Begroting definitief

Begroting 2025-2028

Inhoudsopgave Inleiding Infographic

3 7

I – Progamma's Programma 1. Sociaal, welzijn en educatie Programma 2. Ruimtelijke ordening, economie en wonen Programma 3. Buitenruimte Programma 4. Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen

9 20 25 31

II – Paragrafen 1. Weerstandsvermogen en risicoparagraaf 2. Financiering 3. Lokale heffingen 4. Onderhoud kapitaalgoederen 5. Grondbeleid 6. Verbonden partijen 7. Bedrijfsvoering 8. Wet open overheid 9. Duurzaamheid

37 42 46 52 61 64 83 86 88

Bijlagen Bestuurlijke structuur Gebruikte afkortingen Beleidskader Waar staat je gemeente Kengetallen

102 104 107 112 116

III - Financiele begroting Recapitulatie, uitgangspunten en verschillen Overzicht incidentele baten en lasten & verrekeningen reserves Meerjaren Investeringsplan Staat reserves en voorzieningen Geprognosticeerde balans EMU-saldo

117 118 133 135 136 137 138

IV - Overige gegevens 1. Overzicht baten en lasten op taakveld -programma 2. Staat van salarissen en formatie 3. Staat van opgenomen langlopende geldleningen 4. Staat van gewaarborgde geldleningen 5. Staat van uitgezette geldleningen 6. Staat van geactiveerde kapitaaluitgaven

140 141 142 143 144 145

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

2

Inleiding Voor u ligt de programmabegroting 2025-2028. De programmabegroting is een belangrijk sturingsinstrument voor de raad en het richtinggevend kader voor het college voor de ontwikkeling en uitvoering van beleid in het komende begrotingsjaar. De raad stuurt en autoriseert het college op het niveau van de taakvelden. Het college is met het vaststellen van de programmabegroting gemachtigd tot het uitvoeren van het uitgestippelde beleid en het doen van uitgaven. Leeswijzer Normaal gesproken sluiten we de inleiding af met de leeswijzer. In plaats daarvan beginnen we nu met de leeswijzer. Er is namelijk het een en ander aangepast in zowel de vorm als de opbouw van onze begroting. In het kader van de doorontwikkeling van onze P&C-cyclus en het nog beter leesbaar maken van onze begroting beperken we ons in de programma’s van de begroting tot het weergeven van alleen die acties die we in 2025 ook echt willen gaan uitvoeren. Dat doen we in 2 kolommen. In de linker kolom omschrijven we wat we willen bereiken (het effect), zoals we dat in het coalitieakkoord hebben benoemd en in de rechterkolom geven we aan wat we daar in het begrotingsjaar 2025 voor gaan doen. We bouwen daarbij voort op de resultaten uit 2024. Dat stelt u - in onze optiek - nog beter in staat om uw controlerende rol op een goede manier uit te kunnen voeren.

De begroting is opgebouwd uit programma's, paragrafen en een financiële begroting. Paragraaf Duurzaamheid Duurzaamheid blijft een urgente opgave. Een opgave die dwars door alle programma’s heen loopt. Om die importantie te onderstrepen hebben we vanaf deze begroting een paragraaf Duurzaamheid toegevoegd. In deze paragraaf zijn veel maatregelen en acties benoemd die al zijn ingezet of waar we mee aan de slag gaan. Daarmee komt het aantal paragrafen in onze begroting op negen. U vindt aan het eind van elk programma een infographic waarin we de begrote uitgaven overzichtelijk samenvatten. De vier programma’s worden nu dus gevolgd door negen paragrafen. Het is een wettelijke eis dat elke gemeente een aantal voorgeschreven paragrafen in de begroting opneemt. Deze paragrafen vormen een dwarsdoorsnede van de begroting op diverse terreinen. De financiële begroting volgt hierop. Hierin schetsten we de financiële positie van de gemeente meer in detail. Ook in deze begroting vindt u in de digitale versie hyperlinks naar belangrijke documenten. Deze zijn bedoeld als achtergrondinformatie. Van Kadernota naar begroting In de Kadernota presenteerden wij u onze plannen en het voorlopig resultaat voor de komende jaren. Zoals aangegeven in de Kadernota hebben we een aantal ambities uit het coalitieprogramma financieel verwerkt in deze programmabegroting.

Ook hebben we – zoals toegezegd in de Kadernota - een begrotingsscan uitgevoerd. De resultaten van deze begrotingsscan hebben we ook in deze programmabegroting verwerkt.

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

3

Het saldo van de begroting 2025 ziet er als volgt uit: + = voordelig

2025

2026

2027

2028

Saldo meerjarenbegroting 2024

589.446

12.071

88.548

22.099

Saldo Kadernota 2025

-1.540.514

-93.527

740.163

983.064

Algemene uitkering Begrotingsscan Actualisaties Ambities

966.909 867.632 -287.943 -659.041

318.845 807.632 -394.789 -731.754

232.179 768.632 -584.408 -530.542

554.429 718.632 -761.123 -783.635

Saldo begroting 2025-2028

-652.957

-93.593

626.024

711.367

Een nadere toelichting per onderdeel is te vinden in de Begroting 2025, tabel 1, deel III financiële begroting. Meerjarig sluitende begroting Veel gemeenten in Nederland worstelen op dit moment met het sluitend krijgen en/of houden van hun begroting. Bij sommige van hen moeten stevige bezuinigingsoperaties soelaas bieden. Ook wij gaan de effecten van o.a. het nieuw ingezette rijksbeleid ondervinden. Wij zijn in staat dit op te vangen doordat wij jarenlang een degelijk en passend financieel beleid gevoerd hebben. Daardoor hebben we voldoende reserves opgebouwd om het voorziene tekort in 2025 op te vangen. Dat geldt ook voor het jaar 2026. We hebben echter voor dat jaar de ambitie om het tekort via een aantal maatregelen om te buigen in een positief saldo. We zullen u hierover in onze Kadernota 2026-2030 meer kunnen melden. Ook voor de jaren 2027 en 2028 sluiten we structureel positief. Op die manier kan ook een volgend college met de nodige ambitie aan de slag. Wij vinden dit als college van groot belang. Het is een groot goed in Hendrik-Ido-Ambacht dat colleges verder kijken dan hun bestuursperiode lang is. Ook dat heeft ervoor gezorgd dat we een gemeente zijn met een adequate bestuurskracht met een robuust financieel huishoudboekje.

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

4

Samen voor Ambacht Het jaar 2025 is het laatste hele jaar van deze collegeperiode. Een aantal van de door ons in gang gezette acties nadert hun afronding. We zullen sommige van die acties in 2025 evalueren. Andere zaken lopen na deze collegeperiode door. Daarom vinden we het niet meer dan bestuurlijk professioneel om met die acties een gezond financieel perspectief over te dragen aan een nieuw college. Naast een structureel sluitende begroting, blijven we daarom ook zorgen voor een gezonde reservepositie. Naar dit jaar blijkt, kunnen we die zo maar eens nodig moeten hebben. Ook blijven we oog hebben voor onze risico’s en zorgen we ervoor dat we daar voldoende beheermaatregelen tegenover hebben staan. Sport- en ontmoetingsplekken Het is belangrijk dat onze jeugd op zijn eigen manier fijn kan verblijven, spelen en recreëren in de buitenruimte. We leggen in 2025 daarom een nieuw trapveld en een basketbalveld aan in het Baxpark. Ook maken we hier drie nieuwe ontmoetingsplekken voor jongeren in de vorm van skyboxen. Daarnaast vervangen we aankomend jaar speelplekken door aantrekkelijke plekken waar kinderen op een avontuurlijke manier samen kunnen spelen. Laan van Welhorst In 2025 realiseren we de herinrichting van de Laan van Welhorst bij winkelcentrum Hoogambacht. We verbeteren zo de verkeersveiligheid op deze belangrijke verkeersader in onze gemeente.

