RN 072 Bijlage 1 Visie Bedrijventerreinen Helmond- commissie

Visie Bedrijventerreinen Helmond Samen bouwen aan duurzame en economisch sterke bedrijventerreinen voor stad én regio

Opgesteld door Buck Consultants International (BCI) In samenwerking met Gemeente Helmond & Stichting Bedrijventerreinen Helmond (SBH) September 2025

Inhoudsopgave 1

Inleiding en achtergrond

2

2

Bedrijventerreinen belangrijk voor maakstad Helmond

3

3

Uitdagende context vraagt om extra inspanningen

8

4

Toekomstbeeld voor de bedrijventerreinen in Helmond

11

5

Handelingsperspectief

20

Verdieping Profielen en Toekomstbeelden Bedrijventerreinen Helmond

Bijlage Achtergronden, cijfermatige analyse en ontwikkelingen

1

1

Inleiding en achtergrond

De gemeente Helmond en Stichting Bedrijventerreinen Helmond (SBH) hebben Buck Consultants International (BCI) gevraagd een visie op te stellen voor de bedrijventerreinen in Helmond. Doel van de visie is om richting te geven aan alle ontwikkelingen, terreinen in samenhang te bezien en voort te bouwen op bestaande gebiedsvisies en projecten. De visie heeft oog voor de verwachte ruimtevraag, de benodigde ruimte voor transities en de beperkingen die optreden, bijvoorbeeld ten aanzien van energie. De visie legt relaties met andere ontwikkelopgaven, zoals verstedelijking (schaalsprong), verduurzaming, klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit, gezondheid, veiligheid en arbeidsmarkt. Voor de totstandkoming van de visie is een proces doorlopen met SBH en BCI. Er zijn gesprekken gevoerd over hoe de bedrijventerreinen in samenhang met elkaar (her)ontwikkeld kunnen worden, wat het toekomstbeeld is per bedrijventerrein in 2040 en hoe deze bijdragen aan passende werkgelegenheid voor Helmond. Daarvoor zijn ook (beleids)documenten bestudeerd en locatiebezoeken gedaan. De visie sluit aan op andere (regionale) visies, zoals de Economische Visie, het ontwikkelperspectief Helmond Centrum+ en regionale werklocatie visie en -afspraken. Overzicht van de (vier clusters van) bedrijventerreinen

Business Park Schooten Gansenwinkel Groot Schooten Kanaaldijk Zuidwest

Hoogeind

Nieuw-Brandevoort De Weijer West Varenschut Noord

De Weijer Oost

Brainport Oost

BZOB

De bedrijventerreinen Kanaalzone Noord, Rijpelberg en Centrale Kanaalzone zijn buiten beschouwing gelaten in de visie. Er zijn banen gevestigd op deze terreinen met vooral een verzorgend karakter (o.a. zorg, onderwijs, diensten en winkels). De focus in de visie ligt op de grotere bedrijventerreinen(clusters) met sterkere concentraties van werkgelegenheid in de sectoren industrie, handel, logistiek en bouw.

2

2

Bedrijventerreinen belangrijk voor maakstad Helmond

Wat is het economisch en maatschappelijk belang van de bedrijventerreinen in Helmond? En welke typen bedrijventerreinen zijn er in Helmond? Uit analyses, gesprekken en bestudering van onderzoeken komen zes belangrijke punten naar voren. Kernboodschap van het hoofdstuk De bedrijventerreinen staan aan de basis van de huidige economische kracht van Helmond met waardevolle specialisaties in o.a. de segmenten food, metaal, automotive en bouw. De zittende bedrijven op bedrijventerreinen zijn daarom grotendeels ook het toekomstig verdienvermogen van Helmond op de weg naar een moderne, duurzame maak- en open innovatiestad. Het gevarieerde aanbod aan terreinen zorgt voor aantrekkelijke banen voor inwoners van alle opleidingsniveaus. Hoewel de functionaliteit en kwaliteit van de bedrijventerreinen over het algemeen goed op orde is, ligt er een stevige opgave om de bedrijventerreinen klaar te maken voor de toekomst. De brede en gevarieerde economische basis in Helmond met focus op industrie en MKB, in combinatie met het goed georganiseerde bedrijfsleven, geeft een goede uitgangspositie om verder te bouwen aan duurzame en economisch sterke bedrijventerreinen voor stad én regio.

Bedrijventerreinen waar we in Helmond trots op zijn! Uitgebreide informatie over de individuele bedrijventerreinen in Helmond is opgenomen in het verdiepingsdocument ‘Profielen en Toekomstbeelden Bedrijventerreinen Helmond’. Veel werkgelegenheid en een groot verdienvermogen op de Helmondse bedrijventerreinen Helmond is van oudsher een krachtige industrie- en handelsstad met binnen de huidige economische structuur interessante accenten binnen verschillende segmenten, zoals food, metaal, automotive en bouw. De brede economische basis biedt niet alleen aantrekkelijke banen voor de inwoners van Helmond en de regio, maar is ook een bron van innovatie en nieuwe businessmodellen. De economie van nu staat daarom aan de basis van het toekomstig verdienvermogen van Helmond en levert ook in de toekomst een belangrijke bijdrage aan de invulling van sociaal maatschappelijke doelen. Een groot deel van onze economie en de werkgelegenheid is te vinden op bedrijventerreinen. Het gaat om ongeveer 44% (20.950 banen in 2021) van het totaal aantal arbeidsplaatsen en dat is hoger dan het landelijke gemiddelde van 33%. De bedrijventerreinen hebben samen een omvang van ongeveer 490 hectare (in 2022) netto uitgegeven oppervlak. Het gemiddelde aantal banen per hectare is 39.

Het economische verleden is goed terug te zien in de economische structuur van Helmond, waarbij vooral het grote aantal banen binnen de industrie opvallend is. Als enkel naar de industrie wordt gekeken (excl. nutsbedrijven), dan is het aandeel 25% en het aantal banen 12.250. Helmond is daarmee na Veldhoven (met ASML), Eindhoven en Tilburg de grootste gemeente in Noord-Brabant gemeten in aantal industriebanen. De combinatie van een hoog absoluut én aandeel industriële banen onderschrijft het belang van Helmond als een krachtige economische speler binnen de regio Brainport, en meer in het bijzonder de Peelregio en het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE).

3

In Helmond is ruim 80% van de banen in de sectoren industrie en logistiek/groothandel gevestigd op bedrijventerreinen. En ook bijna de helft van de ICT en zakelijke diensten (zie figuur onder). Het zijn zogenaamde stuwende sectoren voor Helmond met hoge toegevoegde waarde en innovatievermogen. Sectorverdeling alle banen in Helmond

18%

Aandeel banen op bedrijventerrein (in kleur)

Bouw, handel en reparatie

26%

74%

33% 13%

ICT en zakelijke diensten

46%

54%

Industrie en nutsbedrijven

83%

17%

Logistiek en groothandel

80%

20%

10% 26% Bouw, handel en reparatie ICT en zakelijke diensten Industrie en nutsbedrijven Logistiek en groothandel Overig

Overig 10% 0%

90%

20%

40%

60%

80% 100%

Bron: Vestigingenregister (LISA), 20211

Op bedrijventerreinen banen voor inwoners van alle opleidingsniveaus De bedrijventerreinen in Helmond zorgen met bijna 21.000 banen voor werkgelegenheid voor mensen van alle opleidingsniveaus. Op basis van een onderbouwde inschatting met landelijke CBS-cijfers (met gedetailleerde data per economische sector vertaald naar Helmond) is een geschatte verdeling over opleidingsniveaus gemaakt. Conclusie is dat de bedrijventerreinen zorgen voor banen voor alle opleidingsniveaus. Naar schatting is 28% van de banen op bedrijventerrein voor praktisch opgeleiden, 42% middelbaar en 30% hoogopgeleid. Deze verdeling sluit goed aan op de samenstelling en het opleidingsniveau van onze beroepsbevolking. De tabel laat verschillen tussen de bedrijventerreinen zien. Zo is het aantal praktische banen op de twee grootste bedrijventerreinen Hoogeind en BZOB relatief groot. Op bedrijventerreinen Groot Schooten en Business Park Schooten is een andere verdeling zichtbaar met een groter aandeel hoogopgeleiden. Dat heeft te maken met de Automotive Campus en de Brainport Human Campus waar relatief meer hoogopgeleiden werken. De variëteit aan bedrijventerreinen zorgt voor een diversiteit in banen.

