Document · PDF

Voorjaarsnota 2025

Gemeenteraad 24 juni 2025, gemeente HelmondBij agendapunt: Vaststellen van de voorjaarsnota 202525.332 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Inhoudsopgave 1

Inleiding .............................................................................................................................. 1

Staat van Helmond ............................................................................................................ 5

2.1

De ontwikkeling van Helmond ............................................................................. 5

2.2

De belangrijkste opgaven in Helmond ............................................................... 7

Financieel perspectief....................................................................................................... 8 3.1

Samenvattend beeld meerjarenperspectief ........................................... 8

3.1.2

Omgeving ................................................................................................. 10

Toelichting autonome ontwikkelingen en knelpunten ................................... 11

3.3

Beleidsintensivering ........................................................................................... 16

3.4

Indexering ............................................................................................................ 18

3.5

Ontwikkeling woonlasten ................................................................................... 20

De strategische koers voor Helmond ........................................................................... 21

4.2

4.3

3.1.1

3.2

4.1

Budgettair beeld .................................................................................................... 8

De koers ............................................................................................................... 21 4.1.1

De koers op hoofdlijnen ........................................................................ 21

4.1.2

De koers binnen begrotingsprogramma’s .......................................... 24

Ombuigingen ....................................................................................................... 37 4.2.1

Omvang van ombuigingen ..................................................................... 37

4.2.2

Strategieën voor het ombuigen ............................................................. 39

4.2.3

Afwegingskader voor ombuigingsmaatregelen .................................. 40

Mijlpalen in 2026 .................................................................................................. 40 4.3.1

Meedoen, rondkomen, vooruitkomen ................................................... 40

4.3.2

Duurzaam & Leefbaar ............................................................................. 41

4.3.3

Economisch vitaal & aantrekkelijk ........................................................ 43

4.3.4

Bestuur & organisatie ............................................................................. 44

Investering........................................................................................................................ 46 5.1

Uitwerking investeringen 2026 (IVP) en kansrijke investeringen 2027-2029 46

5.2

Realisatiekracht ................................................................................................... 50

Risico's ............................................................................................................................. 51 6.1

Overzicht van risico’s ......................................................................................... 51 6.1.1

Omvang weerstandsvermogen ............................................................. 52

6.1.2

Ratio’s ...................................................................................................... 53

Bijlage 1 Afkortingen en acroniemen ....................................................................................... 55 Bijlage 2 Errata ............................................................................................................................ 56

1 Inleiding De bestuursperiode 2022-2026 loopt ten einde. We zijn minder dan een jaar verwijderd van de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026. In de laatste Voorjaarsnota van dit college blikken we vooruit naar 2026 en verder. Dat doen we in het besef dat het er in de komende jaren financieel niet gemakkelijker op wordt. Hoewel Helmond er – vergeleken met veel andere gemeenten – financieel goed voor staat, ontkomen ook wij niet aan het maken van scherpe keuzes. De inkomsten die gemeenten van het Rijk krijgen lopen vanaf 2026 fors terug. De term ‘ravijnjaar’ is in dat kader inmiddels aardig ingeburgerd geraakt. De landelijke Voorjaarsnota, waar het kabinet in april overeenstemming over bereikte, heeft de terugval weliswaar iets verzacht maar zeker niet weggenomen. Verder zorgen de geopolitieke ontwikkelingen voor veel onzekerheid, hebben we nog steeds te maken met een hoge inflatie en weten we nog niet wat er in de meicirculaire zal staan. Veel onzekerheden dus op weg naar de programmabegroting 2026-2029 die we in november aan de gemeenteraad voorleggen. Toch is er ook reden voor optimisme. We hebben de afgelopen jaren mooie stappen kunnen zetten in het bouwen aan een sterker Helmond voor iedereen. En ook de komende jaren gaan heel veel dingen wél gewoon door. Ergens in de komende jaren passeren we de grens van 100.000 inwoners.

In het centrum en Nieuw Brandevoort zien we volop kansen om veel nieuwe woningen te bouwen, de ontwikkeling van de bedrijventerreinen gaat gestaag voort en op De Braak gaat de ontwikkeling van de campus de tweede fase in. Daarbij houden we ook in financieel moeilijke tijden aandacht voor de meest kwetsbare inwoners. Dat doen we onder andere met een uitgebreid pakket aan minimaregelingen en ondersteuning van/voor inwoners die dat nodig hebben. Zwaarder accent op de Voorjaarsnota De Voorjaarsnota vormt de aftrap van de nieuwe P&C-cyclus. In de Voorjaarsnota geeft het college de beleidsmatige en budgettaire uitgangspunten aan voor het komende begrotingsjaar en de drie daarop volgende jaren. In december 2024 zijn met het Auditcomité afspraken gemaakt over een accentverschuiving in de P&C-cyclus waardoor de Voorjaarnota een zwaardere rol krijgt. Het college geeft in het voorjaar de hoofdlijnen van de begroting aan en daarmee ook waar de prioriteiten voor het komende begrotingsjaar liggen. De gemeenteraad wordt zo in positie gebracht om al vroeg in de cyclus te reageren op de prioriteiten van het college en indien gewenst eigen accenten mee te geven. De raad praat dus in het voorjaar al mee over belangrijke inhoudelijke keuzes; de verdere uitwerking volgt in de begroting.

Kern van de Voorjaarsnota: brede welvaart als basis In het Ambitieakkoord ‘Een sterker Helmond voor iedereen’ hebben we brede welvaart als fundament voor ons beleid benoemd. Dat gaat over veel meer dan inkomen alleen. De term welvaart focust op economie, financiën en koopkrachtplaatjes. Brede welvaart gaat een stap verder en stelt dat winst niet het ultieme doel is van economische groei maar een middel om een inclusieve, leefbare en gezonde stad te realiseren. Mensen ontlenen immers ook betekenis en waarde aan andere zaken dan geld en inkomen. Bijvoorbeeld aan solidariteit, gezondheid, goed en toegankelijk onderwijs, een attractief cultuuraanbod, recreatiemogelijkheden, sociale cohesie, welzijn, een prettige leefomgeving, veiligheid, een goed milieu en een diverse natuur. In lijn hiermee staat in de strategische koers die we in deze Voorjaarsnota hebben uitgezet de kwaliteit van leven van mensen centraal. We gebruiken hierbij het model van PON & Telos. Dat model gaat er vanuit dat duurzame ontwikkeling vraagt om gelijktijdige verbetering op drie vlakken: sociaal-cultureel, ecologisch en economisch. Alleen als deze drie onderdelen zich in balans ontwikkelen verbetert de kwaliteit van leven. In de afgelopen tien jaar is Helmond op alle vlakken gegroeid, maar op economisch vlak is de gemeente sneller vooruit gegaan dan op het sociaal-culturele en het ecologische vlak.

Dat is niet zo gek als je bedenkt hoe hard onze Brainportregio in de afgelopen jaren economisch gegroeid is. Om te zorgen dat we in balans blijven ontwikkelen leggen we de komende periode het accent op sociaalculturele en ecologische zaken. Het economische deel verliezen we uiteraard niet uit het oog. Ook daar moeten we blijven groeien, maar relatief minder dan op de andere vlakken.

De schaalsprong als kwaliteitssprong De stormachtige (economische) groei van de Brainportregio biedt ons vele kansen en stelt ons voor grote uitdagingen. Helmond groeit in de komende jaren tot ver boven de 100.000 inwoners. Daarvoor zijn vele duizenden nieuwe woningen en arbeidsplaatsen nodig, maar ook voorzieningen op het gebied van bijvoorbeeld onderwijs, sport, recreatie, gezondheidszorg, natuur en cultuur. Plus de infrastructuur om al die nieuwe woningen, arbeidsplaatsen en voorzieningen bereikbaar te maken en te houden. En dat alles moet in een relatief korte tijdsperiode van ongeveer 15 jaar, in goed evenwicht. Daarom kijken we gebiedsgericht waar we de meeste mogelijkheden zien om zowel aan kwaliteit als aan groei te werken. We leggen het accent op het centrum omdat een levendig en vitaal centrum essentieel is voor de kwaliteit van leven in onze stad. Bovendien zijn hier duizenden nieuwe woningen gepland. Voor wat betreft de wijken leggen we de komende jaren het accent op enerzijds Nieuw Brandevoort vanwege de kansen om hier forse aantallen woningen te bouwen. Anderzijds richten we de aandacht op Helmond Oost, Helmond Noord en Rijpelberg omdat we in deze wijken de grootste opgave zien op het gebied van sociale veerkracht, tweedeling, leefbaarheid en veiligheid.

