RN 075 Klimaatcontract Eindhoven Helmond digitaal A4

Impact Het resultaat is dat op grote schaal energie wordt bespaard, CO2 wordt vastgelegd en dat de emissie wordt voorkomen door de toepassing van CO2-intensieve materialen. Ook bouwen we woningen en gebouwen die passen bij de doelstelling en bijdragen aan de opgave voor klimaatbestendigheid. Deze missie draagt bij aan alle speerpunten.

FOSSIELVRIJ

CIRCULAIR

KLIMAATBESTENDIG

Korte ketens, minder CO2 intensieve productie

Hergebruik bestaande materialen, biobased bouwen

Goede isolatie, goede doorluchting

Stedelijk Klimaatcontract

31

VERDUURZAMEN GEBOUWDE OMGEVING: HET NIEUWE NORMAAL OPSCHALEN

.

Wat we gaan doen In de wijken is versnelling nodig op grootschalige, collectieve verduurzaming van de bestaande huur- en koopwoningen. Het verduurzamen van de gebouwde omgeving vereist een multi-stakeholder aanpak en actieve benadering en ondersteuning van gebouweigenaren. Die benadering en ondersteuning kan wijkgebonden gebeuren, maar in de meeste gevallen moeten woningeigenaren op individuele basis worden benaderd en ondersteund tijdens o.a. verbouwingen of verhuizingen.

Impact Het resultaat is dat op grote schaal energie wordt bespaard, het wooncomfort in de woningen verbeterd en de energiekosten dalen. Dat draagt bij aan het speerpunt fossielvrij. Wat er nodig is Deze opgave vraagt om actie op het wegnemen van drempels in de huidige regelgeving, het stimuleren van verduurzaming via ondersteuningsmaatregelen en ook een strategie om de verduurzaming te versnellen. Het verduurzamen van de gebouwde omgeving vereist enerzijds een slimme collectieve aanpak en routekaart om tot opschaling te komen en anderzijds een actieve benadering en ondersteuning van huurders en eigenaren waarin de mens centraal staat. Het vraagt om voorbeeldgedrag via kartrekkers en ambassadeurs in de wijk. Het vraagt ook om bovenregionale samenwerking met bijvoorbeeld Tilburg en Midpoint waar ook stappen worden gezet met nieuwe bouwketens en toepassing van duurzame materialen. We sluiten aan bij de lopende trajecten zoals het Urban Development Initiatiev (UDI), dat zich richt op de energietransitie in de gebouwde omgeving en innovatie in de bouw, en het Cities 4.0 project. Het Cities 4.0 project is een samenwerking van 4 Europese innovatieecosystemen (Brainport Eindhoven/Helmond, Leuven, Turku en Bologna). Eén van de challenges van het Cities 4.0 project is gericht op het versnellen van de renovatie van de bestaande woningvoorraad.

FOSSIELVRIJ

CIRCULAIR

KLIMAATBESTENDIG

Reduceren energiebehoefte

Stedelijk Klimaatcontract

32

KLIMAATNEUTRALE MOBILITEIT, DE 10 MINUTEN STAD Wat we gaan doen Om ervoor te zorgen dat de wijken bereikbaar blijven en dat een goede leefkwaliteit gegarandeerd kan worden, dient er op een andere manier omgegaan te worden met mobiliteit. Dit betekent enerzijds een verschuiving van het individuele autogebruik naar duurzamere alternatieven zoals actieve mobiliteit (lopen en fietsen), OV en deelmobiliteit. Anderzijds vraagt het ook om een netwerk van knooppunten waar veel verplaatsingen samenkomen, zogenaamde wijkhubs. Denk hierbij aan plaatsen waar overgestapt kan worden op een deelfiets of -auto, maar waar ook pakketten en kleine boodschappen (op)gehaald kunnen worden. Dit kan ook positief werken voor de sociale cohesie in de wijken. De (her)inrichting van de openbare ruimte moet gericht zijn op het stimuleren van fiets en OV. Onder andere door vervoersstromen te verdelen en multifunctionele gebieden in te richten.

FOSSIELVRIJ

CIRCULAIR

KLIMAATBESTENDIG

Groene electriciteitsmix, verlaging uitstoot

Minder nieuwe vervoersmiddelen nodig

Maakt ruimte voor groen

Wat er nodig is Het OV moet aantrekkelijker worden gemaakt en deelmobiliteit moeten worden bevorderd met goede aansluitingen op het OV. Elektrificatie en emissieloze distributie wordt verder gestimuleerd. Een directe link vanuit deze missie is er naar het verhaal van de stad, veranderen consumentengedrag, groen en water als basis en natuurlijk het vraagstuk rondom netcongestie. Impact De emissie van CO2 in de wijken wordt gereduceerd. De kwaliteit van de publieke ruimte wordt verhoogd met meer ruimte voor groen, en voor voetgangers, fietsers en spelende kinderen. Dat draagt bij aan alle speerpunten.