Groene en aantrekkelijke buitenruimte Onze gemeente is een groene gemeente die nog steeds groeit. Een goede kwaliteit van de buitenruimte hoort daarbij. Na de zomer van 2024 heeft de raad uitgesproken het kwaliteitsniveau van het groen op enkele punten te verhogen. Dit voeren we in 2025 uit. Zo krijgen we een nettere en schonere buitenruimte. In 2024 is het nieuwe hondenbeleid vastgesteld. Dit voeren we in 2025 uit. We doen dat onder andere door een hondenspeeltuin aan te leggen, op sommige plekken hekwerk aan te passen en bebording te vervangen. De hondenpoepzuiger zetten we vaker in. Sportvisie en Accommodatiebeleid Sporten is gezond en is een belangrijk thema uit het coalitieprogramma. Zoals eerder afgesproken bij de uitkomsten van het rekenkameronderzoek naar Sport stellen we een Sportvisie op. De gemeenteraad zal deze visie 2025 vaststellen waarna wij starten met de uitvoering. Hieraan gekoppeld herzien wij het Accommodatiebeleid. We bekijken de mogelijkheden om sport(capaciteit) in de bestaande ruimten te optimaliseren. Ook dit document zal de gemeenteraad in 2025 behandelen. Hi5Ambacht Hi5Ambacht is nu een zelfstandige stichting waarmee wij nauw samenwerken. Naast de bestaande activiteiten op het gebied van bewegingsonderwijs en het activiteitenaanbod voor kinderen in de basisschoolleeftijd, zal HI5Ambacht zich in 2025 ook meer gaan richten op activiteiten voor jongeren.

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

5

Woonzorgvisie Wij vinden het belangrijk dat verschillende doelgroepen in onze samenleving voldoende geschikte woonmogelijkheden, zorg en ondersteuning kunnen krijgen. Er bestaat spanning in de vraag naar en het aanbod hiervan. We werken daarom aan een Woonzorgvisie waarin de uitkomsten van de eerder voltooide analyse verwerkt zijn. Integraal huisvestingsplan scholen We bouwen volop door aan de nieuwe scholen zoals afgesproken in het integraal huisvestingsplan. De Klimboom en de Meander zijn in 2025 aan de beurt. Wonen In 2025 ontwikkelen we (sociale) huur- en koopwoningen voor verschillende doelgroepen in het Ambachts Lint. We onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor het ontwikkelen van woningen op de vrijgekomen gronden van schoollocaties. De resultaten hiervan worden verwerkt in een voorstel. Gemeentelijke lasten Door ons solide begrotingsbeleid leveren we ook nu weer een evenwichtige en sluitende begroting op. Daarin verhogen we onze OZB – net als in andere jaren – met enkel de indexering die door het CPB is berekend. Voor 2025 is dat 2,8 procent. De hoge indexering uit 2024 werkt juist dit jaar door in de portemonnee van onze inwoners. Daarom zullen we ook in 2025 (net zoals in 2023 en 2024) eenmalig een deel van de gestegen woonlasten compenseren. Het gaat hierbij voor 2025 dan om een bedrag van € 32 per huishouden.

Dit is echter wel de laatste keer dat we in de gelegenheid zijn om deze compensatie uit te keren aan onze inwoners. We hebben hiervoor na 2025 geen bedrag meer gereserveerd.

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

6

INFOGRAPHIC LASTEN Sociaal, Welzijn en Educatie

2024

2025

(x 1.000)

(x 1.000)

42.911

50.073

per inwoner

1.542

Lasten 46% 2%

Onderwijs, Sport, Cultuur, Recreatie, Inkomensregelingen, WMO, Jeugdzorg

Ruimtelijke ordening, economie en wonen

4.531

4.800

148

4%

15.052

16.430

506

15%

17%

Economie, bedrijvenloket, milieu, ruimtelijke ordening, wonen en bouwen

Buitenruimte

Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen

46% 16%

Verkeer en vervoer, openbaar groen, riolering, afval, begraafplaats

17.579

17.398

536

16%

21.961

18.360

565

17%

2.066

2.630

81

2%

Saldo

549

-653

-20

-1%

Totaal

104.649

109.038

3.357

100%

2024

2025

per inwoner

(x 1.000)

(x 1.000)

36.712

39.002

1.201

44.945 98.329 76.958 26% 42%

48.101 106.425 83.500 27% 39%

1.481

32.307 12.818 97,7

32.476 12.917 99,0

2024

2025

per inwoner

17.629

18.437

568

Openbare orde, brandweer, bestuur en overhead, burgerzaken, treasury

15%

Grondbedrijf

4%

De Volgerlanden, Ambachtsezoom en Centrumgebied Sociaal, Welzijn en Educatie

Storting reserves

Ruimtelijke ordening, economie en wonen Buitenruimte Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen Grondbedrijf Storting reserves

-

KENGETALLEN Aandeel Samenwerkingsverbanden

36%

oa Serviecegemeente Dordrecht, Dienst Jeugd & Gezondheid, Veiligheidsregio, OZHZ

Eigen Vermogen per 1 jan Materiële vaste activa per 1 jan Langlopende schulden per 1 jan Solvabiliteit (eigen vermogen / balanstotaal) Grondexploitaties (boekwaarde / totale baten exploitatie) aantal inwoners per 1 jan aantal woningen per 1 jan formatie (incl. griffie)

BATEN

3.277 2.571

Baten 0%

Lokale belastingen en heffingen

17%

3% 17%

o.a. 7.522 OZB, 5.290 afval en 3.049 Riool 17%

Rijksbijdragen

61.728

68.248

2.101

63%

21.946

18.250

562

17%

2.999

3.795

117

3%

Algemene uitkering en bijstand

Grondbedrijf De Volgerlanden, Ambachtsezoom en Centrumgebied

Overige inkomsten

63%

o.a. verkoop overige gronden, verhuur en dividend

Beschikking over reserves Totaal

347 104.649

308 109.038

9 3.357

0% 100%

Lokale belastingen en heffingen

Rijksbijdragen

Grondbedrijf

Overige inkomsten

Beschikking over reserves

-

TARIEVEN

2024

2025

149,45 68,88 34,44

153,63 70,8 35,4

436,44 312,00

448,95 320,68

Rioolheffing Woningeigenaar Meerpersoonshuishoudens Eenpersoonhuishoudens

Belastingen en heffingen

3.049

Afvalstoffenheffing Meerpersoonshuishoudens Eenpersoonhuishoudens

7.522

5.290

Hondenbelasting Eerste hond Volgende honden

Belastingcapaciteit

Begroting 2025

145,44 145,44

116,11 116,11

106%

105%

Hendrik-Ido-Ambacht

O.Z.B.

Afval

Riool

7

I - Programma's

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

8

Programma 1 Sociaal, Welzijn en Educatie Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Jeugdhulp Jongeren moeten de ruimte krijgen om op een veilige en prettige manier te kunnen leven en opgroeien in Hendrik-Ido-Ambacht. We bieden hulp in de leefomgeving van de jeugdige. Zij moeten immers thuis op kunnen groeien. We zetten in op normaliseren en het zo veel als mogelijk voorkomen van medische trajecten.

Jeugdhulp In 2025 zetten we in op meer samenhang en betere samenwerking in het voorliggend veld. Dit gaat enerzijds om partijen die al actief zijn in het voorliggend veld zoals de POH GGZ Jeugd, GGZ-medewerkers in het Sophia Sociaal Team en Opvoedondersteuning PLUZ (voorheen Autipoli). Anderzijds gaat het ook om samenwerking met bijvoorbeeld het onderwijs en kinderopvang. Hiernaast breiden we het Sophia Sociaal Team uit aan de kant van de vraagverheldering en intake. Preventie vindt plaats in alle lagen van hulpvragen, maar hoe eerder hulpvragen in beeld zijn, hoe beter.

Sociale Dienst Drechtsteden Dankzij de nieuwe regionale samenwerking in het sociaal domein is er meer lokale sturing en regie mogelijk. Wij gaan in co-creatie met de SDD maar vooral ook met de raad, aan de slag om de verordeningen en beleidsplannen te herijken op het gebied van de Participatiewet en om het regionale beleidsplan schuldhulpverlening uit te voeren. In deze periode zullen we met de raad samen werken aan: • het uitvoeren van een nieuw vierjarig regionaal beleidsplan schuldhulpverlening (zie onder het kopje 'Schulden') • de herijking van de kaders van de Participatiewet

Sociale Dienst Drechtsteden We herijken het beleid rondom de Participatiewet. Door vertraging in de wetswijzigingen met betrekking tot de Participatiewet heeft het herijkingstraject regionale uitvoering Participatiewet vertraging opgelopen. Hierover is de raad al met een raadsinformatiebrief geïnformeerd. In deze raadsinformatiebrief zit het verzoek van de GR Sociaal om met de gemeenteraden in gesprek te gaan over de huidige uitvoeringspraktijk van de Participatiewet en lokale wensen voor koerswijzigingen en mogelijke aanpassingen. We werken dit verder uit in 2025.