Dat doen we nadat we de belangrijkste stappen hebben gezet in de wijken Binnenstad-Oost, Helmond-West, Annawijk en Leonardusbuurt. Grote kansen in andere wijken laten we natuurlijk niet liggen. Scherpe keuzes zijn noodzakelijk Deze Voorjaarsnota is niet sluitend. Dat kan en hoeft ook niet omdat we nog niet over alle informatie beschikken. Zo kennen we de meicirculaire van het Rijk nog niet. Uitgangspunt is dat de begroting straks wel sluitend zal zijn. Wij zien voldoende perspectief om dat te kunnen realiseren. Om te zorgen dat we in 2026 en de jaren daarna financieel gezond blijven, zijn scherpe keuzes wel noodzakelijk. Zoals we er nu tegenaan kijken moeten we in 2026 zo’n €13,5 miljoen structureel bezuinigen. Dat loopt op tot circa €18,5 miljoen in 2029. De Voorjaarsnota van het Rijk die in april verschenen is, lijkt in ieder geval voor de jaren 2026 en 2027 wat verlichting te geven, Wat dit echt voor gemeenten betekent, wordt op z’n vroegst pas duidelijk bij de meicirculaire. Op een totale begroting van ongeveer €450 miljoen lijkt dat wel mee te vallen. Echter, een groot deel van ons geld geven we uit aan wettelijke taken. Die staan min of meer vast; daar kunnen we niet aan tornen. Bij het zoeken naar besparingen kijken we zowel naar mogelijkheden om uitgaven te verlagen als inkomsten te verhogen.

In lijn met de gewenste groei op sociaal-cultureel en ecologisch vlak proberen we thema’s te ontzien die hierbij een grote meerwaarde opleveren. De bedragen die in deze Voorjaarsnota zijn opgenomen zijn nadrukkelijk nog richtbedragen. In de programmabegroting worden ze verder uitgewerkt. Hoofdlijn per begrotingsprogramma Evenals de begroting is deze Voorjaarsnota ingedeeld in vier begrotingsprogramma’s. In het onderstaande per begrotingsprogramma de belangrijkste punten in 2026. Meedoen, rondkomen en vooruitkomen Al onze inwoners moeten kunnen meedoen, rondkomen en vooruitkomen. Dat is de essentie van ons sociaal beleid. Als het nodig is geven we daarvoor laagdrempelig en pro-actief hulp en ondersteuning. Die hulp en ondersteuning willen we ook in de toekomst blijven geven. Gezien de toenemende vraag als gevolg van de vergrijzing en de groei van de stad aan de ene kant en de krimpende budgetten en de krapte op de arbeidsmarkt aan de andere kant moet er wel iets veranderen. Die verandering bestaat eruit dat we niet afwachten tot er een probleem is en dan in actie komen om het te verhelpen. In plaats daarvan proberen we problemen zo veel mogelijk te voorkómen en als ze er toch zijn deze zo vroeg mogelijk te signaleren. Zo blijven we inzetten op valpreventie en projecten zoals ‘Praat vandaag over morgen’ en Kansrijk.

We stimuleren innovatie die hieraan bijdraagt en versterken de uitvoeringskracht. Bestaanszekerheid zien we als een basisvoorwaarde. Immers, een stabiele financiële situatie is belangrijk voor het welzijn, de gezondheid en de veerkracht van inwoners. Invoering van het landelijke plan ‘basisdienstverlening schuldhulpverlening’ levert hier een bijdrage aan en staat gepland in 2026. Daarnaast staat een aantal belangrijke wetswijzigingen op stapel: de Participatiewet in Balans, de wet Proactieve Dienstverlening en de wet Van School naar Duurzaam Werk. Hiervoor moeten de nodige voorbereidingen getroffen worden.

Krachtige sociale teams in de wijken zorgen ervoor dat mensen meer veerkracht krijgen en dat zorg en ondersteuning dichterbij, laagdrempeliger en effectiever wordt. Daarnaast zijn de sociale teams belangrijk voor de sociale cohesie in de wijken en leveren ze een directe bijdrage aan brede welvaart en de transitie van zorg naar welzijn. In de jeugdzorg is de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd een belangrijk aandachtspunt. Daarmee wordt de jeugdhulp, zoals bekend één van de belangrijkste oorzaken van financiële problemen bij gemeenten, beter beheersbaar en beschikbaar voor wie het nodig heeft. We werken aan een belangrijke opgave op de lange termijn: inclusief onderwijs. Hiermee willen we op lange termijn alle kinderen de kans te geven om zich te ontwikkelen en met hun talent iets te betekenen voor onze samenleving. Ook werken we verder aan het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs tot 2030 en verder. In 2026 starten we met de uitvoering van de Inclusie en Antidiscriminatie Agenda. Op het gebied van gezondheid werken we vooral aan ‘positieve gezondheid’; dit gaat om zaken als gezond eten, bewegen, niet roken en het denormaliseren van alcohol- en drugsgebruik. Dit draagt bij aan het terugdringen van gezondheidsverschillen. Sporten en bewegen zijn belangrijk voor de gezondheid.

Nu de eerste fase van campus De Braak is afgerond, richten we ons op de verdere ontwikkeling van het terrein. Dit combineren we met het verbeteren van de openbare ruimte en het toevoegen van woningbouw. Duurzaam en leefbaar Onderwerpen als de energietransitie, klimaatadaptatie, het oplossen van de woningcrisis, het versterken van de leefbaarheid in wijken en het versterken van een aantrekkelijke leefomgeving stellen ons voor grote uitdagingen. Omdat niet alles tegelijk kan leggen we de komende jaren de nadruk op ontwikkelingen die een grote meerwaarde leveren voor de kwaliteits- en schaalsprong. Dat betekent dat we: - Zo veel mogelijk tempo maken met woningbouw. In de programmering krijgen kansrijke initiatieven die bijdragen aan de kwaliteit van de stad en een gevarieerde woningmix voorrang. In 2026 blijft er bovendien focus liggen op het verwerven van provinciale en landelijke subsidies en rijksmiddelen, omdat het gezien de resultaten van grondexploitatie uitdagend is om business cases rond te krijgen. - Focus op het ontwikkelen van het centrum en Nieuw Brandevoort. Tot 2040 breiden we de woningvoorraad uit met ca 12.500 woningen, grotendeels in en rondom het centrum en het station. In Nieuw Brandevoort voorzien we 3.800 tot 5.000 woningen. - Investeren in bestaande wijken. Onze wijken zijn heel divers in aard en omvang. Elke wijk kent zijn eigen opgaven.

De ene wijk staat er beter voor dan de andere. Ons belangrijkste doel is het aanpakken van de tweedeling in de wijken. Goede ontmoetingsplekken, een meer gevarieerde woningmix, een aantrekkelijke, groene leefomgeving en aandacht voor veiligheid en leefbaarheid helpen daarbij. Met wijkontwikkelingsplannen voor de wijken die dit het hardste nodig hebben, werken we hieraan. - Vorm geven aan de warmtetransitie. De nieuwe Warmtewet wordt naar verwachting in 2026 van kracht. Gemeenten krijgen hierin de regie. We kijken daarom naar verschillende scenario’s voor de rol van de gemeente in een warmtebedrijf. - Investeren in structuurversterkende maatregelen om Helmond nu en in de toekomst aantrekkelijk te houden. Denk aan het versterken van natuur en landschap, bereikbaarheid en mobiliteit en de uitbreiding van het energienetwerk. Bij natuur en landschap ligt in 2026 de focus op het uitvoeringsprogramma van Landschapspark Kloostereind en op de grotere ecologische verbindingen. Waar het gaat om bereikbaarheid en mobiliteit spelen actieve mobiliteit (lopen, fietsen), OV en deelmobiliteit de hoofdrol, ook met het oog op duurzaamheid. De uitbreiding van het energienetwerk om netcongestie tegen te gaan is een complex vraagstuk waarin netbeheerders allereerst aan zet zijn.