Stedelijk Klimaatcontract

33

IEDEREEN KAN MEEDOEN Wat we gaan doen Klimaatneutraliteit kan alleen tot stand komen door gezamenlijke inspanningen van alle betrokken partijen en inwoners. De uitvoering van de missie mag niet leiden tot sociale ongelijkheid. Iedere doelgroep moet mee kunnen, mogen en liefst willen doen en de uitvoering van de missies mag dan ook niet een belemmering zijn van het leven en werken voor de verschillende sociale doelgroepen in Eindhoven en Helmond. Los van bewustwording rondom de opgaves is hierbij de financiële uitwerking het grootste aandachtspunt. De hierbij optredende randvoorwaardelijke belemmeringen als staatsteun, regelgeving rondom bijstand, aanbesteding en rechtsgelijkheid moeten ruimte gaan bieden om dit goed op te pakken. Naast het stadsthema Leefbare Wijken geldt dit uiteraard ook voor de Vitale Binnenstad.

FOSSIELVRIJ

CIRCULAIR

KLIMAATBESTENDIG

Iedereen doet mee en draagt bij

Iedereen doet mee en draagt bij

Iedereen doet mee en draagt bij

Wat er nodig is Er dient constante aandacht te zijn voor bewustwording rondom de thema’s binnen missies, en het stimuleren van nieuwe en bestaande (bewoners-)initiatieven die bijdragen aan de missies en deze kunnen versterken. Er moeten worden gezorgd voor doelgroepgerichte communicatie. Belangrijk is dat er ontschotting noodzakelijk zal zijn van in te zetten middelen en benodigde regelgeving zal moeten worden aangepast. Inzet op meer structurele oplossingen in plaats van pleisters plakken is van groot belang. Impact Een structurele, meerjarige aanpak waarbij overheden en andere partijen zoals corporaties, gebouweigenaren, bedrijven en maatschappelijke organisatie nauwer met elkaar gaan samenwerken om iedereen te betrekken bij de missies. Stedelijk Klimaatcontract

34

GROENE, DUURZAME EN GEZONDE OPENBARE RUIMTE, WIJKEN SAMEN BRENGEN Wat we gaan doen Water en groen vormen de basis voor de openbare ruimte in de wijken. Een groene, duurzame en gezonde wijk heeft namelijk een belangrijke functie voor sociale activiteiten, winkelen en recreatie. Dit wordt op twee manieren gedaan. Enerzijds dient er ruimte vrijgemaakt te worden voor verduurzaming. Dit kan door bestaande bebouwde ruimte efficiënter te benutten en functies te combineren, maar ook door bijvoorbeeld wijken autoluwer in te richten. Hierdoor komt in de wijken meer ruimte vrij voor vergroening die op dit moment wordt benut door autoverkeer. Ook dient bestaande en vrijgekomen ruimte in de wijken klimaatadaptief gemaakt te worden. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het vergroenen van voortuinen, parken, terrassen en platte daken. Net als bij de binnensteden is er in de wijken een omslag in de huidige aanpak nodig door groen, water en natuur sturend te laten zijn voor de inrichting van openbare ruimte. Die tot stand komt met directe inzet en betrokkenheid van de inwoners en maatschappelijke organisaties. En gecoördineerd samen met andere opgaven (b.v. de warmtetransitie).

Wat er nodig is Het laten zien van de voordelen van een groene en duurzame openbare ruimte is van belang, waarbij wordt geleerd van pilots en best practices. Hiervoor is ontschotting noodzakelijk van de inzet van middelen en een uitspraak rondom de inzet van de beperkte ruimte in onze bestaande stad. Impact De kwaliteit van de openbare ruimte wordt verhoogd met meer ruimte voor groen, klimaatadaptatie en ontmoeting. Dit draagt bij aan klimaatbestendige steden, bovendien wordt met groen CO2 vastgelegd. Het draagt daarmee bij aan de speerpunten ‘fossielvrij’ en ‘klimaatbestendig’.

