RN 056 Visie op deelmobiliteit en plan van aanpak - Visie en aanpak
Tekst van het document
Acties
2021/23 Resultaten
2024
Deelmobiliteit
helmond
Gemeente Helmond Ver sie 1 . 0 2 8 s eptemb er 2 0 2 1
Eindambitie
2030/40
— Bereikbaar, Leefbaar, Vooruitstrevend
Visie en Aanpak
Logo in FC: Grijs: C=0 / M=17 / Y=34 / K=62 Rood: C=0 / M=100 / Y=100 / K=0 Goud: C=0 / M=10 / Y=100 / K=10 Zwart: C=0 / M=0 / Y=0 / K=100
—
D e elmobiliteit Helmond
inhoud en colofon
Colofon Deelmobiliteit Helmond Visie en aanpak 25-05-2021 Deze publicatie is opgesteld door de gemeente
van beeldmateriaal dat wordt gebruikt te achterhalen.
Helmond, met ondersteuning van AT Osborne. Niets
Wanneer desondanks beeldmateriaal wordt getoond
uit deze rapportage mag worden overgenomen zonder
waarvan u (mede-)rechthebbende bent en voor het
bronvermelding.
gebruik waarvan u geen toestemming hebt verleend,
Gemeente
Helmond
heeft
haar
uiterste best gedaan om bronnen en rechthebbenden
kunt u contact opnemen met de gemeente Helmond.
Visie & A anp ak
2
Contactgegevens Gemeente Helmond Afdeling Ondernemen en Ontwikkelen Weg op den heuvel 35 5701 NV Helmond www.helmond.nl
"De stad is aantrekkelijk voor bewoners en bedrijven. De ruimte wordt daardoor steeds schaarser terwijl de behoefte aan mobiliteit toeneemt. Het is niet wenselijk en zelfs bijna niet mogelijk om deze behoefte op te vangen met de eigen privéauto. Liever maken we plek voor water, groen, ontmoeten en bewegen voor iedereen. Deelmobiliteit kan daaraan bijdragen."
Vormgeving Itch Creative Studio, Helmond www.itch.nu
Foto: Press Visuals
03.
Voor woor d Antoinette Maas
Wat willen we bereiken? Hoe gaan we onze ambities bereiken? Aanpak voor 2021-2023 Rol, organisatie en samenwerking
01.
19 20
04. P vA de elmobiliteit
S amenvat ting en conclusie s Waarom deelmobiliteit (Visie)
3.1 Bereikbaar, Leefbaar, Vooruitstrevend Helmond 3.2 Stel je eens voor, Helmond in 2030…
05
07 07 07 08 08
Met 7 veranderstrategieën bijdragen aan 3 ambities Helmond in 2030/40
05.
Inleiding
Bereikbaar
Leefbaar
Vooruitstrevend
Vervoersdiensten Gebieds- en wijkontwikkeling Reizigerservaring
Gezondheid Schoon Inclusief
Smart Mobility Stad
22
D e elmobiliteit Helmond
Wethouder Duurzaamheid, Mobiliteit en Cultuur
A mbitie s de elmobiliteit
Or ganis atie en s amenwerking
1.2 Het doel van deelmobiliteit 1.3 Deelmobiliteit vanuit Helmonds perspectief 1.4 Rol en verantwoordelijkheid Helmond 1.5 Leeswijzer
10 12 12 12 13
5. Overzicht organisatie en samenwerking 5.1 Werkwijze gemeente Helmond 5.2 Helmond als werkgever 5.3 Rol en sturing gemeente Helmond 5.3.1 Afweegkader hoofdlijnen 5.3.2 Kader financiële uitgangspunten 5.3.3 Randvoorwaarden
5.4 Samenwerking met partners en eindgebruikers
02.
Ont wikkelingen 2.1 Perspectief op de toekomst: belangrijkste trends 2.2 Helmond verandert; deelmobiliteit draagt bij
Bijlagen 14 15
aan de oplossing 2.3 Beleidscontext en organisaties 2.4 Projecten en programma’s
38 39 39 40 41 41 43 43
16 18
A. Aanpak en acties deelmobiliteit
46 B. Resultaten enquête Stadspanel Helmond over deelmobiliteit 47 C. Verwijzingen 1.
Beleidscontext
2.
Organisaties
3.
Projecten en programma's
50 51 52
Visie & A anp ak
3 1.1 Waarom een Visie en Plan van Aanpak deelmobiliteit?
D e elmobiliteit Helmond
Elektrisch deelvervoer Makkelijk huren van een elektrische deelauto, -scooter of fiets.
4 Interactief proces Via het stadspanel deelden Visie & A anp ak
bewoners, samenwerkingspartners, belangengroepen en ondernemers hun visie op deelmobiliteit.
Deelmobiliteit draagt bij aan een Bereikbaar, Leefbaar en Vooruitstrevend Helmond — De visie bep aalt voor de komende
Meer ruimte voor groen en water
1 0 jaren ons beleid voor deelmobiliteit
De klimaatverandering vraagt om een andere indeling van de openbare ruimte in de stad.
voo rwoo rd
Mijn hart gaat sneller kloppen als ik denk aan het toekomstbeeld van Helmond.
Daarnaast is Helmond een fietsstad met maar liefst vier stations, maar het busvervoer staat onder druk. De klimaatverandering vraagt om meer groen en ruimte voor water. Dat vraagt om anders inrichten van de openbare ruimte in de stad. Dat kan alleen als dit samengaat met een mobiliteitstransitie,
D e elmobiliteit Helmond
We zijn niet voor niets een vooruitstrevende Europese stad van de slimme mobiliteit
voor luchtverontreiniging, CO2-uitstoot en geluidsoverlast.
waarbij de ruimte voor auto en parkeren wordt herverdeeld. We willen een verkeersveilige, bereikbare, inclusieve, economisch
gezonde,
groene
en
schone
stad
zijn.
Deelmobiliteit draagt daaraan bij.
5
Het wordt spannend en uitdagend. We ontwikkelen stap
De deelmobiliteitsvisie bepaalt de komende tien jaren
we gaan het gewoon doen. We zijn niet voor niets een
Elektrisch deelvervoer als aanvulling op de eigen auto, fiets
voor deelmobiliteit ons beleid. Het is het resultaat van
vooruitstrevende Europese stad van de slimme mobiliteit en
en wandelschoen is het nieuwe normaal. Op verschillende
een interactief proces. Bewoners, samenwerkingspartners,
de makers van de toekomst.
plekken in de stad kun je een elektrische deelauto, -scooter
belangengroepen en ondernemers deelden hun visie op
of –fiets huren. Super gemakkelijk te boeken en voor zoveel
deelmobiliteit via het stadspanel, gesprekken en online
Samen werken we aan slimme oplossingen voor de reis van
mogelijk Helmonders bereikbaar en betaalbaar. De lucht is
bijeenkomsten. De deelmobiliteitsvisie bouwt voort op de
vandaag en de wereld van morgen.
schoner en op straten in woonwijken is het veiliger spelen.
Mobiliteitsvisie Helmond Verbonden 2016 – 2025 en speelt
De files zijn minder. We werken vaker thuis en we mijden
in op ontwikkelingen. Want de mobiliteitswereld verandert
de spits als dat kan. Ook innovaties zoals een zelfrijdende
continu.