Preventieplan Sociaal Domein Het preventieplan “De Kracht van Ambacht” heeft tot doel te voorkomen dat lichte hulpvragen zich ontwikkelen tot complexe problemen. Het loopt nog tot en met 2024. We zullen de raad regelmatig over de voortgang rapporteren. Als we een duidelijk en aannemelijk gemaakt effect zien, dan zullen we de werkwijze die we met het preventieplan ontwikkeld hebben, continueren.

Preventieplan Sociaal Domein Eind 2024 ontvangt de raad de eindevaluatie van het Preventieplan. De aanbevelingen vanuit de eindevaluatie en uit het borgingsplan verwerken we in de reguliere werkzaamheden van 2025 binnen het Sociaal Domein. De financiële uitkomsten verwerken we binnen de gemeentelijke begrotingscyclus en de bijbehorende activiteiten.

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

9

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Schulden De financiële situatie van sommige inwoners/gezinnen is de laatste jaren verslechterd. Als gemeente staan wij voor een actieve aanpak en oplossing van de schuldenproblematiek die mensen snel helpt, maar zeker ook niet mag afschrikken. We blijven op schuldhulpverlening inzetten en ontwikkelen een ‘vroeg erop af aanpak’.

Schulden In 2025 stellen we het nieuwe regionale en lokale beleidsplan schuldhulpverlening vast. Op grond van artikel 2 van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) zijn gemeenten verplicht om eens per vier jaar een plan vast te stellen dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan inwoners. Het regionale plan moet de hoofdzaken bevatten van het door de gemeente te voeren beleid voor integrale schuldhulpverlening (curatie/nazorg). Het lokale deel van dit plan moet voorkomen dat inwoners schulden aangaan die ze niet kunnen betalen (preventie en vroegsignalering). Primaire uitgangspunt van het lokale onderdeel van het beleidsplan schuldhulpverlening is voortzetting van het huidige beleid bij preventie en vroegsignalering, waarbij inbegrepen de 'vroeg erop af aanpak'.

Hi5ambacht We willen lokale alternatieven voor regionaal geïndiceerde zorg aanbieden voor het 0-100team. We vragen Hi5Ambacht en Jongerenwerk om deze lokale alternatieven in samenwerking met het 0-100- team te ontwikkelen.

Hi5ambacht De verzelfstandiging van Hi5ambacht als stichting is gerealiseerd. Met ingang van 2025 werken wij samen met stichting Hi5Ambacht aan de hand van een opdrachtovereenkomst. Hierin komt het structurele aanbod terug. We geven subsidie voor activiteiten die (nog) niet tot de structurele opdracht horen, omdat het nieuw aanbod betreft of omdat het gaat over projecten met een vastgestelde looptijd. Wij verkennen in 2025 op welke wijze Hi5Ambacht een rol kan spelen bij het jongerenwerk. Hiervoor is in de opdracht aan Hi5Ambacht opgenomen dat zij het activiteitenaanbod voor jongeren uitbreiden.

We steunen Hi5Ambacht in het activeren, stimuleren en ondersteunen van cultuureducatie en cultuurparticipatie voor alle inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht. We doen een onderzoek naar mogelijke verzelfstandiging van Hi5Ambacht. Vanwege de groei van Hi5Ambacht gaan we ook op zoek naar een passende accommodatie voor hen. Daaruit vloeit logisch voort dat we aan Hi5Ambacht en Jongerenwerk vragen om samen met de gebruikers van het Baxhuis een visie te ontwikkelen op de toekomstige functie van het Baxhuis.

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

10

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Ouderen

Ouderen

Woonzorgvisie We willen ouderen voldoende geschikte woonmogelijkheden, zorg en ondersteuning bieden die zij nodig hebben. Met de toenemende vergrijzing zien we steeds meer spanning ontstaan in de vraag naar en het aanbod van deze voorzieningen. Daarom stellen we een woonzorgvisie op.

In 2025 vertalen we de uitkomsten van de analyse rondom lokale behoeftes bij wonen en zorg, in de vast te stellen lokale Woonzorgvisie.

Ouderenbeleid Gezien de aankomende vergrijzing schenken we in 2025 meer aandacht aan voldoende geschikte woonmogelijkheden voor ouderen. Daarnaast besteden we ook aandacht aan lichamelijke gezondheidsvraagstukken, dementie en eenzaamheid. Verenigingen, kerken, mantelzorgers en familie spelen een belangrijke rol in de aanpak van eenzaamheid onder ouderen.

Lichamelijke gezondheidsvraagstukken Voor de aanpak van lichamelijke gezondheidsvraagstukken onder ouderen versterken we de valpreventieactiviteiten voor ouderen en intensiveren we de inzet van de beweegcoach. Tevens rollen we voor 'Wmo naar de voorkant', het concept Powerful Ageing (Vitaal ouder worden) verder uit. Dit initiatief van onder meer de Sociale Dienst Drechtsteden, is bedoeld om de zelfredzaamheid van onze inwoners via algemene voorzieningen te verbeteren. Bij inwoners die een beroep doen op huishoudelijke ondersteuning wordt eerst gewerkt aan de zelfredzaamheid door de inzet van fysiotherapie. Daarna wordt gekeken in welke mate huishoudelijke ondersteuning nog nodig is. Hiermee proberen we het beroep op de maatwerkvoorzieningen Wmo naar de toekomst beheersbaar te houden. Rondom gezondheidsvraagstukken van al onze inwoners werken we verder aan de lokale alliantie Ambacht Gezond, Zorgzaam en Vitaal om zoveel mogelijk lokale partners rondom deze thema's te verbinden. Deze alliantie komt voort uit de nota Lokaal Gezondheidsbeleid

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

11

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? Dementie Als het om geestelijke gezondheidsvraagstukken zoals dementie gaat, zetten we in 2025 in op het zo vroeg mogelijk signaleren en ondersteunen van ouderen. We onderzoeken de haalbaarheid van een intramurale regionale respijtvoorziening voor senioren en van een lokaal Odensehuis als respijtvoorziening voor inwoners met beginnende dementie. Eenzaamheid Via de lokale alliantie Ambacht Gezond, Zorgzaam en Vitaal brengen we professionals die betrokken zijn bij vraagstukken rondom eenzaamheid en professionals die betrokken zijn bij het huidige aanbod voor het bestrijden van eenzaamheid bij elkaar. We kijken waar we verbetering kunnen aanbrengen in het ondersteuningsaanbod en het voorzieningen- en activiteitenaanbod.

Relatieloket Relatieproblemen tussen ouders hebben effect op het welzijn van hun kinderen. Om mensen in dit soort situaties te helpen, zetten wij een relatieloket op voor gezinnen. Via dit loket kunnen gezinnen de juiste hulp vinden en de stap maken om hulp te vragen. We maken hierbij de verbinding met het 0-100 team. Cascade Cultureel Centrum Cascade is dé centrale plek voor culturele activiteiten en verenigingen in onze gemeente. We zetten door op de ingezette lijn van revitalisering van Cascade. Samen met Cascade en de gebruikers werken we de plannen verder uit.

Begroting 2025

Relatieloket In 2025 evalueren we het relatieloket. We onderzoeken of inwoners het loket goed kunnen vinden en het een positieve invloed heeft op inwoners met vragen rondom relatieproblematiek. Deze inzichten nemen we mee om het vervolg te bepalen.

Cascade We realiseren de plannen voor revitalisering volgens het door de raad vastgestelde Voorlopig Ontwerp.

Hendrik-Ido-Ambacht

12

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Sport Sporten is gezond, daarbij past ook een gezonde levensstijl. Daarom willen we de samenwerking tussen sportverenigingen, zorg en onderwijs in het kader van preventie, verbeteren. Daarnaast streven we naar een rookvrije generatie.

Sport Na vaststelling van de sportvisie door de gemeenteraad begin 2025 starten we met de uitvoering. Hiernaast zoeken wij met een herziening van het accommodatiebeleid naar mogelijkheden voor optimalisatie voor sport(capaciteit) in de bestaande ruimten aan de hand van de uitkomsten van de sportvisie. Wij nemen de verkenning rondom huisvesting van stichting Hi5Ambacht hierin mee.