Als gemeente stimuleren en faciliteren we en leggen we de focus op het slimmer afstemmen van vraag en aanbod, netbewust bouwen en lokale opslag van energie.

Economisch vitaal en aantrekkelijk Helmond wil een slimme, innovatieve en aantrekkelijke stad in de Brainportregio zijn met een vitale economie en een aantrekkelijk vestigingsklimaat. We streven naar een groei van zo’n 15.000 arbeidsplaatsen tot 2040. Op het economisch vlak staan we relatief sterk. Daarom kiezen we hier voor een gematigde koers waarbij we sterk prioriteren. We versterken en verbeteren ontwikkelingen die niet alleen een grote meerwaarde hebben voor de kwaliteits- en schaalsprong, maar ook bijdragen aan het op een bijpassend niveau brengen op sociaalcultureel of ecologisch vlak. Belangrijke ontwikkelingen in dit programma zijn: - Cultuur en evenementen: cultuur heeft een brede meerwaarde en is belangrijk voor de kwaliteit en leefbaarheid van de stad. We maken ons cultureel aanbod robuuster door het professionaliseren van musea, podia en evenementen. Daarnaast versterken we recreatiegebied Berkendonk waar veel inwoners graag komen om te wandelen of te zwemmen. Hier is ook plaats voor grotere evenementen. - Automotive: de Automotive Campus is aangemerkt als één van de twintig campussen van nationaal belang. Daarom is een gestage en duurzame ontwikkeling nodig. Vanaf 2026 willen we de nieuwe publiek-private samenwerking op poten hebben staan.

Die is nodig om ook in de toekomst slagvaardig te kunnen blijven en tegelijkertijd de publieke belangen te blijven waarborgen. - Food tech: dit is vooral een netwerksamenwerking waar gewerkt wordt aan innovatie van de voedselverwerkende industrie. De uitdaging voor de komende jaren is om de fysieke campus uit te breiden en de voedingssector en de technologische sector met elkaar te verbinden. - Stedelijke werkmilieus: met name in het Stationskwartier zien we kansen voor aantrekkelijke stedelijke werkmilieus. - Ontwikkelen van bedrijventerreinen: de uitbreiding van werklocaties zoals Varenschut en het Regionaal Bedrijventerrein Brainport Oost staat hoog op onze agenda. Samen met de Stichting Bedrijventerreinen Helmond werken we aan een visie op de bestaande bedrijventerreinen. Daarnaast blijven we natuurlijk werken aan een inclusieve, flexibele arbeidsmarkt. Dit is een basisvoorwaarde voor het realiseren van brede welvaart voor alle inwoners. Dit doen we regionaal, in de arbeidsmarktregio Helmond – De Peel en in de Brainportregio. Bestuur en organisatie De gemeentelijke organisatie staat aan de lat om alle gemeentelijke taken goed en efficiënt uit te voeren, met oog voor onze inwoners, ondernemers en organisaties. Versterken van het vertrouwen in de lokale overheid is daarbij een belangrijk aandachtspunt.

Dat vraagt om een organisatie die kan meebewegen met wat nodig is, die weet welke rol er op welk moment gevraagd wordt en die continu haar dienstverlening verbetert. Onze communicatie moet daarnaast nog beter aansluiten bij de leefwereld van inwoners en ondernemers. Een doelmatige bedrijfsvoering is ook een punt van aandacht. De komende jaren zetten we in op het verbeteren van processen en systemen zodat we efficiënter kunnen werken en beter kunnen sturen. Blijvende aandacht voor medewerkers is essentieel om mensen te blijven binden en boeien en om nieuw talent te vinden in een krappe arbeidsmarkt. Immers, onze medewerkers zijn ons belangrijkste kapitaal. Zonder hen kunnen wij onze ambities niet realiseren. We blijven daarom investeren in opleidingsprogramma’s en strategisch personeelsbeleid.

2 Staat van Helmond We leven in een tijd van grote opgaven, transities. Denk aan de woningkrapte, de mobiliteitstransitie, de energietransitie en de digitale transformatie die plaatsvindt. Ook in Helmond en in de regio zijn dit belangrijke ontwikkelingen, met zowel uitdagingen als kansen. Daarnaast is er onzekerheid door de geopolitieke spanningen. De maatschappij verandert snel en dat vraagt veel van inwoners, ondernemers, organisaties en de gemeente. Hieronder worden diverse ontwikkelingen belicht en zijn de belangrijkste opgaven geduid. Een volledig beeld van cijfers en grafieken is te vinden in een aparte bijlage ‘Staat van de Stad’.

2.1 De ontwikkeling van Helmond Duurzame ontwikkeling van de stad Om de ontwikkeling van de stad in beeld te brengen, kijken we naar drie aspecten: sociaal-culturele groei, ecologische groei en economische groei (conform de ‘duurzaamheidsbalans’ van PON-Telos). Dit sluit aan bij onze strategische koers, waarin we een evenwichtige groei als uitgangspunt nemen (zie het hoofdstuk ‘Strategische koers in Helmond’). In Helmond zijn we op alle drie de aspecten gegroeid, echter niet in gelijke mate. De economische groei gaat harder. De ecologische groei en sociaal-culturele groei lopen enigszins gelijk met elkaar op. Eenzelfde trend is ook in andere gemeenten te zien, waardoor Helmond ten opzichte van andere gemeenten min of meer gelijk blijft scoren. Dat wil zeggen dat Helmond op plek 314 staat van de 342 gemeenten. Dit komt overeen met vergelijkbare middelgrote steden met een industrieel verleden en/of liggend nabij een andere grote stad. Inwoners We zien dat Helmond steeds diverser wordt qua samenstelling. De demografische ontwikkelingen zijn een afspiegeling van de veranderingen die er landelijk zijn: - Het aantal inwoners groeit de laatste jaren met name doordat zich meer mensen in de stad vestigen dan dat er vertrekken. Daar tegenover staat dat het aantal geboorten afneemt en het aantal overlijdens stijgt.

- Het aantal 65-plussers en 75-plussers neemt toe, wat ook bijdraagt aan de groei van het aantal eenpersoonshuishoudens. - Het aandeel inwoners met een niet-Nederlandse herkomst stijgt. Het aantal kinderen met een nietNederlandse herkomst neemt hiermee ook toe. Nieuwe inwoners komen vooral uit Midden- en OostEuropese landen en van buiten Europa. Eigen veerkracht en bestaanszekerheid In Helmond woont een relatief grote groep inwoners die moeite heeft met de basisvaardigheden (taal,

financieel, gezondheid, digitaal, sociaal en juridisch). Vaardigheden die zij nodig hebben om goed mee te kunnen doen. Zo is bijvoorbeeld 16% van de 16- t/m 65-jarigen laaggeletterd. Wat betreft het gemiddelde inkomen zien we positieve ontwikkelingen. Het aandeel mensen dat werkt en de hoogte van het inkomen lopen beide op. Of het hogere gemiddelde inkomen ook daadwerkelijk een positief effect heeft, hangt ervan af of dat gelijk op loopt met de inflatie. Ruim een kwart van de huishoudens maakt gebruikt van ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), jeugdhulp of participatiewet. Eén op de negen inwoners geeft aan moeite te hebben met rondkomen. Daarbij zijn er grote verschillen tussen wijken en buurten. Binnen de wijken zijn er concentraties van mensen met een bepaald inkomensniveau. Gezondheid Ook op het vlak van gezondheid loopt de ontwikkeling in Helmond parallel aan de landelijke trends. De zorg- en ondersteuningsvraag groeit, wat voortvloeit uit het stijgende aantal 65- en 75-plussers. Maar ook de leefstijl is steeds ongezonder, doordat dit leidt tot meer mensen met overgewicht en een verhoogd risico op ziekten. Een ander gezondheidsaspect is eenzaamheid. Dit zien we dwars door de samenleving en leeftijden terug. Sociale veerkracht Mensen zijn minder bereid tot vrijwilligerswerk.

