Verslag raadsvergadering 25 januari 2022

Ik moet dan de heer Rieter van Mì Hellemonders toch te teleurstellen want wij zullen deze motie niet steunen. Ondanks het feit dat wij vinden dat de natuur niet mag worden opgeofferd door zonnevelden zolang er nog ruimte is op daken. Wij weten inderdaad allemaal dat de energiemaatschappijen vol zitten, dat er nauwelijks of helemaal geen plek. Dat je blij mag zijn dat ze voor je eigen huis je zonnepanelen kwijt kunt. Dus in die zijn wij er wel voor. Wij zijn ook voor een evaluatie van onze eigen zonnevisie om gewoon eens even een keer tegen het licht te houden: waar zijn we nu, waar zitten we nu, wat zijn de zoekgebieden? Ondertussen is er veel meer bekend over alles wat met zonnevelden te maken heeft. Wij denken ook dat het inderdaad, wat mijnheer Harijgens aangeeft, dat noem ik eigenlijk dan ook een zonneveld, mogen we op een parkeergarage of. Dus het zonneveld in de natuur moeten we zolang mogelijk uitstellen. Maar wij vinden de motie dan net te ver gaan waardoor wij deze niet kunnen steunen maar wij wel heel graag willen aangeven dat wij nog eens een keer in gesprek willen gaan over de zoekgebieden. Gewoon goed te kijken waar we in Helmond eventueel ruimte hebben, maar zeker niet in onze natuur.

De voorzitter: Oké. Ik ga naar de heer Van den Bogaard. De heer Van den Bogaard: Dank je wel voorzitter. Ik schrik een beetje van de woorden van de heer Rieter. Ik vond het erg zware bewoordingen maar goed. Dat terzijde. Wij zijn ook tegen deze motie. Ten eerste gaat de motie dwars tegen de unaniem aangenomen zonnevisie in. Waar wij zoekgebieden hebben aangewezen die eventueel mogelijk bestemd zouden kunnen zijn voor de zonnevelden. De heer Van Lierop: Voorzitter per interruptie. De voorzitter: Wie is dit? De heer Van den Bogaard: Bijna unaniem. De heer Van Lierop: Sacha van Lierop. De voorzitter: De heer Van Lierop. De heer Van Lierop: Daar triggert mijnheer Van den Bogaard mij wel. Even voor de duidelijkheid, de zonnevisie is niet unaniem aangenomen. Er was een partij tegen, dat waren wij. Wel om een hele hoop redenen die we al voorbij hebben zien komen. Dus ik onderschrijf dat we de zonnevisie nog maar eens een keer tegen het licht moeten houden. Ik ben dan wel heel benieuwd of de andere collega’s het licht dan wel zien. De voorzitter: Oké. De heer Van den Bogaard. Even de juiste feiten. De heer Van den Bogaard: Ik had het al in de gaten. Ik herstelde mij al maar hoorde de heer Van Lierop niet, excuus. Bijna unaniem inderdaad.

Maar we blijven het ook evalueren met elkaar als raad, dan kunnen we inderdaad ook kijken of die zoekgebieden ook de juiste gebieden zijn voor eventuele zonnevelden. Wij vinden dat een aanvraag altijd ingediend moet kunnen worden en dat we die fatsoenlijk moeten beantwoorden als gemeente. In de tweede bullet lijkt het alsof initiatiefnemers helemaal niks meer in kunnen brengen. Dat is volgens ons ook juridisch niet haalbaar. Daarnaast redden we het niet met alleen zon op dak. Lang niet alle daken zijn geschikt voor zonnepanelen en hiermee halen we de opgave van Helmond niet met alleen zon op dak. Daarnaast belemmer je daarmee ook kansen en mogelijkheden die zich nog voor kunnen doen zoals bijvoorbeeld het inclusief gebruik van zonnepanelen. Het is gewoon zonde om die initiatieven dan bij voorbaat al te blokkeren. Verder kunnen wij initiatiefnemers van zonnevelden opleggen dat zij niet mogen leveren in piektijden als overbelasten van het net probleem blijft. Wij geven ook de voorkeur aan zon op dak en volgen dan ook de zonneladder. Maar we hebben ook andere vormen van duurzame opwek nodig. De zonneladder mag geen belemmering zijn voor de energietransitie. Allebei de beslispunten in de motie zijn dus wat ons betreft in strijd met het voorstel beleid wat we ook vastgesteld hebben tot nu toe. We zijn dan ook tegen de motie. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. De heer Ger Klaus.

