steeds weer zal kunnen worden verlengd. De heer Nugteren geeft te kennen dat ook twee vragen van de fractie van Gemeentebelangen onbeantwoord zijn. De eerste is hoeveel vluchtelingen die asiel willen aanvragen door de gemeente moeten worden opgenomen als men uitgaat van de spreidingswet.

De tweede vraag is in welke mate de gemeente verantwoordelijkheid draagt voor het tijdverdrijf door de betrokken 200 mensen, bijvoorbeeld in de vorm van deelname aan allerlei activiteiten, zoals die van sportverenigingen. De voorzitter constateert dat dit geringe aantal onbeantwoorde vragen laat zien dat de wethouder in eerste termijn toch heel wat onderwerpen heeft behandeld. Wethouder Flach denkt dat het onbeantwoord gebleven zijn van die vragen meer te maken heeft met het feit dat hij ze onvoldoende duidelijk had opgeschreven, want hij herkent deze vragen uit de eerste termijn; hij dankt de beide fracties daarom voor hun herinnering daaraan. Wat de gemeente nu doet, heeft zij niet recent eerder gedaan. Er bestaat dus nog niet in ruime mate ervaring met het COA. De daarmee te sluiten bestuursovereenkomst is echter wel een overeenkomst waarover de gemeente met enige regelmaat het gesprek met het COA zal aangaan, zeker als er niet

Extra vergadering van 15 juni 2023.

27

wordt voldaan aan wat daarin is opgenomen. Het gesprek zal dan tevens anders van toon worden, want de bestuursovereenkomst wordt niet voor niets aangegaan. Net zoals de gemeente HendrikIdo-Ambacht daarin aan het een en ander wordt gehouden, zal dat ook voor het COA moeten gelden. Daarover zal dus regelmatig bestuurlijk overleg plaatsvinden. De vraag hoe het college zal worden geïnformeerd over veiligheidszaken op de opvanglocatie zal door de burgemeester worden beantwoord. Spreker meent verder al iets te hebben gezegd over een mogelijke verlenging van de bestuursovereenkomst. Het college is in gesprek geweest met de eigenaar van de grond in kwestie en heeft hem gevraagd hoe lang de gemeente die grond ongeveer zal kunnen gebruiken. Het antwoord was: ongeveer tot 1 juli 2025, want voor daarna bestaan er plannen met dat terrein. Daarom staat deze datum nu ook expliciet in dit voorstel. Naar analogie daarvan zou het college bij een eventuele verlenging opnieuw een voorstel aan de raad moeten doen, en de raad zal dan kunnen zeggen: 'Nee, het is nu klaar', of: 'Er is in de tussentijd zóveel gebeurd, ik wil er nog wel over meedenken.' In principe geldt voor deze grond echter hetzelfde als voor de locatie aan Weteringsingel, waar straks een school zal moeten komen.

De grond aan de kade is een locatie die tijdelijk kan worden gebruikt, omdat daar de realisering van bedrijfshuisvesting wordt voorzien. De heer Van den Wollenberg was het punt van de duur van de opvang al wel helder. De vraag was meer hoe de afwikkeling van de opvang er zal uitzien als er op enig moment wordt beslist, om welke reden dan ook, dat het einde daarvan aanstaande is. Voor de mensen die op de boot worden gehuisvest moet het dan wel duidelijk zijn waar zij heen zullen gaan. Die duidelijkheid zal ook de geméente willen hebben. Wethouder Flach zal dit als een goede vraag aan de orde stellen in het overleg met het COA. Er zijn twee mogelijkheden: de eerste is om ruim van te voren te beginnen met het niet meer vullen van de opengevallen plekken, en de tweede is te bekijken – zoals nu ook in Dordrecht gebeurt – of er op dat moment een andere gemeente is die de ruimte heeft om de groep over te nemen. Spreker kan de heer Nugteren niet zeggen hoeveel vluchtelingen de gemeente op basis van de spreidingswet die nu in concept voorligt zou moeten opvangen, daar die wet zich niet op gemeenten, maar op provincies zal richten. De provincie zal op een gegeven moment gemeenten kunnen aanwijzen voor het gaan opvangen van bepaalde aantallen vluchtelingen. Die aantallen zijn nu dus niet bekend.

