RN 075 Bijlage 1 Jaarverantwoording 2023

In 2023 hebben we sterk de focus gelegd op het voorkomen van tweedeling door in te zetten op een inclusieve arbeidsmarkt via verschillende initiatieven zoals leerwerkmarkten, omscholingstrajecten ICT, zorg en techniek en het project ‘van school naar werk’. Daarnaast hebben we de voorbereidingen getroffen om op 1 januari 2024 te starten met het Brabants Migratie Informatie Punt (BMIP). De aanpak jeugdwerkloosheid is iets vertraagd. Een lange termijnvisie en een programmatische aanpak wordt opgepakt door de coördinator jeugdwerkloosheid in 2024 en 2025. Landelijk heeft het proces rondom de inrichting van de arbeidsmarktinfrastructuur vanwege complexiteit vertraging opgeleverd. De samenwerkende multi helix partners in de arbeidsmarktregio hebben toch de ambitie om al in 2024 een (meer) integrale dienstverlening aan werkenden, werkzoekenden en werkgevers aan te bieden vanuit een Regionaal Werkcentrum (RWC). Hiervoor is in 2023 gewerkt aan een businessplan RWC dat in 2024 wordt vastgesteld. In de begroting 2024 is opgenomen dat we in de loop van 2024 het RWC doorontwikkelen op basis van de eerste ervaringen/ inzichten en de landelijke ontwikkelingen.

65

3.7.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2023 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

Toelichting per hoofdproduct Toelichting afwijking hoofdproduct 340 Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 931.000 Het saldo wordt met name veroorzaakt door: Food Tech € 90.000 voordelig Oorspronkelijk was het de bedoeling om in 2023 de visie op de doorontwikkeling van FTB vast te stellen en vervolgens te starten met het uitvoeren van de uitvoeringsagenda. Commitment van het bedrijfsleven was daarvoor randvoorwaardelijk. In 2023 zijn diverse gesprekken gevoerd met het bedrijfsleven over het commitment en is er gewerkt aan een plan van aanpak. Om ondertussen de continuïteit van FTB te borgen, is besloten om voor 2023 een exploitatiesubsidie te verlenen. De benodigde subsidie bleek uiteindelijk lager uit te vallen dan vooraf was voorzien. Dat maakt dat er over 2023 een overschot is ter hoogte van €90.000. Actieplan bedrijventerrein € 248.000 voordelig Op de Helmondse bedrijventerreinen wordt door Stichting Bedrijventerreinen Helmond en de gemeente gewerkt aan meer veilige wandelpaden. Een belangrijk pilotproject hierin is het wandelpad nabij de Heibloemweg. De afstemming tussen SBH en de gemeente over rollen en verantwoordelijkheden heeft, mede door personele wisselingen, meer tijd gekost. Op dit moment ligt er een ontwerp en wordt toegewerkt naar uitvoering. De bedachte uitgaven voor de aanleg worden daarmee in 2024 verwacht.

Het Regionaal Ontwikkelfonds Werklocaties (ROW) biedt ondernemers aanvullende middelen om plannen mogelijk te maken, op het moment dat zij investeren op een bestaand bedrijventerrein in de regio. Op deze manier wordt een kwaliteitsimpuls gecreëerd op het bestaande terrein, wordt werkgelegenheid gecreëerd en wordt de concurrentiepositie van de regio versterkt. Na de evaluatie is het fonds in 2021 qua opzet gewijzigd op basis van de gedane bevindingen. Dit heeft geleid tot meer aanvragen. Omdat de selectiecriteria bij de beoordeling van de aanvragen vrij strikt zijn, maar ook omdat de markt het zelf oppakt, zijn er in 2023 geen aanvragen in het kader van het Regionale

66

Ontwikkelfonds Werklocaties gehonoreerd en is de begrote onttrekking ad € 395.000 uit de reserve ROW ook niet nodig geweest. Overige kleinere voordelen voor 186K waaronder het werkbudget/visie economie (€ 95.000) Toelichting afwijking verrekening met de reserves hoofdproduct De reserves binnen dit hoofdproduct hebben een nadelig saldo van € 395.000. Zie toelichting hierboven bij ROW.

67

3.8

Programma 08: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

3.8.1 Wat hebben we bereikt? Ambities: Helmond is een stad die groeit. De komende jaren blijft het bouwtempo hoog. De druk op de woningmarkt blijft immers in Helmond onverminderd groot. Tegelijk houden we rekening met een aantrekkelijke en groene openbare ruimte, zodat het fijn en gezond wonen en leven is in Helmond. Duurzaamheid blijft in onze woningbouwopgave een belangrijke pijler. We bouwen voor een ongedeelde stad: iedereen moet kansen krijgen en ook mensen met een kleinere portemonnee moeten voldoende mogelijkheden hebben om te huren en te kopen. • De situatie op de woningmarkt vraagt om een substantiële versnelling van de woningbouwproductie. We houden het bouwtempo van de laatste jaren in stand en streven naar toevoeging van minimaal 750 woningen per jaar waarmee we invulling geven aan de schaalsprongambities. • Een verduurzaming van de woningvoorraad: aardgasvrij, energieneutraal (‘nul op de meter’) en circulair bouwen en vernieuwen. • Gerichter bouwen voor de veranderende vraag op de woningmarkt en de aandachtsgroepen. Dit doen we bijvoorbeeld via het inzetten op meer verscheidenheid - in grootte, uitstraling, prijs en extra aandacht voor wonen en zorg. De komende jaren zullen we daartoe de visie op Wonen, Welzijn en Zorg verder uitrollen.

• Het beperken van de zoekduur van woningzoekenden door een betere verdeling van de woningvoorraad, met name door het bevorderen van doorstroming in de sociale huursector. • Met BSD als icoonproject zetten we de standaard voor nieuwe manieren van bouwen, wonen en samenleven, en BSD onderscheidt zich daarin van andere wijken en steden. Gezien de woningnood willen we ook de vaart erin houden. We grijpen de voorgenomen invoering van de omgevingswet per 1 januari 2023 aan de om onze werkwijzen te optimaliseren, onze dienstverlening te verbeteren en om de integratie van alle inhoudelijke thema's en beleidsambities in het fysieke domein te realiseren. Om dit te bereiken hebben we: • Met oog op de toekomst heeft het college besloten om een nieuwe koers in te zetten voor Brainport Smart District. Deze wordt in 2024 aan de gemeenteraad voorgelegd. • In het kader van de omgevingswet zijn in 2023 de verordening fysieke leefomgeving, aanpassing legesverordening, delegatiebesluit omgevingsplan en verordening nadeelcompensatie gerealiseerd. Ook zijn er belangrijke stappen gezet in de omgevingsvisie Helmond 2040 en bijbehorende omgevingseffectrapportage, en in omgevingsplan ‘t Hout. • Prestatieafspraken gemaakt met woningcorporaties en de huurdersbelangverenigingen voor de periode 2024 en verder.

Hierin hebben we afspraken gemaakt over beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen, de verduurzaming van de sociale huurvoorraad en maatregelen om te komen tot een meer inclusieve samenleving. Zie raadsinformatiebrief 2023-160 voor een uitgebreide toelichting. • In samenwerking met woningbouwcorporaties en private partijen zijn in 2023 896 woningen toegevoegd aan de woningvoorraad, waaronder 75 WoonST woningen. • Een concept woonvisie opgesteld en ter visie gelegd. • In 2023 is een woningbouwregisseur aangesteld. Er is hard gewerkt aan het optimaliseren van de interne en externe processen en het verbeteren van de samenwerking met de woningbouwcorporaties. • In 2023 hebben we drie subsidies verworven voor het versnellen van de woningbouwproductie (flexpool 1 en 2 en startbouwimpuls).