1

BCI heeft gebruikgemaakt van de meest recente LISA-gegevens uit 2021 van de gemeente Helmond. Het advies is om werkgelegenheidsontwikkelingen op (en buiten) bedrijventerreinen jaarlijks of tweejaarlijks te monitoren. Voor deze visie volstaan de cijfers uit 2021; voor locatiegerichte analyses zijn actuelere data wenselijk.

4

Deze diversiteit in banen zorgt er ook voor dat er een diversiteit in de woningbouw nodig is. In de vastgestelde woonvisie staat beschreven, hoe we betaalbare woningen realiseren in de krappe woningmarkt zodat iedereen vooruit kan komen. Door het vastleggen van de hoeveelheid sociale huur (30%) en de middenhuur (15%) en lage middeldure koop (10%) wat per project gebouwd moet worden, ontstaat de situatie dat we in Helmond bouwen voor de mensen die ook op onze bedrijventerreinen werken.

Indicatie aantal banen naar opleidingsniveau (o.b.v. landelijke verdeling) per bedrijventerrein Helmond

Nieuw-Brandevoort BP Schooten Groot Schooten* Hoogeind De Weijer West De Weijer Oost Gansenwinkel Kanaaldijk Zuidwest BZOB terrein

250 1.540 2.570 7.420 1.360 320 280 150 7.060

Opleidingsniveau (indicatie) Praktisch Middelbaar Hoog 15% 35% 50% 18% 35% 47% 18% 40% 42% 30% 43% 27% 26% 42% 32% 33% 46% 21% 22% 39% 39% 23% 38% 39% 32% 43% 25%

Totaal * Automotive Campus

20.950 594

5.750 (28%) 8.660 (42%) 6.370 (30%) 8% 23% 69%

Bedrijventerrein

Totaal banen

Bron: IBIS gemeente Helmond 2021; CBS Enquête Beroepsbevolking 2023; bewerking BCI

Goede basis voor samenwerking door het goed georganiseerde bedrijfsleven Op de bedrijventerreinen in Helmond is een sterke operationele parkmanagementorganisatie actief onder de Stichting Bedrijventerreinen Helmond (SBH). Onderscheidend van veel andere gemeenten is dat alle op bedrijventerreinen gevestigde ondernemers/ondernemingen automatisch deelnemen via het Ondernemersfonds. SBH is een belangrijke schakel in het contact tussen ondernemers en gemeente. Het sterke georganiseerde bedrijfsleven biedt voordelen om de ontwikkeling van bedrijventerreinen de goede kant op te bewegen. Denk aan collectieve oplossingen voor de energietransitie en ombouw naar een circulaire economie. Door langjarige samenwerking kunnen bedrijven gezamenlijk investeren in duurzame energieoplossingen, bijvoorbeeld aan de hand van pilots, en nieuwe markten creëren en mogelijkheden voor innovatie, zoals het ontwikkelen van producten van gerecyclede materialen en slimme afvalmanagementsystemen. Borgen van een adequaat parkmanagement zorgt op lange termijn voor verdere ontwikkelkansen. Helmondse bedrijventerreinen vervullen ook een regionaal economische functie De economie op bedrijventerreinen vervult niet alleen een lokale functie voor de gemeente, maar ook een regionale.

Vanuit de brede economische basis van maakindustrie, handelsbedrijven en zakelijke diensten zijn er veel bedrijven die bovenlokaal en bovenregionaal hun producten en diensten afzetten. Dit zijn veelal de grotere bedrijven op Hoogeind en BZOB. De verhouding tussen het totaal aantal banen (ook buiten bedrijventerreinen) en de totale omvang van de beroepsbevolking zegt iets over de regiofunctie van Helmond (de woon-werkbalans). Vergeleken met andere centrumsteden scoort Helmond hier relatief laag. Er is beperkt sprake van een regiofunctie. Dagelijks komen er mensen naar Helmond om te werken, maar zijn er ook veel inwoners 5

die Helmond uit gaan om elders te werken (met name Eindhoven). Onderaan de streep is er meer uitgaande pendel dan inkomende pendel, waardoor er sprake is van een negatief pendelsaldo binnen de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel (dus niet alleen Helmond). Het zijn de bedrijventerreinen die Helmond krachtig positioneren in de regionaal economische structuur en een aantrekkende werking hebben op werknemers van buiten Helmond.

Veel bedrijven staan voor grote uitdagingen op het gebied van duurzaamheid en klimaat Het duurzaamheidsvraagstuk op bedrijventerreinen is veelzijdig en complex. De energietransitie is bij veel bedrijven in volle gang en uit zich in de zoektocht naar alternatieven voor warmte, zoals ook benoemd in de Transitievisie Warmte (2023) van de gemeente. De vraag naar elektriciteit neemt sterk toe door zowel groei als verduurzaming, waarbij bedrijven overstappen naar duurzame alternatieven. Het elektriciteitsnet is vol, waardoor het niet vanzelfsprekend is dat bedrijven de gewenste stroomaansluiting krijgen van de netbeheerder. Dit heeft consequenties voor de uitvoering van de transitievisie warmte. Collectieve oplossingen zijn vaak nodig om tot oplossingen te komen. Ook vormen hittestress, wateroverlast en verdroging een steeds groter probleem op de bedrijventerreinen. Oplossingen zoals vergroening pakken deze problemen aan. Dit verhoogt de aantrekkelijkheid van de terreinen en versterkt vaak ook de biodiversiteit, een belangrijk streven dat we hebben als gemeente. De gemeente Helmond heeft vastgelegd dat de stad in 2050 klimaatbestendig moet zijn ingericht.

Het vooruitzicht op klimaatverandering laat in toenemende mate zien dat de groenblauwe ruimtelijke inrichting én de bouwwijze van panden op een bedrijventerrein veel beter aangepast moet worden aan de extremen die zich in het klimaat (gaan) voordoen: hitte, droogte, te veel water. Relatie bedrijventerreinen met Transitievisie Warme en het elektriciteitsnetwerk Enexis geeft aan dat er de komende jaren geen ruimte is voor nieuwe grootverbruikersaansluitingen. Plannen waarvoor zo’n aansluiting nodig is (bijvoorbeeld voor de pompen die nodig zijn bij de uitrol van een warmtenet) lopen daardoor vertraging op. Op meerdere vlakken wordt aan oplossingen gewerkt. Het elektriciteitsnet wordt op alle niveaus uitgebreid en verzwaard. Vanaf 2027 komt er ruimte op Station Helmond Zuid, vanaf 2030 op Station Helmond Oost en vanaf 2035 komt er een extra onderstation dat nog meer ruimte geeft. Voor de delen van Helmond die zijn aangesloten op Station Eindhoven Oost en Station AarleRixtel wordt in 2025 en 2028 (Eindhoven Oost) en in 2027 en 2035 (Aarle-Rixtel) uitbreiding verwacht. Het duurt meer dan 10 jaar voordat alle verzwaringen zijn doorgevoerd. Voorlopig geldt: er is alleen ruimte voor een nieuwe grootverbruikersaansluiting als ergens anders ruimte wordt ingeleverd. Uit: Transitievisie Warmte Helmond.

Helmondse bedrijventerreinen beschikken over specifieke kwaliteiten en ontwikkelopgaven De bedrijventerreinen beschikken over onderscheidende kwaliteiten, waardoor er voor verschillende type bedrijven een passend vestigingsmilieu aanwezig is. Een aantal bedrijventerreinen biedt uitstekende logistieke- en productiemogelijkheden met een goede ontsluiting tot provinciale wegen en snelwegen. Andere werklocaties zijn juist gericht op innovatie en technologie, met moderne faciliteiten en een netwerk van kennisinstellingen, perfect voor techbedrijven en start-ups. Ook zijn er delen van bedrijventerreinen met een focus op bijvoorbeeld retail of dienstverlening, waar bedrijven profiteren van een goede bereikbaarheid en zichtbaarheid. 6

In het kader van de visie zijn de bedrijventerreinen bezocht samen met vertegenwoordigers vanuit SBH. Het beeld uit de locatiebezoeken is dat de kwaliteiten van de bedrijventerreinen over het algemeen goed benut worden. Vanzelfsprekend zijn er verbeterpunten, die vaak betrekking hebben op ‘de basis op orde’ houden, maar we hebben als gemeente ook de zorgplicht om bedrijventerreinen te beschermen tegen extreme weersomstandigheden die eraan komen. Dat gaat over het tijdig plegen van onderhoud aan openbaar groen of wegen of andere openbare investeringen. Vanuit het bedrijfsleven zijn er voor een aantal bedrijventerreinen zorgen uitgesproken over de beschikbaarheid van voldoende elektrische energie nu en in de toekomst. Verdiepende informatie over de bedrijventerreinen is opgenomen in het verdiepende document ‘Profielen en Toekomstbeelden Bedrijventerreinen Helmond’. Hierin wordt inzicht gegeven in de huidige economische & ruimtelijke kenmerken en onderscheidende kwaliteiten per bedrijventerrein.