FOSSIELVRIJ

CIRCULAIR

Groen slaat CO2 op

Stedelijk Klimaatcontract

KLIMAATBESTENDIG

Hittestress verlaging, betere wateropvang en -afvoer

35

2.3 Bestendige Bedrijvigheid In Eindhoven en Helmond zijn vooruitstrevende bedrijven aanwezig op het gebied van onder andere Foodtech, Automotive, chiptechnologie en design en de maakindustrie. De huidige impact van de bedrijvigheid in deze regio op het klimaat is aanzienlijk. Het is dan ook van belang dat de bedrijventerreinen, kantoren, productiefaciliteiten en verdienmodellen van deze bedrijven worden verduurzaamd. De grootste uitdaging naast de transitie naar een economie is de overgang naar een groene klimaatbestendige werkomgeving op met name bedrijventerreinen, de transitie naar innovatieve duurzame verdienmodellen en circulaire proces optimalisatie in samenwerking met andere bedrijven. Hierbij is samenwerking tussen bedrijven en uitwisseling van informatie, materialen, energie en warmte cruciaal. Op de volgende pagina’s zijn de missies voor dit stadsthema geformuleerd.

Stedelijk Klimaatcontract

36

DUURZAME EN CIRCULAIRE BEDRIJFSVOERING Wat we gaan doen Een duurzame en circulaire economie is niet alleen gericht op het verminderen van, maar ook op een andere manier van productie waarbij hergebruik van producten, materialen en grondstoffen centraal staat. Bedrijven hebben hierin een belangrijk rol. Door meer in te zetten op lokale, seizoensgebonden productie en duurzame verwerking van (rest-)producten en materialen wordt de lokale economie bovendien versterkt. De principes daarbij zijn ‘rethink’ en ‘reuse’, zodat het gebruik van grondstoffen kan worden gereduceerd door anders na te denken over productieprocessen, maar ook ‘redesign’, het anders ontwerpen van producten met meer aandacht voor later hergebruik, reparatie, onderhoud en recycling. Duurzame bedrijfsvoering draagt ook bij aan een transitie naar duurzaam gedrag bij zowel werknemers als consumenten, de missies verhaal van de opgave, duurzaam consumeren en lokale productie zijn dan ook aan deze opgave gelinkt.

Impact Het resultaat is dat op grote schaal energie wordt bespaard en de uitstoot van CO2 wordt gereduceerd, CO2 wordt vastgelegd en dat de emissie door de toepassing van CO2-intensieve materialen wordt voorkomen. Het draagt bij aan de speerpunten ‘fossielvrij’ en ‘circulariteit’.

FOSSIELVRIJ

CIRCULAIR

Duurzamere bedrijfsvoering

Duurzamere bedrijfsvoering

KLIMAATBESTENDIG

­

­

Wat er nodig is Het is nodig te gaan werken volgens principes zoals de R-ladder en een CO2-begroting. Ook moeten bedrijven over stappen duurzame businessmodellen. Bewustwordings campagne helpen om het belang van circulariteit onder de aandacht te brengen. Ook is het nodig om daarbij koplopers en goede voorbeelden in beeld te brengen, zodat er kan worden gestart op basis van ‘best practices’. Brainport bedrijven tonen leiderschap en gaan aan de slag met verduurzaming, circulariteit en elektrificatie van hun bedrijfsprocessen. Het gaat om de inzet van de juiste financiële instrumenten/ startsubsidies en te zorgen voor de juiste infrastructuur zoals een marktplaats voor grondstoffen. Het MKB vraagt mogelijk om extra ondersteuning om te verduurzamen, bijvoorbeeld via een investeringsfonds. Aangesloten wordt bij lopende initiatieven zoals het Duurzaamheidsplan van Brainport Development en Peel Netto Positief van Innovatiehuis De Peel.

Stedelijk Klimaatcontract

37

OPSCHALING DUURZAME BEDRIJVENTERREINEN Wat we gaan doen De verduurzaming van de bedrijventerreinen vraagt om een andere aanpak dan voor andere gebouwen. Hier ligt de belangrijkste uitdaging in de reductie van energieverbruik voor de processen en het maximaal recupereren en hergebruiken van restwarmte. De manier waarop de verschillende bedrijven het beste verduurzaamd kunnen worden is complex omdat de variatie in de gebouwen, bedrijfsvoering en energiebehoeften bij bedrijventerreinen veel groter is dan in de binnenstad. Wat er nodig is Verduurzaming van een bedrijventerrein vraagt om een collectieve aanpak. Dat betekent een intensieve(re) samenwerking tussen ondernemers(verenigingen), vastgoedeigenaren, leveranciers, adviseurs en de overheid. Ook hier gebruiken we ‘best practices’ voor de opschaling, bijvoorbeeld het concept van bedrijfsinvesteringszones. Hiervoor zal de benodigde capaciteit en financiën moeten worden georganiseerd. We schalen bestaande initiatieven op en zorgen dat hierin onder de vlag van bijvoorbeeld SBH en Brainport Development wordt samengewerkt.