68

3.8.2 Wat hebben we ervoor gedaan? Beleidsresultaten verbonden partijen Metropoolregio Eindhoven Gezien de snelle groei van de regio is in 2023 de Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant opgesteld. Deze richt zich vooral op wonen, werken en mobiliteit. De Helmondse ambities uit onder andere het Verstedelijkingsakkoord SGE zijn hierin overgenomen. Als vervolg hierop is begonnen met het opstellen van een visie en programmering werklocaties en het opstellen van een mobiliteitsvisie met uitvoeringsprogramma (multimodale mobiliteitspakketten). In 2023 is, samen met de gemeenten en corporaties een woondeal tussen Rijk en regio afgesloten en gewerkt aan uitvoering van de afspraken hierin. Zie programma 11 voor toelichting over de ontwikkeling Gulbergen en Transitie Landelijk Gebied. Stichting Brainport Smart District In 2023 zijn de laatste tijdelijke woningen van het project mHome gerealiseerd en is gestart met de bouw van enkele woningen van particuliere initiatieven. Het college heeft besloten een nieuwe koers in te zetten voor de gebiedsontwikkeling van Brainport Smart District (BSD). Dit besluit wordt in 2024 aan de gemeenteraad voorgelegd. De wijk zal minder innovatief worden, maar er komen meer betaalbare woningen.

De komende maanden werkt de gemeente samen met de bij de wijk betrokken partners en huidige bewoners een nieuw omgevingsplan uit dat in 2025 wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. Coöperatieve Vereniging Urban Development Initiative U.A. (UDI) De samenwerking in het Urban Development Initiative (UDI) heeft als ambitie om in de regio adequate, slimme, integrale, innovatie gedreven antwoorden te bieden op stedelijke vraagstukken en een bijdrage te leveren aan de verbetering van de kwaliteit van leven, werken en verblijven nu en in de toekomst. In 2023 zijn in het kader van de innovatieprogramma’s Energy Transition, Future of Housing & Building en Urban Planning Reimagined wederom diverse activiteiten (onderzoek, kennissessies en concrete projecten) uitgevoerd in samenwerking met de diverse ecosysteem partners. Een deel van deze activiteiten vindt zijn neerslag in majeure Helmondse opgaven/programma’s (zoals de Schaalsprong, Versnelling Woningbouw, Netcongestie en 100 Climate Neutral Cities). Beleidsuitvoering gericht op beleidsresultaten Programma Aanpak Stikstof (PAS) Per 1 juli 2021 is de Wet stikstofreductie en natuurverbetering in werking getreden. Deze nieuwe wet regelt de landelijke resultaatverplichting om de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden te verminderen. Daarnaast regelt deze wet een vrijstelling van de vergunningsplicht voor bouw- en sloopactiviteiten.

Om economische en maatschappelijke ontwikkelingen voldoende ruimte te geven heeft de provincie in de Brabantse Ontwikkelaanpak Stikstof (BOS) een pakket aan maatregelen vastgesteld die als doel heeft het verlenen van vergunningen op gang te houden. Hieronder vallen onder andere stikstofbanken en het ondersteunen van externe solderingen via het stikstofloket. De regels rondom stikstof zijn gezien het maatschappelijke debat sterk aan verandering onderhevig. Op dit moment wordt aan de nieuwste regels getoetst. Nog niet behaald. Door gerechtelijke uitspraken (jurisprudentie) omtrent stikstofmaatregelen, kon de provincie in 2023 nagenoeg geen vergunningen verlenen. Dit betekent dat met nog meer maatwerk moest worden bekeken of beperking van de stikstofemissie mogelijk is (bijvoorbeeld door

69

elektrificering), interne saldering, de actuele jurisprudentie benutten en/of extern te salderen via een stikstofbank dan wel door de rechtstreekse opkoop van stikstofrechten. Projecten en plannen waarbij geen stikstofdepositie wordt berekend, kunnen nog steeds gewoon doorgang vinden. Om voorbereid te zijn op knelpunten worden in Helmond bijvoorbeeld bouw- en infraprojecten in de planfase resp. vóór de aanbesteding doorgerekend op stikstof. Wet kwaliteitsborging (Wkb) Tegelijk met de invoering van de Omgevingswet zal de Wet Kwaliteitsborging (Wkb) worden ingevoerd. Dit houdt in dat landelijk de bouwtechnische toets en het toezicht op bouwwerken gefaseerd wordt overgelaten aan de markt. Hier ontvangen we dan ook geen bouwleges meer voor. We zijn bezig met maken het implementatieplan voor deze wetgeving. We besteden onder andere aandacht aan de consequenties voor de dienstverlening en de financiële gevolgen. De legesverordening zal hiervoor op aangepast worden. Het is mogelijk dat er nieuwe taken ontstaan voor ons, die niet betaald kunnen worden uit de bouwleges. Onderdeel van dit implementatieplan is het voorbereiden van een bestuurlijk besluit over de wijze waarop de Wet private kwaliteitsborging in onze gemeente willen invoeren. Behaald. De Wkb is nieuw voor zowel de gemeente als de kwaliteitsborger.

Het is zaak ervaring op te doen met de praktijk om te bepalen wat de Wkb betekent voor de algemene toezichtstaak van de gemeente. Het college heeft in november besloten om steekproefsgewijs en risico gestuurd toezicht in te zetten gedurende een overgangsperiode van 2 jaar na invoering van de Wkb. De wet is vanaf 1 januari 2024 van kracht geworden. Implementatie Omgevingswet De implementatie van de Omgevingswet is een grote opgave voor onze organisatie en raakt het volledige fysieke domein en delen van het sociaal domein. In 2019 is het programmaplan vastgesteld, waarin het implementatieproces op hoofdlijnen is beschreven. In 2022 worden de volgende resultaten opgeleverd: • De Omgevingsvisie Helmond 2040 en bijbehorende omgevingseffectrapportage. Hierin leggen wij de lange-termijn-ontwikkeling voor onze stad vast voor het ruimtelijk-fysieke domein. De concept-omgevingsvisie is in 2022 opiniërend met de raad besproken en heeft daarna een participatietraject met de stad doorlopen. Vaststelling van de omgevingsvisie is dit jaar voorzien. Nog niet afgerond. De ontwerp-Omgevingsvisie heeft na de zomervakantie ter inzage gelegen. In december heeft het college de Omgevingsvisie inclusief Nota van Antwoord en omgevingseffectrapportage doorgeleid voor behandeling in de raad. Dit zal begin 2024 plaatsvinden. Het omgevingsplan voor het gebied ‘t Hout.

Hierin worden alle regels in het fysieke domein (voor zover wij die nog willen stellen) bij elkaar gebracht, afgewogen en met elkaar geïntegreerd tot een begrijpelijk en samenhangend juridisch stelsel. Dit omgevingsplan is ook de basis voor de uitwerking van de rest van Helmond in het definitieve omgevingsplan. Nog niet afgerond. Het opstellen van een omgevingsplan blijkt (veel) complexer dan aanvankelijk gedacht. We werkten in 2023 aan een nieuwe structuur van het omgevingsplan en standaardregels voor de meest voorkomende functies en activiteiten voor een klein woongebiedje binnen 't Hout. Ook is er een raadsklankbordgroep opgericht die meekijkt bij de ontwikkeling van het omgevingsplan en de manier waarop de raad straks wijzigingen kan vaststellen. Daarnaast is volop geoefend met de benodigde plansoftware, enkele belangrijke functionaliteiten waren in 2023 nog niet beschikbaar. Alle activiteiten lopen door in 2024 en verder.

•

•

De verordening fysieke leefomgeving. Hierin wordt onze lokale regelgeving in het fysieke domein geïntegreerd. Deze verordening is een tijdelijk instrument (tot en met 2029) en is van toepassing in de gebieden die de aankomende jaren nog géén definitief omgevingsplan hebben. 70

Behaald. De verordening is ambtelijk afgerond en wordt ambtelijk bijgehouden, als hulpstructuur om de overheveling van regels zo soepel mogelijk te laten verlopen. Daarnaast zijn er nog een aantal onderwerpen waarvoor besluitvorming in de raad dit jaar nodig is: Dit zijn: • Aanpassing van de legesverordening op de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouw; • Delegatiebesluit voor het omgevingsplan. Hiervoor is in 2022 met de raad opiniërend gesproken; • Verordening nadeelcompensatie. Behaald. Bovenstaande drie onderdelen zijn allen gerealiseerd. De aangepaste Legesverordening is onderdeel geweest van de vastgestelde begroting 2024. Het delegatiebesluit is op 14 maart 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. De verordening nadeelcompensatie is op 23 mei 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. De noodzakelijke processen en software zijn eind 2022 ingericht en geïmplementeerd, waarmee wij een basisniveau van dienstverlening kunnen gegarandeerd. Wij gaan in 2023 verder met optimaliseren van de software, processen en ondersteunende systemen, zowel voor onze interne als externe gebruikers. Dit vraagt op zichzelf geen besluitvorming in de raad, maar is wel een belangrijke randvoorwaarde voor een goede dienstverlening naar onze inwoners en ondernemers. In afwachting van de omgevingsplannen heeft het Rijk de actualisatieplicht voor bestemmingsplannen laten vervallen.