De bedrijventerreinen functioneren in economische zin afzonderlijk goed, maar er liggen kansen om de onderlinge samenhang te verbeteren. Dat kan door te werken aan meer onderscheidende economische profielen voor de terreinen. Gezien de oplopende marktdruk en de transities waar bedrijven (en bedrijventerreinen) voor staan is het belangrijk dat er een goede doorstroming van (groeiende) bedrijven mogelijk is. Er liggen kansen om de onderlinge afstemming tussen de locaties te verbeteren.

7

3

Uitdagende context vraagt om extra inspanningen

Het tempo van trends en ontwikkelingen waar bedrijven mee te maken hebben is hoog en ook het ambitieniveau voor de kwaliteit en duurzaamheid van bedrijventerreinen neemt toe. Het is belangrijk om de context goed op het netvlies te hebben. Dat geeft richting en realiteit aan de visie. Kernboodschap van het hoofdstuk Door snelle ontwikkelingen in de economie, technologie en maatschappij treden er veranderingen op in hoe bedrijfsleven en overheden kijken naar bedrijventerreinen. Door de uitdagende context is de economische positie die Helmond nu heeft geen vanzelfsprekendheid voor de toekomst. Het is van belang om ‘mee te bewegen’ met de nieuwe realiteit. Dat geldt uiteraard voor de bedrijven zelf, maar ook voor de gemeente. Het scheppen van de juiste randvoorwaarden waarbinnen bedrijven investeren in groei, verduurzaming en transitie is noodzakelijk. Tegelijkertijd zit Helmond middenin een schaalsprong. Niet alleen door groei van woningen en inwoners, maar óók door het creëren van nieuwe arbeidsplaatsen. De bedrijventerreinen zijn hard nodig om deze schaalsprong evenwichtig te realiseren om banen te bieden voor de toekomstige inwoners. Er zijn concrete plannen om nieuwe bedrijventerreinen te ontwikkelen, en ook op de bestaande terreinen is er potentie om de ruimte beter te benutten.

Het vraagt in de komende jaren extra inspanningen van alle betrokkenen om al deze ontwikkelingen in goede banen te leiden. Gedreven door trends en ontwikkelingen veranderen vestigingsvoorkeuren van bedrijven De bedrijventerreinen bieden geschikte ruimte voor verschillende typen bedrijven, zoals (maak)industrie, handel, distributie, bouw en ook ICT en zakelijke diensten. Door de snelle veranderingen in economie, technologie en maatschappij veranderen de eisen die deze bedrijven stellen aan huisvesting en de bedrijfsomgeving. Dit gebeurt doorlopend, waardoor processen van veroudering op de loer liggen als investeringen achterblijven. Er ligt een stevige uitdaging om de bedrijventerreinen in Helmond aantrekkelijk en economisch levensvatbaar te houden. De opgaven voor verduurzaming en herontwikkeling zijn in de praktijk daarom onlosmakelijk met elkaar verbonden. Urgente klimaat- en verduurzamingsopgaven vragen meer van bedrijventerreinen Op bedrijventerreinen liggen grote opgaven om te werken aan klimaatadaptatie en gezondheid. Het relatief hoge aandeel verharding maakt ze gevoelig voor wateroverlast en hittestress. Het toevoegen van aantrekkelijke groene ruimtes en -routes vermindert het hitte-eiland-effect. Klimaatadaptieve maatregelen worden vaak als kostenpost gezien en niet als investering in toekomstige opbrengsten en vermeden schade.

Voorbeelden van opbrengsten zijn: welzijn, arbeidsproductiviteit, aantrekkelijkheid voor werknemers en kortingen op premies. Voorbeelden van vermeden schade zijn: minder verzuimdagen, reductie zorgkosten, voorkomen van waterschade en verloren productiecapaciteit. Het ontwerp van nieuwe bedrijventerreinen en herontwikkeling of onderhoud van bestaande bedrijventerreinen vraagt om betere borging van klimaatadaptatie. Dat kan door het op orde brengen van de waterhuishouding, het voorkomen van een hitte-eiland-effect en voldoende verspreid groen. Een aantrekkelijke groene verblijfsruimte – openbaar en op bedrijfskavels – draagt niet alleen positief bij aan de ecologische waarde, maar ook aan de economische waarde en het welzijn van mens en dier. Het implementeren van maatregelen kan soms op gespannen voet staan met de doelen voor het intensiever gebruiken van de ruimte op bedrijventerreinen. 8

Bedrijventerreinen zijn hard nodig om een evenwichtige schaalsprong te maken Helmond staat niet stil en maakt een schaalsprong en wil dat evenwichtig doen en ook een rol van betekenis blijven spelen in de regio. Helmond gaat in de komende 15 jaar voor een strategie die uitgaat van een schaalsprong met 15.000 extra woningen en 10.000-15.000 extra arbeidsplaatsen. De ambitie van Helmond – als tweede stad binnen de Brainportregio – is om een slimme, innovatieve en aantrekkelijke stad te zijn met een vitale economie en aantrekkelijk vestigingsklimaat dat talent en bedrijven aantrekt en voor langere tijd vasthoudt. Gezien de economische structuur van Helmond zal een substantieel deel van de groei in arbeidsplaatsen op de bedrijventerreinen gerealiseerd worden. Om ook in de toekomst een aantrekkelijke werkstad te blijven, is een evenwichtige economische ontwikkeling nodig met voldoende én toekomstbestendige bedrijventerreinen. Sturen op ruimte voor werken gaat niet enkel om het veiligstellen of laten groeien van het aantal arbeidsplaatsen, maar nadrukkelijk óók over de bredere stadsontwikkeling en de transitie naar een duurzame en inclusieve economie en maatschappij. In Helmond gaat er terecht veel aandacht uit naar de woningbouwopgave, maar het behouden en versterken van ruimte voor werkfuncties komt daardoor mogelijk in het gedrang.

Daarom is er tevens afgesproken dat als werkgebieden in de MRE regio, verdwijnen omwille van de woningbouwopgave dat elders in onze regio de hoeveelheid m2 terugkomt ten behoeve van bedrijven. De ruimte voor werken is volwaardig onderdeel van de verstedelijkingsopgave en een gebalanceerde ontwikkeling met wonen en andere ruimtevragers is in dat kader van belang. Deze visie gaat over de bedrijventerreinen. Er dient planologische aandacht te zijn voor de overgang van het schaalspronggebied naar de bedrijventerreinen. Bijv. het EHAD terrein heeft echt een andere bedrijfseconomische invulling dan de tegenovergelegen Engelseweg en Hoogeind. Potentieel aanwezig om de bestaande ruimte op bedrijventerreinen beter te benutten Een belangrijke en urgente opgave die voortkomt uit de veranderende economische, ruimtelijke en ecologische eisen is de herontwikkelingsopgave. Op de bedrijventerreinen zijn er zones die gedateerd zijn, kampen met inefficiënt grondgebruik en/of onvoldoende aansluiten bij wensen van moderne bedrijven. Deze plekken vragen om een aanpak om daarmee de economische, maatschappelijke, klimaatadaptieve en ruimtelijke potentie beter te benutten. Verduurzaming en herontwikkeling gaan hand in hand.