Ik kijk ernaar uit. Jij ook?
minibus zijn in Helmond als de stad van de slimme mobiliteit inmiddels een vertrouwd stadsgezicht. Gaat het ook echt
Het vergoten van reisalternatieven, duurzamer vervoer en
gebeuren in 2030? Daarvoor hebben we een glazen bol
een andere manier van reizen is hard nodig. De stad groeit
nodig, maar met deze deelmobiliteitsvisie maken we een
dus ook het vervoer neemt toe. Wegen in Helmond slibben
grote stap in de goede richting.
dicht en het gebruik van auto’s, bussen en scooters zorgt
Antoinette Maas Wethouder Duurzaamheid, Mobiliteit en Cultuur
Visie & A anp ak
voor stap, we proberen en leren. We doen het samen en Ik zie een bruisend, groen en autoluw centrum voor me.
—
D e elmobiliteit Helmond
samenvatting en conclusies
helmond 6
Maker s van de
Visie & A anp ak
toekomst —
Helmond is volop in ontwikkeling en de Brainportregio groeit en bloeit. Dat is goed nieuws voor de economie en werkgelegenheid. Maar
tempo. Nu reizen we nog van A naar B met een eigen auto, fiets
hoe houden we Helmond bereikbaar, leefbaar en een aantrekkelijke
of met het openbaar vervoer. Straks rijden we in (zelfrijdende)
stad om te wonen en te werken? Niks doen is geen optie, want dan
elektrische deelauto’s, -fietsen en –scooters. Reizen die je op basis
loopt het verkeer in Helmond en de Brainportregio binnen een paar
van je persoonlijke voorkeuren kunt plannen, boeken, aanpassen en
jaar helemaal vast. Vaker thuiswerken, meer online vergaderen
betalen. Het liefst via één app en in combinatie met het openbaar
en in aanvulling op de eigen auto slimmer en duurzamer reizen
vervoer. De eerste stappen zijn gezet nu in Helmond deelfietsen,
via schonere alternatieven zoals deelmobiliteit bieden daarbij een
-scooters en –auto’s beschikbaar zijn. Zowel voor zakelijk als
belangrijk deel van de oplossing.
privégebruik.
In Helmond wordt als stad van slimme mobiliteit op de Automotive
Deze visie en aanpak Deelmobiliteit geeft richting om de ambities
Campus gewerkt aan moderne technieken om het vervoer veiliger,
voor 2030/40 waar te maken met concrete acties en stappen voor
vlotter en schoner te maken. Denk aan zelfrijdende auto’s en slimme
2021-2023.
verkeerslichten. Daarnaast verandert de mobiliteitswereld in hoog
Waarom deelmobiliteit? Helmond groeit en het aantal fietsen, scooters en auto’s op straat neemt toe. Als we (elektrische) fietsen, scooters en auto’s met elkaar delen worden ze beter gebruikt, zijn er minder nodig en ontstaat meer ruimte op straat. Deelmobiliteit is duurzaam, verhoogt de bereikbaarheid en is goed voor de luchtkwaliteit. Het draagt bij aan een betere bereikbaarheid naar de stad toe en in de stad zelf voor zo veel mogelijk Helmonders. Deelmobiliteit draagt bij aan het waarmaken
Wat willen we bereiken? Het doel is om te komen tot vormen van deelmobiliteit die ook echt effectief zijn omdat ze passen bij de behoeftes en gebruik van Helmondse inwoners en werkgevers enerzijds, en de gemeente Helmond als werkgever anderzijds. Als onderdeel van de grotere opgave en in aanloop naar een grote mobiliteitsverandering in Helmond en in de regio.
D e elmobiliteit Helmond
van de ambities van gemeente Helmond.
De gemeente Helmond heeft drie ambities voor deelmobiliteit in aanloop naar 2030/40 waar een Bereikbare, Leefbare en Vooruitstrevende stad centraal staan. Helmond wil deze ambities bereiken met zeven veranderstrategieën. Voor een voortvarende start zijn voor de komende drie jaar concrete acties en stappen uitgewerkt.
7
Om deelmobiliteit een vertrouwde en succesvolle manier van reizen te laten zijn in 2030/40 zijn de drie ambities in zeven veranderstrategieën uitgewerkt waar we de komende jaren in Helmond en de regio concrete stappen en resultaten in willen zetten: Bereikbaar 1.
Vervoersdiensten: van bezit naar gebruik
2.
Gebieds- en wijkontwikkeling: duurzame mobiliteit als voorwaarde
3.
Reizigerservaring: snel en gemakkelijk in gebruik
Leefbaar 4.
Gezondheid: van passief rijden naar actief bewegen
5.
Schoon: naar meer schone lucht en rust
6.
Inclusief: voor iedereen toegankelijk en betaalbaar
Vooruitstrevend Helmond 7.
Smart Mobility stad: inspireren en innoveren door te doen
Visie & A anp ak
Hoe gaan we onze ambities bereiken?
D e elmobiliteit Helmond
Aanpak voor 2021 – 2023
Rol, organisatie en samenwerking
We willen als Helmond een belangrijke plek zijn in Zuid-Nederland waar we deelmobiliteit verder
De gemeente kan op verschillende manieren een rol vervullen bij deelmobiliteit. Van ‘richting geven’
ontwikkelen en testen (o.a. in Brainport Smart District, hierna BSD) en verder opschalen en uitrollen
en ‘stimuleren’ tot het zelf ook daadwerkelijk ‘mogelijk maken’. Zowel qua wetgeving op het gebied
(naar de rest van Helmond maar ook naar de regio).
van deelmobiliteit, Algemene Plaatselijke Verordening (APV), als (bouw)vergunningen. Ook kan de gemeente besluiten om tijdelijk te investeren in het aanbod van (deel)mobiliteit op verschillende
Voor een voortvarende start doen we in deze visie en aanpak voor de komende drie jaar een
plekken of er voor zorgen dat deelmobiliteit voor zo veel mogelijk Helmonders beschikbaar en
voorstel voor concrete acties en stappen. Zo stellen we regels en kaders op bij het inrichten van
betaalbaar is.
gebieden en wijken en sluiten we aan op de actualisatie van het parkeerbeleid en parkeernormen. In aanvulling op de eigen fiets, scooter, auto en OV willen we het aanbod en gebruik van schone
We gaan als gemeente niet het wiel zelf uitvinden. We leren van en sluiten maximaal aan bij
en stille deelmobiliteit verder vergroten en stimuleren. Dit op de plekken waar dat het beste past
regionale en landelijke programma’s en ontwikkelingen zoals de ‘MIRT-verkenning regionale
zoals in het centrum, rondom de treinstations maar ook in BSD. Het aanbod moet op basis van
infrastructuur Zuidoost-Brabant, Mobility as a service, deelmobiliteit en e-hubs’ en het ‘MIRT-
persoonlijke voorkeuren makkelijk te plannen, boeken en betalen zijn.
onderzoek Verstedelijking en Bereikbaarheid Brainportregio'. Om het gebruik van deelmobiliteit te stimuleren en de techniek door te ontwikkelen, werken we samen met overheden,
Visie & A anp ak
8
We zien kansen in een sterke werkgeversaanpak. Werkgevers in en rond Helmond maar ook de
kennisinstellingen, marktpartijen en Helmondse reizigers en werkgevers. Hierbij sluit Helmond aan
gemeente Helmond zelf kunnen aan hun eigen personeel deelmobiliteit aanbieden en zo het goede
bij het ‘Uitvoeringsprogramma Krachtenbundeling Smart Mobility Zuid-Nederland’. Hier werkt de
voorbeeld geven. Daarnaast wil Helmond met deelmobiliteit bedrijven en economische activiteiten
gemeente in Zuid-Nederland samen met andere overheden en worden projecten en programma’s
aantrekken. Helmond wil namelijk dé plek in Zuid-Nederland worden waar deelmobiliteit niet alleen
binnen de gebiedsgerichte aanpak in Zuidoost-Brabant afgestemd.
in een hoog stedelijke omgeving maar ook in andere gebiedstypen kan worden getest (in BSD) en hierna kan worden uitgerold naar de rest van Helmond en de regio.