In Helmond worden de bestemmingsplannen daarom niet meer geactualiseerd en worden de beschikbare middelen ingezet op het opstellen van het omgevingsplan. Woningbouwambities Onze ambitie is in 2023 (en de jaren daarna) ten minste 750 woningen toe te voegen aan de woningbouwvoorraad. Voor 2023 zal het merendeel van deze woningen gerealiseerd worden vanuit de volgende projecten: voormalige Belastingskantoor, Brandevoort Veste, BSD, Centrum/AHXL en Burgemeester Geukerspark. Behaald. De ambitie om in 2023 (en de jaren daarna) ten minste 750 woningen toe te voegen aan de woningbouwvoorraad hebben we in 2023 ruimschoots gehaald. Er zijn 896 woningen opgeleverd: 766 nieuwbouwwoningen en 130 woningen in panden die omgebouwd zijn. Grote projecten waren Brandevoort de Veste, Brandevoort Hazenwinkel, Oranjekade, het voormalige belastingkantoor en Suytkade. Dit is positief ten opzichte van de landelijke trend. Voor 2024 verwachten we nu dat het lastig wordt de doelstelling te halen, ook omdat een deel al in 2023 is gerealiseerd. Woonvisie Met de huidige woningtekorten en doelgroepen die in de knel zitten en nu het beleid van de landelijke overheid in beweging is, is het zaak regelmatig het woonbeleid tegen het licht te houden.

Met onze partners zoals corporaties, ontwikkelaars, bouwers en makelaars en allerlei andere organisaties in de stad hebben we dilemma’s gedeeld en richtingen uitgedacht. Ruim 1100 inwoners leverden inbreng via het stadspanel. Vanaf 28 augustus tot en met 6 oktober 2023 was het mogelijk om een zienswijze in te dienen op de conceptvisie. Onder meer de corporaties hebben in 2023 een (positieve) zienswijze ingediend, na ook hun eerdere betrokkenheid bij de totstandkoming. Vaststelling door de gemeenteraad volgt in 2024. Deelname pilot standaard sociale huurwoning (WoonST) Samen met corporaties en de negen gemeenten in het Stedelijk Gebied Eindhoven zijn we begonnen met de uitvoering van de pilot. Doel van de pilot is om te komen tot een standaard sociale huurwoning om kostenverlaging te realiseren via collectieve aanbesteding van woningbouw. In 2023 worden

71

binnen deze pilot twee projecten gerealiseerd in Helmond, te weten Zuidwand de Waard en Lindberghplein. Behaald. In juni 2023 is het eerste WoonST project in Helmond opgeleverd; Het is het wooncomplex Opwaarts (Zuidwand de Waard), 35 sociale huurwoningen in de Torenstraat. Het WoonST-project met 40 woningen op het Lindberghplein is in december 2023 opgeleverd. Dit is volgens planning. Tezamen met de corporaties wordt onderzocht of op meer locaties in de stad WoonST woningen gerealiseerd kunnen worden. Verder is in 2023 de aanbesteding van WoonST 2.0 opgestart met de woningcorporaties. Huisvesting statushouders In december (RIB 158) bent U geïnformeerd over de stand van zaken van de taakstelling statushouders. De gecorrigeerde taakstelling bedroeg185 statushouders over 2023. Deze taakstelling was per 31 december 2023 net niet behaald. Echter de provincie heeft in het Toezichtoordeel Huisvesting Vergunninghouders over 2023 aangegeven dat dit verschoonbaar is omdat vanwege vertraging bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en lange wachtlijsten voor inschrijving bij de Basisregistratie Personen (BRP) nog niet alle gehuisveste vergunninghouders waren meegeteld. Het resultaat wordt verrekend met de taakstelling voor 2024.

Helmond draagt op verschillende manieren bij aan oplossingen voor de problematiek rond de opvang voor vluchtelingen in Nederland, bijvoorbeeld door de opvang van Oekraïense ontheemden en alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV). In april besloot uw raad over de randvoorwaarden voor een geschikte locatie voor de opvang van asielzoekers en over het Helmonds aandeel in het regionaal aanbod. De opgave om 429 beschikbare opvangplaatsen te hebben voor Oekraïense ontheemden hebben we gerealiseerd.

72

3.8.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2023 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

Toelichting per hoofdproduct Toelichting afwijking hoofdproduct 825 Ruimtelijke ordening algemeen Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 699.000. Het saldo wordt met name veroorzaakt door het positief resultaat van de Omgevingswet. Minder uitgaven wordt veroorzaakt door vertraging in de afronding van een aantal producten en het niet kunnen invullen van (tijdelijke) vacatures. Toelichting afwijking hoofdproduct 850 Volkshuivesting Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 363.000. Het saldo wordt met name veroorzaakt door lagere baten van € 501.000 en daar tegenover de lagere lasten van € 864.000. De lagere baten worden veroorzaakt door het niet realiseren van de bijdrage vanuit het Rijk voor de huisvesting arbeidsmigranten. Daar tegenover hebben we € 500.000 lasten begroot wat ook niet is gerealiseerd. Per saldo is dit budgettair neutraal. Verder zijn de lasten in het kader van de reserve Stimuleren Wonen met € 208.000 lager uitgevallen. Toelichting afwijking hoofdproduct 885 Facilitair grondbeleid Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 242.000. Het saldo wordt veroorzaakt door (veelal tussentijdse) resultaten op anterieure overeenkomsten. Deze resultaten hebben een incidenteel karakter.

Anterieure overeenkomsten zijn overeenkomsten voor ontwikkelplannen van marktpartijen waarin afspraken gemaakt worden voor het kostenverhaal door de gemeente voor planontwikkeling en aanleg van openbare ruimte. Bijna altijd wordt hierbij gekozen voor een fixed price. Eventuele positieve dan wel negatieve resultaten hoeven dus niet te worden verrekend met de marktpartijen. In 2023 zijn op 18 anterieure overeenkomsten tussentijdse en eindresultaten gerealiseerd.

73

Toelichting afwijking hoofdproduct 890 Exploitatie gemeentelijke eigendommen Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 852.000. Het saldo wordt veroorzaakt door lagere baten van € 655.000 en lagere lasten van € 1.507.000. De belangrijkste afwijkingen worden hieronder toegelicht. Binnen dit hoofdproduct zijn alle gemeentelijke gebouwen die niet in gebruik zijn voor de uitvoering van de overige beleidsprogramma's van de gemeente, de erfpachtgronden industrie en woningen, de landbouwexploitatie en overige gronden ondergebracht. De opbrengsten van de huur en het recht van opstal van gemeentelijke gebouwen, overhoeken, groen- en reststroken en overige gronden zijn € 182.000 lager dan geraamd. Dit wordt met name veroorzaakt door lagere huuropbrengsten als gevolg van leegstand (o.a. Markt 43). Daarnaast zijn een aantal groen- en reststroken en overige gronden en het appartement Dortmunderkade 12 verkocht. De totale verkoopopbrengst hiervan bedraagt € 560.000. Tegenover deze verkoopopbrengst staat staan extra (incidentele) afschrijvingslasten van € 271.000 als gevolg van het afwaarderen van boekwaarden. De kosten voor het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen die tot dit hoofdproduct behoren zijn circa € 476.000 lager dan geraamd. Dit saldo is verrekend met de egalisatiereserve onderhoud gebouwen (vastgoed).