De heer Klaus: Dank u wel voorzitter. Voorzitter wij zullen de motie ook niet ondersteunen. Ik wil even een paar opmerkingen maken. Bij Brabant Water heeft men een paar jaar geleden op twee van de drie voorraadkelders zonnepanelen gelegd. Volgens mij denk ik voor eigen gebruik van voor de pompen want zij gebruiken heel veel elektriciteit. Volgens mij heeft het onlangs ook de zuiveringsinstallatie in Aarle-Rixtel gedaan. Die hebben daar zonnepanelen gelegd om zelf hun eigen energie te voorzien. Dus dan zou dan ook

niet meer mogen, beetje raar. Verder, Longendonk. Daar heb ik jarenlang alleen maar mais zien groeien. Nu heeft men daar zonnepanelen neergezet en die zijn zo gezet dat daaronder en daarnaast overal natuur ontstaat. Dus ik weet nog niet precies wat daar tegen zou zijn. Want volgens mij is dat dan een geschikte manier om zonnepanelen te leggen. Dat was het voorzitter. Dank je wel. De voorzitter: Oké dank je wel. De heer Van Sas. De heer Van Sas: Dank u wel. Even kort. In het kader van juiste informatie. Ik hoor de heer Rieter zeggen dat, of in ieder geval suggereren dat de zonnepanelen op daken van particulier ook onmogelijk zou worden. Dat is niet correct. Iedere particulier in Helmond kan nog steeds zonnepanelen op zijn dak leggen. Die kunnen ook allemaal aangesloten worden. In het ergste geval is er even een piekmoment dat je wat minder kan leveren maar iedereen kan nog steeds aangesloten worden op een particulier dak. Voor de rest vond ik de wethouder in zijn betoog erg duidelijk en vind ik de bewoordingen die Rieter daarbij gebruikte totaal onnodig. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Manders, van de VVD. De heer Manders: Dank je wel voorzitter. Ik vind het ook heel fijn. Complimenten aan u dat u als burgemeester als een strenge juf let op het taalgebruik in onze raad.

Want we moeten niet de kant ingaan waar nu de tweede kamer mee bezig is. Wij horen normaal ook een goed voorbeeld te zijn voor de burgers. Dit soort taalgebruik staat denk ik de meesten van ons niet aan. Hoewel wij in het nieuwe verkiezingsprogramma van de VVD Helmond sterker verder schrijven dat we als Helmond moeten stoppen met de plannen van zonnevelden en vol moeten inzetten op isoleren en zon op dak. Kunnen we deze motie, net als anderen ook, niet steunen. We zijn het dan ook met een aantal opmerkingen van de wethouder eens. We zijn het ook eens, gezien de gebeurtenissen in Stiphout, er komt zo een Omgevingswet om onze zonnevisie inderdaad te evalueren zoals mevrouw Spierings en de heer Van Lierop al vroegen. Daar is later dit jaar zeker tijd voor. Het is volgens de fractie en dat gaf de wethouder al aan, wettelijk niet eens mogelijk om een aanvraag naast je neer te leggen als gemeente. Initiatiefnemers en grondeigenaren hebben recht op een fatsoenlijk antwoord, een fatsoenlijke reactie. Die wethouder is ook verplicht om die lopende aanvragen netjes af te handelen. Maar gelukkig, het werd ook al gezegd, zijn wij als raad als laatste aan zet. Daarmee hebben we bijvoorbeeld als raad de komst van zonnevelden in Stiphout in het verleden al eens voorkomen. Dat is een geruststellende gedachte van ons. Dus nogmaals, we zullen de motie ook niet ondersteunen. Dank je wel.

De voorzitter: Oké dank je wel. Dan tot slot de heer de Mare, PvdA. De heer De Mare: Dank u wel voorzitter. Voorzitter dit leek mij wel een aardig moment om aan de wethouder te vragen hoe het staat met de volgens mij ook nagenoeg unaniem aangenomen motie van de PvdA die het college anderhalf jaar geleden opriep om mogelijkheden tot de realisatie van publieke zonnevelden te onderzoeken. Dus niet voor grote bedrijven maar ten gunste van onze inwoners. Misschien kan de wethouder daar even iets over zeggen. Voor de rest wou ik nog even melden dat de heer Klaus gelijk had met zijn constatering dat Waterschap Aa en Maas wel hard bezig is met verduurzaming en met het aanleggen van zonnevelden bij alle rioolwaterzuiveringsinstallaties. Inderdaad plekken waarvan je hoopt dat het ook goed mogelijk is. Dat zijn ook echt zonnevelden. Ik denk dat wij allemaal de zorgen over de beperkingen van de netcapaciteit wel delen. Wat dat betreft is het heel terecht om er aandacht voor te vragen. Maar deze motie is veel te exact. We moeten ons wel realiseren, we hebben het over de daken van private eigenaren. Zoals die nu gesteld is hoeft er maar één dwarsliggende ondernemer in onze stad te zijn en we kunnen geen zonnevelden aanleggen. Dat betekent eigenlijk gevoeglijk dat de aanleg van zonnevelden in heel Nederland op slot gaat. Wij