Als Helmond willen we de regionale verbinder zijn om ontwikkelingen op nationaal niveau te verbinden met behoeften en drijfveren op lokaal niveau bij omliggende gemeenten in de Brainportregio. En uiteraard ook vice versa.
Ontwikkelingen met zelfrijdend deelvervoer Foto: Bart van Overbeeke Fotografie
We willen de aanpak en acties zo effectief en efficiënt mogelijk organiseren. Op hoofdlijnen zijn hierbij de volgende stappen belangrijk: 1.
Bepalen wat de gemeente Helmond zelf belangrijk vindt en welke rol we willen pakken;
2.
Intensief afstemmen en samenwerken met onze partners en eindgebruikers;
3.
Op basis van voorgaande punten periodiek initiatieven en acties ambtelijk en bestuurlijk agenderen, prioriteren en programmeren en vervolgens ook daadwerkelijk uitvoeren.
—
Deelmobiliteit Helmond
Visie en Aanpak Bereikbaar Vervoersdiensten Van bezit naar gebruik
Gebieds- en wijkontwikkeling Duurzame mobiliteit als voorwaarde
Reizigerservaring
Snel en gemakkelijk in gebruik
divers aanbod aan schoon deelvervoer op strategische plekken door de hele stad
Leefbaar Gezondheid
Noord-Koninginnewal
E-s
v
El e
Naar meer schone lucht en rust
E -b
vo er
s
er
ike
Schoon
Helmond voorloper binnen de regio in smart mobility
k t r i sc h
Van passief rijden naar actief bewegen
c oo
Inclusief
ter
s
Voor iedereen toegankelijk en betaalbaar E-
c
ar
Vooruitstrevend
s
con
tin
u pr
E -s
Resultaten
2030/40
s
2024
Acties
s eg RESERVEER
ay
2021/23
Situatie nu
makkelijk te plannen, boeken en betalen via een app
w
Helmondse eindgebruiker staat centraal
2021
ps
Beschikbare deelmobiliteit in de buurt
s
Inspireren en innoveren door te doen
te
oce
Smart Mobility stad
01. Inleiding
D e elmobiliteit Helmond
—
10
inleiding waarom een visie en plan van aanpak deelmobiliteit?
1.1 Waarom een Visie en Plan van Aanpak deelmobiliteit? De manier waarop wij reizen heeft grote invloed op de
Het volgend plaatje met vier lagen laat dit zien. Van beneden
leefbaarheid in onze woon- en werkomgeving. Het autogebruik
naar boven is deelmobiliteit effectiever indien:
zorgt voor meer opstoppingen, uitstoot van schadelijke stoffen en heeft steeds meer ruimte nodig. Dit maakt het mogelijk
•
deelmobiliteit en/of ruimtelijk wordt geprioriteerd;
klimaatverandering en energietransitie steeds lastiger. Het voldoen aan wensen en behoeften van alle Helmonders en
Bij ontwikkeling infrastructuur, mobiliteitshubs en gebiedsen wijkontwikkeling meer ruimte wordt gegeven aan
maken van extra huizen en banen, verdichting van het centrum, •
Dit
wordt
ondersteunt
door
slimme
vervoers-
en
Helmondse werkgevers betekent een flinke uitdaging op het
verkeersdiensten die zorgen dat er ook qua data, veiligheid
gebied van leefbaarheid en bereikbaarheid. Om dat te bereiken
en verkeersmanagement aan deelmobiliteit letterlijk en
is een mobiliteitstransitie noodzakelijk. Een verandering naar een
figuurlijk ruimte wordt gegeven en waar nodig op bepaalde momenten wordt geprioriteerd;
efficiënter en duurzamer mobiliteitssysteem waar deelmobiliteit als onderdeel van smart mobility een bijdrage aan kan geven.
•
Aanbod
en
beschikbaarheid
van
andere
vervoersalternatieven zoals deelmobiliteit groeit waarbij deelmobiliteit het OV en de privéauto aanvult en vice versa.
Deelmobiliteit staat niet op zichzelf. De mobiliteitsverandering Visie & A anp ak
waar deelmobiliteit (vervoersdiensten) onderdeel van uitmaakt
De auto blijft belangrijk
•
Ten slotte kunnen eindgebruikers door MaaS- en
werkt alleen als alle lagen van ons mobiliteitssysteem worden
mobiliteitsdiensten hun reis op basis van persoonlijke
aangepakt.
voorkeur plannen, boeken, aanpassen en die ook betalen.
De (eigen) auto blijft in Helmond belangrijk als vervoersmiddel. Echter om de extra groei van het aantal mensen en banen te kunnen opvangen zijn in aanvulling op de eigen auto extra alternatieven nodig om slimmer of anders te reizen. Een aanbod
Krachten gebundeld
dat betaalbaar, toegankelijk, beschikbaar, duurzaam
In het kader van het Uitvoeringsprogramma Krachtenbundeling Smart Mobility
en makkelijk in het gebruik is voor zo veel mogelijk
Zuid-Nederland hebben hebben SmartwayZ.NL, Brainport Slim Bereikbaar en
reizigers. Het verder ontwikkelen en opschalen van
Brabantstad de gezamenlijke ambitie om nog efficiënter en effectiever met Smart
deelmobiliteit kan hieraan bijdragen.
Mobility maatregelen concrete impact en effecten te realiseren. Deze dienen versneld bij te dragen aan de bereikbaarheid en leefbaarheid in Zuid-Nederland en
Parallel actualiseren we o.a. ook de parkeernormen.
dus ook voor de bewoners, bezoekers en werkgevers van Helmond. Deelmobiliteit
Dit biedt ruimte voor de auto waar het kan, maar
draagt hieraan bij en sluit ook aan op ambities en projecten op het gebied van
ruimte voor alternatieven zoals lopen, fietsen, OV
gedragsverandering, werkgeversaanpak, MaaS (Mobility as a Service) en hub- en
of deelmobiliteit waar het moet. Dit om Helmond en
gebiedsontwikkeling.
de regio voor bewoners en werkgevers bereikbaar en leefbaar te houden. Nu, in 2024 en in 2030/40.