De kosten voor de opvang van Oekraïense ontheemden bedragen zijn circa € 1 miljoen lager dan geraamd. Tegenover deze lagere kosten staat ook een lagere specifieke uitkering opvang ontheemden Oekraïne van circa € 1 miljoen. Tenslotte wordt voor een toelichting op de lagere renteomslag van € 454.000 op dit hoofdproduct verwezen naar hoofdstuk "algemene dekkingsmiddelen", product 944 "overige financiële middelen". Toelichting afwijking verrekening met de reserves hoofdproduct 850 Volkshuisvesting Dit hoofdproduct heeft een nadelig saldo van € 208.000. Het saldo wordt veroorzaakt door de lagere onttrekking uit de reserve Simuleren Wonen. Deze lagere onttrekking heeft een incidenteel karakter en wordt veroorzaakt door de lagere uitgaven dan geraamd. Toelichting afwijking verrekening met de reserves hoofdproduct 890 Exploitatie gemeentelijke eigendommen Dit hoofdproduct heeft een nadelig saldo van € 619.000. Het saldo wordt veroorzaakt door een hogere toevoeging aan de egalisatiereserve onderhoud gebouwen (vastgoed). Deze hogere toevoeging heeft een incidenteel karakter. Het totale onderhoudsbudget in 2023 - verdeeld over meerdere beleidsprogramma’s - bedraagt circa € 4.191.000. De werkelijke onderhoudskosten - verdeeld over meerdere beleidsprogramma’s - in 2023 bedragen circa € 3.572.000.

74

3.9

Programma 09: Stedelijke vernieuwing

3.9.1 Wat hebben we bereikt? Ambities: Met de schaalsprong maken we Helmond sterker en meer toekomstbestendig. De schaalsprong is meer dan alleen het toevoegen van woningen: brede welvaart, klimaatadaptatie, levendigheid en duurzaamheid zijn belangrijke pijlers onder de schaalsprong. Tegelijkertijd betekent de schaalsprong een groei van ongeveer 10.000 woningen, 15.000 arbeidsplaatsen en een mobiliteitstransitie voor 2040. • Het centrum van onze stad wordt verdergaand verstedelijkt, met wonen, stedelijke werkmilieus, leisure, vergroening en andere voorzieningen, om zo de aantrekkingskracht van onze stad te vergroten. Hiermee willen we een evenwichtige mix van onze huidige en nieuwe inwoners, ondernemers en creatievelingen sterker aan ons binden. • Door het benutten van kansen en herstructurering en transformatie, vooral in oude en/of kwetsbare wijken, zetten we in op het realiseren van weerbare en evenwichtige wijken. Dit doen we door ongelijkheid te bestrijden met ongelijkheid in aandacht en aanpak. Om dit te bereiken hebben we: • De gebiedsvisie voor het Stationskwartier vastgesteld en de eerste projecten, waaronder het EHAD-terrein, opgestart. • In Centrum Noord de Weef, Westrand de Waart en de eerste woningen van Oranjekade opgeleverd. In Suytkade is onder andere Waterburcht 7 opgeleverd.

• De stichting Volop heeft diverse initiatieven in leegstaande panden in het centrum geplaatst. Ook zijn er diverse woningen boven winkels toegevoegd. • In de aandachtswijken Binnenstad-Oost/ Leonardusbuurt, Helmond-West, Helmond-Oost en de Annawijk zijn verschillende woningen opgeleverd of projecten zijn in voorbereiding. De woningcorporaties hebben inmiddels diverse woningen gerenoveerd en verduurzaamd. Verder zijn er in de aandachtswijken diverse leefbaarheidsmaatregelen verricht, zoals “Achter de voordeur” gesprekken en is herinrichting van de openbare ruimte gestart. • Voor Helmond-Noord is een wijkontwikkelingsplan door de gemeenteraad vastgesteld. • Een start gemaakt met het opstellen van een wijkontwikkelingsplan voor Rijpelberg. • Voor de wijk Houtsdonk planvorming gestart om er ongeveer 2000 woningen inclusief nader te bepalen voorzieningen te ontwikkelen. In 2023 is het ruimtelijk ontwikkelingsplan (ROP) door de gemeenteraad vastgesteld.

3.9.2 Wat hebben we ervoor gedaan? Beleidsuitvoering gericht op beleidsresultaten Schaalsprong Er wordt een Ontwikkelplan Centrum+ opgesteld. Deze geeft op hoofdlijn richting aan de visie en uitvoering van de schaalsprong Helmond. Het ontwikkelplan geeft antwoorden hoe we van de schaalsprong een kwaliteitssprong maken en hoe dit zich ruimtelijk moet vertalen. Het door de raad vastgestelde centrumperspectief (Centrum+) is naast de schaalsprong de leidraad voor de fysieke ontwikkeling van dit gebied voor de toekomst. Ondertussen zitten we niet stil en werken we door aan realisatie en planvorming van projecten of deelaspecten in lijn met het op te stellen ontwikkelplan. Nog niet behaald. Om tot een beter integraal beeld te komen is ervoor gekozen extra verdiepingen uit te voeren op thema's zoals voorzieningen, water, groen en mobiliteit. Hiervoor is extra tijd benodigd en zal het Ontwikkelplan in 2024 gereed zijn. Tussenresultaten zijn in november 2023 met de gemeenteraad gedeeld tijdens de podiumbijeenkomst.

75

Centrum In centrum-Noord wordt gebouwd aan De Weef, Oranjekade en De Waart. Bij die laatste wordt ook de openbare ruimte vernieuwd. Verder wordt gewerkt aan de noordelijke verkeerslus inclusief nieuwe Brug bij de Waardstraat om zo het centrum verkeersluw te maken maar toch bereikbaar te houden. Het gehele gebied ondergaat de komende jaren een metamorfose, waarbij meer dan 1000 woningen worden gerealiseerd. Plannen voor bijvoorbeeld het Piet Blomplein, met uitbreiding van de parkeergarage, worden verder uitgewerkt, net zoals de plannen voor de stadse Aa. Er wordt onderzocht hoe het centrum verder vergroend kan worden en kijken naar mogelijkheden voor een skatebaan onder de Kasteeltraverse. In het stationsgebied wordt verder gewerkt aan een integrale visie, waar naast ruimtelijke aspecten ook vooral de integratie van werkgelegenheid, energietransitie en het tegengaan van de maatschappelijke tweedeling een belangrijke rol spelen. Dit alles doen we in samenspraak met de stad. Daarbij wordt ook gekeken naar de mogelijke opbrengsten (exploitatiebijdrage, subsidies en grondverkoop) om de te maken kosten te dekken.

Tegelijkertijd vinden er allerlei ontwikkelingen plaats, zoals de transformatie van het belastingkantoor, de ontwikkeling van het nieuwe districtskantoor van de politie en er worden plannen gemaakt voor de verbindingen tussen station/centrum/De Cacaofabriek en de Kasteeltuin. Ook is de planvorming voor Houtsdonk gestart. Samen met partner Wocom is begonnen met de planvorming en participatie met de bewoners. Op Suytkade heeft de woningbouw een hoge vlucht genomen. Op bijna alle nog leegstaande plekken wordt gebouwd of ontwikkeld. Op de Suytpunt worden de plannen voor het nieuwe Jan van Brabant ontwikkeld. Rond De Cacaofabriek worden plannen gemaakt om deze hotspot te versterken met een buitenpodium en extra werkgelegenheid. Behaald. Dit met de kanttekening dat door de gestegen bouwkosten een aantal woningbouwprojecten onder druk staan. Er zijn al bijna 250 woningen opgeleverd in centrum Noord. De visie voor het stationskwartier is vastgesteld en de plannen worden verder uitgewerkt. Het voormalig belastingkantoor is getransformeerd naar 93 woningen. Op Suytkade zijn afgelopen jaar 82 woningen opgeleverd. Nog niet behaald: Voor de skatebaan onder de Kasteel-Traverse wordt een andere plek gezocht, deze bleek niet veilig tussen de kolommen te passen. Vanwege de complexiteit en samenhang met andere projecten heeft de openbare ruimte van de Waart vertraging opgelopen.