zijn dus tegen deze motie. We zullen hem niet steunen maar een aantal aandachtspunten is terecht om aan de orde te stellen. Dank u wel. De voorzitter: Oké dank u wel de heer De Mare. Dan geef ik tot slot het woord aan Martijn Rieter, Helder Helmond. De heer M. Rieter: Dank je wel voorzitter. Korte reactie van onze kant. Helder Helmond kan de motie ook niet steunen. Voor ons is de zonnelader leidend. Inderdaad wat al gezegd is, wij zijn altijd zelf als raad aan zet om dit soort initiatieven af te wegen. Ik heb wel een aantal aannames gehoord van collega-raadsleden. Ik zou wel willen dat eigenlijk de wethouder daar even op ingaat of dat wel allemaal klopt of niet. Dus dat was wel even een extra check. Tot zover, eerste termijn Helder Helmond. De voorzitter: Oké dank je wel Helder Helmond. Dan ga ik naar de wethouder. Wethouder Harijgens. De heer Harijgens: Voorzitter. Ik heb een klein beetje introspectie gedaan en ik heb niet de indruk dat ik mij crimineel heb uitgelaten maar waarschijnlijk heeft de heer Rieter dat ook niet zo letterlijk bedoelt. Althans zo vat ik zijn woorden dan voor het gemak maar even op. Misschien toch even om het misverstand uit de wereld te helpen dat de netcongestie op het moment dat als er vrijval zou zijn bij Enexis.

Ik neig toch aan om dat toch te zeggen: als er vrijval zou zijn bij Enexis van projecten die niet doorgaan dan is dat geen vrijval die automatisch ten goede komt aan zon op bijvoorbeeld bedrijvendaken. Dan is de kans heel groot dat die vrijval dan doorschuift naar het eerstvolgende zonneveld waarvan een offerte op een stapeltje bij Enexis legt. Dat is de gemeente in de regio inmiddels ook pijnlijk duidelijk geworden. We hebben op dit moment wettelijk heel weinig middelen om daar sturing op te hebben. Daar zijn we nu juist mee bezig. Een van de technische vragen die de VVD heeft gesteld ten aanzien van het uitvoeringsprogramma van MRE, die zag daar ook op. Daar zijn we heel erg hard mee bezig om daar wat meer grip op te krijgen in samenhang met de provincie. Maar we zullen als regio de prioritering voor de schaarse ruimte die er is, bestuurlijk op moeten pakken. Ik hoop dat ik daarmee duidelijk heb gemaakt dat prioriteitstelling en de concurrentie tussen zonneplant en zon op daken dat die net iets ingewikkelder ligt. Ik beperk mij toch maar even tot het dictum van de motie. Namelijk: kan ik wel of niet in gesprek met. Daar vind ik de motie simpelweg gewoon veel te eng in. Dat heb ik denk ik in mijn eerste termijn ook verwoord. De Partij van de Arbeid die vraagt terecht denk ik: hoe staat het met de motie Publieke zonnevelden? Die motie die hebben we goed verstaan.

Ik denk de heer De Mare dat u even de evaluatie van het lopende zonnebeleid af moet wachten. Dat daar in die richting ook iets in die evaluatie gezegd zal worden. Ik hoop dat ik u voor dit moment daarmee tevreden kan stellen met dat antwoord. Verder heb ik de raadsleden gehoord en ik wacht eventuele stemming af. De voorzitter: Oké dank je wel. Ik zie de heer Vervoort. Dat was een interruptie? De heer Vervoort: Dank je wel voorzitter. Het was eigenlijk de spijker die de wethouder op zijn kop slaat. Op het moment als ik mijn brief in Stiphout die grote zonnevelden van vier vijf mega hertsen noemen vrij komt te vervallen en dat die misschien wel overgaat naar een andere grondgebonden locatie. Zodoende dat die vrijval niet op de daken komen van bedrijfspanden. Dat is dus het probleem want dan krijg je namelijk niet die echte duurzaamheid, die opwekking van stroom op bedrijfsdaken. Dat is jammer. Zodoende is eigenlijk ook de motie van: eerst gebruik maken van de bedrijfsdaken in plaats van dat het wordt opgeschoven naar de mensen op korte termijn financieel minder hebben door zijn grond beter te benutten. Was meestal gewoon een geldkwestie en geen milieueffect. Dat was het. Tot zover.