Herontwikkeling resulteert vrijwel altijd in het terugdringen van CO₂-uitstoot, meer gebruik van hernieuwbare energiebronnen, hogere energie-efficiëntie van bedrijfsgebouwen, kansen voor optimaliseren van ondergrondse infrastructuur zoals riolering en/of het toepassen van circulaire bouwprincipes. Bedrijventerreinen staan er goed voor, maar er is ook achterstallig onderhoud. Het is van belang dit aan te pakken, juist om belangrijke ondernemers voor onze gemeente te behouden. Nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen in de planvormingsfase hard nodig De prognoses voor de behoefte aan bedrijventerreinen laten voor Helmond voor de periode 20232041 een ruimtevraag zien van 32 hectare (laag scenario) tot 65 hectare (hoog scenario). Het huidige direct uitgeefbare aanbod in Helmond is onvoldoende om in de verwachte ruimtevraag te voorzien en ook kwalitatief – in termen van werkmilieus – sluit het niet altijd aan op de vraag. De nieuwe ontwikkelingen Nieuw-Brandevoort (8 hectare), Varenschut Noord (15 hectare) en het regionale bedrijventerrein Brainport Oost (60 tot 80 hectare) zijn noodzakelijk om in de komende jaren voldoende en geschikte ruimte te creëren. De extra ruimte is niet alleen nodig om nieuwe bedrijven en daarmee arbeidsplaatsen te huisvesten, maar ook om de Schaalsprong mogelijk te maken. De groei van het aantal banen zal substantieel op bedrijventerreinen landen.

Scherpe economische keuzes nodig op basis van lokale en regionale meerwaarde 9

De Brainportregio staat als krachtige en innovatieve regio voor een grote groeiopgave. Om de huidige toppositie te behouden is ruimte nodig, zowel kwantitatief als kwalitatief. Niet alleen voor bedrijvigheid, maar ook voor het woon- en leefklimaat. In de Visie Werklocaties is samen met de andere gemeenten in de Metropoolregio Eindhoven geformuleerd welke keuzes de regio maakt voor behoud van de toekomstige toppositie. In Helmond gaan we de groei van de economie weloverwogen faciliteren met oog voor die toppositie, maar ook met voldoende aandacht voor de verbetering van de brede welvaart en ruimtelijke kwaliteit. De druk op de ruimte, knelpunten op het elektriciteitsnet en krappe arbeidsmarkt dwingen tot het maken van scherpe keuzes: het is kiezen of gekozen worden. De regio zet primair in op het faciliteren van de HTSM-sector als stuwende sector. Subregio’s bieden ruimte aan (bestaande) kansrijke sectoren (gerelateerd aan HTSM). Ook blijft er ruimte voor voorzienend regionaal en lokaal mkb. De Brainportregio biedt alleen ruimte voor (grootschalige) logistiek en datacentra als ze van toegevoegde waarde zijn voor het ecosysteem. In het SGE is de automotive sector als een belangrijke economische drager benoemd. Binnen het brede profiel van De Peel zijn er specialisaties gedefinieerd in de agrarische-, bouw- en maakindustrie.

Specifiek voor Helmond zijn er aanvullend op de (sub)regionale profielen – in de economische- en omgevingsvisie – enkele aspecten van belang: aantrekken van werkgelegenheid passend bij het arbeidspotentieel van Helmond, aantrekken van werkgelegenheid die aansluit bij de topsectoren Automotive, Food Tech en Slimme maakindustrie en het inzetten op alle talent, onbenut arbeidspotentieel en groepen met afstand tot de arbeidsmarkt. In de regionale visie werklocaties is ervoor gekozen om niet in alle ruimtevraag te voorzien. De prioriteit ligt bij het versterken van het Brainportprofiel, ook omdat de beschikbaarheid van ruimte, talent en arbeidskrachten schaars is. In regio verband werken we met een ‘zeef’ om keuzes te maken in het faciliteren van typen bedrijfsactiviteiten bij nieuwvestiging, uitbreiding of verplaatsing. De zeef kan door gemeenten ook toegepast worden bij ‘heruitgifte’ van bestaande bedrijventerrein. De systematiek en uitwerking van de zeef is opgenomen in de regionale uitvoeringsagenda. Hardnekkige knelpunten treden op bij (her)ontwikkeling van bedrijventerreinen Bij bedrijventerreinen hebben we rekening te houden met een aantal veelvoorkomende barrières, vooral bij nieuwe ontwikkelingen.

Deze barrières omvatten onder andere de beperkte beschikbaarheid van arbeidskrachten, grote knelpunten op het elektriciteitsnet en de lange investeringshorizon van de netbeheerder, beperkingen door stikstofdepositie bij nieuwe ontwikkelingen, een toenemende maatschappelijke druk op bedrijven met een hogere milieucategorie en de kwaliteit van het water- en bodemsysteem die steeds meer onder druk staat.

10

4

Toekomstbeeld voor de bedrijventerreinen in Helmond

Samen bouwen aan duurzame en economisch sterke bedrijventerreinen voor stad én regio De visie geeft de koers aan voor Helmond. We willen sterk blijven waar we sterk in zijn en gaan samen met partners werken aan wat er beter moet. De visie geeft richting aan de vele afzonderlijke keuzes die op de bedrijventerreinen gemaakt worden. Het schetst een toekomstbeeld, waarin bestaande en nieuwe bedrijventerreinen optimaal bijdragen aan de duurzame economische toekomst van Helmond. De visie richt zich niet op het tot in detail vastleggen hoe we alles precies gaan doen. In plaats daarvan willen we flexibel zijn om optimaal in te spelen op ontwikkelingen die we nu misschien nog niet kennen. We houden rekening met specifieke situaties en passen maatwerk toe waar nodig. Na onderbouwing dat elders geen mogelijkheden zijn, worden afwegingen multidisciplinair en zorgvuldig gemaakt. Het toekomstbeeld voor de bedrijventerreinen is opgebouwd uit de volgende drie elementen: A B C

Overkoepelend toekomstbeeld bedrijventerreinen Vijf onderliggende strategische hoofdkeuzes (A t/m E) Een toekomstbeeld per bedrijventerrein

Schematische weergave toekomstbeeld, strategische hoofdkeuzes en toekomstbeelden

Toekomst bedrijventerreinen Helmond 1. Bedrijventerreinen cruciaal voor bredere stadsontwikkeling en schaalsprong met kwaliteit 2. Helder toekomstbeeld per bedrijventerrein en werken aan diversiteit in het aanbod 3. Samen met bedrijfsleven invulling geven aan verduurzamings- en klimaatopgaven 4. Efficiënter ruimtegebruik mogelijk maken en verbeteren van omgevingskwaliteit A

B

C

D

E

Ruimte voor groei en verduurzaming (maak)industrie

Doelgroepen met meerwaarde op nieuwe terreinen

Versnellen van doorontwikkeling verouderde terreinen

Aantrekkelijke ruimte voor innovatieve bedrijvigheid

Perspectief en sturing lichte activiteiten op bedrijventerreinen

Toekomstbeelden voor de bedrijventerreinen

Prioriteiten in de uitvoering

11

A

Overkoepelend toekomstbeeld bedrijventerreinen

Het overkoepelende toekomstbeeld beschrijft aan de hand van vier punten hoe de bedrijventerreinen als onderdeel van de stad naar de toekomst toe ontwikkelen. Ook gaat het over de opgaven ten aanzien van verduurzaming, klimaat, ruimtegebruik en omgevingskwaliteit. Bedrijventerreinen cruciaal voor bredere stadsontwikkeling en schaalsprong met kwaliteit Bedrijventerreinen staan al lang niet meer op zichzelf, maar zijn een integraal onderdeel geworden van stedelijke ontwikkeling. Aan de slag gaan met bedrijventerreinen betekent verbindingen leggen met de andere opgave in de stad. Bovendien kan een evenwichtige groei van wonen en werken in Helmond niet zonder de bedrijventerreinen. Ruimte is nodig om een gezonde balans te bewaren in de schaalsprong met naast 15.000 extra woningen ook 10.000-15.000 extra arbeidsplaatsen. Een substantieel deel van de groei in arbeidsplaatsen realiseren we op de bedrijventerreinen. Hoeveel precies is nog niet te zeggen, maar als het huidige aandeel banen op bedrijventerreinen (van 44%) ook het aandeel is van de groei (bij +15.000) dan gaat het om +6.600 banen. Met het huidige gemiddelde van 39 banen per netto hectare zou 170 hectare extra ruimte nodig zijn.