Impact Het resultaat is dat op grote schaal energie wordt bespaard en de uitstoot van CO2 wordt gereduceerd. En dat bedrijventerreinen duurzamer, groener en klimaatbestendiger worden ingericht.

FOSSIELVRIJ

CIRCULAIR

KLIMAATBESTENDIG

Energieverbuik omlaag, vergroening electriciteitsmix

Meer aandacht voor duurzaamheid en circulariteit

Meer groen, minder hittestress

Stedelijk Klimaatcontract

38

DUURZAME MOBILITEIT EN LOGISTIEK Wat we gaan doen De verduurzaming van het woon-werkverkeer en logistiek kan een betekenisvolle bijdrage leveren aan de doelstellingen van een transitie naar een duurzame mobiliteit. Het gesprek dient gevoerd te worden om de goederenstroom zo efficiënt mogelijk en met zo min mogelijk hinder voor de omgeving te organiseren. Bedrijventerrein- en bouwhubs en invoering van een nul-emissiezone voor vrachtauto’s, bestelauto’s (zakelijk gebruik) en bussen kunnen helpen hierbij. De inzet is om de goederenstromen - met name distributievervoer en koeriersdiensten - efficiënter te organiseren, waardoor de frequentie en de negatieve effecten ervan kunnen worden beperkt. Samen met het bedrijfsleven er dient er gewerkt te worden aan een betere regulering van het vrachtverkeer en de logistiek en een werkgeversaanpak om het woonwerkverkeer te verduurzamen. Wat er nodig is Het is nodig dat werkgevers en andere organisaties aan de slag gaan met het verder stimuleren duurzaam woon-werkverkeer en logistiek. Het OV zal aantrekkelijker moeten worden gemaakt en deelmobiliteit moeten worden bevorderd met goede aansluitingen op het OV. De aanpak voor elektrificatie, vergroening van transport en emissieloze distributie moet worden geïntensiveerd.

Bedrijven en instellingen nemen hierin ook het voortouw door voor hun werknemers andere mobiliteit te stimuleren en financieel aantrekkelijk te maken. We sluiten aan o.a. bij het regionale mobiliteitsprogramma ‘Brainport Bereikbaar’ dat werkt aan duurzame mobiliteit en de mobiliteitstransitie in de regio en bij het innovatieprogramma Green and Smart Mobility dat inzet op de ontwikkeling van technologieën voor slimme en duurzame mobiliteit.

Impact De emissie van CO2 door de mobiliteit wordt gereduceerd. Ook materiaalintensiteit gaat omlaag wanneer minder voertuigen worden gebruikt. Deze missie draagt zo bij aan de speerpunten ‘fossielvrij’ en ‘circulariteit’.

FOSSIELVRIJ

CIRCULAIR

Groene electriciteitsmix, verlaging uitstoot

Minder nieuwe vervoersmiddelen nodig

Stedelijk Klimaatcontract

KLIMAATBESTENDIG

39

GEZONDE GROENE WERKOMGEVING Wat we gaan doen Op bedrijventerreinen is de kans op wateroverlast en hitte vaak groot doordat er weinig groen en veel verharding is. Schade en overlast door klimaatverandering op bedrijventerreinen kan worden tegengegaan door ze groen en schaduwrijk in te richten. Dit maakt bedrijventerreinen klimaatbestendiger en het verhoogt de kwaliteit van de leef- en werkomgeving. De opgave voor een gezonde werkomgeving is breder dan alleen vergroenen. Ook een focus op de gezondheid en het welzijn van werknemers is van belang. Dit vraagt naast collectieve ruimtelijke ingrepen op bedrijventerreinen ook om een collectieve (werkgevers-)aanpak zodat de gezondheid en het welzijn van de werknemers op, maar ook buiten de bedrijventerreinen optimaal wordt gestimuleerd. Net als bij de binnensteden en wijken op de bedrijventerreinen groen, water en natuur sturend laten zijn voor de inrichting.