De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk eventjes naar de zijde van de gemeenteraad of er nog. Ik weet niet of er nu tweede of derde termijn maar een aantal korte interrupties. Ik kijk even naar de heer Rieter van Mì Hellemonders. De heer M.P.J. Rieter: Heel kort voorzitter. Het belangrijkste is wat ik gehoord heb dat is wat we ook allemaal zeggen: we conformeren ons aan de zonneladder. Ik denk wat de heer Vervoort zegt, dat is ook de strekking in feite van de motie. Doordat er zoveel problemen zijn bij de netbeheerder, dat ze geen capaciteit hebben, kan de wethouder onderzoeken. Of als ondernemers in Helmond die behoorlijk wat vierkante meters op dak hebben en die willen, dus dat is projectmatig inderdaad wat de heer Van Sas zegt. Particulieren hebben daar geen problemen mee maar het gaat even om grotere zonnepaneelprojecten in Helmond zelf die men wil ondernemen. Die worden nu vooruitgeschoven in jaren en ik denk dat het toch niet de bedoeling is van het realiseren van zonnevelden, dat dus mogelijk maakt dat er niet bij handelsaanvragen iets gedaan kan worden. Dan hou je je misschien wel zogenaamd aan die zonneladder maar wij stellen wel onze eigen mensen teleur. Ik vind dat dat opgelost zou moeten worden. Dat ligt allemaal samen met het feit dat de netbeheerders geen capaciteit hebben.

Dus het verzoek aan de wethouder of die bij wijze van spreken kan onderzoeken, toezeggen kan die natuurlijk niks, dat snap ik ook, maar dat verzoeken van Helmondse ondernemers met heel veel dakoppervlak wat zonneladder één is, nu niet geopereerd wordt vanwege de netcapaciteit. Dus dat is de zorg die we hadden. De voorzitter: Oké dank u wel. De heer M.P.J. Rieter: Excuses voor het woord crimineel mijnheer Harijgens. Ik bedoelde dat symbolisch maar het komt hard aan dus die trek ik heel graag. De voorzitter: Moeten we ook niet doen nee. De heer Van der Burgt. De heer Van der Burgt: Dank je wel voorzitter. Ik hoef ook niet zo lang het woord te hebben. Ik kan de wethouder heel goed volgen in zijn uiteenzetting. Ik kan het heel ver met hem eens zijn. Een paar opmerkingen. Enexis is gebonden aan de wet, die moet handelen bij de eerste aanvraag die is ook het eerste. Daar hebben wij wel een rol in, heb ik al eens vaker gezegd. Wij zijn aandeelhouder van Enexis. De provincie is een grote aandeelhouder. Daar zullen wij ongetwijfeld mee in de slag moeten. Want het kan niet zo zijn dat de grote bedrijven dat die verdrongen worden door de zonnevelden in de natuur. Daar ben ik pertinent tegen. Stiphout heeft duidelijk gemaakt dat er geen draagvlak was. Ik zou wel even willen wijzen op de Twynstra Gudde, heeft recent een onderzoek die hebben ingehuurd om de zonnevisie door te lichten.

Die heeft ook gesproken met inwoners. Het zou heel goed zijn als je uitkomsten van Twynstra Gudde gebruikt aan ons verstrekt worden in het kader van de evaluatie van de zonnevisie. Want die is ons beloofd bij het vaststellen in 2020. Daar moeten wij heel kritisch zijn op de zoekgebieden naar zonnevelden. Want ik heb er nu wel een paar. Stiphout is duidelijk maar als je kijkt naar landschapsparken Brouwhuis en Berkendonk dan zet ik daar hele grote vraagtekens mij. Dan moeten we met elkaar als raad eens heel goed evalueren. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Van den Bogaard. De heer Van den Bogaard: Dank je wel. Fijn om te horen dat de wethouder in gesprek is met Enexis over de netcongestie. Nog even verduidelijkende vraag: neemt de wethouder daar ook in mee dat we kunnen kijken naar de spreiding van het net? Er worden natuurlijk veiligheidsbuffers ingebouwd om overbelasting te