De planontwikkeling voor het Jan van Brabant is gewijzigd. Deze komt niet op de Suytpunt maar bij de Cacaofabriek. De planvorming is gestart. Binnenstad-Oost/ Leonardusbuurt • De nieuwbouw van 26 huurappartementen op de locatie Winkelplein West wordt in aanbouw genomen. • Op de kop van de Advocaat Botsstraat wordt aan het Weverspark een blok van achttien appartementen in aanbouw genomen, waarmee de bebouwing langs de randen van het park wordt afgerond. • In de Leonardusbuurt wordt de verbouwing van de Cajuit tot dertien appartementen afgerond. • In het najaar van 2022 is de sloop van Den Herd voorzien (73 wooneenheden), waarna de nieuwbouw direct volgt. • De nieuwbouw van veertien woningen op het veldje aan de Dijksestraat wordt in ontwikkeling genomen. • In de Leonardusbuurt wordt verder gewerkt aan de te renoveren sociale huurwoningen 76

We blijven ook in 2023 werken aan de groei van het maatschappelijke klimaat door voortzetting van onder andere het project ‘Achter de voordeur’. Behaald: Cajuit, renovatie Leonardusbuurt en het project ‘Achter de voordeur’ zijn behaald. Nog niet behaald: aangezien de voorbereiding langer geduurd heeft, is de bouwstart van Winkelplein West en de kop van de Advocaat Botsstraat vertraagd en worden medio 2024 gestart. Niet behaald en stopgezet: De bouwlocatie aan de Dijksestraat is door Woningbouwvereniging Volksbelang teruggegeven omdat dit niet financieel haalbaar is. Er wordt gezocht naar een nieuwe ontwikkelingspartner. •

Helmond-West • In 2022 is gestart met de nieuwbouw van ‘Hulsbosch’ en de herontwikkeling van ‘de Boemerang’. Hierbij gaat het in totaliteit om ongeveer 60 appartementen. Deze worden in 2023 opgeleverd. De bouwlocatie aan de Itterestraat is al in 2022 opgeleverd. • De laatste fase van de herinrichting van de openbare ruimte wordt afgerond. Dit vindt onder andere plaats op de locatie Oude Huys. • De laatste reststukken van de openbare ruimte worden in 2022/2023 ingericht, waarmee de herinrichting is afgerond. • Ook in 2023 wordt er uitvoering gegeven aan het project ‘Achter de voordeur’, met als doel het maatschappelijke klimaat te verbeteren. Behaald: Bovenstaande projecten/interventies zijn allemaal in 2023 uitgevoerd. Annawijk • De herinrichting van de openbare ruimte in de Annawijk wordt in 2023 afgerond. • In 2023 wordt het project ‘Achter de voordeur’ voortgezet. Zo werken we aan een groei van het maatschappelijke klimaat. Nog niet behaald: De afronding van de openbare ruimte in de Annawijk is nagenoeg gereed. De civiele werkzaamheden zijn gereed, De werkzaamheden voor de beplanting zijn in voorbereiding. Het laatste deel van de herinrichting aan de Hoogeindsestraat is wel gestart en wordt in de 1e helft van 2024 afgerond. Door het natte najaar ontstond vertraging met invloed op de planning. Behaald: Het project "Achter de voordeur" behaald en afgerond.

Helmond-Oost • Het wijkontwikkelingsplan voor Helmond-Oost wordt samen met het strategische vastgoedbeleid van Woonpartners vertaald in een samenhangende ruimtelijke gebiedsvisie. • Op het Lindberghplein wordt het eerste nieuwe bouwproject (ongeveer veertig woonruimten) in aanbouw genomen. Het zijn de ‘standaard’ SGE-appartementen van BAM. • De groene geledingszone tussen Straakven en Beisterveldsebroek wordt heringericht waarmee meer kansen worden gecreëerd voor beweging en ontmoeting. • Het groen rondom diverse complexen van Woonpartners en stukken openbare ruimte worden opgeknapt. • In 2023 wordt het project ‘Achter de voordeur’ voortgezet. Zo werken we aan een groei van het maatschappelijke klimaat. • In 2023 wordt gewerkt aan het versterken van het sociale netwerk en wordt gekeken welke rol het aanwezige maatschappelijke vastgoed hierbij kan spelen. Behaald: Alle genoemde projecten en interventies, uitgezonderd de groene geledingszone, zijn in 2023 gehaald; Nog niet behaald: de herinrichting van de groene geledingszone tussen de buurten Straakven en Beisterveldsebroek als gevolg van capaciteitsgebrek. De uitvoering loopt door in 2024.

77

Helmond-Noord • In 2023 wordt gestart met de verdere uitwerking van het eind 2022 vast te stellen wijkontwikkelingsplan; • In 2023 worden de plannen voor het gebied rondom het Adelaarplein samen met de omwonenden uitgewerkt, het Adelaarplein zelf blijft daarbij, na overleg met omwonenden, groen; • Er wordt verder gewerkt aan de ruimtelijke uitwerking van de plannen voor de diverse OMOlocaties; • In 2023 wordt op basis van het vast te stellen wijkontwikkelingsplan het project ‘Achter de voordeur’ verder uitgevoerd. Zo werken we aan een groei van het maatschappelijke klimaat in met name de buurt Bloem- en paardenvelden. Behaald: Alle genoemde projecten en interventies zijn behaald of in uitvoering.

3.9.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2023 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

Toelichting per hoofdproduct Toelichting afwijking hoofdproduct 815 Stadsvernieuwing algemeen Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 346.000. Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door de niet volledig bestede middelen voor Leefbaarheidsinterventies Rijpelberg, Helmond Noord en Oost.

78

3.10

Programma 10: Verkeer en mobiliteit

3.10.1 Wat hebben we bereikt? Ambities: Helmond blijft investeren in een verkeersveilige en bereikbare stad. Daarbij staat meer dan ooit de mobiliteitstransitie centraal: meer bewoners in ons stedelijk gebied betekent op een andere manier naar mobiliteit en verkeer kijken. Ruimte voor fietsers en voetgangers, een autoluw stedelijk gebied, meer ruimte voor groen en aandacht voor leefbaarheid, gezondheid en schone lucht zijn belangrijke ambities als het gaat om ons mobiliteitsbeleid. • Het realiseren van een goede bereikbaarheid in combinatie met leefbaarheid en de verkeersveiligheid in de stad, met waar mogelijk toepassing van smart mobility. • Via deelname in (Europese) projecten werken we aan de ontwikkeling van vernieuwende mobiliteitsoplossingen in combinatie met duurzaamheidsdoelstellingen. Die bieden een oplossing voor onze eigen mobiliteitsopgaven en genereren ook een duidelijke economische spin-off in relatie tot de economische ontwikkeling op de Automotive Campus. • Met de schaalsprong in het achterhoofd verandert ook onze mobiliteitsopgave. Verdichting betekent meer inwoners en doet een groter beroep op onze schaarse ruimte. Dat betekent dat we op een andere manier met mobiliteit moeten omgaan: schone lucht, gezondheid en ruimte voor fiets en voetganger zijn daarbij leidende principes.

Om dit te bereiken hebben we: • In 2023 de nieuwe Mobiliteitsvisie Helmond 2040 vastgesteld. Hierin is aangegeven dat een mobiliteitstransitie noodzakelijk is om de gemeentebrede ambities en de ambities op het gebied van mobiliteit te kunnen realiseren en gelijktijdig de mobiliteitsgroei die de schaalsprong met zich meebrengt te kunnen faciliteren. Hiervoor zijn en worden een aantal doorlopende meerjarenprogramma’s en -agenda’s opgesteld die uitvoering geven aan de visie. Denk hierbij aan de Fietsagenda 2016-2025, de Helmondse projecten binnen de Regionale Bereikbaarheidsagenda 2030. Binnen deze meerjarenprogramma’s zullen jaarlijks een aantal resultaten worden behaald waarvan de meest significante worden vermeld in de opeenvolgende jaarrekeningen. • Een plan van aanpak opgesteld voor de laatste fase van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) (Rijksoverheid) onderzoek om tot besluitvorming in 2024 te komen. • Een aanbesteding uitgevoerd en een partij geselecteerd om de komende jaren zelfrijdend vervoer in Helmond te kunnen gaan uitrollen. • Er zijn diverse Smart Mobility pilots, op het gebied van Coöperatieve- Intelligente Transport Systemen (C-ITS), Intelligent Speed Assistance (ISA) en slim verkeersmanagement uitgevoerd, welke in de komende jaren verder uitgerold gaan worden.

Helmond heeft als waardering voor haar jarenlange inspanning op Smart Mobility gebied een ITS-waarderingsprijs gewonnen.