FOSSIELVRIJ

CIRCULAIR

Groen slaat CO2 op

KLIMAATBESTENDIG

Hittestress verlaging, betere wateropvang en -afvoer

Wat er nodig is Zichtbaar maken dat groen en water meer oplevert dan grijs door voorkomen van schade door weersextremen, gezondere werkomgeving e.d. Samenwerking en kennisdeling (kennisbank) is nodig om stappen te kunnen zetten en daarbij te zorgen voor de juiste financiële instrumenten/startsubsidies. Impact Groene, klimaatbestendige en energie-efficiënte bedrijventerreinen, waar werknemers prettig kunnen werken in een gezonde omgeving. Het draagt daarmee bij aan de speerpunten ‘fossielvrij’ en ‘klimaatbestendig’.

Stedelijk Klimaatcontract

40

ENERGIE EN SMART GRIDS Wat we gaan doen Bedrijventerreinen zijn grootverbruikers van energie. En er wordt steeds vaker duurzame energie opgewekt door zon en wind. Het opwekken van en overstappen naar duurzame energie heeft gevolgen voor de capaciteit van het elektriciteitsnet. Het net zal dan ook moeten worden uitgebreid, maar dat kost veel tijd. De huidig beschikbare netcapaciteit zal dan ook slim verdeeld moeten worden. Dit kan door opwek en opslag van energie op één plek samen te brengen en door het verbruik hiervan intensief te monitoren. Bedrijventerreinen zijn ideale locaties voor de doorontwikkeling van dit systeem van zogenaamde ‘smart-grids’. Wat er nodig is Het is nodig door te gaan met het ontwikkelen van slimme energie-oplossingen op de bedrijventerreinen, het bestaande netwerk beter te benutten en te zorgen voor uitwisseling van elektriciteit en warmte tussen bedrijven bijvoorbeeld via een marktplaats of dataplatform. Hiervoor is openbaarheid van gegevens en transparantie op basis van vertrouwen een randvoorwaarde. Experimenteerruimte en kennisdeling en –uitwisseling is hiervoor een voorwaarde. Tevens zullen investeringen (vanuit bedrijfsleven en overheid) noodzakelijk zijn. Deze missie is sterk verbonden met de opgave rondom netcongestie.

FOSSIELVRIJ

CIRCULAIR

KLIMAATBESTENDIG

Groei duurzame energie, besparing en lokaal gebruik

Impact Bedrijven kunnen onderling energie leveren van eigen opwek óf afnemen. Dat levert financieel voordeel op én stimuleert het plaatsen van zonnepanelen. Inzicht in het energieverbruik en -aanbod helpt in het voorkomen van overbelasting van het netwerk.

Stedelijk Klimaatcontract

41

SAMENWERKING, KENNIS- EN MATERIAALDELING

Impact Samenwerking en kennisdeling versnelt de transitie omdat er beter inzicht ontstaat in de (beste) mogelijkheden en partijen individueel niet steeds het wiel opnieuw hoeven uit te vinden. Het draagt daarmee bij aan alle speerpunten.

Promoten kennisuitwisseling en lange termijn gedrag en bedrijfsvoerings verandering ­

Promoten kennisuitwisseling en lange termijn gedrag en bedrijfsvoerings verandering

­

Promoten kennisuitwisseling en lange termijn gedrag en bedrijfsvoerings verandering

Stedelijk Klimaatcontract

KLIMAATBESTENDIG

­

CIRCULAIR

­

FOSSIELVRIJ

­

Wat er nodig is De Brainportregio zet in op standaardisatie en het kunnen opschalen van ontwikkelde technologie, zoals nieuwe batterijtechnologieën en nieuwe vormen van energiedragers, zoals waterstof en metaalpoeder, die CO2-neutraal kunnen worden ingezet. Dit vraagt om nauwe samenwerking tussen overheden, OEM’s, maakbedrijven en kennis- en onderwijsinstellingen. Om dit te versnellen is een awareness-campagne en een sterk ambassadeursnetwerk nodig. Gericht op het creëren van mede-eigenaarschap creëren, leiderschap en een gezamenlijke aanpak. Belangrijk initiatief is de opzet van een Sustainability Network Brainport/duurzaamheidstafel waarin professionals die binnen bedrijven en instellingen in de regio verantwoordelijk zijn voor duurzaamheidsbeleid, elkaar frequent ontmoeten, ervaringen delen en kansen voor samenwerking concreet maken.

Daarnaast is inzicht geven in waar we staan via monitoring nodig (meten is weten). Koppeling van onderwijs en bedrijfsleven op de meest impactvolle transitielijnen draagt bij aan het versnellen. Hier ligt een sterke link met voorgaande missie. Tevens koppelen we deze missie aan de randvoorwaarde rondom monitoring en maken we zoveel mogelijk gebruik van het zelfde monitoringsysteem, CO2-begrotingen en communicatie.