Wij zetten ons in om de kwaliteit van onze accommodaties voor binnen- en buitensport te waarborgen. We zorgen ervoor dat breedtesport toegankelijk is voor iedereen. In deze bestuursperiode stellen wij daarom een sportvisie op, waarin we sport en welzijn aan elkaar koppelen. Dit werken we graag met de raad verder uit. Hiernaast zoeken wij met een herziening van het accommodatiebeleid naar mogelijkheden voor optimalisatie voor sport (capaciteit) in de bestaande ruimten door te optimaliseren.

Cultuur We vinden het belangrijk dat onze jeugd de betekenis van onze lokale geschiedenis leert kennen en waarderen. We onderzoeken of het Historisch Genootschap en Hi5Ambacht hierin een rol kunnen spelen en de kennis over ons erfgoed nog meer toegankelijk kunnen maken. Het Historisch Genootschap en Hi5Ambacht hebben voor de scholen de leerlijn Erfgoed ontwikkeld. Daarnaast onderkennen we de maatschappelijke functie van cultuureducatie en cultuurparticipatie. Naast sport en bewegen is cultuur ook een instrument om mensen te bereiken en in beweging te brengen. Cultuureducatie en -participatie dragen bij aan talentontwikkeling, zelfbewustzijn, mentale en fysieke gezondheid, ontmoeting en signalering van ondersteuningsbehoeften.

Begroting 2025

Cultuur We onderzoeken het lokale cultuurbereik om inzicht te krijgen in het feitelijke en potentiële gebruik van het cultuuraanbod. We stellen samen met de lokale cultuuraanbieders en maatschappelijke partners een cultuurakkoord op. Het cultuurakkoord (en het daarbij horende jaarprogramma) is vergelijkbaar met het lokale sportakkoord en stellen we op onder leiding van een kwartiermaker. In het cultuurakkoord is aandacht voor cultuureducatie en de bevordering van deelname aan culturele activiteiten. Tot slot stellen we een cultuurmakelaar aan die het cultuurakkoord en het jaarprogramma aanjaagt, faciliteert en bewaakt.

Hendrik-Ido-Ambacht

13

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Vrijwilligers Wij vinden dat vrijwilligers aandacht verdienen. We stimuleren, faciliteren en waarderen hun vrijwillige inzet enorm. Zij vormen immers het cement van onze samenleving. Wij onderzoeken hoe we vrijwilligers beter kunnen ondersteunen bij hun vrijwilligerswerk, bijvoorbeeld door het instellen van een scholingsfonds of een vrijwilligersmarkt.

Vrijwilligers Begin 2025 organiseren we samen met het Ondernemersfonds een grote vrijwilligersbijeenkomst. Hier bespreken we de uitkomsten van het lokale onderzoek uit 2024 naar de vraagstukken rondom vrijwillige inzet. En bespreken we mogelijke verbeterpunten en welke rol we als gemeente hierin kunnen spelen.

Schoolgebouwen en gezondheid op scholen Goede onderwijshuisvesting is een voorwaarde om goed onderwijs te kunnen geven. In de vorige bestuursperiode is het Integraal Huisvestingsplan opgesteld. We voeren dit verder uit, waarbij we rekening houden met trends en ontwikkelingen in de kinderopvang en het (bewegings)onderwijs.

Schoolgebouwen en gezondheid op scholen In 2025 bouwen we aan de nieuwe schoolgebouwen voor De Klimboom en De Meander. Als gemeente zorgen we voor duurzame, toekomstbestendige, frisse gebouwen en schoolpleinen die uitdagen om te bewegen.

Een gezonde schoolomgeving stimuleert kinderen om te spelen en te bewegen. Als gemeente zorgen we voor duurzame, toekomstbestendige, frisse gebouwen en schoolpleinen die uitdagen om te bewegen. Wanneer er extra behoefte blijkt te zijn aan accommodaties voor binnensport, bekijken we of deze mogelijk gecombineerd kunnen worden met scholen. Op deze manier kunnen gymlokalen/ sportaccommodaties multifunctioneel worden gebruikt. We zetten in op het verkleinen van taalachterstanden bij, met name, kinderen met een migratieachtergrond. We hebben hier extra aandacht voor peuteronderwijs bij nieuwkomers in Nederland.

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

14

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Sophia Sociaal Team Sturing op de uitgaven in het sociaal domein is belangrijk. Zowel lokaal als regionaal. Het Sophia Sociaal Team maakt onderdeel uit van onze lokale infrastructuur en heeft hiervoor een opdracht gekregen. We willen dat het team deze opdracht op financieel efficiënte wijze kan uitvoeren en toch kwalitatief hoogstaande hulp kan bieden aan onze inwoners.

Sophia Sociaal Team In oktober 2024 neemt de gemeenteraad een besluit over de aanscherping van de opdracht aan het Sophia Sociaal Team en de uitbreiding van de bestaande capaciteit. Bij positieve besluitvorming start het Sophia Sociaal Team in 2025 met de uitvoering van deze opdracht en de uitbreiding van de capaciteit. Doel is om de focus van de inzet op jeugdhulp te veranderen. De inzet moet veel meer gericht worden op de tijdelijke ondersteuning van inwoners en het terugdringen van de zorgvraag. Door bijvoorbeeld ouders beter in staat te stellen hun kind te helpen is jeugdhulp naar verwachting minder nodig.

Zuidwende-Zuid We werken verder aan de ontwikkeling van Zuidwende-Zuid. Deze locatie zetten we in voor (para)medische voorzieningen met een lokaal verzorgend karakter (zoals huisarts, tandarts, fysiotherapie).

Zuidwende-Zuid In oktober 2024 neemt de gemeenteraad een besluit over het realiseren van een tijdelijke locatie voor twee huisartsenpraktijken op Zuidwende-Zuid samenwerking met Drechtdokters en VGZ namens de zorgverzekeraars. De voorbereidingen hiervoor zijn in 2024 begonnen. Bij een positief besluit zullen de twee praktijken naar verwachting medio 2025 starten. Afgesproken is dat inwoners van de gemeente die op dit moment geen toegang hebben tot huisartsenzorg voorrang krijgen bij inschrijving.

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

15

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Leerlingenvervoer Duurzame samenwerking met taxivervoerders aangaan De huidige contracten lopen af en een eerder aanbestedingstraject heeft niet tot inschrijvingen geleid. Hierdoor moet dit opnieuw worden aangegaan in het derde kwartaal van 2024. Dan kan in 2025 met de nieuwe contracten gewerkt worden.

Leerlingenvervoer We herzien de verordening leerlingenvervoer. Op dit moment loopt hiervoor een verkenning. Het uitgangspunt hierbij is, dat deze herziening ervoor moet zorgen dat het leerlingenvervoer binnen het huidige budget blijft.

Herziening Verordening Leerlingenvervoer Daarnaast is gebleken dat de huidige kijk op het doelgroepenvervoer verouderd is. We moeten de verordening leerlingenvervoer herzien, wat onder andere moet leiden tot meer duurzame manieren van vervoeren. Jongerenwerk We willen dat er genoeg activiteitenaanbod is voor jongeren maar ook dat zij zich kunnen ontwikkelen. Daarvoor kunnen we de jongerenwerkers inzetten. Zij moeten oog hebben voor de mentale gezondheid van de jongeren en zij kunnen jongeren begeleiden in hun sociaal-emotionele ontwikkeling.

Begroting 2025

Jongerenwerk We vormen een nieuwe opdrachtomschrijving en visie op het jongerenwerk in onze gemeente. We trekken een partij aan die dit gaat uitvoeren en bouwen de samenwerking met de huidige aanbieder op een zorgvuldige wijze af. De raad heeft hierover in oktober 2024 een raadsinformatiebrief ontvangen.

Hendrik-Ido-Ambacht

16

Indicatoren begroting 2025 Let op: alle getallen, bedragen en percentages zijn afgerond

HIA

HIA

PPD

SLD

2022

ZWD

ALB

DRD

H-G Bron

2023

Toelichting Bij de begroting 2025 presenteren wij de cijfers tot en met 2023.