3.10.2 Wat hebben we ervoor gedaan? Beleidsresultaten verbonden partijen Om dit te bereiken werken we voor een deel hiervoor samen met de volgende verbonden partijen: Metropoolregio Eindhoven Er is gewerkt aan de Regionale Mobliteitsvisie MRE 2040. In 2024 zal deze visie worden vastgesteld. Er is besloten om de regionale samenwerking op het gebied van mobiliteit te versterken en integraler op te pakken. Daartoe is een start gemaakt met het oprichten van een regionaal Programmabureau Mobiliteit. Tijdens het MRE-overleg van de wethouders mobiliteit zijn subsidieaanvragen voor

79

projecten van de Bereikbaarheidsagenda vastgesteld. Toekenning van de subsidie uit de middelen voor de Bereikbaarheidsagenda is opgedragen aan het college van Helmond. De uitwijkroutes voor calamiteiten (U-routes) zijn geactualiseerd en het bijhorende convenant tussen de wegbeheerders is verlengd. Beleidsuitvoering gericht op beleidsresultaten Mobiliteitsvisie 2040; Een integrale blik op mobiliteit (het in samenhang bij elkaar brengen van de verschillende visies, programma’s en projecten onder andere als bouwstenen voor de omgevingsvisie) in de nieuwe mobiliteitsvisie; Op diverse deelgebieden van mobiliteit wordt gewerkt aan een bereikbare en leefbare stad. Naast bereikbaarheid staan daarin klimaat, gezondheid, leefomgeving steeds meer op de voorgrond. Daarbij er ook rekening mee houdend dat de schaalsprong meer mobiliteit zal opleveren. De realisatie van de schaalspong zal doorlopen tot zeker 2040. Het is echter nu al zaak om te beginnen met de transitie van het mobiliteitssysteem om enerzijds de doelen op het gebied van klimaat, gezondheid en kwaliteit van de leefomgeving te bereiken anderzijds om ruimte te bieden voor de verdere groei van de mobiliteit als gevolg van de (regionale) schaalsprong. Het bereiken van deze doelen vraagt (binnen de kaders van de Omgevingsvisie en de schaalsprong) om een samenhangende visie van mobiliteit als onderdeel van de omgevingsvisie.

Behaald: in oktober 2023 is de Mobiliteitsvisie Helmond 2040 vastgesteld. De uitwerking daarvan om de mobiliteitstransitie in gang te zetten vindt plaats via een op te stellen Meerjaren Uitvoeringsprogramma Mobiliteit. Fietsagenda; We geven de fiets(er) ruim en vrij baan. Via een goed netwerk van veilige en toegankelijke fietspaden en stallingen. Daarbij hoort de uitwerking van de Fietsagenda; De Fietsagenda kent een meerjarig uitvoeringsprogramma dat doorloopt tot en met 2025. In 2023 hebben we gewerkt aan de fietspaden Schootenseloop, Houtsestraat, Vossenbeemd en is verder gewerkt aan de snelfietsroute Helmond-Eindhoven. Verkeersveiligheid Om de verkeersveiligheid in onze wijken te vergroten willen we de snelheid verlagen van 50 kilometer per uur naar 30 kilometer per uur; Nog niet afgerond: in 2023 heeft de focus gelegen op het opstellen van een nieuw verkeersveiligheidsplan. Hierover vindt naar verwachting in het 2e kwartaal van 2024 besluitvorming plaats. Dit vormt de basis voor het verlagen van de snelheid van 50 naar 30 km/uur in de woonwijken. In 2024 gaan we daarmee verder in Helmond-Noord. MIRT De uitwerking van het MIRT-onderzoek in de diverse deelopgaven.

Helmond is hierbij trekker voor de deelstudie Zuidelijke ontsluiting Helmond als onderdeel, regionale netwerkstrategie, mobiliteitstransitie, en toekomst vast spoor; Dit onderwerp loopt over meerdere jaren: In 2023 is voor de MIRT studie Zuidelijke Ontsluiting Helmond (inclusief mobiliteitstransitie en afwaardering Kasteeltraverse) een plan van aanpak voor de volgende fase opgesteld en vastgesteld. Doel is om hierover afspraken te maken tijdens het BO-MIRT in het najaar van 2024. Daartoe is gestart met een nieuwe berekening van de verkeersintensiteiten op basis van het meest recente provinciaal Verkeersmodel. In 2024 worden maatregelen in het kader van de mobiliteitstransitie verder doorgerekend op hun effect, worden voorkeursvarianten uitgewerkt en wordt een monitoringstool ontwikkeld om dit blijvend te kunnen evalueren. Ook is in 2023 is gestart met de spoorse opgave in het kader van het MIRT. 80

Smart Mobility Smart Mobility waarbij specifieke aandacht voor de doorontwikkeling van C-ITS, zelfrijdende voertuigen en dataontwikkeling; Dit onderwerp loopt over meerdere jaren. De ontwikkelingen op het gebied van Smart Mobility dragen bij het ontwikkelen van het innovatie ecosysteem op de Automotive Campus en aan de doelstellingen gesteld in de in 2023 vastgestelde mobiliteitsvisie welke een horizon hebben tot 2040. In 2023 is er gewerkt aan diverse projecten op het gebied van C-ITS en slim verkeersmanagement, waaronder groene prioriteit voor veiligheidsvoertuigen en fiets, welke doorlopen in 2024. Zijn er meerjarige Europese projecten uitgevoerd (zoals MOVE2CCAM en CEF Antwerpen-Helmond) en heeft Helmond een internationale prijs gekregen voor het inspanningen op het gebied van C-ITS. Daarnaast is er met onder andere de provincie en TNO gewerkt aan de opzet van een open innovatiecentrum voor slimme mobiliteitsoplossingen. Ook wordt een vervolg aan testen met zelfrijdende voertuigen voor openbaar vervoer voorbereid, hiertoe is, middels een aanbesteding, in 2023 een leverancier geselecteerd voor een eerste introductie van een zelfrijdende shuttle op BZOB. Een plan van aanpak is gemaakt voor het uitrollen van innovatieve vervoersconcepten, zoals een deeltaxi systeem welke in 2024 operationeel dient te zijn.

De uitvoering van de doelstelling kent een afwijking ten opzichte van datgene wat we in de begroting hebben afgesproken. Bij data gedreven werken vindt landelijk en regionaal nog discussie plaats aan welke specificaties data moeten voldoen, Binnen Helmond moet nog uitgewerkt worden wat de consequenties zijn van een afdelingsoverstijgende aanpak. Het daadwerkelijk invulling geven aan het verzamelen van data is daarmee nog niet volledig gestart. Nieuwe OV-concepten Onderzoek naar en testen van nieuwe OV-concepten, als opvolging van Bravoflex voor o.a. het voor en na transport van en naar het station: Dit onderwerp loopt over meerdere jaren. We hebben onderzoek uitgevoerd in 2023; dit loopt nog door in 2024. Daarna is het de bedoeling om de testen op te starten. Mobiliteitstransitie Inzetten op de mobiliteitstransitie om ons wegennet te ontlasten met de (regionale) uitrol van smart mobility toepassingen, deelmobiliteit, regionale en lokale hubs, parkeerbeleid, de werkgeversaanpak en het beïnvloeden van het reizigersgedrag Het bereiken van de mobiliteitstransitie is een meerjarig traject. Met de vaststelling van de Mobiliteitsvisie ligt de horizon daarvoor op 2040. De uitwerking om de mobiliteitstransitie in gang te zetten vindt plaats via een op te stellen Meerjaren Uitvoeringsprogramma Mobiliteit.

Bereikbaarheidsagenda Zuidoost-Brabant Het realiseren van de maatregelen in de Bereikbaarheidsagenda Zuidoost-Brabant. De Bereikbaarheidsagenda Zuidoost-Brabant is een meerjarig programma dat loopt tot 2030. De verbetering van de randstructuur rondom Helmond (A67 – N279 – N270); Nog niet afgerond: De planvorming voor de aanpassingen aan de A67 tussen Geldrop en Eindhoven is stilgelegd door het Rijk vanwege de stikstofproblematiek en de beperkte financiële middelen. Samen met de andere regiogemeenten hebben we gepleit voor een brede aanpak van de hele A67. In 2023 hebben we de voorbereiding en uitwerking van de projecten N270, N279 en MIRT Zuidelijke Ontsluiting integraal opgepakt omdat deze projecten onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. De 81

Provincie is gestart met een nieuwe aanpak voor de N279 waarbij een Brede Belangenbenadering is gehanteerd. In 2024 start Provincie met de verkenning waarin de scope van het project wordt vastgesteld waarbij wij de belangen van Helmond goed borgen. Bundelroutes Het uitwerken van de regionale Bundelroutes, met als doel het verbeteren van de doorstroming en van de leefbaarheid rondom de lokale en regionale wegen in het gebied tussen Helmond en Eindhoven. Behaald. We hebben in overleg met de betrokken buurgemeenten vastgesteld dat er rondom de Bundelroutes problemen zijn met sluipverkeer ter hoogte van Nuenen en dat C-ITS oplossingen kan bieden. Het is aan Nuenen om nadere maatregelen te onderzoeken. Schaalsprong Inzetten op een schaalsprong in het OV tussen Helmond en Eindhoven door verhoging van het aantal treinen, de daarvoor benodigde aanpassing aan spoor en perrons en toevoeging van een HOV (Hoogwaardige Openbaar Vervoer) lijn tussen Helmond en de west- & noordkant van Eindhoven; Een schaalsprong OV is een langjarig traject. We hebben in 2023 de gewenste schaalsprong in het OV vertaald in onze Mobiliteitsvisie en regionaal uitgedragen met onder meer input voor de regionale mobiliteitsvisie (deze wordt in 2024 vastgesteld).