­

Wat we gaan doen In de Brainportregio staat innovatie en kennisopbouw centraal, onder op het gebied van batterijtechnologie, waterstoftransitie, CO2-neutrale industrie en de opschaling van energie-innovaties en -producten. Met het afsluiten van dit klimaatcontract wordt een kartrekkersrol in de klimaattransitie genomen. Door eigen onderzoek en innovatie met de talrijke kennispartners in de regio zal er voortdurend aandacht moeten zijn voor nieuwe inzichten uit binnen- en buitenland. Op lokaal niveau kunnen bedrijven elkaar steunen en versterken door het inzichtelijk maken van grondstoffen en restromen, en deze te optimaliseren. In het streven naar duurzamere bedrijventerreinen halen we inspiratie uit de principes van industriële symbiose.

42

2.4 Robuuste Regio De regio en het stedelijk gebied hebben elkaar nodig in het verwezenlijken van de missiedoelen. De regio is gebaat bij een grotere afname van lokale geproduceerde duurzame materialen en consumptiegoederen. De regiogebieden hebben behoefte aan gespecialiseerde arbeidskrachten, innovatievere methoden van productie(processen). De regio is nodig bij de versnelling van geothermie in Zuidoost Brabant en bij het tot stand brengen van lokale opwek en opslag van stroom. De grootste uitdaging ligt in het gezamenlijk tempo houden bij de versnelling van stad en regio, maar ook in het opschalen van lokale productieketens en -methoden en het voorzien in voldoende arbeidspotentieel. Hiervoor is een goede samenwerking tussen overheden, agrarische ondernemingen, scholen en kennisinstituten noodzakelijk. Op de volgende pagina’s zijn de missies voor dit stadsthema geformuleerd.

Stedelijk Klimaatcontract

43

LOKAAL EN SEIZOENSGEBONDEN (VOEDSEL-)PRODUCTIE Wat we gaan doen Door lokaal en seizoensgebonden productie en afzet via een korte keten de norm te maken, verkleint niet alleen de transportafstand maar vergroot ook het consumptief bewustzijn van de consument. Consumenten krijgen meer inzicht in de herkomst en de waarde van producten en de producent meer respect en waardering voor het geleverde werk. Een korte keten kan zorgen voor een betere marge voor de boer en draagt bij aan een sterkere lokale en regionale economie.

FOSSIELVRIJ

CIRCULAIR

Minder uitstoot door kortere ketens

Meer aandacht voor duurzaamheid en circulariteit

KLIMAATBESTENDIG

Wat er nodig is Inzet op informatie- en promotiecampagnes rond het thema ‘duurzaam en gezond eten’ en een omgeving die dit ondersteunt, op scholen, bij bedrijven en in het straatbeeld. En inzet op samenwerking en het stimuleren van vraag- en productontwikkeling, samen met lokale ondernemers, financiers, overheden, winkelketens, restaurants en dergelijke. Deze opgave is 1 op 1 verknoopt met de transitie van ons landelijke gebied en het vraagstuk rondom stilstof. Impact Het lokaal duurzaam produceren en vermarkten van voedsel verkleint niet alleen de transportafstand maar het verkleint ook de kloof tussen consument en producent. Het draagt bij aan de speerpunten ‘fossielvrij en ‘circulariteit’.

Stedelijk Klimaatcontract

44

REGIONALE GRONDSTOFFENMARKT Wat we gaan doen Om te voorkomen dat nieuwe grondstoffen worden ingezet in de bouw en industrie kan een circulaire grondstoffenbank in de regio een uitkomst bieden. Hier worden herbruikbare materialen geregistreerd en aangeboden. Wat er nodig is Het gebruik van primaire grondstoffen zal zwaarder moeten worden belast. Regelgeving zal moeten worden aangepast en er zullen grondstoffenpaspoorten moeten worden ontwikkeld. Digitale platforms zijn nodig waar de grondstofdata van beschikbare componenten veilig en overzichtelijk staan opgeslagen, waardoor partijen in de keten efficiënter kunnen samenwerken bij recycling en herinzet. Nieuwe manier van uitvragen zijn nodig om tot meer gebruik van herbruikbare materialen te komen. Impact Het gebruik van primaire grondstoffen neemt af met positieve gevolgen voor natuur en biodiversiteit. Een ander voordeel is de vermindering van uitstoot van broeikasgassen. Het levert een bijdrage aan alle speerpunten.