In Helmond is het aandeel mensen dat vrijwilligerswerk doet ook lager dan in Zuidoost-Brabant. Wat betreft het aandeel inwoners dat mantelzorg doet ligt dit juist weer iets hoger dan regionaal. Het percentage inwoners dat zich gediscrimineerd heeft gevoeld is gedaald tussen 2021 en 2023, meer dan dat landelijk te zien is. Op het vlak van verbinding in de buurt (sociale cohesie) zien we een gelijkblijvende trend. Daarbij blijkt wel dat Helmond hier minder op scoort dan het landelijk gemiddelde. Onderwijs Het aandeel voortijdig schoolverlaters (voortgezet onderwijs, Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO)) ligt in Helmond hoger dan gemiddeld in Nederland. Hier is geen specifieke trend in te zien. Het aandeel 22jarigen met een startkwalificatie blijft de laatste jaren ook vrij stabiel. Dit ligt rond de 75%. Ten opzichte van 2013 is er wel een verbetering te zien. Ook ten aanzien van het aandeel hoger opgeleiden. Jeugd & jeugdzorg De meeste jongeren in Helmond groeien kansrijk op. Er is echter ook een groep die aandacht nodig heeft vanwege sociale achterstanden. Het aandeel jongeren met jeugdhulp ligt net wat lager dan gemiddeld in Nederland. Op het gebied van jeugdreclassering is het vergelijkbaar. Jongeren lijken vaker in de criminaliteit actief te zijn. Wonen Er is een eenzijdige woningvoorraad in wijken. Dit houdt de verschillen in weerbaarheid en leefbaarheid mede in stand.

Positief is dat de woningvoorraad verduurzaamt. Qua woonomgeving waardeert negen van de tien inwoners van 18 jaar en ouder deze met een voldoende. Ongeveer tweederde geeft zelfs een 8 of hoger. Veiligheid & overlast Een belangrijke trend binnen de criminaliteit is ondermijning. Dit is een gevolg van veel verschillende vormen van criminaliteit waarbij de grenzen tussen bovenwereld (de ‘gewone’ maatschappij) en de onderwereld (criminelen) vervagen. Zowel jongeren als volwassenen lijken vaker in de criminaliteit actief. De cybercriminaliteit neemt toe en vergeleken met andere gemeenten vinden er in Helmond veel misdrijven plaats. Het aantal traditionele delicten zoals woninginbraken daalt. Wat betreft de leefbaarheid in wijken is er een toename van het aantal meldingen van overlast door personen met verward gedrag en

alcohol. Tussen de wijken zijn er verschillen in de ervaren onveiligheid en overlast. Klimaat & energie De impact van klimaatverandering verschilt per wijk. Dit hangt samen met onder andere hoeveel steen en groen er in de wijk is. Wat betreft de energietransitie neemt in Helmond de duurzaam opgewekte energie toe en groeit ook het aantal elektrische auto’s. Mobiliteit Hoewel voor de mobiliteitstransitie wordt ingezet op meer langzaam verkeer (voetgangers en fietsverkeer) en openbaar vervoer blijven Helmonders autominded. Economie De Helmondse economie groeit. De groei van het aantal bedrijven kwam in de afgelopen jaren evenwel met name door groei van het aantal Zelfstandigen zonder personeel (ZZP’ers). Dat is landelijk ook zo. Door de nieuwe wetgeving zal dit wel wat afvlakken. De Helmondse arbeidsmarkt is krap, zeker in de technologie, de zorg en het onderwijs. Daar tegenover staat een toename van het aantal banen, vooral in de industrie. Voorzieningen Door de verschuiving naar het kopen bij webwinkels is er steeds minder detailhandel. Sinds 2020 is er in Helmond meer niet-detailhandel (zoals kappers, restaurants en schoonheidssalons) dan detailhandel (zoals kleding, voeding en elektronica- winkels).

2.2 De belangrijkste opgaven in Helmond Uit voorgaande beschrijving van ontwikkelingen volgen verschillende opgaven die ook van belang zijn in relatie tot de ontwikkeling van de sociaal-culturele groei, de ecologische groei en de economische groei in de ‘duurzaamheidsbalans’ van PON-Telos: Verkleinen sociale tweedeling en kansenongelijkheid De leefwerelden van verschillende groepen staan ver van elkaar af en dat zorgt voor een sociale tweedeling. Dit betekent dat mensen uit die verschillende groepen weinig met elkaar in aanraking komen. Dit maakt onder andere dat er al op jonge leeftijd sprake is van kansenongelijkheid. De thuissituatie en de wijk waarin iemand opgroeit kan hieraan bijdragen. De opgave is om die sociale tweedeling en kansenongelijkheid te verkleinen. Terugdringen klimaatveranderingen Ons klimaat verandert. Het weer wordt extremer, natter en warmer. Dit heeft onder andere zijn effect op de gezondheid, de natuur en ervaren overlast. Het antwoord hierop moet komen vanuit energietransitie, circulariteit, toename van biodiversiteit en klimaatadaptatie. Dat betekent dat verduurzaming een aandachtspunt is voor vele beleidsterreinen. Denk aan duurzaam bouwen, de mobiliteitstransitie, verduurzamen van bedrijventerreinen, etc. Ook vraagt het om aanpassing van infrastructuur en het inzetten van nieuwe technologieën.

Dit biedt ook kansen voor bedrijvigheid en andere banen. Beperkte ruimte versus veel ruimtevragers Voor de woningbouw, groei van bedrijvigheid, realisatie van voorzieningen en infrastructurele verbeteringen (wegen, water, energie) is ruimte nodig. En die ruimte is beperkt, waardoor wensen met elkaar concurreren. De opgave is om hier steeds de goede, toekomstbestendige keuzes in te maken, op zo’n manier dat het leidt tot gezonde verstedelijking.

3. Financieel perspectief De Programmabegroting 2026-2029 is de laatste begroting van deze bestuursperiode. Uitgangspunt voor 2026 is dat we zoveel mogelijk inzetten op het realistisch uitvoeren, intensiveren en afronden van bestaande ambities, zodat een nieuwe coalitie een voortvarende start kan maken. In eerdere begrotingen hebben we al opgenomen dat het vanaf 2026 een uitdaging wordt om een (structureel) sluitende begroting te presenteren. Vanaf dat jaar worden taken en middelen nog verder uit balans gebracht door het kabinet. De Voorjaarsnota van het Rijk die in april verschenen is lijkt in ieder geval voor de jaren 2026 en 2027 wat verlichting te geven, Wat dit echt voor gemeenten betekent, wordt op z’n vroegst pas duidelijk bij de meicirculaire. In de programmabegroting 2025-2028 hebben we al op het ‘ravijnjaar’ 2026 geanticipeerd en hebben we aangekondigd dat fundamentele maatregelen genomen moeten worden om toekomstige begrotingen sluitend te kunnen maken. Idealiter op een manier die geen afbreuk doet aan onze doelen en ambities. In deze Voorjaarsnota worden nog geen definitieve keuzes gemaakt voor ombuigingen, maar per programma zijn diverse ombuigingsrichtingen opgenomen. Deze zijn opgenomen in paragraaf 4.2 en worden in aanloop naar de begroting 2026-2029 verder uitgewerkt.

Ondanks de besparingsopgave die al in jaarschijf 2026 van de programmabegroting 2025-2028 verwerkt is, starten we 2026 toch met een tekort van € 2,8 miljoen. De hoop dat het Rijk met extra middelen over de brug zou komen, is met het verschijnen van de Voorjaarsnota van het Rijk flink getemperd. Gemeenten worden weliswaar deels gecompenseerd, maar dat is niet toereikend om het tekort wat ontstaan is in het gemeentefonds te compenseren. Gezien de impact van de Voorjaarsnota van het Rijk op onze financiële positie, hebben we een voorzichtige doorrekening daarvan opgenomen in het budgettaire beeld. Dit geeft een eerste beeld, maar de bedragen zijn nog onzeker. Vandaar dat we ze apart in de tabel hebben opgenomen onder het kopje ‘onzekerheden’. Daarnaast zijn er aanvullende middelen nodig voor autonome ontwikkelingen en zien we de nodige onzekerheden die van invloed kunnen zijn op onze financiële positie. De bij ons bekende onzekerheden en tegenvallers hebben we opgenomen in deze voorjaarsnota. Ondanks de invloed hiervan op de financiële positie, blijft het uitgangspunt dat we voor 2026 een structureel sluitende begroting presenteren. In het vervolg van dit hoofdstuk gaan we verder hierop in en lichten we dit ook toe. Ook is een voorstel opgenomen over de toe te passen indexeringen en de ontwikkeling van de woonlasten.