Integraal mobiliteitssysteem Helmond én haar regio
Voordelen deelmobiliteit Duurzame deelmobiliteit is een aanjager van gezonde D e elmobiliteit Helmond
verstedelijking. Door meer te fietsen en gebruik te maken van elektrisch vervoer wordt de lucht schoner en mensen gezonder. Door in gebiedsontwikkelingen het delen van mobiliteit te introduceren, spelen we schaarse ruimte vrij. Die ruimte kunnen we vervolgens inzetten voor klimaatadaptatie, groene verstedelijking
Maas & Mobiliteitsdiensten
en een openbare ruimte die gericht is op ontmoeten. Door in aanvulling op de auto het aanbod van duurzame alternatieven voor iedereen beschikbaar te maken levert het meteen een bijdrage aan een inclusief
Deelauto's makkelijk te boeken via een app.
Auto, fiets, deelmobiliteit & ov
Verkeersdiensten & C-ITS
Foto: Wim Hollemans
Deelmobiliteit is één van de onderdelen van het bredere begrip
het gebied van deelmobiliteit vooruitstrevend zijn, passend bij
Smart Mobility. Onder deelmobiliteit wordt alle mobiliteit verstaan
haar rol als slimme mobiliteitsstad. Zo willen we als Helmond een
die voor iedereen (publiekelijk) toegankelijk is en die je samen
belangrijke plek zijn in Zuid-Nederland waar we deelmobiliteit
deelt of gebruikt. En die bovendien geboekt of gereserveerd kan
verder ontwikkelen en testen (o.a. in Brainport Smart District,
worden via een (online) platform.
hierna BSD) en vervolgens opschalen en uitrollen naar de rest van Helmond én de regio. Daarbij willen we ook zelf als werkgever
infra-, hub & gebiedsontwikkeling
Er gebeurt veel in de regio Helmond. Om maximale impact
het goede voorbeeld geven maar ook Helmondse werkgevers
te realiseren is het belangrijk om niet ‘alles’ maar het ‘juiste’
faciliteren om hierin stappen te zetten voor hun werknemers en
te doen. Daarvoor is het belangrijk om keuzes te maken in
bezoekers.
betrokkenheid, inzet en middelen die passen bij de visie en ambities van Helmond zelf. Door beter inzicht kunnen er afgewogen keuzes worden gemaakt. Deze visie en aanpak dragen daaraan bij. Daarbij wil de gemeente Helmond ook op
Oorspronkelijke figuur 'Van B naar Anders: investeren in mobiliteit voor de toekomst', mei 2018. Den Haag (RLL 2018/04)' is aangepast voor de Helmondse situatie.
11
Visie & A anp ak
mobiliteitssysteem.
D e elmobiliteit Helmond
1.2
1.3 Deelmobiliteit vanuit
1.4 De rol en
deelmobiliteit
Helmonds perspectief
verantwoordelijkheid van Helmond
De gemeente Helmond gaat de komende jaren hard groeien
Zowel in de regio als in de gemeente Helmond is de ambitie
De gemeente kan op verschillende manieren een rol vervullen
qua inwoners en banen. Het gevolg is dat de ruimte in de
een verbetering van de bereikbaarheid en leefbaarheid.
bij deelmobiliteit. Van ‘richting geven’ en ‘stimuleren’ tot
stad steeds schaarser wordt en de mobiliteitsbehoefte toe
Daarbij ziet Helmond als stad van “Slimme Mobiliteit”
het zelf ook daadwerkelijk ‘mogelijk maken’. Enerzijds door
neemt. Om Helmond bereikbaar te houden is het belangrijk
en “Automotive stad” met Brainport Smart District (BSD)
wetgeving op het gebied van deelmobiliteit, Algemene
deze mobiliteitsbehoefte op te vangen met alternatieven
binnen haar grenzen het als een uitdaging om op het
Plaatselijke Verordening (APV), vergunningen en actualisatie
in aanvulling op de privéauto. Auto’s staan gemiddeld
gebied van deelmobiliteit vooruitstrevend te zijn. De drie
parkeernormen via het parkeerbeleid.Anderzijds door het
95 procent van de tijd stil en zijn zeer inefficiënt qua
hoofdambities van Helmond zijn:
investeren in het aanbod van (deel)mobiliteit op verschillende
Het doel van
ruimtegebruik. Die ruimte wordt steeds kostbaarder. Liever maken we plek voor waterberging, groen, ontmoeten en bewegen. Deelmobiliteit biedt een deel van de oplossing voor een deel van deze opgave. Door meer te fietsen en
plekken voor verschillende doelgroepen.
• • •
Bereikbaar Leefbaar Vooruitstrevend
gebruik te maken van elektrisch deelvervoer wordt de lucht
Visie & A anp ak
12
schoner en de Helmonder fitter en gezonder.
Hierover dient de Gemeente Helmond keuzes te maken. Wat doen we zelf, wat spreken we af met andere overheden en wat laten we over aan aanbieders van deelmobiliteit?
Deze ambities dragen bij om de gewenste groei en
Belangrijk voor deelmobiliteit is dat de regels en afspraken
verdichting van het centrum, het behoud van het industrieel
op zoveel mogelijk plekken in Zuid-Nederland gelijk zijn
verleden en de behoefte aan actieve, schone (deel)mobiliteit
waarbij wel ruimte blijft voor lokaal maatwerk. Daarom
voor zoveel mogelijk Helmonders mogelijk te maken.
sluit de gemeente Helmond aan bij ‘BO MIRT Verkenning Zuidoost-Brabant, Mobility as a Service, deelmobiliteit en
e-hubs’
maar
ook
het
‘Uitvoeringsprogramma
Krachtenbundeling Smart Mobility Zuid-Nederland’. Dat betekent dat we volle kracht vooruit moeten met de mobiliteitsverandering. We willen door deze visie en aanpak niet alleen de komende jaren concrete stappen en resultaten zetten, maar ook de basis leggen voor de ambities voor 2030 en daarna. Voor onszelf als Helmond, maar ook als regionale verbinder om ontwikkelingen op nationaal niveau te verbinden met behoeften en drijfveren op lokaal niveau bij omliggende gemeenten in de Brainportregio.
Spoor A:
Vrij laten
Spoor B:
Reguleren
Spoor C:
stimuleren
1.5 Leeswijzer Invloed gemeente weinig
In hoofdstuk 2 staat de achtergrondinformatie beschreven
veel
van de ontwikkelingen op het gebied van deelmobiliteit. Zowel op lokaal als op regionaal niveau.
groot
In hoofdstuk 3 leest u welke ambities de gemeente heeft
klein
en welke veranderstrategieën nodig zijn om onze ambities waar te kunnen maken.
Voor deelvoertuigen gelden dezelfde regels als voor privévoertuigen.
Stap 1: APV-verbod op
Stap 1: APV-verbod op
Ambities kosten tijd en vragen om veranderstrategieën.
aanbieden deelvoertuigen
aanbieden deelvoertuigen
In hoofdstuk 4 wordt voor de zeven veranderopgaven
zonder vergunning
zonder vergunning
beschreven welke acties nodig zijn op de korte termijn, wat
D e elmobiliteit Helmond
speelruimte aanbieders
we willen bereiken in 2024 maar ook in 2030 en verder. Stap 2: Marktconsultatie
Hoofdstuk 5 tenslotte beschrijft welke rol de gemeente
vergunning verlenen
Helmond op zich wil nemen en wat Helmond belangrijk
Eventueel: ontheffing van
Stap 3: aanbesteding
parkeerverboden op hotspots.
concessie of opdracht.