Het is aannemelijk dat het aantal benodigde hectare in de praktijk lager ligt, omdat de ruimte efficiënter (dan nu) ingezet wordt én omdat er op de bestaande bedrijventerreinen nog kansen liggen om extra banen in te passen. Niettemin betekent het dat de schaalsprongambitie een forse ontwikkelopgave is voor de bedrijventerreinen. Nieuwe ruimte creëren op bedrijventerreinen gaat niet alleen om het veiligstellen of laten groeien van arbeidsplaatsen, maar óók om het stimuleren van bredere stadsontwikkeling en transitie naar een duurzame en inclusieve economie en maatschappij. Vanuit een inclusieve stadsbenadering is het belangrijk om voldoende banen dicht bij de stad te houden. Dit geldt in het bijzonder voor banen voor praktisch opgeleiden, die veel te vinden zijn bij bedrijven in de maakindustrie, logistiek, handel en bouw. Als tweede stad binnen de Brainportregio is het onze ambitie om een slimme, innovatieve en aantrekkelijke stad te zijn. Dit vraagt om voldoende en geschikte ruimte voor werkfuncties. Met toekomstbestendige bedrijventerreinen vergroten we kansen om jong talent aan Helmond te binden en het voorzieningenniveau te versterken. Denk aan verbeterde OV-voorzieningen, een divers winkelaanbod, culturele instellingen, sportfaciliteiten, woonzorg en onderwijs op MBO- en HBOniveau.

Een toekomstbeeld voor elk bedrijventerrein en koesteren van diversiteit in het aanbod Helmond verkleurt geleidelijk van een traditionele industriestad naar een moderne, duurzame maaken open innovatiestad. In deze economische ontwikkeling is een combinatie nodig van specifieke kennis en vaardigheden, waarbij 'hoofd' en 'handen' elkaar versterken. Dat vraagt om een gevarieerd en hoogwaardig aanbod van werklocaties waar verschillende typen bedrijven behoefte aan hebben. De huidige variëteit aan bedrijventerreinen in Helmond geeft een goede uitgangspositie. De diversiteit maakt de economie minder kwetsbaar voor tegenslagen in één bepaalde sector. Ook biedt het een breed scala aan banen voor praktisch en theoretisch opgeleiden en het creëert mogelijkheden voor 12

kruisbestuiving met nieuwe technologische toepassingen op de snijvlakken van verschillende sectoren. Om het profiel van de bedrijventerreinen ook in de toekomst divers te houden maken we duidelijk welke bedrijven op welke terreinen wenselijk zijn (en welke niet). Zo blijven we ruimte bieden voor verschillende typen bedrijven, maken we het mogelijk voor kleine bedrijven om door te groeien, en behouden we bijvoorbeeld zones met mogelijkheden voor een hoger milieu- en risicoprofiel voor de bedrijven die dat echt nodig hebben. Bedrijven ondersteunen met de invulling van verduurzamings- en klimaatopgaven Helmond heeft de ambitie om in 2035 klimaatneutraal en in 2050 klimaatbestendig te zijn. De bedrijventerreinen moeten daar een substantiële bijdrage aan gaan leveren. Vooral de industriële sector, waar het energieverbruik groot is en veel grondstoffen worden verwerkt, staat voor uitdagingen. Er zijn structurele maatregelen nodig op alle schaalniveaus om goed invulling te geven aan de energietransitie en ombouw naar een circulaire economie, in steeds meer gevallen omdat opdrachtgevers van bedrijven vragen om verduurzamingsmaatregelen in bijvoorbeeld productieprocessen. Op (boven)regionaal niveau zijn investeringen in het energienet nodig.

Op gemeentelijk niveau geven we de bedrijven zekerheid met ruimtelijke kaders en beleid zodat ze welkom zijn en langjarige investeringen gaan doen. Op bedrijfsniveau worden uiteindelijk de investeringen in verduurzaming en innovatie van bedrijfsprocessen gedaan. Verder geldt voor alle bedrijven op bedrijventerreinen dat het vooruitzicht op klimaatverandering steeds duidelijker maakt dat de groenblauwe ruimtelijke inrichting en de bouwwijze van panden zich moet aanpassen aan de extremen die zich in het klimaat (gaan) voordoen: hitte, droogte, en te veel water. Als gemeente zullen we hier samen met het bedrijfsleven invulling aan geven. Niet alleen in de openbare ruimte, maar ook op de bedrijfskavels. Efficiënter ruimtegebruik mogelijk maken en verbeteren van omgevingskwaliteit Om de groei en transitie van de Helmondse economie op te vangen is meer ruimte op bedrijventerreinen nodig. Voor een deel gaan we die ruimte creëren door nieuwe bedrijventerreinen te ontwikkelen, maar tegelijkertijd moeten we ook kritischer kijken naar het inefficiënte ruimtegebruik op de bestaande bedrijventerreinen en aansturen op het beter benutten van deze ruimte. Er liggen voldoende mogelijkheden om bestaande bedrijfslocaties beter en slimmer te benutten. Dit kan door intensiever te bebouwen, de toegestane bouwhoogte te benutten of door slimme combinaties te maken met verschillende functies.

Wanneer bedrijven willen investeren in hun bedrijfslocatie, dan ontstaan er vaak tegelijkertijd ook verbeterkansen voor verduurzaming en klimaatadaptatie. We stimuleren en ondersteunen ondernemers om deze ‘koppelkansen’ te verzilveren. Niet alleen omdat ze hier zelf van profiteren, maar ook omdat het een impuls geeft aan de kwaliteit en duurzaamheid van het bedrijventerrein. Als verouderde planregels dit soort duurzame en wenselijke investeringen in de weg staan, dan bekijken we de mogelijkheid tot wijziging (updaten) van de planregels.

B

Vijf onderliggende strategische hoofdkeuzes

Op basis van het toekomstbeeld voor bedrijventerreinen (onder A) zijn vijf strategische hoofdkeuzes geformuleerd. De keuzes geven richting aan een samenhangende ontwikkeling van de bedrijventerreinen met accenten op verschillende typen terreinen en sectoren. De strategische keuzes sturen aan op twee doelen die elkaar ook onderling versterken: 13





het beter benutten van de eigen economische kracht van Helmond en de onbenutte ruimtelijke en maatschappelijke potentie op de bedrijventerreinen. Dat gaat onder andere over het bieden van ruimte aan het lokaal gebonden MKB en stimuleren van herontwikkeling. het ontwikkelen van een extra onderscheidend economisch profiel met geschikte ruimte voor typen bedrijven die we nodig hebben als duurzame maak- en innovatiestad. Dat gaat over het innemen van een duidelijke positie binnen de Brainportregio en het ontwikkelen van typen werkmilieus met een (boven)regionale uitstraling, zoals de Automotive Campus.

A) Voldoende en juiste ruimte voor groei en verduurzaming (maak)industrie De (maak)industrie staat aan de basis van de Helmondse economie en veel bedrijven in deze sector ervaren hardnekkige knelpunten met betrekking tot beschikbaarheid van elektrische energie, arbeidskrachten en fysieke ruimte voor groei en verplaatsing. Op de bedrijventerreinen Hoogeind en BZOB is meer dan tweederde van de industriële banen gevestigd. Het bieden van ruimte voor groei en verduurzaming is daarom vooral hier van belang. De ombouw naar een duurzame en circulaire industrie is volop bezig, maar valt stil omdat bedrijven die willen verduurzamen geen grotere stroomaansluiting krijgen. De energietransitie geeft uitdagingen voor bedrijventerreinen in Helmond. In de Transitievisie Warmte (TVW) hebben we aangegeven dat bedrijventerreinen zoals Groot Schooten, Hoogeind en BZOB in aanmerking komen voor de aanleg van warmtenetten. Dit biedt bedrijven de mogelijkheid om collectief over te stappen op duurzame warmtebronnen, wat kan leiden tot kostenbesparingen en een verminderde CO₂-uitstoot. Het is essentieel om dergelijke samenwerkingsverbanden te stimuleren en bedrijven te laten investeren in innovatieve energieoplossingen. Dit zal niet alleen bijdragen aan de verduurzaming van de bedrijventerreinen, maar ook het ondernemersklimaat versterken en de concurrentiepositie van lokale bedrijven verbeteren.