Basisgegevens Aantal inwoners

31.665

32.180

32.275

26.180

45.025

20.350

121.435

18.670 OCD Buurtmonitor en CBS

Totaal aantal inwoners volgens de Basisregistratie

Aantal woningen

12.540

12.615

14.505

10.965

20.605

8.450

56.000

7.550 OCD Buurtmonitor

Totaal aantal woningen

Werk en inkomen Werkloze beroepsbevolking (percentage van de beroepsbevolking)

2,9%

2,9%

3,2%

3,1%

3,5%

3,1%

3,7%

2,7% waarstaatjegemeente.nl

Personen met bijstandsuitkering (inwoners 18+)

356

351

473

482

1037

306

3460

187 SDD

Instroom personen met bijstandsuitkering (inwoners 18+)

87

68

113

107

206

56

699

60 SDD

Uitstroom personen met bijstandsuitkering (inwoners 18+)

67

69

114

92

201

61

741

46 SDD

Saldo van in- en uitstroom bijstand (inwoners 18+)

20

-1

-1

15

5

-5

-42

14 SDD

12,5%

13,0%

13,6%

16,2%

15,6%

13,0%

13,7%

8,4% waarstaatjegemeente.nl

Jongeren met jeugdhulp zonder verblijf betreft hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014), en voor zover deze in natura is geleverd door de zorgaanbieder (dus exclusief PGB). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. De jongere verblijft thuis, in het eigen gezin. Of anders gezegd, de jongere slaapt thuis.

Jongeren met jeugdhulp met verblijf (in % van alle jongeren tot 18 jaar)

0,7%

0,6%

1,1%

1,5%

1,2%

1,0%

1,5%

1,2% waarstaatjegemeente.nl

Jongeren met jeugdhulp met verblijf betreft hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. De jongere verblijft elders. Of anders gezegd, de jongere slaapt formeel niet thuis in het eigen gezin.

Jeugdzorgtrajecten - Jeugdreclassering (% van jongeren 12 t/m 23 jaar)

0,2%

0,2%

0,3%

NB

0,2%

NB

0,4%

NB waarstaatjegemeente.nl

Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen.

Jeugdzorgtrajecten - Jongeren met Jeugdbescherming (in % van alle jongeren tot 18 jaar)

0,7%

0,5%

1,3%

1,7%

1,4%

1,0%

1,3%

0,9% waarstaatjegemeente.nl

Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan 'onder toezicht gesteld' of ‘onder voogdij geplaatst’.

58

60

78

95

85

66

87

66 waarstaatjegemeente.nl

Ondersteuning binnen het kader van de Wmo geleverd in de vorm van een product of dienst die is afgestemd op de wensen, persoonskenmerken, mogelijkheden en behoeften van een individu.

Clienttevredenheid Wmo (2020) Kwaliteit van de ondersteuning

88%

82%

84%

84%

80%

83%

80%

84% CEO 2023

Percentage (helemaal) eens met de stelling: 'Ik vind de kwaliteit van de ondersteuning die ik krijg goed'.

Resultaat van de ondersteuning

76%

78%

81%

79%

76%

76%

79%

78% CEO 2023

Percentage (helemaal) eens met de stelling: 'Door de ondersteuning die krijg, kan ik beter de dingen doen die ik wil'.

Programma 1 Sociaal, welzijn en educatie

Jeugd Jongeren met jeugdhulp zonder verblijf (in % van alle jongeren tot 18 jaar)

Wmo Clienten met een maatwerkarrangement Wmo (per 1.000 inwoners doelgroep)

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

Werkloze beroepsbevolking als percentage van de beroepsbevolking.

17

Wat mag het kosten ? Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027

(bedragen x € 1.000)

2028

PMA1 Sociaal, Welzijn en Educatie Taakveld Lasten per taakveld 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) 6711 Huishoudelijke hulp (WMO) 6712 Begeleiding (WMO) 6713 Dagbesteding (WMO) 6714 Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6753 Jeugdhulp ambulant landelijk 6761 Jeugdhulp met verblijf lokaal 6762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 6791 PGB WMO 6792 PGB Jeugd 6811 Beschermd wonen (WMO) 6812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6821 Jeugdbescherming 6822 Jeugdreclassering 6.91 Coördinatie en beleid WMO 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd 7.1 Volksgezondheid Totaal lasten Sociaal, Welzijn en Educatie

2025

2026

2027

2028

241 1.788 2.492 1.631 1.298 1.134 678 509 7.504 1.190 6.077 540 8.906 1.370 1.269 1.535 2.698 2.117 1.207 0 0 2.037 1.174 0 0 0 0 876 -1.250 145 369 35 0 0 2.505 50.075

241 1.896 2.576 1.631 1.415 1.465 678 546 3.535 1.190 6.092 588 8.780 1.362 1.251 1.536 2.548 2.087 1.181 0 0 2.037 1.174 0 0 0 0 765 -1.125 145 369 35 0 0 2.444 46.442

241 1.909 2.531 1.461 1.456 1.467 678 569 3.407 1.150 6.081 588 8.639 1.339 1.245 1.542 2.598 2.060 1.163 0 0 2.037 1.174 0 0 0 0 765 -1.000 145 369 35 0 0 2.296 45.945

241 2.119 2.531 1.461 1.469 1.468 678 590 3.409 1.150 6.081 588 8.542 1.357 1.245 1.549 2.649 2.033 1.144 0 0 2.037 1.174 0 0 0 0 765 -875 145 369 35 0 0 2.296 46.250

Taakveld Baten per taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen 7.1 Volksgezondheid Totaal baten Sociaal, Welzijn en Educatie

-81 -781 -170 -891 -470 -4.637 -1 -17 0 -6.157 -148 -13.353

-81 -781 -170 -891 -460 -687 -1 -17 0 -6.182 -148 -9.418

-81 -781 0 -891 -460 -557 -1 -17 0 -6.208 0 -8.996

-81 -781 0 -891 -460 -557 -1 -17 0 -6.308 0 -9.096

36.722

37.024

36.949

37.154

Geraamd totaal saldo van baten en lasten Sociaal, Welzijn en Educatie

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

18

Sociaal, Welzijn en Educatie Apparaatskosten Materieel Rente & Afschrijving Subsidies en overdrachten Verbonden Partijen Voorzieningen Eindtotaal

Uitgaven 2025 (bedragen x € 1.000) 1.821 6.270 2.430 8.871 30.489 192 50.073

Apparaatskosten

192 1.821

Rente & Afschrijving

6.270

Subsidies en overdrachten

2.430

Verbonden Partijen Voorzieningen

30.489

Sociaal, Welzijn en Educatie Overige inkomsten Rijksbijdragen Subsidies en overdrachten Eindtotaal

Materieel

8.871

Inkomsten 2025 (bedragen x € 1.000) 2.031 11.312 11 13.353

Overige inkomsten Rijksbijdragen Subsidies en overdrachten

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

19

Programma 2 Ruimtelijke ordening, Economie en Wonen Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Duurzaam Hendrik-Ido-Ambacht Het klimaat verandert snel, grotendeels door invloeden van de mens zelf. Het is noodzakelijk om op korte en lange termijn maatregelen te nemen. We hebben als gemeente een grote verantwoordelijkheid in het verduurzamen van onze samenleving. We willen dan ook stappen zetten naar een duurzaam en toekomstbestendig Hendrik-IdoAmbacht. We maken van duurzaamheid een opgave en werken deze uit op basis van zes opgavelijnen: Energietransitie en CO2 reductie; Klimaatadaptatie Biodiversiteit; Grondstoffen en circulariteit; Groen Duurzame mobiliteit.

Duurzaam Hendrik-Ido-Ambacht In 2025 gaan we verder met de invulling van ons programma duurzaamheid door de uitvoeringsagenda 2024-2025. Zoals afgesproken hebben we dit verder uitgewerkt in een afzonderlijke paragraaf duurzaamheid. Zie hiervoor verder paragraaf 9.

We blijven bouwen In De Volgerlanden, het centrum, de Noordoevers en op de schoollocaties blijven we bouwen. Daarna zijn er echter geen (grote) bouwlocaties meer in onze gemeente. Dat betekent dat we creatief moeten zijn en op andere manieren kansen moeten benutten. Herstructurering en verdichting van corporatiewoningen zijn daarbij opties. We bouwen niet in onze parken (Sandelingenpark, Baxpark, Sophiapark, Van Ticheltplantsoen). We werken verder aan de ontwikkeling van Zuidwende-Zuid.