Niet alleen binnen de eigen organisatie maar vooral ook daarbuiten met kennisinstellingen, werkgevers, andere overheden en eindgebruikers. In de bijlagen volgen meer achtergronden, details en
Bestuursovereenkomsten, opdrachtgever overleggen
Participatietraject, gecombineerde projecten (meerdere opdrachtgevers)
Beperkt participatie, klankbordgroep, gesprekken, actief gebruik maken van de kennis uit de omgeving
Informatieavond, gesprek, reactiemogelijkheid op website/nieuwsbrief, inspraak, enquete.
reproduceren
adviseren
raadplegen
Grote groepen, nieuwsbrief, brief, advertentie, twitter/social media, krant, website, e-mail.
Verwachtingen, onvoldoende doorvertaling naar volgende projectfase
Geen heldere kaders, ieder gaat voor eigen belang, tijdintensief, uiteenlopende ambities, cultuur- en kennisverschil
Verkeerde verwachtingen, niks doen met de input, advies is niet hetzelfde als meebeslissen
Verkeerde verwachtingen, hoe representatief is de groep?
Gelezen? Begrepen? Past het middel bij de doelgroep?
informeren
Wat is het daadwerkelijk bereik?
Overeenkomst: eenrichting verkeer.
voorbeelden
'NIKS doen'
valkuilen
Toenemende betrokkenheid
verwijzingen.
meebeslissen
13
vindt om de ambities en veranderstrategieën te realiseren.
Visie & A anp ak
Stap 2: (Schaarse)
02. Ont wikkelingen 2.1 Perspectief op de toekomst: belangrijkste trends Ook Helmond heeft te maken met trends als vergrijzing, individualisering
Helmond en de coronacrisis
en een grote woningbouwopgave. Naast bereikbaarheid, groei en
D e elmobiliteit Helmond
verdichting
vragen
ook
klimaatverandering,
energietransitie
en
gezondheid om meer of het juist anders inrichten van de fysieke ruimte.
De coronacrisis heeft grote effecten op ons mobiliteitsgedrag en geeft vanuit
Met deelmobiliteit als onderdeel van de mobiliteitsverandering kan
een ander gezichtsveld het belang aan van ander ruimtegebruik. Hoewel we nog
letterlijk en figuurlijk ruimte gecreëerd worden.
niet precies weten wat de impact op langere termijn zal zijn is het duidelijk dat dit gevolgen heeft op de ontwikkeling van deelmobiliteit en het ook anders en
Andere ontwikkelingen:
slimmer inrichten van onze ruimte voor wonen, werken en reizen. Daarbij kan
•
Jongeren hechten steeds minder aan bezit door hoge kosten.
deelmobiliteit ook bijdragen aan de meest verantwoorde reis om pieken op de
Werkelijk gebruik en goede service worden steeds belangrijker.
weg en in het OV te verminderen.
•
Er ontstaan nieuwe mobiliteitsvormen (Light Electronic Vehicles (LEV’s) zoals e-steps, e-bikes, e-scooters etc.), waarvan veel in gedeelde en elektrische vorm beschikbaar komt. Deze mobiliteit moet steeds vaker op maat worden aangeboden, waarbij Mobility
14
as a Service (MaaS) een belangrijke rol speelt. Hierin vormt deelmobiliteit een belangrijke schakel. MaaS is maatwerk. •
Traditionele OV-concessies worden langzaam veranderd tot
Visie & A anp ak
mobiliteitsconcessies waar mogelijk ook deelmobiliteit een
Mobility as a Service (MaaS)
belangrijke plek gaat krijgen. Beginnend in West-Brabant maar •
• •
Noord-Koninginnewal
Zuidoost-Brabant volgt binnen enkele jaren.
MaaS gaat over het als Helmonder kunnen
Aangewakkerd door steeds krachtiger en sneller internet (o.a.
plannen, boeken en betalen van al het mogelijke
door de komst van 5G), nieuwe technieken en innovaties krijgt de
vervoer via bijvoorbeeld een app. Bijvoorbeeld de
ontwikkeling van zelfrijdend vervoer en deelmobiliteit ook steeds
deelfiets, -auto, -scooter, cargobike, trein of taxi.
meer vorm.
Misschien later ook de eigen auto of fiets. En vooral
Mede versneld door Corona: anders werken, thuiswerken, minder
ook combinaties van al deze soorten vervoer.
reizen, buiten de spits reizen, minder vaak gebruik van eigen auto.
Mobiliteit als dienst en in het teken van maatwerk
Onze aanpak is integraal en gebiedsgericht: we werken aan alle
voor alle Helmonders. Er lopen momenteel twee
lagen van het mobiliteitssysteem volgens het plaatje van pagina
MaaS projecten in de regio: Mobility Mixx rondom
11. Hierbij zijn alle vervoersmodaliteiten belangrijk: auto, OV, fiets
de N279 Veghel-Helmond-Asten en TURNN in
en deelmobiliteit.
Brainport Eindhoven.
Beschikbare deelmobiliteit in de buurt
RESERVEER
1.
2.2 Helmond verandert;
Groei en aanbod deelmobiliteit
deelmobiliteit draagt bij aan
De hele Brainportregio en Helmond in het bijzonder wil alternatieven in aanvulling op de auto. Dit alles gebeurt terwijl Helmond flink gaat groeien, waarbij de ambitie is om het centrum steeds meer autoluw en groener te maken. Actieve mobiliteit moet meer ruimte krijgen en deelmobiliteit, zelfrijdend vervoer en de deeleconomie in ruimere zin dragen
—
belangrijke trends
deelmobiliteit 2. Bijdrage aan deeleconomie
Aan de mobiliteitstransitie liggen meerdere trends ten grondslag
daaraan bij. Hiervoor zijn we in Helmond op zoek naar
D e elmobiliteit Helmond
de oplossing
vergroening 3. Elektrificatie/ (deel)vervoer
oplossingen voor slimmere mobiliteit. Bijvoorbeeld door duurzame(re), comfortabele én betaalbare
15
alternatieven op maat aan te bieden als alternatief voor het bezit van de eigen auto of het OV dat niet op iedere plek kan komen. Daarnaast moeten bewoner en bezoeker in de stad. Ook voor inwoners die in buitenwijken werken op autoafhankelijke bedrijfslocaties en niet de middelen hebben of
autonoom en 4. Ontwikkeling zelfrijdend (deel)vervoer
digitaal minder onderlegd zijn. Mensen vanuit de omliggende dorpen willen we meer mogelijkheden bieden om slimmer, schoner, samen, maar ook goedkoper (bijvoorbeeld door het wegdoen van de tweede auto of het verlagen van de kosten voor woon-werkvervoer) te laten reizen.