Daarnaast zijn we aangehaakt op het MIRTonderzoek van ProRail over benodigde maatregelen op het spoor om op de (middel)lange termijn de frequentie van treinen te verhogen. In december 2026 zal er een internationale trein EindhovenDüsseldorf gaan rijden met een stop op station Helmond. Laadinfrastructuur We gaan de mogelijkheden voor de gewenste uitbreiding van de laadinfrastructuur in de stad onderzoeken. Nog niet afgerond. In 2023 hebben we een groot aantal laadpalen op straat geplaatst. Ook hebben we besloten om aan te sluiten bij de door de provincies Noord-Brabant en Limburg te houden aanbesteding voor de plaatsing van nog meer laadpalen. Dit geldt voor de periode medio 2024 tot medio 2028. We zijn een onderzoek gestart om te bepalen hoe we in de toekomst om willen gaan met de vraag naar laadpalen en waar we welke laadpalen willen plaatsen. Stimuleren e-mobiliteit We stimuleren e-mobiliteit (met meer laadpalen en faciliteiten voor elektrische auto’s), het gebruik van de fiets en willen het centrum autoluwer maken. Maar zorgen er tegelijk voor dat het centrum per auto wel bereikbaar blijft. Het realiseren van een autoluw centrum en het aanbieden van alternatieven voor de auto is een uitwerking van het Centrumperspektief, de visie Stationskwartier en de Mobiliteitsvisie.

Stapsgewijs en deels volgend op de bouwprojecten in het centrum worden de komende jaren mobiliteitsmaatregelen gerealiseerd. Verkeersveiligheidsplan Het vergroten van de veiligheid voor fietsers en voetgangers. Het verkeersveiligheidsplan zal in 2023 aan de raad worden voorgelegd. Het uitgangspunt is een ‘risicogestuurde aanpak’, zoals die ook door het Rijk wordt gehanteerd. Met een proactieve aanpak op de eminente risico’s in het verkeerssysteem kunnen we ongelukken voorkomen. Essentieel is de beschikbaarheid en monitoring van data. Nog niet afgerond. In 2023 hebben we gewerkt aan het nieuwe verkeersveiligheidsplan. Een conceptversie wordt begin 2024 aan de Opiniecommissie voorgelegd. We willen het in het tweede kwartaal 2024 ter besluitvorming voorleggen.

82

3.10.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2023 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

Toelichting per hoofdproduct Toelichting afwijking hoofdproduct 250 Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 941.000. Het saldo wordt met name veroorzaakt door: Mobiliteitsvisie € 100.000 voordelig Bij de 2e Berap 2023 zijn extra middelen toegekend voor het opstellen en uitwerken van de Mobiliteitsvisie. De Mobiliteitsvisie is, later dan oorspronkelijk gepland, vastgesteld op 31 oktober 2023. Daarna is gestart met de voorbereiding van de uitwerking van de Mobiliteitsvisie in een Meerjaren Uitvoeringsprogramma Mobiliteit (MUM). Het opstellen van het MUM zelf vindt in 2024 plaats. Verkeersveiligheid bij scholen € 205.000 voordelig In 2023 is eerst gestart met het onderzoek naar verkeersveiligheid bij scholen. Hierdoor is het opstellen van het nieuwe verkeersveiligheidsplan later gestart. De besluitvorming is daarmee doorgeschoven naar 2024. Het verkeersveiligheidsplan vormt de basis voor het vervolgonderzoek naar de risico gestuurde aanpak en naar de aanpak knelpunten. Deelmobiliteit € 80.000 voordelig Op het gebied deelmobiliteit zijn er veel ontwikkelingen. Om die binnen Nederland beter te stroomlijnen is er een landelijk Samenwerkingsprogramma Deelmobiliteit opgericht. Helmond is daarin deelnemer en heeft haar eigen programma getemporiseerd om beter aansluiting hierbij te krijgen.

Daarnaast was beoogd om in 2023 een samenwerking aan te gaan met een aanbieder van deelfietsen. Vanwege een fusie met een andere aanbieder (hetgeen momenteel veel voorkomt binnen de deelmobiliteitsaanbieders) is de samenwerking uitgesteld tot in 2024. Smart Mobility € 263.000 voordelig In 2023 zijn een aantal Smart Mobility projecten wat vertraagd, bijvoorbeeld de aanbesteding van de zelfrijdende shuttle is pas eind van het jaar afgerond. Tegelijkertijd hebben we voor datzelfde project een bijdrage vanuit Smartwayz.nl/Provincie Noord-Brabant ontvangen. Communicatie rondom deze projecten is van dusdanig belang dat daarvoor capaciteit (en dus ook kosten nodig zijn). Daarnaast

83

liepen een aantal samenwerkingsovereenkomsten af eind 2023, zoals die met de verkeerscentrale en Brabantstad. Inmiddels zijn wij voornemens deze samenwerkingen voort te zetten in 2024 en verder. De kosten daarvoor waren nog niet bekend ten tijde van het opstellen van de begroting. Renteomslag € 95.000 voordelig Hiernaast speelt op dit product een voordeel m.b.t. de renteomslag van € 95.000. Voor een toelichting verwijzen we naar programma "Algemene dekkingsmiddelen", product 944 'overige financiële middelen". Bereikbaarheidsakkoord De uitgaven 2023 ad € 3,5 miljoen. door de deelnemende gemeenten inzake de Bereikbaarheidsakkoord subsidies worden op programma 10 verantwoord door de gemeente Helmond. Deze zijn niet begroot en leiden tot meer lasten dan begroot. Echter hier tegenover staan de ontvangen subsidies bedragen voor hetzelfde bedrag die als extra baten op programma 10 worden verantwoord. Dit is budgetneutraal. Toelichting afwijking verrekening met de reserves hoofdproduct 250 Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 200.000 door onttrekkingen en stortingen. Het saldo wordt met name veroorzaakt door lagere onttrekking uit de reserve mobiliteit en verkeersveiligheid.

84

3.11

Programma 11: Openbare ruimte en natuurbescherming

3.11.1 Wat hebben we bereikt? Ambities: Een gezonde omgeving betekent een groene en leefbare omgeving. Zeker tegen de achtergrond van de schaalsprong is het van groot belang om onze schaarse ruimte goed te gebruiken. Daarbij kiezen we voor een groene openbare ruimte die uitnodigt tot verblijf, ontmoeting en beweging. Een groene openbare ruimte zorgt ook voor verkoeling op warme dagen en minder wateroverlast bij hevige buien, belangrijke prioriteiten tegen de achtergrond van klimaatverandering. • We willen een omgeving waar mensen graag verblijven, hun vrije tijd doorbrengen en andere mensen ontmoeten. • We zorgen dat de openbare ruimte bijdraagt een duurzame en klimaatbestendige leefomgeving. • We willen de stad groener en natuurrijker maken. • We versterken het robuuste natuurnetwerk. Om dit te bereiken hebben we: • In onze projecten en bestekken de thema's duurzaamheid, bevorderen van een kindvriendelijke stad, het vergroten van biodiversiteit, klimaatadaptatie en circulariteit (hergebruik van grondstoffen in de fysieke ruimte) steeds nadrukkelijker ingebed. • In Helmond-Noord, -Oost, -West en de Binnenstad gewerkt aan de hoogwaardige vervanging van het stedelijk groen. Dit is de besteding van het Coronageld €1 miljoen voor groen. • Uitvoering gegeven aan de beheer- en onderhoudsmaatregelen. • Een start gemaakt met de vernieuwing van Wijkpark Brouwhuis.