We blijven bouwen De Volgerlanden wordt verder bebouwd volgens planning. Na onherroepelijk worden van het bestemmingsplan vindt in 2025 op de Noordoevers de verdere planontwikkeling plaats. Met een programma van eisen zetten we in 2025 de schoollocaties in de markt voor verdere ontwikkeling. In 2025 gaan we verder met de ontwikkeling van Zuidwende-Zuid, we starten met de tijdelijke huisartsenpost.

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

20

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Doelgroepen en woningbouw We nemen de woningnood zeer serieus. Daar waar het binnen onze mogelijkheden ligt, proberen we oplossingen te vinden. Onze prioriteiten liggen bij jongeren en ouderen. Wij blijven onze bijdrage aan de sociale woningbouw leveren en dragen op Ambachtse schaal bij aan de opvang van kwetsbare groepen.

Doelgroepen en woningbouw Bij ruimtelijke ontwikkelingen nemen we beleidsuitgangspunten mee zoals:  Sociale woningbouw/ flexwoningen  Bouwen voor de doelgroepen oudereren, jongeren en kwetsbare groepen;  Klimaatadaptief bouwen en duurzaam bouwen Voor de beschreven doelgroepen werken en bouwen we in 2025 verder aan de woningbouwprojecten Ambachts Lint en de Oranjebuurt.

Wonen in de regio Drechtsteden Wij nemen onze verantwoordelijkheid in de ambities voor woningbouw die in de Drechtsteden hebben gesteld. We blijven onze bijdrage leveren aan de opgave sociale woningbouw. Het thema wonen werken we verder uit met de raad.

Wonen in de regio Drechtsteden Het thema wonen is met de raad besproken in drie themasessies. Hier is o.a. de starterslening uit voortgekomen. Met dit instrument willen we in 2025 starters betere kansen bieden op de woningmarkt.

Bedrijventerreinen We gaan verder met het verduurzamen en revitaliseren van bedrijventerreinen. Om onze bedrijventerreinen verder te ontwikkelen, brengen we vraag en aanbod op onze bedrijventerreinen verder in beeld.

Bedrijventerreinen  In 2025 schetsen we scenario's voor het verduurzamen en revitaliseren van De Sandeling met meer groen, biodiversiteit, klimaatadaptatie en voldoende passende energieinfrastructuur. We trekken hierbij op met diverse partners en ondernemers van dit bedrijventerrein. Het in kaart brengen van financiën maakt deel uit van deze scenario's.  We onderzoeken mogelijkheden op de bedrijventerreinen in duurzame energieopwekking anders dan met zonnepanelen.

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

21

Indicatoren begroting 2025

Hendrik-IdoAmbacht

Let op: alle getallen, bedragen en percentages zijn afgerond

2022

Hendrik-IdoAmbacht

Papendrecht

Sliedrecht

Zwijndrecht

Alblasserdam

HardinxveldGiessendam

Dordrecht

Bron

Toelichting

2023

Programma 2 Ruimtelijke ordening, economie en wonen Wonen Koopwoningen (percentage)

70%

71%

62,9%

57,4%

55,4%

59,6%

57,4%

62,6% OCD Woonmonitor

Percentage koopwoningen van de totale woningvoorraad.

Huurwoningen corporaties (percentage)

23%

22,5%

28,7%

33,4%

36,8%

32,6%

27,1%

27,5% OCD Woonmonitor

Percentage huurwoningen van coroporaties van de totale woningvoorraad.

Banen (aantal banen per 1.000 inwoners 15-74 jr)

415

442

695

809

632

697

692

668 waarstaatjegemeente.nl

Betreft het aantal vervulde posities. Dit zijn fulltimers, parttimers en uitzendkrachten.

Bedrijfsvestigingen (per 1.000 inwoners 15 -74 jr)

101

108

109

120

111

130

131

121 waarstaatjegemeente.nl

Het aantal vestigingen van bedrijven.

66 waarstaatjegemeente.nl

Aantal verkooppunten binnen alle brachegroepen, inclusief leegstand. De branchegroepen bestaan uit dagelijks, mode&luxe, vrije tijd, in/om huis, detailhandel overig, transport&brandstof, cultuur&ontspanning, horeca en diensten.

Economie & arbeidsmarkt

Verkooppunten

Begroting 2025

58

57

125

132

126

108

728

Hendrik-Ido-Ambacht

22

Wat mag het kosten ? Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028

(bedragen x € 1.000)

PMA2 Ruimtelijke ordening, economie en wonen Taakveld Lasten per taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 5.5 Cultureel erfgoed 7.4 Milieubeheer 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal lasten Ruimtelijke ordening, economie en wonen

2025

2026

2027

2028

305 574 3.600 182 15 1.413 654 14.761 1.657 23.161

184 559 2.294 122 15 1.313 654 13.772 1.657 20.570

184 559 2.396 122 15 1.290 604 22.027 1.657 28.854

184 559 0 122 15 1.290 604 1.061 1.657 5.492

Taakveld Baten per taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 7.4 Milieubeheer 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal baten Ruimtelijke ordening, economie en wonen

-274 0 -3.600 -55 -520 -25 -14.650 -1.112 -20.236

-174 0 -2.294 -55 -520 -25 -13.661 -1.112 -17.841

-174 0 -2.396 -55 -520 -25 -21.917 -1.112 -26.199

-174 0 0 -55 -520 -25 -951 -1.112 -2.837

2.925

2.729

2.655

2.655

Geraamd totaal saldo van baten en lasten Ruimtelijke ordening, economie en wonen

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

23

Ruimtelijke ordening, economie en wonen (bedragen x € 1.000) Apparaatskosten 3.823 Materieel 6.485 Mutaties onderhandenwerk 10.870 Rente & Afschrijving 757 Subsidies en overdrachten 365 Verbonden Partijen 860 Eindtotaal 23.160

Uitgaven 2025

Apparaatskosten

757

Materieel

860

Mutaties onderhandenwerk

3.823

Rente & Afschrijving Subsidies en overdrachten Verbonden Partijen

10.870

Ruimtelijke ordening, economie en wonen (bedragen x € 1.000) Lokale heffingen 1.145 Materieel 30 Overige inkomsten 9.090 Rijksbijdragen 521 Subsidies en overdrachten 9.450 Eindtotaal 20.237

Begroting 2025

365

6.485

Inkomsten 2025

Lokale heffingen Materieel Overige inkomsten Rijksbijdragen Subsidies en overdrachten

Hendrik-Ido-Ambacht

24

Programma 3 Buitenruimte Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Buitenruimte We maken ons sterk voor een leefbare, schone en groene omgeving. Jong en oud moet op zijn eigen manier prettig kunnen verblijven in de buitenruimte. We zorgen voor aantrekkelijke, leuke en soms wat ruige speelvoorzieningen. We willen mooie en veilige wandel- en hardlooproutes voor onze inwoners. We zetten ons in om de overlast door hondenpoep zoveel mogelijk te beperken.

Buitenruimte We gaan voor meer vergroening door stenen te vervangen door groen. Met behulp van een signaleringskaart voor functieloze verharding zoeken we plekken die geschikt zijn voor vergroening. Daarnaast planten we meer bomen op basis van de Digital Twin, leggen we halfverharding aan bij parkeerplekken, en maken we beschoeide oevers natuurvriendelijker. Ook komen er bijenlinten. De jeugd heeft via het speelruimteplan aangegeven dat ze graag kwalitatieve trapveldjes willen. Daarom gaan we een trapveld aanleggen in het Baxpark. Naast het trapveld komt er ook een basketbalveld en realiseren we drie ontmoetingsplekken in de vorm van skyboxen. Deze sportfaciliteiten en ontmoetingsplekken zijn in 2025 klaar. We gaan in 2025 ook een aantal speelplekken, die aan vervanging toe zijn, opnieuw inrichten. Samen met de buurt kijken we naar de beste invulling, waarbij we streven naar uitdagende en natuurlijke speelplekken. Traditionele speelplekken worden steeds minder populair, dus nemen we de tijd om de speelplekken die we in 2025 aanpakken, te vervangen door aantrekkelijke, avontuurlijke plekken. In 2025 zorgen we ervoor dat de voorzieningen voor honden aansluiten op het nieuwe hondenbeleid. We vervangen de bebording, leggen een hondenspeeltuin aan en passen op bepaalde plekken het hekwerk aan.

Daarnaast zetten we de hondenpoepzuiger vaker in en organiseren we een handhavingscampagne om de overlast van hondenpoep te verminderen.