Aan de regietafel is wèl met aantallen gewerkt; daar is uitgegaan van de opvang van 19.000 vluchtelingen in Zuid-Holland, ongeveer 2.000 in de regio waarvan Hendrik-Ido-Ambacht deel uitmaakt en 168 door deze gemeente. Dit is puur op inwoneraantal gebaseerd. Spreker heeft zich daar overigens tegen verzet -- de commissaris van de Koning doet hetzelfde aan de landelijke regietafel --, want wie naar het inwoneraantal kijkt, gaat volstrekt voorbij aan de vraag welke rùimte een gemeente heeft. Een gemeente van 160 km2 en evenveel inwoners als Hendrik-Ido-Ambacht heeft gewoon meer mogelijkheden dan deze gemeente met 10 km2 landoppervlakte. Over het tijdverdrijf door de op te vangen vluchtelingen zullen afspraken met het COA worden gemaakt. Daar bestaat hiermee ook voldoende ervaring. De voorzitter antwoordt op de vraag hoe er met veiligheidszaken zal worden omgegaan dat hier de goede gewoonte bestaat om in elke vergadering van de commissie ABZ de highlights op dit gebied te melden. Wat hem betreft, wordt de situatie op de opvanglocatie een vast agendapunt voor de commissie, zodat men daarover elke keer zal kunnen spreken en zo op de hoogte kan blijven. In de gehele nu aan de orde zijnde thematiek wordt uitgegaan van de kennis van dit moment.

Als er ìets is wat door onvoorspelbaarheid wordt gekenmerkt, ook landelijk gezien, is dat wel dit dossier, daar er nogal eens sprake is van gewijzigde inzichten. Wel kan spreker zeggen dat de invloed van de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid bovengemiddeld groot is, zeker via haar voorzitter, die ook voorzitter is van het Veiligheidsberaad. Bij sommige zaken zit die voorzitter letterlijk dicht bij het vuur en heeft hij ook invloed op bewindslieden. Daarom moet men de samenwerking met Dordrecht en de samenwerking in de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid koesteren, want met elkaar komt men,

Extra vergadering van 15 juni 2023.

28

ook ten opzichte van het COA, veel verder dan wanneer men alleen als kleine gemeente opereert. Dit gehele voorstel en alles wat hiermee samenhangt is te zien als de resultante van die samenwerking. In andere verbanden heeft spreker al eens gezegd dat het met elkaar samenwerken door de gemeenten in de Drechtsteden en daarbuiten ook ten goede komt aan het zelfstàndig doen blijven van deze gemeenten. Hij wil de discussie niet te zeer verbreden, maar heeft bij tijd en wijle wel de neiging dit weer even te noemen. De heer Van der Wulp weet dat er geen garantie voor de toekomst is te geven, maar betrekt het college bij zijn handelen wel de motie die in de raadsvergadering van de vorige week is aangenomen, inhoudend dat wijzigingen waartoe op dit gebied moet worden overgegaan voortaan altijd eerst aan de raad zullen worden voorgelegd? Dat is dan misschien iets anders dan wat in andere gemeenten geldt, maar hier is dit zo afgesproken. De voorzitter bevestigt dat er hier in dat opzicht gewoon een eigen afspraak bestaat. Het is altijd de bedoeling geweest dat het college alles in een goede samenwerking met de raad onderneemt. Dit kan per gemeente wel iets verschillen. Er zijn gemeenten die alles tot in kannen en kruiken voorbereiden en dan een voorstel aan de raad voorleggen om deze daarover te laten beslissen.