3.1 Budgettair beeld 3.1.1 Samenvattend beeld meerjarenperspectief Voor het bepalen van het budgettair kader voor de periode 2026–2029 baseren we ons op stand bij de programmabegroting van 2025–2028. Dit vormt de basis voor de programmabegroting 2026–2029. Het meerjarig perspectief wordt beïnvloed door verschillende ontwikkelingen, namelijk: - Wijzigingen in het gemeentefonds die volgen uit de circulaires: o De raming in de begroting 2025 is gebaseerd op de meicirculaire 2024; o In deze voorjaarsnota hebben we de budgettaire gevolgen van de september- en decembercirculaire 2024 verwerkt in het meerjarig budgettair beeld. - Autonome ontwikkelingen of al genomen besluiten; - Noodzakelijke ontwikkelingen en beleidsintensiveringen; - Effecten van rijksbeleid of eerdere besluiten die nog niet in cijfers zijn omgezet; De onderstaande tabel ‘budgettair beeld’, start met het saldo van de programmabegroting 2025-2028. Dit is het saldo inclusief de besparingsopgaves. Voor het concretiseren hiervan is in hoofdstuk 4 een

strategische koers beschreven. Langs deze lijn kunnen de ombuigingen worden geconcretiseerd. In het budgettair beeld wordt ervan uitgegaan dat de ombuigingen per 2026 ingevuld zijn. In deze voorjaarsnota zijn ombuigingsrichtingen opgenomen die in aanloop naar de programmabegroting worden uitgewerkt. Na vaststelling van de programmabegroting door uw raad in november, wordt verder invulling gegeven aan de ombuigingen. In het vervolg van de tabel zijn de eerdergenoemde ontwikkelingen die het meerjarenperspectief beïnvloeden, opgenomen. In de volgende paragrafen lichten we de recente ontwikkelingen nader toe. (bedragen x € 1.000 / - is negatief)

Meerjarenperspectief exploitatie Budgettair beeld begroting 2026-2029 Ombuigingen: Besparingsopgave sociaal domein Besparingsopgave ruimtelijk, economie en cultuur Besparingsopgave concern Realiseren ombuigingen 2026-2029

2026

2027

2028

2029

-6.937 -4.000 -2.570 13.507

-10.943 -5.000 -2.570 18.513

-10.970 -5.000 -2.570 18.540

Saldo begroting 2025-2028 Beschikbare ruimte begroting 2026-2029

-2.826 -2.826

1.997 1.997

-572 -572

-416 -416

Beschikbare bestedingsruimte gemeentefondsuitkering Totaal budgettaire ruimte na verwerking circulaires Loon- en prijsontwikkelingen 2029 en verder Autonome ontwikkelingen Benodigde middelen voor indexering boven op reservering Beleidsintensiveringen

2.095 -731

2.490 4.487

2.210 1.638

-5.661 -1.745 -721

-5.825 -1.745 -196

-5.970 -1.745 -196

9.531 9.115 -5.500 -6.920 -1.745 -166

-8.858

-3.279

-6.273

-5.216

Saldo ontwerp begroting 2026-2029 zonder onzekerheden

Tabel 1: Budgettair beeld Op vrijdag 18 april 2025 is de Voorjaarsnota van het Rijk gepresenteerd. De plannen die daarin zijn opgenomen brengen in ieder geval voor de jaren 2026 en 2027 (beperkte en grotendeels incidentele) verlichting. De doorrekening in tabel 2 is onder voorbehoud. Pas in de meicirculaire worden de definitieve bedragen bekend. De eerste doorrekening laat zien dat we in de jaren 2026 en 2027 een positieve bijdrage ontvangen vanuit het Rijk, ook voor het onderdeel jeugd. Vanaf 2028 wordt de compensatie voor jeugd echter volledig tenietgedaan waardoor het tekort verder oploopt. Om de terugval in het gemeentefonds te dempen stelt het Rijk een bedrag beschikbaar. Ook draagt het Rijk bij aan de tekorten voor de jeugdzorg. Vanaf 2028 wordt de taakstelling op jeugd verhoogd van € 1 miljard naar € 1,5 miljard. Wat de plannen betekenen voor onze begroting wordt verder toegelicht in paragraaf 3.1.2 en dit geeft een eerste indicatie van hetgeen we mogen verwachten. Daarbij de opmerking dat het nog voorstellen zijn die nog verwerkt moeten worden in de Rijksbegroting die op Prinsjesdag gepresenteerd wordt. Zodra de meicirculaire is ontvangen en doorgerekend, wordt u zoals gebruikelijk via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de gevolgen voor Helmond. Daarbij ontvangt u ook een geactualiseerd meerjarenperspectief.

(bedragen x € 1.000 / - is negatief)

Onzekerheden

2026

2027

2028

2029

-8.858

-3.279

-6.273

-5.216

2.510 2.530 5.040

2.920 2.490 5.410

2.780 2.660 5.440

, 2.960 2.950 5.910

Jeugd Tekort jeugd voor rekening Rijk Groeipad Hervormingsagenda Eigen bijdrage Jeugdzorg Sturen op trajectduur Jeugdzorg Indexeren opbrengst Hervormingsagenda Hervormingsagenda Jeugd. Aanvullende post Stelpost Jeugd reeds in begroting opgenomen Totaal Jeugd

2.700 3.200 2.300 -1.900 6.300

2.700 2.900 1.800 -1.410 5.990

2.700 -1.700 -400 -3.300 2.000 -1.645 -2.345

2.700 -1.700 -400 -3.300 2.200 -1.260 -1.760

Totaal onzekerheden

11.340

11.400

3.095

4.150

Saldo ontwerp begroting 2026-2029 inclusief onzekerheden

2.482

8.121

-3.178

-1.066

Saldo ontwerp begroting 2026-2029 zonder onzekerheden Algemeen Demping terugval gemeentefonds + bijstelling accres Aanvullende compensatie loon- en prijsontwikkelingen Totaal Algemeen

Tabel 2 Onzekerheden Rijksvoorjaarsnota

3.1.2 Omgeving De geopolitieke ontwikkelingen hebben direct en indirect hun invloed op Helmond. De inflatie blijft relatief hoog (3,7 procent in maart 2025). Tegelijkertijd bleef het afgelopen jaar de groei van het bruto binnenlands product (BBP) beperkt tot 0,8 procent. De groei van de totale omvang van het gemeentefonds is gekoppeld aan de BBP-ontwikkeling. Maar de uitgaven van de gemeente groeien mee met de inflatie. Dit creëert extra druk. En de perspectieven voor komende jaren zijn niet onverdeeld gunstig. Het blijft dan ook noodzakelijk om als gemeente voorzichtig en kritisch te blijven kijken naar de eigen financiën. Ravijnjaar Verder blijft het ‘ravijnjaar’, een samenloop van verschillende uitdagingen, als een zwaard van Damocles boven de gemeentefinanciën hangen. Ten eerste is er de aanpassing van de systematiek waarmee de uitkering uit het gemeentefonds per gemeente berekend wordt, en de door het Rijk ingeboekte taakstelling van € 2,4 miljard op dit fonds. In de Voorjaarsnota Rijk van april jongstleden is deze terugval maar zeer ten dele gecompenseerd, met een verschuiving van het ‘ravijnjaar’ van 2026 naar 2028 tot gevolg. Daarnaast hebben alle gemeenten te maken met de disbalans tussen de opgaven en de door het Rijk hiervoor beschikbaar gestelde middelen. Dit speelt met name op het sociaal domein en de openeinde regelingen Jeugdwet en WMO.

De impact hiervan verschilt duidelijk per gemeente. In Helmond beslaat het sociaal domein ruim 53 procent van de begroting, En tenslotte is gebleken dat de verwachte inflatie door het CPB stelselmatig te laag is ingeschat. En daarmee ook de inflatiecompensatie in het gemeentefonds. Jeugdzorg De Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd ('commissie Van Ark') heeft onlangs haar advies uitgebracht. In de Voorjaarsnota Rijk is dit advies maar zeer ten dele en incidenteel overgenomen, en is er voor de jaren vanaf 2028 zelfs een aanvullende bezuiniging opgenomen. Feitelijk schieten de gemeentes hier dus niets mee op.