Het behouden van de benodigde planologische ruimte op bestaande en nieuwe bedrijventerreinen is cruciaal. Door zittende (maak)industriële bedrijven zekerheid te bieden over de kwaliteit van het vestigingsklimaat en andere randvoorwaarden bieden we investeringsperspectief. We ondersteunen bedrijven samen met SBH in het opzetten van slimme energienetten en energy hubs om groei en transitie mogelijk te maken. De transitie naar een circulaire economie is geen keuze, maar een noodzaak. Grondstoffen worden schaarser, klimaatdoelen vragen om versnelde actie en bedrijven zoeken naar toekomstbestendige verdienmodellen. Helmond wil vooruitstrevend zijn in duurzame economische ontwikkeling. Dat vraagt om bedrijventerreinen die niet alleen ruimte bieden voor traditionele economische functies, maar ook zijn ingericht op circulaire processen zoals hergebruik, reparatie, refurbishing, recycling en gedeeld grondstoffengebruik. Circulaire functies vragen soms om extra fysieke ruimte. Denk aan overslaglocaties voor reststromen, gezamenlijke opslagfaciliteiten, demontagehallen en clusters voor materiaal gedreven innovatie. Ook zijn nabijheid en slimme ruimtelijke clustering essentieel om ketens te sluiten en logistieke bewegingen te beperken. De circulaire economie raakt daarmee direct aan de ruimtevraag op bedrijventerreinen.

Als gemeente willen we veel in contact staan met bedrijven om te weten wat er speelt en welke knelpunten er optreden en hoe we ze oplossen. Op de nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen reserveren we ook ruimte voor de industrie, zodat het bestaande bedrijfsleven kan doorgroeien en we nieuwe industriële bedrijven met meerwaarde voor Helmond kunnen accommoderen. 14

B) Doelgroepen met meerwaarde voor stad en regio op nieuwe bedrijventerreinen We hebben de kans om in de gemeente nog drie nieuwe toekomstbestendige bedrijventerreinen te ontwikkelen (Nieuw-Brandevoort, Varenschut Noord en Brainport Oost). De gebieden vragen nog om de nodige planvorming en (regionale) afstemming om de gronden voor bedrijven beschikbaar te krijgen. De planstatus en timing verschilt per bedrijventerrein. Mocht het lukken om de planvorming rond te krijgen, dan staan we voor de volgende uitdaging: voldoende stroom beschikbaar krijgen. Het is essentieel dat we als gemeente strategisch gaan sturen op de energievraag en -capaciteiten van bedrijven. Energie is niet langer een randvoorwaarde, maar een sturingsinstrument binnen het ruimtelijk-economisch beleid. Dit betekent dat we bij de uitgifte van kavels en het selecteren van doelgroepen nadrukkelijk kijken naar het energiemodel van bedrijven. Bedrijven met een voorspelbaar of flexibel energieverbruik (zoals met piek verschuivend vermogen, opslagcapaciteit of mogelijkheden voor restwarmtelevering) kunnen bijvoorbeeld bijdragen aan een stabiel, efficiënt en duurzaam lokaal energiesysteem. Door clustering van bedrijven met complementaire energievraag of -aanbod ontstaat ruimte voor collectieve energiesystemen, lagere netbelasting en versnelling van de energietransitie.

Het is verder belangrijk om de gronduitgifte zorgvuldig te doen met oog voor de lokale en regionale behoeftes, onze economische speerpunten, complementariteit aan de bestaande bedrijventerreinen en positieve bijdrage aan economische transities en maatschappelijke opgaven. Voor het regionale bedrijventerrein Brainport Oost bepalen we samen met partners welke bedrijven in aanmerking mogen komen voor de gronden. We hanteren daarbij de regionale afspraken die zijn gemaakt in het kader van ‘de zeef’. In regionaal verband is ervoor gekozen om niet in alle ruimtevraag te voorzien. Met de gemeenten in Zuidoost Brabant hebben we duidelijke keuzes gemaakt om het Brainportprofiel te versterken, omdat ruimte in de regio schaars is, evenals de beschikbaarheid van talent en arbeidskrachten. De selectiviteit ten aanzien van bedrijven voeren we consequent door in de opeenvolgende programmeringsfases en bij uitgifte. C) Versnellen van doorontwikkeling verouderde (delen van) bedrijventerreinen We hebben de bestaande bedrijventerrein hard nodig voor de economie van de toekomst. Bepaalde zones die kampen met veroudering en inefficiënt ruimtegebruik sluiten onvoldoende aan bij de wensen van moderne en duurzame bedrijven. Samen met de lokale grond- en vastgoedeigenaren gaan we een versnelling aanbrengen in de herontwikkeling van kansrijke zones.

Als gemeente dragen we bij met ruimtelijke kaders, ondersteuning bij vergunningverlening en kijken we naar slimme inzet van publieke investeringen. Het is belangrijk dat initiatieven vanuit de markt (of waar een maatschappelijke opgave ligt) vaker tot realisatie komen. We geven prioriteit aan zones die in samenwerking met grond- en vastgoedeigenaren en SBH worden geïdentificeerd. In regionaal verband kunnen we herontwikkeling beter en meer gestructureerd aanpakken. Organisaties als Brainport en de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij spelen hier een belangrijke rol. Een passend instrument is een regionale (of provinciale) herontwikkelingsmaatschappij (ROM). Een ROM kan beschikken over financiële middelen om initiatieven voor herontwikkeling in een versnelling te brengen en hoeft niet volledig revolverend te zijn als er sprake is van maatschappelijke baten. Een ROM ontzorgt bij het aanpakken van complexe regelgeving (bodem, energie, ecologie, etc.) rondom herontwikkeling. D) Aantrekkelijke ruimte bieden voor innovatieve bedrijvigheid 15

Innovatieve bedrijven staan aan de basis van de toekomstige economische groei en brede welvaart. We vinden het belangrijk om innovatieve bedrijven in de gemeente te hebben. Met de ontwikkelingen op de Automotive Campus, Brainport Human Campus en Food Tech Brainport zijn we hier al goed op weg. We bouwen verder aan deze ingezette koers voor vitale innovatie-ecosystemen en versterking van het economisch profiel van Helmond. Hier zien we ook een sterke relatie met en bijdrage aan het innoverend vermogen van de Brainportregio. De campussen en gespecialiseerde bedrijvenparken bieden hybride leer- en werkomgevingen. De kracht van Helmond is om nieuwe technologieën niet alleen te ontwikkelen – als een belangrijke schakel binnen Brainport – maar ook daadwerkelijk toe te passen. In Helmond worden de transities ook in de praktijk vormgegeven. Ten behoeve van de doorontwikkeling van (bedrijfs)campussen werken we aan een verdere aanscherping van het inhoudelijke profiel en de waardepropositie op de campussen. De economische relaties tussen de (bedrijfs)campussen en andere werklocaties in Helmond én de regio (bijvoorbeeld TU Eindhoven) kan nog concreter. Innovatie vindt niet uitsluitend plaats op de campuslocaties. Ook op de bedrijventerreinen werken bedrijven aan innovaties.

Daarbij is het van belang om ook de toekomstige ontwikkeling van Nieuw-Brandevoort mee te nemen in de integrale innovatie-afweging. E) Perspectief en sturing op lichte activiteiten op bedrijventerreinen Op de bedrijventerreinen in Helmond hebben we een grote variëteit aan bedrijven – grootschalig, kleinschalig, innovatief, verzorgend, industrieel, logistiek, etc. Dat is op zichzelf niet verkeerd, maar we zien dat er bedrijven op bedrijventerreinen zijn gevestigd die niet of nauwelijks gebruik maken van de specifieke vestigingsvoorwaarden die het bedrijventerrein biedt. Denk aan bedrijven die geen gebruik maken van bereikbaarheid voor vrachtverkeer, milieu- en risicoprofiel, beschikbaarheid van energie, etc. Het zijn bedrijven die ook prima op een andere locatie op een bedrijventerrein of buiten een bedrijventerrein functioneren, bijvoorbeeld in een centrumgebied, in een kantoorgebouw of op een detailhandelslocatie. We gaan daarom kritischer kijken of bedrijven gebruik maken van de vestigingsvoorwaarden of dat ze ook elders (in het Schaalspronggebied) passen. Dat levert een winwin op, omdat er ruimte ontstaat op bedrijventerreinen en er meer marktbasis ontstaat onder de gemengde vastgoedprogramma’s in het Schaalspronggebied. Om als gemeente te sturen op het juiste bedrijf op de juiste plek maken we eerst duidelijk wat het economische toekomstbeeld is per bedrijventerrein.