voorkomen. Spreiding is daar een oplossing voor. Dus graag horen we van de wethouder of die daar ook in gesprek is. Dank je wel. De voorzitter: Oké dank je wel de heer Van den Bogaard. Dan geef ik tot slot de heer Harijgens het woord. De heer Klaus wilt u ook nog iets zeggen? Hallo. De heer Klaus: Nee hoor. De voorzitter: Oh wij dachten dat. Oké Andrew. De heer Harijgens. De heer Harijgens: Dat is hetzelfde. Voorzitter dank u wel. Allereerst de heer Rieter: de excuses aanvaar ik bij deze. U vraagt daarbij wat het kan doen voor de Helmondse bedrijven. Dat is onder andere kijken daar waar bedrijven bijvoorbeeld via korte verbindingen rechtstreeks aan zichzelf of aan een andere onderliggende bedrijven kunnen leveren. Dat is een van de maatregelen die mogelijk zijn om die netcongestie toch wat te omzeilen. Datzelfde geldt ook in de richting van de heer Van den Bogaard. Die vraagt of we druk op Enexis kunnen uitoefenen. Enexis is zelf ook heel erg meedenkend als het gaat om wat er voor mogelijkheden zijn om bijvoorbeeld de netbalans op een andere manier te benutten. Er zijn een aantal technische oplossingen die mogelijk maken om toch nog grotere daken aan te sluiten. Daar zijn we volop mee bezig. We zullen zelf daar ook nog een slag in moeten maken door het te inventariseren: welke gegadigden daarvoor zijn.

Hoe je dan op een slimme manier die daken kunt verbinden zonder het net te belasten. Overigens is het onttrekken van een bedrijf wat nu gebruik maakt van het net is weer een andere opgave. Ook daarvoor zijn we in een vroegtijdig stadium met Enexis aan het schakelen om ervoor te zorgen dat die balans op het net door Enexis gegarandeerd kan worden. Volgens mij heb ik daarmee de inhoudelijke vragen en opmerkingen beantwoord. Als dat niet zo is dan hoor ik het graag. De voorzitter: Volgens mij hebben wij eigenlijk alle zijden alle kanten belicht van de motie en het geheel. Ik wil met uw goedvinden de motie in stemming gaan brengen. Ik kijk ook even naar de heer Rieter, we brengen hem in stemming neem ik aan. Ik ga er ook even vanuit dat het niet met hand opsteken gaat of in ieder geval dat we even digitaal gaan stemmen. Dan moet ik weer even vragen even verversen. Dan kijk ik even naar de griffier of het weer openstaat. De stemming staat open dus u kunt nu voor of tegen stemmen. Dan mag u daarna op verversen of op doorsturen drukken. Dus even verversen, voor tegen en dan doorsturen. We hebben er al 31. Mevrouw Janssen-Jansen: Ik heb nu een probleem met stemmen. De voorzitter: Mevrouw Janssen dat kan toch niet waar zijn. Gaat u er maar eventjes uit en in en dan hup. Altijd bijzonder. Zitten toch allemaal alleen. De heer Van Lierop. Mevrouw Janssen-Jansen: Ik zie nu wel.

Ik kom eraan. De voorzitter: Dat is goed, we wachten. Mevrouw Janssen-Jansen: Maar ik moest inderdaad in en uit. De voorzitter: Ja soms. 34 we zijn van mevrouw Janssen. Mevrouw Janssen die ging erin en eruit. De heer Vervoort: Burgemeester ik denk dat dit de laatste raadsvergadering is nog digitaal. Ik hoop dat we volgende vergadering gewoon fysiek bij elkaar komen. Dus misschien in de laatste oefening is digitaal.