FOSSIELVRIJ

CIRCULAIR

KLIMAATBESTENDIG

Minder gebruik primaire grondstoffen en transport

Meer hergebruik grondstoffen en materialen

Indirect door minder behoefte primaire grondstoffen

Stedelijk Klimaatcontract

45

NETCONGESTIE Wat we gaan doen Het opwekken van en overstappen naar duurzame energie heeft gevolgen voor de capaciteit van het elektriciteitsnet. Het net zal dan ook moeten worden uitgebreid, maar dat kost veel tijd. De huidig beschikbare netcapaciteit zal dan ook slim verdeeld moeten worden. Dit kan door opwek en opslag van energie op één plek samen te brengen en door het verbruik hiervan intensief te monitoren. Voor beide steden geldt dat delen van onze steden inmiddels met schaarste te maken hebben. Ondanks de lopende trajecten op middel en lange termijn (die helaas pas vanaf 2030 weer ruimte zullen brengen) gaan we met bedrijven, buursteden, kennisinstellingen en overheid opzoek naar lokale oplossingen. We sluiten aan bij lopende pilots, zoals Energielandschap De Kempen. Wat er nodig is Zonder ruimte op het netwerk dan wel lokale oplossingen kan de ambitie klimaatneutraal in 2030 geen doorgang vinden. Aanpassing van wet- en regelgeving, experimenteerruimte en financiële ondersteuning is noodzakelijk om niet afhankelijk te zijn van ruimte die er pas na 2028 zal zijn. Dat vraagt om een intensieve lobby met de netbeheerders en het Rijk.

FOSSIELVRIJ

CIRCULAIR

KLIMAATBESTENDIG

Groei duurzame energie, besparing en lokale opwek en gebruik

Impact Resultaat is dat we als steden niet worden geremd in de groei van hernieuwbare elektriciteitsopwekking, de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk optimaal kunnen benutten en duurzaam opgewekte energie zoveel mogelijk lokaal kunnen gebruiken. Het draagt bij aan de vermindering van de CO2-uitstoot.

Stedelijk Klimaatcontract

46

KLIMAATBANEN Wat we gaan doen Voor de verandering naar een duurzame economie, zijn mensen nodig met nieuwe kennis en vaardigheden. Dat geldt voor de bouw, voor de energietransitie en voor de verduurzaming van bestaande woningen. Dit vraagt om passende opleidingen, zowel in het beroeps- als wetenschappelijke onderwijs. Ook zijn er trajecten nodig om mensen om te scholen of om kennis over duurzaamheid bij te brengen. We schrijven samen met de partners zoals Brainport Eindhoven een Human Capital Agenda waarmee het pad naar deze missie voor de komende jaren in kaart brengen. Het gebrek aan handen is voorwaarde voor de uitvoering van bijna alle in dit contract beschreven missies. Zonder deze transitie wordt de beoogde uitvoering en snelheid niet behaald.

FOSSIELVRIJ

CIRCULAIR

KLIMAATBESTENDIG

Voldoende uitvoeringscapaciteit

Voldoende uitvoeringscapaciteit

Voldoende uitvoeringscapaciteit

Wat er nodig is Koppeling van onderwijs en arbeidsmarkt met de vraag uit het bedrijfsleven. Waarbij we wel zorgdragen voor een scherpe afbakening van die vraag in het licht van de doelstellingen. Dus op basis van een groene, nieuwe circulaire economie waar ook andere stedenbouwkundige opgaves, maatschappelijke vraagstukken en de benodigde handen (die uitvoering geven aan alle opgaves) noodzakelijk zijn. Het is belangrijk om in te zetten op een leven lang ontwikkelen. Impact Resultaat is dat we als steden niet worden geremd in de groei van onze duurzaamheidsambities door tijdig te zorgen voor voldoende beschikbaarheid van mens- en denkkracht. Het draagt bij aan alle speerpunten.

Stedelijk Klimaatcontract

47

3.

Monitoring en evaluatie

Kennisopbouw en monitoring zijn essentieel om de koers van het Stedelijk Klimaatcontract te blijven bewaken en een continu leerproces te garanderen. Enerzijds is er de monitoring van de CO2-uitstoot in Eindhoven en Helmond. We sluiten aan bij de systematiek van de klimaatbegroting in beide steden. Daarin wordt de voortgang in beeld gebracht ten opzichte van de CO2-reductie doelen. Daarbij wordt gekeken naar de totaalcijfers, maar wordt ook ingezoomd op de sectoren wonen, dienstverlening, mobiliteit en industrie. Naast de algemene dataverzameling rond de uitstoot van broeikasgassen zullen ook aanvullende indicatoren gebruikt de concrete impact van één bepaalde missie of project te meten op die uitstoot. Anderzijds moet ook de voortgang van de missies zelf gemonitord worden. Er zal op zoveel vlakken tegelijk actie ondernomen moeten worden, waarbij het belangrijk is om centraal bij te houden welke acties door wie genomen worden en hoe die vooruitgaan. Eindhoven en Helmond gaan gebruik maken van de interactieve tool ‘Climate View’. Met Climate View kunnen de emissies en bronnen van broeikasgassen in kaart worden gebracht en kunnen scenario’s worden ontwikkeld om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Climate View is een integraal en data-gestuurd platform met mogelijkheden voor visualisaties en