Vervolgens kunnen we voor (deel)gebieden met bepaalde kwaliteiten (bijv. grotere kavels en/of hoger milieu- en risicoprofiel) maatregelen treffen om de ruimte te beschermen voor de bedrijven die het nodig hebben.

C

Een toekomstbeeld per bedrijventerrein

Voor de bedrijventerreinen is een economisch en ruimtelijk profiel uitgewerkt met toekomstbeeld. Elk terrein heeft eigen opgaven en aandachtspunten. De profielen zijn gebaseerd op documentatie en databronnen over de gebieden. Het toekomstbeeld is samengesteld op basis van gesprekken met de gemeente Helmond over de toekomst van de bedrijventerreinen, fysieke locatiebezoeken met vertegenwoordigers van de gemeente Helmond, vertegenwoordigers vanuit het bedrijfsleven en bureauexpertise van BCI over toekomstbestendige bedrijventerreinen. Verdiepende informatie over de bedrijventerreinen is opgenomen in het document ‘Profielen en Toekomstbeelden Bedrijventerreinen Helmond’. Hierin wordt uitgebreider inzicht gegeven in het toekomstbeeld per bedrijventerrein. In deze visie zijn de hooflijnen per bedrijventerrein weergegeven. 16

Nieuw-Brandevoort Nieuw-Brandevoort maakt onderdeel uit van een bredere ontwikkeling Nieuw-Brandevoort-Noord. Deze komt tot stand in 10 tot 15 jaar en is gelegen ten noorden van de spoorlijn. Er komen minimaal 2.500 woningen en er is naast de 5 hectare aan bedrijvigheid die er nu al zit nog ruimte voor 8 hectare. Nieuw-Brandevoort beschikt over een goede uitgangspositie om zich te ontwikkelen tot een volwaardig bedrijventerrein, waarvoor een bepaalde mate van selectiviteit (‘deurbeleid’) nodig is. Er liggen kansen om het gebied te profileren voor bedrijven die zijn gerelateerd aan de techsector en niet op een campus kunnen of willen vestigen. Nieuw-Brandevoort kan het klimaatbestendige werkmilieu zijn met de juiste bereikbaarheid, dynamiek en uitstraling voor deze bedrijven. Het is nog onduidelijk of de ruimte voor werken een aaneengesloten gebied wordt of bestaat uit meerdere geconcentreerde gebieden. Indien een deel van het bedrijventerrein dichter bij station Brandevoort wordt ontwikkeld, is het mogelijk om aansluitend op de bestaande 5 hectare een onderscheidende, goed bereikbare werklocatie te creëren. Potentieel interessante vestigers voor Nieuw-Brandevoort zijn bedrijven die volwassen worden op de Automotive Campus en graag in de nabijheid van de campus en/of de TU Eindhoven gevestigd willen blijven met een kleine hoogwaardige productielocatie.

Business Park Schooten Business Park Schooten blijft een belangrijke vestigingsplaats voor bedrijven in Helmond met een gevarieerde kavelomvang tot maximaal 2 hectare. De gemengde bedrijvigheid met een beperkte verkeersaantrekkende werking zonder al te veel overlast (voor de omliggende woonwijken) past goed in dit werkmilieu. Het terrein wordt meer klimaatadaptief ingericht. Een belangrijke zone binnen het bedrijventerrein is de Brainport Human Campus. De campus is sterk in detachering binnen overheid en onderwijs en biedt veel werkgelegenheid voor HR-gerichte bedrijfsactiviteiten. De campus biedt aantrekkelijke banen voor de gemeente Helmond en een gunstig economisch perspectief voor de komende jaren. Groot Schooten (Automotive Campus) De Automotive Campus groeit door als een aantrekkelijke campusomgeving, waarbij wordt aangesloten op de Campusvisie. Het blijft daarmee een belangrijke economische drager voor de economie van Helmond en de regio. Groot Schooten wordt klimaatadaptief gemaakt, de ruimtelijke claim daarvoor is beperkt. De aanwezigheid van testfaciliteiten van TNO, de goede ontsluiting en moderne huisvesting blijven attractiefactoren voor nieuwe startende en volwassen bedrijven en daarmee ook voor talent. Een publiek-privaat consortium werkt aan de verdere optimalisatie en groei van het gebied.

Het gaat niet alleen over vastgoedontwikkeling, maar ook over omgevingskwaliteit en bereikbaarheid/mobiliteit. 17

Hoogeind en omgeving Hoogeind gaat voor Helmond en de regio een cruciale rol spelen in het ruimtelijk faciliteren van de maatschappelijke transities en economische opgaven. Het bedrijventerrein beschikt over geschikte ruimte voor duurzame economische ontwikkeling en gaat stappen zetten als het gaat om het verbeteren van de leefbaarheid. Bij elke herinrichting en/of onderhoud dienen klimaatadaptieve mogelijkheden te worden gebruikt. Zo wordt het terrein stapsgewijs klimaatadaptief zonder (kostbare) stappen te hoeven zetten. Hoogeind koestert hiermee de functie als de ‘machinekamer’ van Helmond en de ruimere regio en biedt ook aantrekkelijke banen voor alle lagen van de bevolking. Het ruimtelijkeconomisch toekomstbeeld kent uitgangspunten en een aantal specifieke aandachtspunten per deelgebied. Een belangrijk algemeen uitgangspunt is dat bedrijventerrein Hoogeind gedeeltelijk verouderd is en in de beheerfase zit, waarin de nadruk sterker komt te liggen op het optimaliseren en het kwalitatief op peil houden van het onderscheidende vestigingsklimaat. In de komende jaren blijft de locatie een belangrijke (boven)regionale functie vervullen met aantrekkelijke ruimte voor middelgrote- en grote bedrijfsvestigingen in de sectoren industrie, groot- en detailhandel en bouwindustrie.

De gevestigde bedrijvigheid heeft veel raakvlakken met de economische speerpunten van zowel Helmond als De Peel en draagt daarmee in belangrijke mate bij aan het (regionaal) economische profiel. Toekomstbeeld op hoofdlijnen per deelzone:  Hoogeind: hoge prioriteit voor een aantal verouderde delen die in aanmerking komen voor herontwikkeling en kansen om een cruciale rol te spelen in het ruimtelijke faciliteren van maatschappelijke transities en economische opgaven.  De Weijer Oost (Autoboulevard): het deelgebied heeft door terugloop van autodealers behoefte aan nieuwe investeringsimpulsen. De huidige bedrijvenbestemming staat andere bedrijfsmatige functies toe, met uitzondering van bezoek- en/of etalagefunctie.  Engelseweg (Perifere Detailhandel Vestigingslocatie): de locatie is het belangrijkste perifere detailhandelsmilieu voor de subregio De Peel. Door regelmatig onderhoud blijft het een moderne locatie met een boulevard achtige uitstraling met een aantrekkelijke openbare ruimte (groenvoorziening, veiligheid voor langzaam verkeer, verlichting). Investeringen in vastgoed door vastgoedeigenaren blijven van belang om de kwaliteit op peil te houden en relevant te blijven ten opzichte van PDV-locaties in Eindhoven.  De Weijer West: huisvest kleine tot middelgrote bedrijvigheid.  Gansenwinkel: blijft innovatieve bedrijven huisvesten.