De voorzitter: Ja daarom. Dus we maken er ook niet zo een punt van Pieter. We gaan gewoon een beetje wachten op elkaar. Ik hoop echt dat … De heer Roefs: Moeten we wel eerder beginnen, bijvoorbeeld om zes uur. Dan kunnen we om negen uur nog even het café in want die zijn om tien uur dicht. De voorzitter: We kunnen doorgaan tot morgenochtend en dan zijn de cafés open dus dan … Ik zie u allemaal in de cafés morgen. Ik neem aan dat u ze allemaal gaat steunen. Alleen Janssen, mevrouw Janssen. Jeanne, bent eruit en ingegaan Jeanne? Ja. Mevrouw Janssen-Jansen: Ik ben eruit en erin ik ga het nu proberen via mijn telefoon want hij pakt hem hier niet. Dus ik ben al twee keer opnieuw uit- ingelogd en … De voorzitter: U kunt ook gewoon de vergadering verlaten. Mevrouw Janssen-Jansen: Ik ga hem even verlaten. Doe het opnieuw. Het is u net wel gelukt hoor. Mevrouw Janssen-Jansen: Ik krijg hem niet. Ik ga het proberen via mijn telefoon. De voorzitter: Ja hoor. We wachten gewoon. Mevrouw Janssen-Jansen: Ik heb geen keus. De voorzitter: Nee. Zitten gewoon 46 mensen in de call dus wij wachten gewoon. De heer M.P.J. Rieter: Een interruptie voorzitter. Maar dan kan er toch mondeling gestemd worden met voor, tegen bij wijze van spreken? De voorzitter: Ook. Nee gaat dat niet lukken? Bent u niet even afwezig? Kan ook. Mevrouw Janssen-Jansen: Dat kan ook.

Dan zet ik mijn microfoon af en ben ik even afwezig. De voorzitter: Dus als u even de zaal verlaat dan kan dat. Eruit. Yes. Wij hebben nu 34 personen aanwezig. Dan kijken we naar … Wil er iemand iets zeggen? Er zijn 34 personen aanwezig en ik vraag, iedereen heeft gestemd. Ik vraag de griffier of iedereen gestemd heeft. Oké. Er zijn vier voor deze motie en dertig tegen en daarmee is de motie verworpen. Dan gaan wij tot slot de laatste motie. De laatste motie gaat over het dialect, Helmonds dialect. Ik zou de heer Michael Rieter willen vragen om dit even in te leiden. De heer Rieter. De heer M.P.J. Rieter: Dank je wel voorzitter. Hij kan misschien van de ene kant komisch of ludiek overkomen maar hij is bloedserieus maar dan in de positieve zin. Wij vinden en ik ervaar dat al jaren, wij hebben met, dat is echt serieus, ons Helmonds dialect in feite een vorm van goud in handen. Waarom? Omdat wij een uniek dialect hebben wat, althans een uniek dialect is wat ik zie mensen soms wel eens lachen, ook nu weer, wat veel hoger aangeschreven staat dan wij misschien ook maar kunnen bedenken. Er is volgens mij, behalve Friesland als provincie, nog geen stad die zo haar immateriële erfgoed, we hebben er recentelijk nog over gesproken.

Op een podium kan neerzetten en daarom willen wij graag als Mì Hellemonders aandacht vragen voor ons, in mijn beleving, heel bijzondere ruwe bolster blanke pit dialect, wat door heel veel mensen nog gesproken wordt. Dat is een van de krachten van het Helmonds dialect. Voorzitter, overwegend dat één: studenten aan de pedagogische academie De Kempel van Helmond in jaren zeventig hoorde dat het Helmonds

een van de bijzonderste Nederlandse dialecten was en dat ook nog eens steeds veel Helmonds gesproken wordt in deze historische industriestad vanaf ongeveer 1850, de industriestad dan. Twee: half oktober 2006, inmiddels ruim vijftien jaar geleden, de inmiddels bekende Nederlandse veelschrijver en taalkundige Wim Daniëls, Helmond veraste met een eigen Helmonds woordenboek. Drie: die taalkundige Wim Daniëls was veel gevraagd gast bij meerder talkshows op de nationale TV. Elke keer van de gelegenheid gebruik maakte en nog maakt voor zover ik weet, om nadrukkelijk te melden, dat doet die vaak nog in de laatste seconde, dat Helmonds dialect een van de bijzonderste dialecten van Nederland is. Een mooier podium kun je wat dat betreft niet voorstellen. Vier: de aanleiding van het Helmonds woordenboek hier in 2007, de stichting Haw Ut Hellemonds werd opgericht om het gesproken Helmonds te gaan promoten en weten vast te leggen voor het nageslacht. Door interviews en dergelijken vast te leggen. Vijf: sinds september 2007 aanvankelijk jaarlijks door Haw Ut Hellemonds de eerste vijf jaar in de grote zaal van het oude Speelhuis van Blom en Sanders met de tentdoekschildering, het Helmonds dicterium het geval. Die eerste vijf jaar werden deze zelfs door Wim Daniëls zelf gepresenteerd waarbij onder andere de meer dan vermade Helmondse cabaretier Bert Kuipers zorgde voor een tekst.