Zelfrijdende shuttle bus
Foto: Bart van Overbeeke Fotografie
en gebiedsgerichte 5. Integrale ontwikkelingen
Visie & A anp ak
ze bereikbaar en toegankelijk zijn voor iedere
2.3 Beleidscontext en organisaties —
2.3.1 Beleidscontext D e elmobiliteit Helmond
Er gebeurt veel op het gebied van beleid, wet- en regelgeving. Internationaal, nationaal, regionaal en lokaal. Verschillende ambities moeten bij elkaar gebracht worden om te komen tot een Helmondse werkbare visie en aanpak. Om kansen van deelmobiliteit te laten slagen en tot landelijke opschaling te komen zijn actief samenwerkende overheden nodig die barrières wegnemen, een landelijk ecosysteem met gelijke randvoorwaarden creëren en fysieke ruimte beschikbaar stellen. In dat kader zijn grote investeringen en besluiten voorgesteld in de ‘BO-MIRT Verkenning Zuidoost-Brabant, Mobility as a Service, deelmobiliteit en e-hubs’ en ook ‘MIRT-onderzoek Verstedelijking en Bereikbaarheid Brainportregio’ van november 2020. Helmond sluit aan
16
op deze ontwikkelingen. Deze ‘Visie en aanpak op deelmobiliteit’ sluit aan op de Mobiliteitsvisie
Visie & A anp ak
2016-2025, het coalitieakkoord ‘Helmond Stad in beweging 20182022’ en de Verkeersvisie 2020-2040. Het sluit aan en past binnen de actualisatie van het parkeerbeleid en bijbehorende parkeernormen van de gemeente Helmond. De Visie en aanapk deelmobiliteit sluit ook aan op de wijkplannen voor de duurzame stad, (digitale) inclusie, gedragsverandering, werkgeversaanpak maar ook de diverse voorziene gebieds-, infra- en hubontwikkelingen. In Helmond hebben we niet alleen ambities, maar passen die in de praktijk ook toe. We zetten ons maximaal in om de komende jaren concrete resultaten te boeken door te zorgen dat de verschillende niveaus, organisaties en thema’s samenwerken en elkaar versterken.
2.3.2 Organisaties de bredere regio te versnellen. De uitvoering wordt in de regio vormgegeven
slimme mobiliteit) op elkaar afgestemd. Daarbij is het belangrijk dat beleid
organisaties en samenwerkingsverbanden samen. Zo blijft Helmond goed
binnen de context van het Uitvoeringsprogramma Krachtenbundeling Smart
en eisen op bovenregionaal en (inter)nationaal niveau landen binnen de
aangesloten op kansen die bovenregionale en (inter)nationale ontwikkelingen
Mobility Zuid-Nederland. Daarbinnen valt Helmond binnen de gebiedsgerichte
gemeente Helmond.
bieden. Daarbij kan Helmond op lokaal niveau (in BSD) als living lab fungeren
aanpak Zuidoost-Brabant en worden projecten en programmering voor de
om opschaling en doorontwikkeling niet alleen voor Helmond maar ook voor
komende jaren op het gebied van leefbaarheid en bereikbaarheid (en ook D e elmobiliteit Helmond
De gemeente Helmond werkt op het gebied van deelmobiliteit met veel
Logo in FC: Grijs: C=0 / M=17 / Y=34 / K=62 Rood: C=0 / M=100 / Y=100 / K=0 Goud: C=0 / M=10 / Y=100 / K=10
17
Visie & A anp ak
Zwart: C=0 / M=0 / Y=0 / K=100
2.4 Projecten en programma's —
2.4.1 Projecten en programmacontext Er zijn meerdere projecten en programma’s die direct of indirect bijdragen D e elmobiliteit Helmond
aan de bereikbaarheid, leefbaarheid en vooruitstrevendheid van Helmond voor 2030 en verder. Losse deelmobiliteitprojecten en initiatieven zijn geen doel op zich. Echter de zeven benodigde veranderstrategieën en stappen die we de komende jaren willen zetten dienen niet los maar in samenhang en afstemming met deze lopende projecten en programma’s te worden gezien. Hierbij kan deelmobiliteit bijdragen aan andere projecten en programma’s binnen en buiten Helmond op het gebied van:
Visie & A anp ak
18
-
Verkeer en infrastructuur
-
Project- en gebiedsontwikkeling
-
Sociale inclusie en leefbaarheid
-
Duurzaamheid en energietransitie
-
Economische en innovatieagenda
In het kader van het ‘Uitvoeringsprogramma Krachtenbundeling Smart Mobility Zuid-Nederland’ worden steeds meer projecten en programma's in afstemming met de regio’s geprogrammeerd en aangestuurd. Gemeente Helmond is onderdeel van de gebiedsgerichte aanpak Zuidoost-Brabant, maar stemt ook op breder Zuid-Nederland niveau af. Hierbij kan de gemeente Helmond meeliften op andere projecten en programma’s in de regio en vice versa. Het is vaak efficiënter en effectiever om projecten en programma’s samen op te pakken en kunnen er keuzes gemaakt worden om alleen die dingen te doen die voor Helmond de meeste impact hebben of specifiek maatwerk vragen. In de bijlage staan projecten en programma’s uitgewerkt.
Proef met zelfrijdende shuttle bus Foto: Bart van Overbeeke Fotografie
03. A mbitie s de elmobiliteit 3.1 Bereikbaar, Leefbaar,
Voorstel veranderstrategieËn:
Vooruitstrevend Helmond en Leefbaarheid van Helmond en haar regio. Helmond wil ‘Vooruitstrevend’ zijn als Automotive en slimme mobiliteitsstad (maar ook met het BSD binnen haar gemeentegrenzen). Hieraan kan Helmond een bijdrage leveren als werkgever en bedrijvigheid op het gebied van slimme mobiliteit en deelmobiliteit aantrekken. Om deze drie hoofdambities te realiseren zijn zeven veranderstrategieën nodig waaraan deelmobiliteit
bereikbaar 1. Vervoersdiensten: van bezit naar gebruik 2. Gebieds- en wijkontwikkeling: duurzame mobiliteit als voorwaarde 3. Reizigerservaring: snel en gemakkelijk in gebruik
D e elmobiliteit Helmond
Deelmobiliteit moet bijdragen aan de Bereikbaarheid
een bijdrage kan leveren. Iedere verandering heeft hebben behaald die passen binnen de ambities voor 2030/40. De resultaten voor een specifiek jaar en concrete acties kunnen jaarlijks worden herzien.
leefbaar 5. Schoon: naar meer schone lucht en rust
Divers deelvervoer op de Automotive Campus Foto: Wim Hollemans
6. Inclusief: voor iedereen toegankelijk en betaalbaar
vooruitstrevend 7. smart mobility stad: inspireren en innoveren door te doen Automotive Campus van de toekomst Foto's: Gemeente Helmond
19
4. Gezondheid: van passief rijden naar actief bewegen Visie & A anp ak
als doelstelling om in 2024 concrete resultaten te
3.2 Stel je eens voor, Helmond in 2030…
D e elmobiliteit Helmond
— SASKIA (38), RICARDO (37), SVEN (5) EN LIES (3)
Fictieve verhalen van fictieve Helmonders, maar die in 2030 gewoon de waarheid kunnen zijn. 2030 is dichterbij dan je denkt.
Mo cht ik onver wacht vanuit mijn werk naar huis moeten , dan kan ik daar e en de elauto of de els cooter nemen .