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

25

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Onderhoudsniveau Een kwalitatief goed onderhoudsniveau van de buitenruimte vinden we belangrijk. Onze gemeente is een groene gemeente en daar hechten we zeer veel waarde aan. Het Van Ticheltplantsoen ligt op een mooie plek in het hart van onze gemeente. We willen de verblijfskwaliteit van dit park vergroten en stellen hiervoor een plan op. Daar waar dat mogelijk is, vergroten we de biodiversiteit van onze buitenruimte. De buitenruimte richten we zo klimaat adaptief mogelijk in. We houden onze openbare ruimte en voorzieningen voor iedereen toegankelijk.

Onderhoudsniveau Als de raad akkoord gaat met het voorkeursscenario van het college voor het groenbeleidsplan, verhogen we het kwaliteitsniveau van groen in 2025 op een paar punten. Dit zal niet alleen de kwaliteit van het groen verbeteren, maar ook zorgen voor een schonere en nettere buitenruimte. We gaan door met ons ecologisch beheer door minder en gefaseerd te maaien en delen van het groen in de winter te laten staan, zodat kruiden en bloemen zich beter kunnen ontwikkelen. Op opvallende plekken leggen we bijenlinten aan die niet alleen de biodiversiteit stimuleren, maar ook zichtbaar zijn voor inwoners. Hoewel bermen ideaal zijn voor ecologisch beheer, is dat niet overal mogelijk. Daarom zoeken we naar geschikte locaties en planten we de juiste soorten planten of bomen op plekken waar ze de biodiversiteit het meest kunnen vergroten. Bij (integrale)projecten en renovaties maken we gebruik van gegevens over klimaatadaptatie, zoals hittestress en wateroverlast. In elk project of renovatie zoeken we naar kansen om de openbare ruimte klimaatadaptief in te richten. Dit betekent meer en biodivers groen toevoegen, samenwerken met partners, en maatregelen nemen voor een betere waterhuishouding. Bij nieuwbouwprojecten integreren we vooraf al klimaatadaptieve maatregelen, volgens het convenant klimaatadaptief bouwen.

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

26

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Grondstoffen en afval We willen toe naar minder afval en meer hergebruik van kostbare grondstoffen om de kosten van afvalinzameling te beperken en om te voldoen aan duurzaamheidsdoelstellingen.

Grondstoffen en afval We hebben in 2024 het recycletarief ingevoerd. We evalueren de effecten van het recycletarief met betrekking tot service, milieu en kosten. Op basis van de uitkomsten van de evaluatie bepalen we of aanpassingen nodig zijn. We zetten in op goede communicatie, voorlichting, toezicht en handhaving. We brengen zoveel als mogelijk bovengrondse inzamelpunten voor afval ondergronds.

Verkeer en vervoer De groei van onze gemeente vraagt om een verkeersinfrastructuur die een goede doorstroming en afwikkeling van verkeer mogelijk maakt. We voeren hiervoor het mobiliteitsplan verder uit. We gaan een lobby opzetten richting Rijkswaterstaat en andere betrokkenen om een tweede viaduct over de A16 zo snel mogelijk te realiseren. We onderzoeken verder of er mogelijkheden zijn de geluidsoverlast van de A16 te beperken.

Verkeer en vervoer Door de groei van onze gemeente is een goede verkeersinfrastructuur die een goede doorstroming en afwikkeling van verkeer mogelijk maakt belangrijk. Wij zetten ons samen met de regio in voor het verbeteren van de verkeersinfrastructuur. We starten met de voorbereiding voor de aanleg van de metropolitane fietsroute. In 2025 kijken we op basis van de resultaten van onderzoek naar de mogelijkheden om de geluidsoverlast van de A16 te beperken.

Parkeren en bereikbaarheid Door toename van het bezit van elektrische auto's is het ook van belang dat er een adequate laadpaalinfrastructuur komt die niet botst met de totale parkeercapaciteit. We willen komen tot concrete regels voor het plaatsen van laadpalen. We doen een onderzoek naar de toepasbaarheid van kabelgoten in het trottoir zodat inwoners hun elektrische auto vanuit een huisaansluiting kunnen opladen.

Begroting 2025

Parkeren en bereikbaarheid Op basis van het door de raad vastgestelde mobiliteitsplan worden er verschillende onderzoeken uitgevoerd. We gaan aan de slag met de meest urgente knelpunten uit het parkeerdrukonderzoek. Daarom creëren we extra parkeerplaatsen, waarbij we zoveel mogelijk kiezen voor groene oplossingen. Het college zal nieuwe beleidsregels voor laadinfrastructuur vaststellen.

Hendrik-Ido-Ambacht

27

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid is voor ons een groot goed. De uitgangspunten uit het Mobiliteitsplan 20212030 zijn daarbij leidend. We verbeteren de verkeersveiligheid door het uitvoeren van de actieplannen uit het Mobiliteitsplan. We blijven speciale aandacht houden voor onveilige verkeerssituaties rondom scholen. We doen een nader onderzoek naar de herinrichting van de Laan van Welhorst, waarbij we ons onder andere richten op de verkeersveiligheid.

Verkeersveiligheid In 2025 gaan we de plannen realiseren voor de aanpassing van de inrichting van de Laan van Welhorst in de omgeving van Hoogambacht conform het door de raad vastgestelde Voorlopig Ontwerp. Bovendien verbeteren we de veiligheid van fiets- en voetgangersoversteekplaatsen die op basis van uitgevoerd onderzoek in aanmerking komen.

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

28

Wat mag het kosten ? Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028

(bedragen x € 1.000)

PMA3 Buitenruimte Taakveld Lasten per taakveld 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 5.73 Openbaar groen (prog 3) 7.2 Riolering* 7.3 Afval* 7.5 Begraafplaatsen en crematoria* 8.13 RO Vastgoedregistratie (prog 3) Totaal lasten Buitenruimte

2025

2026

2027

2028

4.806 6 129 3.285 2.621 4.441 960 182 16.430

5.004 6 129 3.257 2.610 4.650 961 182 16.799

4.777 6 129 3.447 2.598 4.594 946 182 16.679

4.791 6 129 3.625 2.586 4.595 947 182 16.861

Taakveld Baten per taakveld 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 7.2 Riolering* 7.3 Afval* 7.5 Begraafplaatsen en crematoria* Totaal baten Buitenruimte

-173 -16 -3.049 -5.629 -764 -9.631

-173 -16 -3.049 -5.882 -764 -9.884

-173 -16 -3.049 -5.882 -764 -9.884

-173 -16 -3.049 -5.882 -764 -9.884

6.799

6.915

6.795

6.977

Geraamd totaal saldo van baten en lasten Buitenruimte

*Voor de berekening van kostendekkendheid van afval, riolering en begraafplaatsen worden de overhead en de btw extracomptabel meegerekend. Zie hiervoor paragraaf 3 lokale heffing, blz. 51.

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

29

Buitenruimte Apparaatskosten Materieel Rente & Afschrijving Subsidies en overdrachten Verbonden Partijen Voorzieningen Eindtotaal

Uitgaven 2025 (bedragen x € 1.000) 1.952 9.704 1.804 124 769 2.076 16.430

Apparaatskosten Materieel

124

2.076

Rente & Afschrijving

1.952

Subsidies en overdrachten

769

Verbonden Partijen

1.804

Voorzieningen

9.704

Buitenruimte Lokale heffingen Overige inkomsten Subsidies en overdrachten Eindtotaal

Inkomsten 2025 (bedragen x € 1.000) 8.883 415 332 9.630

Lokale heffingen Overige inkomsten Subsidies en overdrachten

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

30

Programma 4 Veiligheid, Dienstverlening, Bestuur en Middelen Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Participatie We bieden ruimte aan participatie en zetten daarmee de kracht en energie uit de samenleving optimaal in. Het met elkaar voeren van het gesprek is een belangrijke basis van participatie. We kijken daarbij hoe, wanneer en met wie we het gesprek willen voeren. Daarbij is wederzijdse duidelijkheid over verwachtingen belangrijk. De Participatienota voeren we voortvarend uit. Onze manier van werken is open, duidelijk en transparant.

Participatie Met de raad gaan we evalueren of de afspraken en rollen rondom participatie duidelijk zijn. Ook vragen we of de participatietrajecten voldoen aan de verwachtingen van de raad en welke leerpunten nog aandacht nodig hebben.