Enkele grotere bedrijven gevestigd en zeer goede bereikbaarheid.  Kanaaldijk Zuidwest: wordt getransformeerd naar woonwijk Houtsdonk. Varenschut Noord Bedrijventerrein Varenschut Noord voorziet in een ontwikkeling van 15 hectare netto en is daarmee een waardevolle uitbreidingslocatie voor Helmond en de regio. Vanwege het oplopende tekort op de lokale en regionale bedrijventerreinenmarkt sturen we op een kwalitatief hoogwaardige, klimaatbestendige ontwikkeling, waarbij een zekere mate van selectiviteit (‘deurbeleid’) gevoerd wordt. Bij de ontwikkeling van Varenschut Noord wordt gestuurd op het aantrekken van bedrijven met meerwaarde voor Helmond. Dat zijn lokaal/regionaal gebonden bedrijven met historische binding, 18

maatschappelijke betrokkenheid en een economische relatie. Dat kunnen ook doorgroeiers of verplaatsers zijn afkomstig van Hoogeind - met de notie dat de meeste industrie niet eenvoudig verplaatst. Een aandachtspunt is de keuze voor de focusregio waaruit bedrijven afkomstig zijn en de mate van economische focus op de regionale, sub regionale en Helmondse speerpunten. Brainport Oost Het nieuw te ontwikkelen regionale bedrijventerrein Brainport Oost gaat een belangrijke rol vervullen in de economische schaalsprong van de Brainportregio. Het gebied gaat aantrekkelijke ruimte bieden aan voor de regio waardevolle bedrijven. Dat zijn bedrijven die nu al in de regio zijn gevestigd en willen doorgroeien, maar het kunnen ook bedrijven van buiten zijn die het economisch, klimaatadaptieve ecosysteem verder versterken. Typen bedrijfsactiviteiten zijn gericht op productie of logistiek, waarbij een belangrijk uitgangspunt is dat ze van toegevoegde waarde zijn voor Brainport. In regionaal verband worden afspraken gemaakt over de nadere uitwerking van de doelgroepen. Naar verwachting zitten er binnen deze doelgroepen ook Helmondse bedrijven, omdat er op de ruim 500 hectare bedrijventerrein in Helmond ook veel Brainport-gelieerde bedrijven zitten die zoeken naar uitbreidingsruimte.

BZOB In de komende jaren blijft BZOB een belangrijke (boven)regionale functie vervullen met aantrekkelijke ruimte voor (middel)grote bedrijfsvestigingen in de sectoren maakindustrie en voedingsmiddelenindustrie. De ondergrens van 1 hectare wordt gehandhaafd, waarbij de focus ligt op bedrijven in de industrie (food) en ondersteunende logistiek. De gevestigde bedrijvigheid heeft veel raakvlakken met de economische speerpunten van zowel Helmond als De Peel en draagt daarmee in belangrijke mate bij aan het economische profiel van de gemeente/regio. In de toekomst wordt de mogelijkheid om bedrijfsactiviteiten met een hogere milieucategorie te huisvesten optimaal benut, waarbij de voorkeur uitgaat naar bedrijven die aan de regio en/of Helmond gebonden zijn. Op bestaande percelen proberen we zoveel mogelijk klimaatadaptieve ingrepen te stimuleren. Slim omgaan met voldoende energie heeft voor de komende jaren de hoogste prioriteit. Op bedrijfsniveau ligt de focus op verduurzaming van bestaande bedrijfsprocessen en het zoeken naar koppelkansen met aangrenzende bedrijven. Op terreinniveau trekken we dit door naar het realiseren van één of meerdere energy-hubs. Op gebiedsniveau wordt gezocht naar koppelkansen voor het uitwisselen van energie en/of warmte met de (directe) (woon)omgeving, het initiatief van de waterrotonde loopt.

Dat betekent dat gevestigde ondernemers meer samen gaan werken aan de energieopgave. Hier is al mee gestart (kwartierdata 25 bedrijven), maar het gaat ook over het onderling afstemmen van energiegebruik en (collectief) investeren in noodzakelijke voorzieningen.

19

5

Handelingsperspectief

Het handelingsperspectief is het kompas om op een aantal thema’s naar uitvoering te gaan. Tot uitvoering komen is niet nieuw, omdat de gemeente al een stevige rol heeft in het versterken en vernieuwen van de lokale en regionale economie op de bedrijventerreinen. Binnen de gemeentelijke organisatie wordt er intensief samengewerkt tussen verschillende afdelingen aan de uiteenlopende vraagstukken op bedrijventerreinen. Ook werken we al nauw samen met Stichting Bedrijventerreinen Helmond (SBH). SBH is voor de gemeente een belangrijke schakel in het contact tussen ondernemers en gemeente. Het handelingsperspectief is opgebouwd uit de volgende drie elementen: A B C

A

Integrale benadering is nodig Prioriteiten in de uitvoering Concrete acties per bedrijventerrein

Integrale benadering is nodig

De bedrijventerreinen staan niet op zichzelf en gaan niet alleen over economie. Bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen zijn er relaties met andere gerelateerde opgaven. Het gaat over ruimtelijke kwaliteit en het leveren van maatschappelijke bijdragen. Meer dan in het verleden is een integrale benadering nodig voor bedrijventerreinen. Een risico is dat door de integraliteit het bedrijfseconomisch perspectief te veel naar de achtergrond verdwijnt. Het is belangrijk om dit perspectief niet uit het oog te verliezen. Het zijn immers de bedrijven die de investeringen moeten doen in innovatieve energieoplossingen, duurzaam bedrijfsvastgoed en klimaatadaptieve maatregelen. Als gemeente moeten we aan de juiste knoppen draaien, zodat investeringen voor bedrijven interessanter worden. Een integraal en overkoepelend Ruimtelijk-Economisch Raamwerk kan inzicht geven in de complementariteit van bedrijventerreinen. Het continueren van een goede samenwerking met Stichting Bedrijventerreinen Helmond is in dat kader van groot belang. Aan de slag gaan met bedrijventerreinen kan alleen door een integrale benadering met expertise vanuit de verschillende gemeentelijke afdelingen. De toekomst van bestaande en nieuwe bedrijventerreinen vraagt om een gebiedsgerichte benadering met oog voor de veelheid aan opgaven. Dat vraagt om een goede onderlinge afstemming tussen de verschillende beleidskaders.

Samenhang zien we vooral op de volgende beleidsonderwerpen: 

Milieu: het is van belang om nieuwe terreinen van meet af aan klimaatbestendig in te richten en bestaande terreinen tijdens investeringsmomenten geleidelijk op te knappen. Bestaande bedrijventerreinen gaan geleidelijk veranderen van sterk versteende omgevingen naar meer klimaatadaptieve, gezonde, leefbare, groene en biodiverse werklandschappen. Belangrijke opgaven zijn het terugdringen van hittestress door rekening te houden met de verhouding verhard en onverharde oppervlakte, inrichten van groene daken, bovengronds vasthouden van hemelwater, realiseren van voldoende verblijfsgroen voor de levende natuur en een diversiteit aan vegetatie.

20



Verkeer en vervoer: vanuit een breder stadsperspectief is de bereikbaarheid van de bedrijventerreinen in Helmond een aandachtspunt, zeker als we de schaalsprong willen realiseren. Goede verbindingen met openbaar vervoer, wegen en fietspaden zijn nodig om de toegankelijkheid te verbeteren. Dat vraagt om een combinatie van infrastructurele aanpassingen en innovatieve mobiliteitsoplossingen. Ook gaat het over de verkeerssituatie op bedrijventerreinen zelf en over de bereikbaarheid voor verschillende type modaliteiten voor woon- werkverkeer én voor vrachtverkeer voor aan- en afvoer van goederen. De ruimtelijke opgaven in Helmond gaan samen met een passend mobiliteitssysteem, waarbij mobiliteit deels een randvoorwaarde is voor de mate van groei. Dat vraagt om een goede balans tussen de auto als vervoermiddel en de daarmee benodigde parkeerruimte op de bedrijventerreinen, bijvoorbeeld in de vorm van collectieve parkeeroplossingen. Het is onwenselijk dat bedrijven de eigen kavel verder intensiveren ten koste van de ruimte voor parkeren. Dat leidt vaak tot parkeren in de openbare ruimte, waar sprake is van een hoge parkeerdruk.



Veiligheid: we willen een veilige en gezonde werkomgeving voor werknemers creëren. Het is bewezen dat mensen productiever en gelukkiger worden van een groenere en veilige omgeving. We kijken samen met ondernemers hoe de terreinen aantrekkelijker worden met gerichte maatregelen. Samenwerking tussen SBH en het bedrijfsleven, politie en andere partners is nodig om weerbaar te zijn tegen ondermijning. Om ondernemers te helpen bij een toekomstbestendige bedrijfsvoering zetten we in op innovatie en digitale weerbaarheid, en investeren we in preventie en bewustwording. Specifieke instrumenten zoals het Regionale Veiligheidslab Helmond (cameratoezicht), de Bibob-toets en de inzet van het Peelland Interventie Team (PIT) zijn cruciaal in deze aanpak.