We wonen als trotse ouders in Brandevoort. Ik werk op de High Tech Campus in Eindhoven en mijn man werkt in Venlo. We hebben recent besloten onze tweede auto de deur uit
20
te doen. We besparen 300 euro per maand en eigenlijk hadden we die tweede auto niet vaak nodig. Zeker omdat we beiden ook nog
Visie & A anp ak
één dag per week thuiswerken. We halen en brengen de kinderen meestal met de e-cargobike. De oudste kan zelf al fietsen.
— NAIJM (61) EN SINEM (54)
— NICO (75)
belemmeren. Mocht ik onverwacht vanuit
We wonen in een nieuw appartement op de twintigste verdieping in het centrum
Ik woon in Dierdonk en ga regelmatig op stap met vrienden. Hoewel zij al een
mijn werk naar huis moeten, dan kan ik daar
van Helmond. Op straat is veel groen en geen overlast van geparkeerde auto’s.
tijdje goede ervaringen hebben met deelmobiliteit, was ik zelf erg terughoudend.
een deelauto of deelscooter nemen, of bij
Onze dochter uit Venlo komt wekelijks met onze twee kleinkinderen met de trein
Toch veel gedoe dacht ik. Echter nu ik zelf ervaar dat het plannen en boeken
noodgevallen een taxi. Dat kan allemaal via de
en parkeert haar deelfiets met kinderzitjes beneden bij de liften van ons appar-
me gemakkelijk afgaat doe ik niets anders meer. Ik heb mijn auto weggedaan
app en ook betalen gebeurt automatisch. Op
tementencomplex. ‘s Avonds laat gaat ze meestal weer terug met de elektrische
omdat ik het te druk vond worden op de weg en sindsdien bespaar ik ook nog
de mobiliteitshub op een paar minuten lopen
deelauto die ook beneden in de garage staat. Dat vinden we zelf ook veiliger voor
eens veel geld per maand. Ben niet zo handig met knopjes op mijn telefoon. De
van ons huis kan ik zowel de deelscooter als
haar en onze kleinkinderen. Onze dochter doet de dingen op haar manier en wil
spraakfunctie werkt echter perfect om vervoer te plannen, te boeken of om online
deelauto achterlaten en met een e-stepje of
niet onnodige kilometers maken met haar benzineauto en veel geld betalen voor
hulp te vragen als ik het zelf niet meer snap. Laatst had ik een deelscooter nodig.
kort wandelend verder naar huis. Fijn om snel
parkeren. Met het geld dat ze bespaart neemt ze voor ons altijd lekkere hapjes
Er stonden nog vier scooters op vier minuten lopen. Onderweg naar de scooter
thuis te zijn als het nodig is.
mee. Gelukkig fietsen we veel met onze e-bikes via de snelfietsroute naar onze
begon het te regenen. Last minute besloten om een Uber-deeltaxi te nemen die
andere dochter in Eindhoven dus die calorieën fietsen we er wel weer vanaf.
een stuk goedkoper is dan de gewone taxi. Bespaar ik toch weer geld en was ik
Dat gaat goed omdat de fietspaden breed zijn met weinig geparkeerde auto’s die het zicht
alsnog op tijd bij mijn kennissen in Deurne.
— MELVIN (20)
— SVEN (45), DIRECTEUR HELMONDS IT BEDRIJF
Ik studeer in Tilburg maar woon nog bij mijn ouders in Stiphout. Hotel mama is zo slecht nog niet. Meestal ga ik met mijn eigen fiets naar het treinstation maar als mijn band lek is pak ik een deelfiets. Sinds kort heb ik mijn rijbewijs dus als het regent pak ik soms ook de e-deelauto die bij mijn ouders in de wijk staat. Kan soms ook wel de auto van mijn ouders lenen maar die kan ik helaas niet kwijt heb dan pak ik de Uber-taxi of ga via Ridesharing weer terug. Zit in zelfde app en er zijn altijd wel mensen die van Tilburg richting Eindhoven of Helmond moeten. Die 2 euro voor de deelfiets terug naar mijn ouders in Stiphout kan er meestal Fijn dat ik nu ook expats die in het centrum van
nog wel vanaf omdat ik 600 euro per maand uitspaar doordat ik bij mijn ouders
Eindhoven wonen kan aantrekken. Die jonge expats
woon. Kan ik best vaak een deelauto of -scooter van rijden.
willen helemaal geen auto meer terwijl ik op een afgelegen bedrijventerrein in Helmond zonder goede
D e elmobiliteit Helmond
op de campus in Tilburg. Als ik ‘s avonds laat naar huis wil en een paar pilsjes op
OV-verbinding zit. Doordat ik nu medewerkers ook gebruik kan laten maken van deelmobiliteit kunnen zij nu wél op mijn werklocatie komen. In plaats van leaseauto’s
21
staan er nu vooral elektrische fietsen, pedalbikes en scooters op de oprit. Drie collega’s die in Woensel-Noord wonen komen vaak met z’n drieën in een deelauto. Één moet steeds eerder naar huis maar die pakt dan gewoon
Visie & A anp ak
een deelscooter terug. Deelmobiliteit is voor mij een mooie aanvulling op de dure leaseauto’s en NS-kaart. Foto: Wim Hollemans
Een mobiliteitsdienstverlener neemt al mijn regelwerk en administratie uit handen. Ik bespaar zelfs 15 procent op mijn mobiliteitskosten en trek toptalent aan… wie had dat nou gedacht?
Foto: GO Sharing
04. P vA de elmobiliteit
Bereikbaar Vervoersdiensten Van bezit naar gebruik
Ambities 2030/40, resultaten 2024 en aanpak 2021 - 2023
Gebieds- en wijkontwikkeling Duurzame mobiliteit als voorwaarde
ch
nolo
gie
ra
st
ruc
tuur
Reizigerservaring
voertu i g
en
i nf
&
te
ta
Snel en gemakkelijk in gebruik trends
Noord-Koninginnewal
eit
sd i
ensten
Mo b
i li
t
da
D e elmobiliteit Helmond
— pva deelmobiliteit
Leefbaar
Beschikbare deelmobiliteit in de buurt
22
RESERVEER
trends
trends
Gezondheid
Visie & A anp ak
Van passief rijden naar actief bewegen 2040
2030
2021
2030
2040
Met 7 veranderstrategieën bijdragen aan 3 ambities Helmond 2030/40 Veranderingen die moeten leiden tot een bereikbaarder,
Daarbij dienen we niet alles maar de juiste dingen te
leefbaarder
Per
blijven doen. De resultaten en acties op korte termijn
verandering geven we aan welke aanpak en acties
zijn niet in beton gegoten en worden jaarlijks binnen en
we in de periode 2021-2023 willen uitvoeren om in
buiten Helmond vastgesteld. Hierbij werken we samen
2024 specifieke resultaten te boeken die passen bij de
met onze partners en eindgebruikers (zie paragraaf
ambities voor 2030/40.
5.4). We sluiten flexibel en adaptief aan bij waar de
en
vooruitstrevend
Helmond.
Schoon
Naar meer schone lucht en rust
Inclusief Voor iedereen toegankelijk en betaalbaar
Vooruitstrevend
meeste uitdagingen en kansen liggen die passen binnen onze ambities.
Smart Mobility stad Inspireren en innoveren door te doen
D e elmobiliteit Helmond
Foto: Brainport Smart District
Visie & A anp ak
23
2021
2021/23
2024
Situatie nu
Acties
Resultaten
2030/40
1.