modellering. Door de gap-analyse te verwerken in Climate View kan de impact relatief eenvoudig worden gemonitord en zichtbaar worden gemaakt. Bestaand beleid, nieuw beleid en maatregelen van organisaties kunnen worden toegevoegd aan de tool zodat snel inzichtelijk wordt wat de impact is van verschillende scenario’s en de bijdrage van de verschillende bronnen in de steden. Daarmee ontstaat concreter inzicht in de mogelijkheden voor bijsturing en versnelling. Met Climate View kunnen ook financiële scenario’s in beeld worden gebracht, op basis waarvan de noodzakelijke investeringen kunnen worden onderbouwd. Financiële en niet-financiële aspecten kunnen worden geïntegreerd. Op het gebied van monitoring wordt samengewerkt met andere organisaties in de regio zoals Brainport Development en de MRE als het gaat om het delen van data en het op een eenduidige manier rapporteren van de voortgang van beleid en missies.De inhoud van dit document is nog volop in ontwikkeling. Dit document wordt aangevuld op basis van de concrete uitwerking van de missies naar actie- en investeringsplannen. Periodiek vindt een evaluatie plaats en herijken we het document op basis van de inzichten rondom de voortgang van het realiseren van de doelen ten aanzien van fossielvrij, circulair en klimaatbestendig.

Stedelijk Klimaatcontract

48

4.

Organisatie en governance

Naar aanleiding van de stakeholderlabs en de klimaatbijeenkomsten met inwoners is commitment opgehaald voor de diverse missies. Het zijn missies van de steden, met de steden en in de steden. Van individuele keuzes tot gezamenlijke acties die het systeem veranderen. Uitgangspunt is een samenwerking die redeneert vanuit de opgave en die sectoren, organisaties en bestuurs- en managementlagen overstijgt. En gericht is op het bewustmaken en mobiliseren van zo veel mogelijk partijen en inwoners om bij te dragen aan dit Stedelijk Klimaatcontract. Sturing vanuit de twee gemeenten zal plaatsvinden op het proces dat we verder gaan doorlopen met de stakeholders en de inwoners richting fossielvrije, circulaire en klimaatbestendige steden.

De missies sluiten aan bij alles wat er al loopt aan projecten en initiatieven in de steden. Ook qua organisatie wordt aangesloten bij de bestaande programma’s, werktafels, projecten en initiatieven in de twee steden. Desalniettemin zal er voldoende (uitvoerings)capaciteit nodig zijn bij de gemeenten, en andere partijen. Uitgewerkt wordt wat er nodig is om de ambitie van het Stedelijk Klimaatcontract te halen op het gebied van doelen, uitvoering en middelen. Door te prioriteren op projecten met de meeste impact en door samenwerking met andere partijen wordt de uitvoering qua capaciteit en middelen zo effectief en efficiënt mogelijk uitgevoerd. Beide steden ontvangen vanuit de CDOKE middelen om extra capaciteit op de klimaatopgave in te zetten. In de komende periode worden partijen bevraagd op hun rol en hun inbreng qua inzet van capaciteit en middelen. Op projectniveau worden partijen samengebracht. Elke missie krijgt ambassadeurs vanuit de bestaande projecten en initiatieven. De beide gemeenten zorgen voor de benodigde processturing (monitoring, rapportage, communicatie e.d.) vanuit de overkoepelende opgave. Er worden geen nieuwe organisatiestructuren opgetuigd of bestuurlijke overlegstructuur gebouwd. Via een online platform wordt inzicht geboden in de voortgang van de missies.

Een overzicht van alle missies, reacties en betrokken organisaties is te vinden via de volgende link: wat-als-het-ons-lukt.vercel.app/missies.

Stedelijk Klimaatcontract

49

Bijlagen Verslag Doorbraaklab Helmond

Verslag Doorbraaklab Eindhoven

Verslag Solutionslab

Verslag Transitielab

Overzicht bestaand beleid Eindhoven

Overzicht bestaand beleid Helmond

Stedelijk Klimaatcontract

50