Zeer vermakelijk want we hebben hem onlangs weer groots geëerd op de muren van het nieuwe Speelhuis. Zes: professor Jos Swanenberg uit Tilburg ook veel onderzoek heeft gedaan naar het Helmonds en het Helmonds als speciaal heeft bestempeld. Zeven: op 29 juni 2015, Robin Manders zijn proefschrift Kattenmeppers en keienbijters in onderzoek naar het Helmondse dialect heeft verdedigd. Dat was wel aan de universiteit van Utrecht in het kader van taalwetenschappen. Daar staat op pagina 37 het laatste hoofdstuk bij de conclusie: als daaraan wordt toegevoegd dat het dialect aanwezig is op sociale media en dat het onder andere lexicaal gedocumenteerd staat in meerdere versies van in Helmonds woordenboek, dan heeft het Helmonds volgens de Unesco-richtlijnen een vrij hoge vitaliteit. Acht: de raad onlangs geïnformeerd is om een aangepaste nieuwe erfgoedvisie te maken waarin ook nadrukkelijk het immaterieel cultureel erfgoed, waar ook onder andere dialect onder valt, zal worden meegenomen. Negen: voor zover wij weten nog geen enkele stad in Nederland, wel provincie, het Fries, zijn of haar lokaal dialect tot beschermd immaterieel erfgoed benoemd. Waarvoor Helmond de eerste stad zou kunnen zijn. Dan halen we echt alle voorpagina’s mee en misschien ook wel de kranten, de TV.

Maar tien: dat het Helmonds dialect onder grote druk staat te verdwijnen als met de beoogde schaalsprong veel inwoners van buiten de stad en of regio in Helmond komen wonen, die het Helmonds dialect niet spreken en slecht kunnen verstaan. Reden te meer om het Helmonds, zuivere Helmonds dialect te koesteren, te spreken, te onderwijzen en als erfgoed door te geven aan volgende generaties. Besluit één dat vanaf vandaag ons eigen Helmonds dialect wordt verklaard tot beschermd immaterieel erfgoed. We hebben geen ander gereedschap voor alsnog via de status gemeentelijk monument. Gaat over tot de orde van de dag. Tot zover in de eerste instantie voorzitter. De voorzitter: Oké dank je wel. Ik kijk eventjes naar de wethouder. Wethouder Harijgens gaat hier een eerste reactie op geven. Wethouder Harijgens. De heer Harijgens: Dank u wel voorzitter. Laat ik beginnen met te zeggen dat ik met de heer Rieter zijn waardering voor het Helmondse dialect deel. Ik kom zelf weleens waar uit West-Brabant en ik zal nooit het Helmonds helemaal beheersen maar ik hoor toch ontzettend veel overeenkomsten. Ook bij de vorige raadsvergadering spreken wij bijvoorbeeld in West-Brabant ook over wat een ermoei. Ermoei is een woord wat ik hier ook al veelvuldig ben tegengekomen en ik hoorde zojuist de voorzitter het hebben over het efkes eruit en erin. Ook dat efkes is bekend.

Maar even concreet naar de motie toe. Het is denk ik goed om voor de streektaal op te komen zoals ik ook al aangeef. Ik denk dat dat ook zo breed op het gemeentehuis wordt beleden. Het is ook niet voor niets dat we de stichting Haw Ut Hellemonds jaarlijks een subsidie toekennen. Die subsidie is juist bedoelt om het dialect te promoten. De motie die vraagt om het Helmondse dialect te bestempelen als immaterieel erfgoed. Daar zit juist wat mij betreft de crux. Op dit moment hebben we een

erfgoedverordening die niet toeziet op het immaterieel erfgoed. Dat is ook de reden waarom ik de motie in zijn huidige vorm zal moeten ontraden. Tegelijkertijd als het goed heeft u ook bij de opiniërende commissievergadering van vorige week gezien dat we met het erfgoedbeleid bezig zijn. Dat doen we in de aanloop naar de Omgevingswet. Daarvoor moeten we nu eenmaal geregeld hebben dat de materiële kant van het erfgoed, het onroerend goed, dat dat in het licht van hoe je met de omgeving omgaat, dat goed wordt vastgelegd. In die zin volgen we een drietraps-enquête. We hebben eerder al een stukje erfgoed moeten vaststellen rond het centrum plan drie. We gaan nu voor de Omgevingswet regelen dat ook het materieel erfgoed dat dat in de zin van ruimte goed beschermd wordt. Op een later moment komen we ook met het immaterieel erfgoed naar de raad. In dat onderzoek naar het immaterieel erfgoed past het natuurlijk ook, behalve dat dat gaat over archeologische vindplaatsen, stedenbouwkundige structuren, landschappen. Dat is dan allemaal roerend erfgoed. In dat materieel erfgoed, dat gaat over collecties, dat gaat over tradities, dat gaat over verhalen. Maar dat kan ook net zo goed over dialect gaan. Voordat je iets die status toekent zul je er wel gedegen onderzoek naar moeten doen. Dat past natuurlijk. Dat doen we ook bij monumenten, doen we ook bij andere zaken.