Zonder systeemwijziging in het sociaal domein zullen de open-einde regelingen een toenemend (en slechts beperkt beïnvloedbaar) beslag op de gemeentefinanciën leggen. Hiervoor is de landelijke politiek als eerste aan zet. Het kabinet heeft aangegeven te werken aan een nieuw plan voor de jeugdzorg, met ondermeer een eigen bijdrage voor bepaalde vormen van jeugdhulp. Dit heeft voor nu geen direct effect op de gemeentefinanciën. We wachten de ontwikkelingen van het Rijk hierover verder af.

3.2 Toelichting autonome ontwikkelingen en knelpunten In deze paragraaf geven we een toelichting op de autonome ontwikkelingen uit Tabel 1 Budgettair Beeld. Het betreft de financiële gevolgen van de bij ons bekende ontwikkelingen en knelpunten die zich gedurende het jaar voordoen én waar de gemeente geen directe invloed op kan uitoefenen of eerder genomen besluiten.

(bedragen x € 1.000 / - is negatief)

Nr Autonome ontwikkelingen

2026

2027

2028

2029 I/S

1 2 3 4 5 6

783 700 300 1.000 pm 50

2.833

7 8 9 10 11 12 13

Tarieven zorgaanbieders Wmo Tarieven zorgaanbieders Jeugd Aanbesteding leerlingenvervoer Indexatie STH Toenemende kosten GGD Tien voor de Jeugd Totaal programma 1: Meedoen, rondkomen en vooruitkomen Areaalontwikkeling beheer en onderhoud MRE regionale bekostigingssystematiek Dekking: reserve grote opgaven/projecten Bijdrage Odzob tbv omgevingsplan Blink: ophoging bijdrage ivm herhuisvesting Blink: ophoging bijdrage agv begroting 2026 Blink: dekking ophoging afvalstoffenheffing

41 S 790 I -790 I 50 1.700 pm

14 VRBZO Structureel effect ophoging begroting 2025 15 Duurzaam zakelijk reizen MyWheels 16 Kasteeltraverse Totaal programma 2: Duurzaam en Leefbaar 17 18 19 20 21

22 23 24 25

S S S S S S

230 28 2.008

50 244 1.700 pm

244 S 1.700 S pm S

505 28 55 2.582

650 28 55 2.727

650 S 28 S 55 S 2.718

Inkomstenderving markten Hogere lasten markten Inkomstenderving kermissen Hogere lasten kermissen Bibliotheek Totaal programma 3: Economisch vitaal en aantrekkelijk

135 30 75 80 62

I I I I 62 S

382

Kapitaallasten aanschaf apparatuur nieuwe raad dekking budget apparatuur raad Indien laptops: aanvullende beheerkosten Inwerkprogramma na gemeenteraadsverkiezingen Totaal programma 4: Griffie en Raad

20 -12 40 25 73

20 -12 40

20 S -12 S 40 S I 48

(bedragen x € 1.000 / - is negatief)

Nr Autonome ontwikkelingen

2026

26 Opkomstbevordering gemeenteraadsverkiezingen 27 Eindheffing werkkostenregeling (WKR) Totaal programma 4: Bestuur en organisatie

65 300 365

28 29 30 31

2027

300 300

2028

2029 I/S

300 300

I 300 S 300

dekking: gemeentefonds/opbrengst belastingen Indexering kapitaallastenbudget investeringen dekking: gemeentefondsuitkering Ophoging kapitaallastenbudget investeringen Totaal Algemene dekkingsmiddelen Totaal autonome ontwikkelingen

-41 40 -40 1.000 959 5.661

5.825

5.970

S S S S

6.920

Tabel 3 Autonome ontwikkelingen 1. Tarieven zorgaanbieders Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Conform landelijke afspraken bepaalt de VNG een reële richtlijn met welk percentages de contracten voor maatschappelijke ondersteuning (WMO) en jeugdhulp geïndexeerd kunnen worden. In onze overeenkomsten met zorgaanbieders voor jeugd en Wmo sluiten wij aan bij deze landelijke afspraken. Deze percentages vallen in 2026 hoger uit dan het rekenpercentage voor de prijsindex, die in de gemeentelijke begroting wordt gehanteerd. Vandaar dat deze post onder de autonome ontwikkelingen wordt meegenomen. 2. Tarieven zorgaanbieders Jeugd Zie de toelichting onder punt 1 3. Aanbesteding leerlingenvervoer Conform de Europees richtlijnen voor aanbesteden moet iedere 3 tot 5 jaar het vervoer opnieuw worden ingekocht. Het moet concurrentie bevorderen. Taxibedrijven bepalen voor welke prijs ze zich in de markt zetten. De partij die als meest gunstig uit de aanbesteding komt, mag de komende jaren het leerlingenvervoer verzorgen. Voor 2026 wordt het leerlingenvervoer opnieuw aanbesteed. Deze kosten zullen hoger uitvallen doordat de brandstofkosten en de loonkosten flink gestegen zijn. 4.

Indexatie contractwaarde voor Sociale Teams Helmond (STH) Volgens de overeenkomst uitvoering Sociale Teams wordt de contractwaarde van STH jaarlijks geïndexeerd op basis van de index van de Nederlandse Zorgautoriteit (de NZA-index). Deze index is in de afgelopen jaren fors gestegen en is daarmee dan ook hoger dan de gemeentelijke index. De begroting is eerder incidenteel bijgesteld op basis van de voorlopige NZA-index. Dit is niet correct en vraagt nu om een structurele bijstelling. 5. Toenemende kosten Gemeentelijke gezondheidsdienst (GGD) Het bestuur van de GGD, bestaand uit wethouders van de 21 deelnemende gemeenten, heeft besloten dat de GGD later in 2025 een begrotingswijziging op de begroting voor 2026 doorvoert. De GGD geeft aan dat deze wijziging betrekking heeft op de volgende onderwerpen: ➢ Kerntaken. De GGD gaat samen met de gemeenten herinventariseren welke taken kerntaken (verplicht, valt onder inwonerbijdrage) vallen en welke taken contracttaken (niet verplicht, gemeente kan deze apart afnemen) zijn. Deze herinventarisatie is ontstaan naar behoefte van gemeenten en door de schaalsprong. Mogelijk wordt de

➢ ➢ ➢ ➢

inwonerbijdrage dus hoger (meer kerntaken, minder contracttaken) of juist lager (minder kerntaken, meer contracttaken). Gevolgen van de schaalsprong. Dit omvat het inspelen op en aanpassen aan het groeiende inwonersaantal in de regio en leidt mogelijk tot meer kosten. Bezuinigingsmaatregelen. Gemeenten, waaronder Helmond, roepen de GGD en andere GR’en op tot het in kaart brengen van bezuinigingsmaatregelen voor o.a. 2026. Gevolgen van de nog lopende Cao-onderhandelingen. De Cao-onderhandelingen bepalen de uiteindelijke index die wordt gehanteerd voor loonkosten. Gevolgen van wijzigingen in het RVP (rijksvaccinatieprogramma). Bepaalde vaccinaties kunnen landelijk toegevoegd of verwijderd worden in het RVP. Dit resulteert in hogere of juist lagere kosten.

De GGD verwacht de begrotingswijziging in het najaar van 2025 te kunnen presenteren aan de gemeenten. 6. Tien voor de Jeugd (10vdJ) Sinds 2018 werkt Helmond op het gebied van inkoop jeugdhulp samen binnen de regio Een 10 voor de Jeugd (10vdJ). De landelijke Hervormingsagenda Jeugd en de komende wetswijziging ‘Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg’ hebben als doel de beschikbaarheid van jeugdzorg voor de meest kwetsbare kinderen te verbeteren. Ook wordt het verplicht om de bestaande samenwerkingsovereenkomst 10vdJ om te zetten naar een gemeenschappelijke regeling. Deze GR richt zich op de regionale inkoop van specialistische jeugdzorg en waarborgt een stevige regionale basis en organisatie van deze zorg voor de meest kwetsbare kinderen, zoals vereist door de nieuwe wetgeving. De 11 samenwerkende gemeenten binnen 10vdJ worden aangewezen als jeugdregio en dienen gezamenlijk een GR te treffen. De GR zal naar verwachting per 1 januari 2026 operationeel zijn. Het vormen van een GR brengt meer verplichtingen met zich mee dan bij de huidige samenwerking, denk bijvoorbeeld aan accountantskosten maar ook de publicatieplicht van de WOO, archiefwet, privacy en informatiebeveiliging. Ook stijgen de kosten van bedrijfsvoering omdat de GR Peelgemeenten en de gemeente Helmond deze taken in de huidige samenwerking hebben uitgevoerd, zonder dat zij daarvoor een vergoeding ontvingen.