Er zijn ook gemeenten die vroegtijdig verschillende informatiemomenten kennen, al of niet in beslotenheid, en dan het collége de besluiten laten nemen. Er zijn dus verschillende mogelijkheden om de raad tot zijn recht te laten komen. Hier is aangegeven dat de raad in het openbaar wil kunnen besluiten en die afspraak is vanaf dat moment dan ook de werkwijze. De heer Doevendans zal thans namens de fractie van Realistisch Ambacht het aangekondigde amendement indienen, zodat ook dit na de schorsing onderwerp van beraad zal kunnen vormen. Wethouder Flach heeft al heel in het kort aangevoerd dat de door de fractie voorgestane en in dit amendement genoemde clausule wettelijk niet mogelijk zou zijn. Het kan zijn dat dit zo door staatssecretaris Van der Burg is gezegd, maar wie de vergaderingen van de Tweede Kamer volgt, weet dat deze staatssecretaris wel vaker dingen roept waarvan hij later, na te zijn teruggefloten, moet terugkomen. Spreker gaat daarom nu toch het amendement van zijn fractie indienen.

Het luidt als volgt: "De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht, in vergadering bijeen op 15 juni 2023, behandelend het raadsvoorstel betreffende het voornemen van het college om een bestuursovereenkomst met het COA aan te gaan gericht op de opvang van maximaal 200 vluchtelingen op een boot gelegen aan de kade langs de Rietbaan tot uiterlijk 1 juli 2025 en de gemeenteraad verzoekt in te stemmen met de in het raadsvoorstel opgenomen criteria voor de op te stellen bestuursovereenkomst met het COA, overwegende dat: - de zogenaamde 'veiligelanders' (asielzoekers die komen uit één van de landen die Nederland als veilig bestempelt) over het algemeen zeer weinig kans maken op een verblijfsvergunning, - bekend is dat juist deze groep asielzoekers in de praktijk voor de meeste overlast en wantoestanden zorgt, waardoor de veiligheid en de leefbaarheid in het geding komen, - er al minimaal 15 Nederlandse gemeenten zijn die met het COA contractueel de afspraak hebben gemaakt dat er géén 'veiligelanders' voor opvang aangeboden worden, gelet op artikel 147b van de Gemeentewet en artikel 42 van het Reglement van Orde voor de vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht, besluit het raadsbesluit met punt 3 aan te vullen en dus dit besluit als volgt aan te passen: 3.

hierbij de absolute voorwaarde te stellen dat er geen 'veiligelanders', zoals deze in bijvoorbeeld Ter Apel en Budel gehuisvest zijn, in de opvangvoorzieningen in Hendrik-Ido-Ambacht gehuisvest worden, en gaat over tot de orde van de dag." De voorzitter stelt vast dat dit amendement mede deel uitmaakt van de beraadslagingen. Spreker biedt de fractie van de VVD nu de gelegenheid haar aangekondigde amendementen toe te lichten, voor zover dit niet reeds heeft plaatsgevonden.

Extra vergadering van 15 juni 2023.

29

De heer Van den Wollenberg had drie amendementen in gedachten, maar daarvan wil hij er nu één indienen; de twee andere houdt hij nog even in beraad ten behoeve van overleg. Het ingediend wordende amendement luidt als volgt: "De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht, in vergadering bijeen op 15 juni 2023, constaterende dat: • het aantal benodigde opvangplaatsen voor asielzoekers over gemeenten wordt verdeeld op basis van het inwoneraantal, • de provincie Zuid-Holland geacht wordt voor 1-1-2024 een totale opgave aan 19.097 (nood)opvangplekken te realiseren, • de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht op basis van het inwoneraantal naar evenredigheid 162 plaatsen zou moeten realiseren, • de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht met de voorgestelde opvang aan het Citadelterrein opvang biedt aan maximaal 235 personen (200 aan het Citadelterrein, 35 aan de Weteringsingel), • de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht daarmee 45 % meer opvang realiseert dan naar evenredigheid redelijkerwijs van de gemeente te verwachten is, • de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht reeds opvang biedt aan een flink aantal Oekraïense vluchtelingen, overwegende dat: • het bestaan van maatschappelijk draagvlak voor de opvang van asielzoekers essentieel is, • de voorgenomen opvangcapaciteit de maatschappelijke contouren van Ambacht overstijgt, • de maatschappelijke impact kleiner wordt indien de opvang zich concentreert op één locatie in