Daar past het natuurlijk ook in het opstellen van het erfgoedbeleid in immateriële zin om ook hier goed onderzoek naar te doen. Met andere woorden: ik sta daar zeker wel redelijk tegenover. Alleen de motie zoals die nu in zijn dictum is geformuleerd, om per direct over te gaan tot het toekennen van een monumentale status, daar heb ik nu geen grond voor. Dus als u die motie ofwel op een ander moment wil indienen maar dan in aangepaste vorm of de motie de bestaande vergadering wenst te herschrijven, daar ga ik niet over. Maar dan begrijpt u in ieder geval van mij dat ik welwillend sta tegenover de gedachte achter de motie. Alleen kan ik hem in deze vorm niet uitvoeren. Tot zover voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ik geef even de heer Rieter het woord. De heer M.P.J. Rieter: We zouden de bestaande vergadering kunnen doen. De intentie, denk ik, die proef ik bij u heel erg hard dat onze taal iets bijzonders is. Inderdaad, gaf ik ook al aan, of gaven wij als Mì Hellemonders aan, dat we op dit moment geen handvat hebben. We zouden daarvoor de gemeentelijke monumenten als gemeentelijk monument. Maar ik wil de handschoen graag oppakken om met u te kijken of we in de volgende raadsvergadering een zodanig dictum zouden kunnen maken, of die dan wel of niet gesteund wordt is een tweede.

Waarbij wel de mogelijkheid is om toch nadrukkelijk aan te geven dat wij het Helmonds eigenlijk zeer bijzonder vinden en dat we dat willen koesteren ten koste van alles tot alles. Maar het is wel, zoals ik al aangeef, er is ook al onderzoek gedaan. Het wordt al van heel veel kanten als bijzonder gezien. Maar ik neem uw voorstel heel graag aan om deze motie aan te houden en van een beter of in ieder geval een dictum wat wel mogelijkheid biedt om overgenomen te worden. Want dat begrijp ik ook van u dat dat nu niet kan. Daar in de volgende raadsvergadering, de laatste van deze raad volgens mij, om daarop terug te komen. Dus wat mij betreft houden we hem aan en gaan we in gesprek met een aantal mensen om te kijken of er een ander dictum. Tot zover voorzitter. De voorzitter: Oké dank u wel voor uw toelichting. Daarmee is de motie aangehouden en wordt die in een ander overleg weer gekeken of die aangescherpt kan worden en zullen we hem nu niet verder in bespreking brengen. Dank u wel daarvoor. Sluiting De voorzitter: Met deze motie zijn wij gekomen aan het einde van deze bespreking of deze raadsvergadering. Ik wil de heer Harijgens heel hartelijk danken voor zijn inbreng. Dat doe ik normaal nooit een wethouder maar deze wethouder is ook corona besmet en was vandaag toch de hele dag onder u, de hele avond onder u.

Dus hij voelt zich niet helemaal lekker maar ik vind toch een compliment waard en zo hoe je toch deze vergadering

met ons hebt kunnen begeleiden. Dus dank daarvoor. Ook van onze zijde van harte beterschap. Dus ga maar snel onder de wol. De heer Harijgens: Dank u wel. Dat ga ik doen voorzitter. De voorzitter: Oké. Ik zou zeggen allemaal, dank voor de bijdragen. Het was mij een genoegen om uw vergadering weer te mogen voorzitten. Tot de volgende keer. Ik hoop echt van harte dat het fysiek is en dat we met de opening van de stad zou je kunnen zeggen, jullie weer kunnen treffen is af en toe in een restaurant, in een café. Dat we met elkaar weer een beetje mogen genieten van de mooie dingen en de mooie momenten die we zo nodig gemist hebben. Voor nu zou ik zeggen een prettige avond en ik hoop echt de volgende keer elkaar weer te zien in een na borrel in een andere gelegenheid. Tot ziens en fijne avond.