• Projecten voorbereid voor de aanplant van extra bomen waarmee we de stad vergroenen. • De planvoorbereiding van het laatste deelproject ‘Beekherstel Nieuwe Aa’ in De Groene Punt nagenoeg afgerond. • Voor het ’t Gulden Land het eerste grote deelproject gerealiseerd, ‘Gulden Aa, beekherstel’. Ook zijn de ontwerpen voor de entree-elementen van het natuurgebied uitgewerkt. De planvoorbereiding voor het deelproject ‘De Rondgang’ is in voorbereiding. Doel van de Rondgang is versterken van de recreatieve infrastructuur, waarbij routes in het gebied aantrekkelijk worden gemaakt om te sporten en bewegen. • Deelgenomen aan de ontwikkeling van een gebiedsgerichte agenda voor een langdurige programmatische aanpak en investeringsagenda om de complexe problematiek in het landelijk gebied van Oost-Brabant en Noord- en Midden-Limburg (NOVEX-gebied de Peel) integraal aan te pakken.

3.11.2 Wat hebben we ervoor gedaan? Beleidsresultaten verbonden partijen Om dit te bereiken werken we voor een deel hiervoor samen met de volgende verbonden partijen: Metropoolregio Eindhoven - Gulbergen Begin 2021 heeft de Metropoolregio Eindhoven (MRE), samen met de grondgebied -gemeenten Geldrop-Mierlo en Nuenen c.a., een aantal ontwikkelrichtingen van het gebied Gulbergen in kaart gebracht. Hierover heeft begin 2022 een breed (burger)participatieproces plaatsgevonden dat is afgesloten met een participatieverslag. Het MRE heeft de opdracht gegeven om, met het participatieverslag als uitgangspunt, te komen met ontwikkelrichting die budgettair neutraal kan plaatsvinden.

85

Nog niet afgerond. MRE heeft aangegeven dat het langer duurt om een financieel haalbaar plan te ontwikkelen dat recht doet aan de uitkomsten van het participatietraject (2022). Metropoolregio Eindhoven – Transitie Landelijk Gebied De regio Zuidoost-Brabant is vanuit het portefeuilleoverleg Transitie Landelijk Gebied vertegenwoordigd in de governance van het NOVEX-gebied de Peel. Vanuit dit overleg is gewerkt aan afstemming met de provinciale uitwerking van het Nationaal programma Landelijk Gebied. In 2023 hebben we specifiek onze inbreng geleverd wat mede heeft geleid tot de ‘Houtskoolschets’ voor Het Brabants Programma Landelijk Gebied. We hebben specifiek inbreng geleverd met betrekking tot de schaalsprong Brainport. Dit omdat een focus op onze regio onzes inziens gerechtvaardigd is vanwege de urgente opgaven in het landelijk gebied en de koppeling met de verstedelijkingsopgave. Gelijktijdig is er gestart met het proces om tot een Regionale investeringsagenda te komen. Om de verbinding stad-land te versterken is een essay geschreven als gezamenlijke basis voor een aanpak van het verduurzamen van de regionale voedselkringloop. Het gedachtengoed uit het essay is door de provincie verwerkt in de Uitvoeringsagenda Landbouw & Voedsel Beleidsuitvoering gericht op beleidsresultaten Vergroenen van de stad Onze ambitie is om Helmond te vergroenen.

Hiernaast hebben we een grote opgave om onze stad zo in te richten dat we om kunnen gaan met klimaatveranderingen. Gelukkig gaan vergroenen en klimaatadaptatie vaak hand in hand. Dit doen we door het vergroenen van de stad door het plaatsen van extra bomen. In 2023 starten we met de voorbereiding van deze opgave. De realisatie volgt in de jaren hierna. Behaald. Het project loopt over meerdere jaren. De voorbereiding is afgerond. De realisatie loopt over meerdere jaren Bij de herinrichting van Wijkpark Brouwhuis, komt een groot aantal ambities samen. Het voorlopige ontwerp is met grote inbreng van de inwoners, wijkraad en verenigingen tot stand gekomen. Gekozen is om forse klimaat adaptieve maatregelen te nemen. Ook is gezamenlijk gekozen om dit park een flinke plus te geven op het gebied van spelen. Om al deze ambities waar te maken investeren we extra in de herinrichting van wijkpark Brouwhuis. Het project loopt over meerdere jaren. De herinrichting van het Wijkpark Brouwhuis is in uitvoering en voor 50% gereed. Eeuwigdurende grafrust In 2023 en begin 2024 zijn er verkennende gesprekken gevoerd met diverse stakeholders. Deze gesprekken zijn positief verlopen. De juridische mogelijkheden voor eeuwigdurende grafrust (grafrecht voor onbepaalde tijd) zijn in beeld gebracht. Nog niet afgerond. Loopt over meerdere jaren.

Integraal beheerkader en beheerplannen (assetsheets) Wij werken aan professioneel en planmatig beheer. Komende periode brengen we hiervoor de basis verder op orde. De volgende acties worden hiervoor uitgezet: 1. Uitvoeren inspecties In 2021 zijn inspecties uitgevoerd voor de asset wegen en de asset stedelijk groen. Op basis van die inspectieresultaten actualiseren we de (meerjaren)planningen en stellen we het meerjarig uitvoeringsprogramma voor de periode 2023 t/m 2028 op. Een belangrijk uitgangspunt is hierbij ‘Beheren met meerwaarde’. We gaan in de openbare ruimte aan de slag waar dit het hardste nodig is, 86

combineren werkzaamheden waar mogelijk en nemen opgaven zoals klimaatadaptatie, vergroening en circulariteit hierin mee. Behaald. De meerjarenplanning voor weg- en groenbeheer is opgesteld 2. Opstellen assetsheets Gezien de omvang van de assets is gekozen om het opstellen van de assetsheets (beheerplannen) te verspreiden over twee jaar. In 2020 is het Integraal beheerkader opgesteld en voor de belangrijkste kapitaalgoederen, zoals voor wegen en groen zijn nieuwe beheerplannen geschreven. De beheerplannen voor de overige kapitaalgoederen worden komend jaar voorbereid en hierna ter vaststelling aan de raad voorgelegd. De actualisatie om de 4 jaar van alle assetsheets loopt dan synchroon met elkaar. Behaald. Komende periode werken we toe aan het vaststellen door de raad. 3. Implementatie assetmanagement Komende periode gaan we verder met het invoeren van assetmanagement binnen het beheer van de openbare ruimte. Hiervoor werken we de assetsheets verder uit (o.b.v. de uitgevoerde inspectie wegen en groen) en verwerken we de opgaven hieruit naar de (meerjaren)planning 2023 en verder. Nog niet afgerond. Vanwege ondercapaciteit zijn we hier in 2023 niet aan toegekomen. 4. Integraal en wijkgericht meerjarenprogramma Komende periode maken we een start met het integraal en wijkgericht meerjarenprogramma.

Er vindt in- en extern integrale afstemming plaats van plannen en projecten om de komen tot een afgewogen, wijkgerichte integrale meerjarenplanning. Nog niet afgerond. Vanwege ondercapaciteit zijn we hier in 2023 niet aan toegekomen. 5. Inzicht huidige beleving en tevredenheid inwoners We gaan gerichte onderzoek doen naar behoeftes en wensen van bewoners in bepaalde gebieden (centrum of woonwijken), van bepaalde doelgroepen (ouderen/ jongeren) of voor assets (groen/ verharding etc.). De resultaten hiervan betrekken wij bij de integrale programmering en planvorming. Nog niet afgerond. Vanwege ondercapaciteit zijn we hier in 2023 niet aan toegekomen. Natuur in en om de stad In 2023 continueren we onze inzet voor het B5-bod; we ronden de gebiedsinrichting van de Groene Punt af en realiseren de recreatieve ontsluiting van het Gulden Land. Het project de Stads Aa zorgt ervoor dat de Groene Punt en de Bundertjes verbonden worden. In 2023 starten we ook met een gebiedsproces voor Groot Goor, waarin het verder versterken van beekdal van de Goorloop zorgt voor een betere verbinding met gebieden rondom de Warande en landgoed Croy. In 2023 wordt ook samen met de Stichting Landschapspark Kloostereind en andere lokale partijen gewerkt aan verdere uitvoering en planvorming voor Landschapspark Kloostereind.