Vanaf 2026 zal hiervoor een reële vergoeding aan de GR Peelgemeenten worden betaald. De gemeente Helmond zal haar bedrijfsvoeringtaken op dit terrein beëindigen. 7. Areaalontwikkeling beheer en onderhoud Jaarlijks stellen we de begroting bij voor areaalontwikkelingen die verband houden met de groei van de stad. Hierdoor kan de gemeente de toegenomen kosten in verband met bevolkingsgroei en groei van het aantal woningen opvangen. Tot en met 2028 is deze toename voorzien in het meerjarenperspectief. Voor de nieuwe jaarschijf 2029 voegen we de jaarlijkse toename van € 41.000 toe voor beheer en onderhoud. Dit financieren we uit de verwachte extra opbrengst Onroerendezaakbelasting (OZB) in 2029 als gevolg van de toegenomen waarde van onroerend goed en uit de bijstelling van het gemeentefonds. 8. + 9 Metropool Regio Eindhoven (MRE) regionale bekostigingssystematiek + Dekking Binnen de GR MRE zijn er regionale afspraken gemaakt over de bekostiging van de schaalsprong in de periode 2024 t/m 2033. Hiervoor zijn er de komende jaren extra middelen benodigd. De jaarschijven 2026-2028 zijn al meegenomen in de begroting 2025. De jaarschijf 2029 wordt toegevoegd. Deze extra uitgaven MRE worden bekostigd uit de reserve grote opgaven/projecten.

10. Bijdrage Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB) ten behoeve van omgevingsplan Er zijn nieuwe regels voor het beheersen van geluid vanuit verscheidene geluidsbronsoorten zoals spoor, weg, industrie etc. De ODZOB moet de oude geluidzoneringen voor bedrijven en bedrijventerreinen omzetten naar zogenaamde 'geluidproductieplafonds' voor het totaal van geluidproducerende activiteiten op een bedrijf of bedrijventerrein in relatie tot omliggende geluidgevoelige gebouwen. Die omzetting is nodig voor het opstellen van het definitieve omgevingsplan, dat eind 2030 gereed moet zijn. 11. Blink: ophoging bijdrage i.v.m. herhuisvesting In het kader van de herhuisvesting van het kantoor van de GR Blink, zijn er meerkosten voorzien. Initieel werd verwacht dat deze kosten in 2026 zouden landen, dit is nu 2027 geworden. 12. Blink: ophoging bijdrage agv begroting 2026 Door grotendeels autonome ontwikkelingen stijgen naar verwachting de kosten van afvalverwerking door de GR Blink. Het betreft hier een aantal grote ontwikkelingen. Ten eerste de stijging van de personele kosten. Daarnaast stijgen de kosten voor het verduurzamen van het wagenpark. In lijn met landelijke ontwikkelingen is er een sterke stijging van de kosten van de verwerking van de afval. We zijn nog in gesprek met Blink over de precieze impact. 13.

Blink: ophoging afvalstoffenheffing In aanloop naar de begroting 2026-2029 wordt onderzocht hoe de extra kosten voor Blink (onderdeel 11 en 12) gedekt kunnen worden. Dit voorstel komt terug bij de begrotingsbehandeling in november. 14. Veiligheidsregio Brabant Zuidoost (VRBZO) De VRBZO levert een belangrijke bijdrage aan een veilige woon-, leef- en werkomgeving van inwoners en ondernemers. We zien dat de veiligheidsrisico’s toenemen en steeds complexer worden. Dat vergt investeringen om kwantitatief en kwalitatief op sterkte te zijn. Dit volgt ook uit de strenger wordende wet- en regelgeving en de richtlijnen vanuit de branche. Voor 2027 wordt vanuit een bestuurlijke opdracht een nieuw beleidsplan opgesteld met daarin het gewenste niveau van veiligheid. Daaruit zal een hogere structurele bijdrage voor de gemeenten volgen. De gemeenten gaan de komende jaren dan ook bijdragen aan de uitvoering van de bestuurlijke opdracht. 15. Duurzaam zakelijk reizen MyWheels Voor het zakelijk reizen maakt de gemeente gebruik van deelauto’s, MyWheels. Het budget voor deze deelauto’s is niet goed in de begroting verankerd, vandaar dat deze als autonome ontwikkeling wordt opgenomen. 16. Kasteel-Traverse Bij de rehabilitatie van de Kasteel-Traverse zal er gebruik worden gemaakt van een geluid reducerend wegdek. Hiervoor zijn er meer onderhoudskosten voorzien dan met een normaal wegdek. 17. + 18.

Hogere lasten en Inkomstenderving markten De uitgaven voor de organisatie van de warenmarkten zijn de laatste jaren gestegen door onder andere extra wegafzettingen. Deze zijn nodig vanwege de verkeersveiligheid. Daarnaast zijn de uitgaven voor elektriciteitsvoorzieningen de laatste jaren fors gestegen, zonder dat dit direct kan worden doorberekend aan de afnemers. De inkomsten van de warenmarkten zijn de laatste jaren gedaald, omdat een aantal kooplieden gestopt is en er onvoldoende nieuwe aanmelders zijn.

19. + 20. Hogere lasten en Inkomstenderving kermissen De uitgaven voor de organisatie van de kermissen zijn de laatste jaren gestegen door prijsstijgingen voor inhuur, energievoorzieningen en tijdelijke installaties. Daarnaast zijn de veiligheidsmaatregelen aangescherpt. Dit leidt tot aanmerkelijk meer uitgaven voor beveiliging, brandpreventie, evenementenzorg, verkeersmaatregelen en verblijf kermisexploitanten. De strengere veiligheidseisen leiden er ook toe dat er minder attracties op de kermissen staan, omdat er meer ruimte tussen de attracties nodig is. Hierdoor zijn er minder inkomsten uit de verpachting van de standplaatsen. 21. Bibliotheek In de bestuursovereenkomst Bibliotheekwerk 2023 – 2025 hebben de vier subsidiërende gemeenten vastgelegd dat de subsidie jaarlijks wordt geïndexeerd op basis van de per gemeente vastgestelde indexeringscijfers en dat gemeenten streven naar een basisbijdrage per inwoner. In de afgelopen periode is de subsidie wel geïndexeerd, maar niet opgehoogd door de toename van het aantal inwoners (areaalgroei). Deze achterstand in indexering door de areaalgroei is nu opgenomen als autonome ontwikkeling. 22. Kapitaallasten aanschaf apparatuur nieuwe raad In 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezingen en wordt er een nieuwe raad geïnstalleerd. Om de raad in staat te stellen goed haar rol te kunnen vervullen ontvangt zij de daarvoor benodigde middelen.

Oorspronkelijk ontvingen raadsleden iPads. Echter laptops zijn beter geschikt. De aanschaf van laptops is duurder dan tablets. 23. Dekking budget apparatuur raad De hier genoemde kosten voortvloeiend uit de aanschaf van apparatuur voor de nieuwe raad wordt voor een groot gedeelte gedekt uit het al beschikbare begrotingsbudget. 24. Indien laptops: aanvullende beheerkosten Wanneer er onder punt 22 gekozen wordt voor laptops (i.p.v. huidige iPads) is er extra beheer nodig om de apparatuur te onderhouden en de gebruikers hierop te ondersteunen. 25. Inwerkprogramma na gemeenteraadsverkiezingen Dit betreft een tweedaags extern programma en diverse avonden. Hierbij worden naar verwachting medewerkers uit de ambtelijke organisatie en externen ingezet. 26. Opkomstbevordering gemeenteraadsverkiezingen Helmond heeft traditioneel een lage opkomst bij verkiezingen. Om dit te verbeteren worden extra middelen ingezet. Denk hierbij aan zaken als een Stemhulp, Verkiezingskrant, verkiezingsdebat(ten) etc. 27. Eindheffing Werkkostenregeling (WKR) Bepaalde vergoedingen kunnen belastingvrij aan werknemers toegekend worden (zoals uitruil via het IKB, kerstpakketten en onkostenvergoedingen voor B&W/raad). Over een gedeelte betaalt de gemeente als werkgever een eindheffing. Vanwege het jaarlijkse karakter wordt hiervoor een structureel bedrag opgenomen.