Openbare orde en veiligheid Veiligheid is één van onze kernwaardes. Daarbij horen zichtbare en aanspreekbare medewerkers zoals BOA's en wijkagenten. We zien ruimte voor een beperkte uitbreiding van de BOA-capaciteit. Daarbij moet er een intensieve samenwerking zijn met jongerenwerkers en straatcoaches. Het veiligheidsdomein bekijken we integraal.

Openbare orde en veiligheid We hebben de BOA-capaciteit inmiddels uitgebreid naar een door de gemeenteraad gewenst niveau en dit niveau ook voor de komende jaren zeker gesteld. Op het gebied van jongerenwerk en straatcoaches stellen we in 2025 samen met het Sociaal Domein een visie op die een eenduidige en aansluitende samenwerking moet borgen.

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

31

Indicatoren begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht

Let op: alle getallen, bedragen en percentages zijn afgerond

2022

Sliedrecht

Zwijndrecht

Alblasserdam

HardinxveldGiessendam

Dordrecht

Bron

Toelichting

2023

Programma 4 Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen Veiligheid Diefstal/inbraak woningen (per 10.000 inwoners)

6

7

9

8

11

2

12

3 Waarstaatjegemeente.nl

Aantal diefstallen en inbraak woningen

Vernielingen c.q. zaakbeschadigingen (per 10.000 inwoners)

29

21

36

24

35

35

40

16 Waarstaatjegemeente.nl

Specifiek het aantal vernielingen c.q. zaakbeschadigingen

2.592 € 880 €

2.304 €

Middelen Netto schuld (per inwoner) Reserves (per inwoner)

€ €

Berekeningen netto schuld per inwoner

Hendrik-Ido-Ambacht Hendrik-Ido-Ambacht 2022 2023 Papendrecht

Vaste schulden met looptijd > 1 jaar

1.163 € 1.630

Aantal inwoners Schuld per inwoner

Berekeningen reserves per inwoner

Hendrik-Ido-Ambacht Hendrik-Ido-Ambacht 2021 2023 Papendrecht

Netto schuld

Algemene reserves per 1-1-2021 Aantal inwoners per 1-1-2021 Reserves per inwoner

Begroting 2025

€

€ € € € €

€

€ € € € €

Uitstaande leningen

84.917.000 2.836.000 82.081.000 31.665 2.592

743

27.880.000 31.665 880 €

€

1.326 €

2.906 €

2.417 €

247

568

584

Sliedrecht

76.959.000 € 58.667.000 € 2.829.000 € 21.118.000 € 74.130.000 37.549.000 32.275 32.180 2.304 € 1.163 €

Zwijndrecht

€

Alblasserdam

26.180

45.025

20.350

1.326 €

2.906 €

2.417 €

6.477.000 26.180 247 €

11.878.000 20.350 584 €

Vaste schulden met een looptijd >1 jaar minus uitstaande leningen, afgezet tegen het totaal aantal inwoners. Alleen algemene reserves (weerstandsvermogen)

19.390.000 34.000 19.356.000 18.670

973 €

1.037

HardinxveldGiessendam

20.926.000 121.435 172 €

Hendrik-Ido-Ambacht

571 Jaarstukken gemeenten

HardinxveldGiessendam

121.435

Dordrecht

1.037 Jaarstukken gemeenten

€

52.246.000 € 206.942.000 € 3.057.000 88.786.000 € 49.189.000 118.156.000

Alblasserdam

25.561.000 45.025 568 €

172

Dordrecht

136.492.000 € 5.634.000 € 130.858.000

Zwijndrecht

973 €

€

36.908.000 € 2.196.000 € 34.712.000

Sliedrecht

23.909.000 52.624.000 32.180 32.275 743 € 1.630 €

€

10.653.000 18.670 571

32

Wat mag het kosten ? Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028

(bedragen x € 1.000)

PMA4 Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen Taakveld Lasten per taakveld 0.1 Bestuur 0.10 Mutaties reserves 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten 0.2 Burgerzaken 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal lasten Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen

2025

2026

2027

2028

2.722 2.630 -653 1.483 8.749 -529 617 267 16 42 155 20 3.016 840 19.375

2.728 212 -94 1.529 8.624 -568 207 267 16 -561 155 20 3.016 790 16.341

2.728 66 626 1.547 8.489 -427 207 267 16 -561 155 20 3.016 790 16.939

2.729 66 711 1.547 8.508 -278 207 267 16 -561 155 20 3.016 790 17.193

Taakveld Baten per taakveld 0.10 Mutaties reserves 0.2 Burgerzaken 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal baten Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen

-308 -643 -26 -410 -5.068 -2.454 -209 -56.665 0 -34 -65.817

-209 -737 -26 -420 -5.068 -2.454 -145 -53.913 0 -34 -63.006

-186 -762 -26 -421 -5.068 -2.454 -145 -54.239 0 -34 -63.335

-316 -762 -26 -423 -5.068 -2.454 -145 -54.748 0 -34 -63.976

-46.442

-46.665

-46.396

-46.783

Geraamd totaal saldo van baten en lasten Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

33

Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen (bedragen x € 1.000) Apparaatskosten 6.274 Begrotings- of exploitatie saldo -653 Materieel 2.252 Rente & Afschrijving -319 Reserve mutaties 2.630 Rijksbijdragen 246 Subsidies en overdrachten 1.973 Verbonden Partijen 6.884 Voorzieningen 88 Eindtotaal 19.375

Uitgaven 2025

Apparaatskosten

88

Begrotings- of exploitatie saldo Materieel

6.274

6.884

Reserve mutaties

1.973

2.252 -653

2.630

246

Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen (bedragen x € 1.000) Dividenden 332 Lokale heffingen 8.409 Overige inkomsten 276 Rente & Afschrijving 78 Rijksbijdragen 56.415 Eindtotaal 65.818

Begroting 2025

Rente & Afschrijving

-319

Inkomsten 2025

Dividenden Lokale heffingen Overige inkomsten Rente & Afschrijving Rijksbijdragen

Hendrik-Ido-Ambacht

34

Totaal

Uitgaven 2025

Apparaatskosten Begrotings- of exploitatie saldo Materieel Mutaties onderhandenwerk Rente & Afschrijving Reserve mutaties Rijksbijdragen Subsidies en overdrachten Verbonden Partijen Voorzieningen Eindtotaal

(bedragen x € 1.000) 13.870 -653 24.711 10.870 4.672 2.630 246 11.333 39.002 2.356 109.038

Apparaa…

2.356 -653

13.870 39.002

24.711

11.333

4.672

10.870

246 2.630

Totaal

Inkomsten 2025

Dividenden Lokale heffingen Materieel Overige inkomsten Rente & Afschrijving Rijksbijdragen Subsidies en overdrachten Eindtotaal

(bedragen x € 1.000) 332 18.437 30 11.812 78 68.248 9.792 108.730

Dividenden Lokale heffingen Materieel Overige inkomsten Rente & Afschrijving Rijksbijdragen Subsidies en overdrachten

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

35

II - Paragrafen

Begroting 2025

Hendrik-Ido-Ambacht

36

Paragraaf 1. Weerstandsvermogen en risicoparagraaf Inleiding Om de financiële positie van de gemeente te kunnen beoordelen, moeten we ook de risico’s in kaart brengen. Deze paragraaf geeft inzicht in (mogelijke) risico’s voor de gemeente Hendrik-IdoAmbacht en de weerstandscapaciteit om die risico’s op te vangen. Het weerstandsvermogen is het vermogen om financiële risico’s op te kunnen vangen. De weerstandsratio is de weerstandscapaciteit gedeeld door de omvang van de risico’s. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit algemene reserves en onbenutte belastingcapaciteit. Bestemmingsreserves en voorzieningen zijn in feite niet vrij beschikbaar en tellen niet mee voor de weerstandscapaciteit. In de Nota Reserves en Voorzieningen 2011 is het beleid voor het gewenste weerstandsvermogen vastgesteld. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit richt zich op de gemeentelijke heffingen: de OZB, de afvalstoffenheffing, het rioolrecht en de overige rechten. Er is sprake van onbenutte belastingcapaciteit wanneer het gemeentelijke OZB-tarief lager is dan het normtarief dat geldt voor artikel 12-gemeenten en/of wanneer de ander genoemde tarieven niet kostendekkend zijn. Voor een toelichting op de kostendekking verwijzen we naar de paragraaf Lokale Heffingen.