28. Dekking uit gemeentefonds/opbrengsten belastingen De areaalontwikkeling beheer en onderhoud (punt 7) wordt gedekt uit het accres van het gemeentefonds. 29. + 30 Indexering kapitaallastenbudget investeringen + Dekking: gemeentefondsuitkering Bij de programmabegroting 2020 is besloten de vrije ruimte vanuit de kapitaallasten jaarlijks te indexeren. Hierdoor blijft het investeringsvolume in de pas lopen met de prijsstijgingen. De indexeringen voor de jaren 2026–2028 zijn al toegevoegd aan het kapitaallastenplafond in het meerjarenperspectief en voor de jaarschijf 2029 wordt de jaarlijkse toename van € 40.000 toegevoegd. De dekking komt uit het accres van het gemeentefonds.. 31. Ophoging kapitaallastenbudget investeringen In de programmabegroting 2024-2027 is voorgesteld om het kapitaallastenplafond geleidelijk te verhogen. Deze verhoging is doorgevoerd om de investeringen die nodig zijn op het gebied van duurzaamheid, de schaalsprong en maatschappelijke opgaven te kunnen doen.

3.3 Beleidsintensivering Gezien het financiële beeld en in de aanloop naar het einde van deze college- en raadsperiode past het om terughoudend te zijn met nieuwe financiële vragen (zgn. beleidsintensiveringen). De in paragraaf 3.2 opgenomen autonome ontwikkelingen zijn onvermijdbare kosten die veroorzaakt worden door wettelijkeen contractuele verplichtingen. Echter er zijn ook kosten die in het verlengde liggen van vastgesteld beleid, die niet eerder in de begroting zijn opgenomen. Deze kosten zijn niet autonoom en leiden tot een vergroting van de financiële opgave.

(bedragen x € 1.000 / - is negatief)

Nr.

1 2 3 4

5 6

Beleidsintensiveringen

Budget vóór intensivering

2026

2027

2028

2029

Totaal programma 1: Meedoen, rondkomen, vooruitkomen

Ophoging wegen Civieltechnische kunstwerken Van Gogh Nationaal Park Cofinanciering mobiliteitsmaatregelen Totaal programma 2: Duurzaam en Leefbaar

pm 525 30 pm 555

30 pm 30

pm -

Totaal programma 3: Economisch vitaal en aantrekkelijk

166 pm 166

Totaal algemene dekkingsmiddelen

Totaal

721

196

166

Formatie medewerkers Gastontvangst Huis voor de Stad Burgerberaad Totaal programma 4: Bestuur en organisatie

Tabel 4: Beleidsintensiveringen

156

1. Ophoging wegen Om de kosten van het meerjarig onderhoud van wegen te egaliseren wordt beoogd een voorziening onderhoud wegen in te richten. Hierdoor worden we in staat gesteld onderhoud naar voren- of achteren te halen, wanneer dit nodig wordt geacht vanuit de inspecties. 2. Civieltechnische kunstwerken Eind 2024 zijn de resultaten van de inspecties van de bruggen in Helmond ontvangen. Daaruit blijkt dat de staat van onderhoud van de bruggen niet volledig aan de onderhoudsnorm voldoet. Om de staat van onderhoud op het gewenste niveau te brengen is in de jaarschijf 2026 een bedrag gereserveerd om op korte termijn deze achterstand in te lopen. 3. Van Gogh Nationaal Park (VGNP) In 2024 heeft de gemeente Helmond de samenwerkingsovereenkomst Van Gogh Nationaal Park gesloten nadat het gebied de status van Nationaal Park heeft gekregen. Het Van Gogh Nationaal Park omvat in Helmond de Stiphoutse bossen. Al sinds 2019 is Helmond partner in de samenwerking om de status te verkrijgen; door toewijzing van de status verviel de mogelijkheid om deze samenwerking te ontbinden. Door deel te nemen aan het Van Gogh Nationaal Park komen er meer kansen op cofinanciering voor aan Van Gogh gerelateerde projecten en projecten op het gebied van natuur en landschap, erfgoed, recreatie, landbouw en ruimtelijke kwaliteit.

Het Van Gogh Nationaal Park wordt in onze regio vanuit het POHO Ruimte van het SGE aangestuurd. Via het SGE wordt onze gemeente in de regiegroep en het kernteam vertegenwoordigd. De jaarlijkse bijdrage is € 30.000. 4. Cofinanciering mobiliteitsmaatregelen De Metropoolregio Eindhoven (MRE) groeit hard. Om de groei op te vangen is een mobiliteitstransitie onvermijdelijk en noodzakelijk. Om de schaalsprong te accommoderen hebben Rijk en regio in 2022 een eerste maatregelenpakket gedefinieerd. Om invulling te geven aan de afgesproken regionale bijdrage aan dit pakket is op de schaal van de MRE in 2023 een regionale bekostigingssystematiek voor de bereikbaarheid uitgewerkt en afgesproken. Met RIB 125/2023 is de raad over deze afspraken geïnformeerd. Het aandeel van Helmond is verwerkt in de programmabegroting 2024-2028 en hieraan wordt jaarlijks tot en met 2033 de volgende jaarschijf toegevoegd. Zie de autonome ontwikkelingen 8 en 9. In RIB 125/2023 is ook aangegeven dat aanvullende bereikbaarheidsmaatregelen worden uitgewerkt voor de gehele MRE. Het eerste maatregelenpakket was vooral op de westkant van de regio gericht.

Ook bij toekomstige mobiliteitsontwikkelingen binnen de MRE is regionaal het uitgangspunt afgesproken dat de MRE één ecosysteem is, waarbij deze mobiliteitspakketten de gehele regio vertegenwoordigen en gezamenlijke financiering plaatsvindt op basis van de vastgestelde bekostigingssystematiek en wederkerigheid. Naar verwachting vindt eind 2025 besluitvorming tussen Rijk en regio plaats over het pakket aanvullende bereikbaarheidsmaatregelen, en kan het aandeel van Helmond in de aanvullende bereikbaarheidsmaatregelen worden vastgesteld.

5. Formatie medewerkers Gastontvangst Huis voor de stad Medio 2024 is het Huis voor de Stad geopend met het vernieuwde gastvrijheidsconcept, zoals de ontvangst van de fysieke bezoekers door de medewerker gastontvangst. Met het vaststellen van de begroting 2024 zijn voor 2 jaar (2024-2025) middelen toegekend voor 2 fte medewerker gastontvangst. Voorgesteld wordt om deze formatie van medewerker gastontvangst structureel te maken en hiervoor middelen beschikbaar te stellen.

6. Burgerberaad De gemeenteraad van Helmond vindt het belangrijk dat inwoners de kans krijgen te participeren in hun eigen gemeente en wil het vertrouwen van de inwoner in de lokale politiek vergroten. Daarom wil hij de inwoners vragen adviezen mee te geven over het onderwerp Veiligheid op straat. De vorm die hiervoor gebruikt wordt, is een burgerberaad. Het Helmondse Burgerberaad is in 2025 van start gegaan en bestaat uit een groep inwoners die advies geeft aan de gemeenteraad. Tijdens de bijeenkomsten denken zij samen na om de gemeente te helpen bij het nemen van beslissingen op het thema veiligheid op straat. Het burgerberaad geeft adviezen aan de gemeenteraad op basis van informatie van experts en gesprekken met andere deelnemers. De gemeenteraad heeft afgesproken om de adviezen over te willen nemen. Als de gemeenteraad de adviezen niet overneemt, dan volgt een uitleg waarom dit niet gebeurt. Deze post is nog als PM opgenomen omdat we nog over onvoldoende data beschikken om een richtbedrag op te baseren.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15542745/2