Bereikbaar, Leefbaar, Vooruitstrevend
vervoersdiensten D e elmobiliteit Helmond
van bezit naar gebruik Helmond wil de verandering van bezit naar gebruik stimuleren. Daarbij is het belangrijk onderzoek te blijven doen naar de intrinsieke drijfveren van eindgebruikers (reizigers, werkgevers). Wat voegt voor hen gebruik boven bezit van mobiliteit toe? Daarnaast is het belangrijk om dit aan de hand van gerichte pilots te toetsen (beginnend in BSD, centrum, vier treinstations) en eindgebruikers te laten kennismaken met deelmobiliteit. Indien dit werkt kan dit vervolgens versneld worden uitgerold naar de rest van Helmond en de regio. Schaal, beschikbaarheid en zichtbaarheid (naast kosten en gemak) zijn belangrijk om Helmonders te stimuleren om gebruik te maken van deelmobiliteit. Het ruimtelijk prioriteren van deelmobiliteit en financiële prikkels zoals lagere parkeerkosten zouden dit kunnen versterken. Werkgevers hebben in potentie een grote rol door het faciliteren van deelmobiliteit in hun mobiliteitsregelingen. Voor Helmonders buiten het centrum liggen er kansen om de tweede auto in te ruilen voor een deelauto of deelscooter. Voor de toekomstige OV-concessie is het belangrijk om samen met de provincie Noord-Brabant na te denken op welke manier de traditionele OV-concessie kan worden aangevuld met vraag- en gebruiksgericht deelvervoer, bijvoorbeeld via MaaS-dienstverleners.
Hierbij willen we met de provincie Noord-Brabant verkennen hoe we Bravoflex kunnen laten terugkomen als vorm van deelmobiliteit of flexibele vervoersdienst op een select aantal locaties of mobiliteitshubs.
Visie & A anp ak
24
Waar willen we staan in 2024? A.
Groeiend aantal Helmonders maakt gebruik van deelmobiliteit
B.
Voor zakelijke reizen maakt groot deel medewerkers gemeente
C. D.
Deelmobiliteit kan zowel privé als zakelijk gebruikt worden
Meerdere Helmondse werkgevers maken voor hun werknemers
G.
Aanvullend op eigen auto en OV-fiets zijn structureel
het gebruik van deelmobiliteit mogelijk via hun mobiliteitsbeleid
deelalternatieven beschikbaar op minimaal 10 locaties (1 BSD,
Intrinsieke
4 stations en 5 elders in Helmond).
aantal,
drijfveren,
gebruik
en
klanttevredenheid
typen
deelmobiliteit
aangepast.
Hierbij
sluiten
we aan op de gedragsstrategie van Krachtenbundeling
Ambities 2030/40, resultaten 2024 en aanpak 2021 - 2023
maatregelen via aanbieders deelmobiliteit F.
daarvan worden minimaal 1x per jaar -indien nodig- locaties,
pva deelmobiliteit
Stimuleren gebruik boven bezit door faciliteren push/trigger
Helmond gebruik van deelmobiliteit
deelmobiliteit worden continu gemonitord en op basis
—
E.
1.
Periodiek onderzoek naar intrinsieke drijfveren, gebruik en klanttevredenheid verschillende type eindgebruikers (doelgroepen, werkgevers) Helmond. Samen met gedragsteam SmartwayZ.NL en stadspanel gemeente
2.
Op basis van onderzoek behoeften eindgebruikers, wijkontwikkelplannen en ontwikkeling bouwprojecten verkennen op welke locaties (hubs) welke vormen van deelmobiliteit het beste versneld kunnen worden gerealiseerd en ook of en zo ja welke aanvullende middelen daarvoor nodig zijn
3.
D e elmobiliteit Helmond
Aanpak en acties voor 2021-2023
Op basis van onderzoek behoeften eindgebruikers, wijkontwikkelplannen en ontwikkeling bouwprojecten verkennen op welke manier contract met Amber, GoAbout en/of andere bestaande deelvervoeraanbieders te verlengen en/ of uit te breiden
4.
25
Verkennen openstellen gemeentelijke Amber-auto’s in avonduren en weekend aan burgers/omwonenden (combineren zakelijk en privégebruik
Passend binnen ambities 2030/40
Verkennen en onderzoeken op welke manier nieuwe bewoners van BSD en het centrum voor twee jaar proefabonnement op deelvervoer aangeboden kan worden
•
De auto blijft een belangrijk vervoermiddel, maar er zijn alternatieven beschikbaar
6.
•
Binnen 400 meter van alle woningen in centrum is deelvervoer beschikbaar
•
Veel Helmonders maken minimaal 1x per week gebruik van deelmobiliteit. Dit
I.s.m. BMN gebruik deelmobiliteit Helmondse werkgevers stimuleren 7.
zowel bewoners als werkgevers Helmond
medewerkers gemeente Helmond Enkele grote werkgevers in Helmond faciliteren het gebruik van deelmobiliteit door
8.
concessie Zuidoost-Brabant
OV-concessie gaat niet meer over het aanbod van bussen, maar ook vraaggerichte mobiliteit waarbij alle vervoer inclusief deelmobiliteit is opgenomen
Werksessies met provincie Noord-Brabant om proactief aan te geven wat Helmond belangrijk vindt qua gebruik deelmobiliteit in nieuwe (mobiliteits)
het op te nemen in hun mobiliteitsbeleid voor medewerkers •
Aansluiten op bestaande gedragsstrategie en campagnes Helmond/regio en waar nodig aanvullen met bijvoorbeeld inzet Helmondse influencers voor
geldt voor bijna alle inwoners van het BSD, centrum, omgeving 4 treinstations en •
Zichtbaar maken welke Helmondse werkgevers openstaan voor aanbieden deelmobiliteit werknemers en het aanpassen van hun deelmobiliteitsbeleid.
waardoor eigen autobezit is afgenomen
9.
Met provincie Noord-Brabant verkennen hoe we Bravoflex laten terugkomen als vorm van deelmobiliteit of flexibele vervoersdienst op select aantal locaties of mobiliteitshubs.
Visie & A anp ak
met split billing) 5.
2.
Bereikbaar, Leefbaar, Vooruitstrevend
gebieds- en wijkontwikkeling D e elmobiliteit Helmond
Duurzame mobiliteit als voorwaarde Duurzame mobiliteit is een aanjager en voorwaarde voor verdere groei en verstedelijking. Door functiemenging en een mix van woon- en werkconcepten wordt de noodzaak van verplaatsing kleiner. Door deelmobiliteit wordt veel ruimte bespaard die we kunnen inzetten voor klimaatadaptatie, groene verstedelijking en een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte die gericht is op ontmoeten. Mede hierdoor maken we de groei naar 125.000 inwoners en de centrumontwikkeling mogelijk. Het realiseren van extra mobiliteitshubs bij de vier treinstations maar ook daarbuiten biedt kansen. Om deelmobiliteit succesvol te laten zijn, is het zaak deze vanaf het begin van de gebiedsen wijkontwikkeling centraal te stellen en ook hier voorwaarden en eisen aan te stellen. Ook sluiten we aan op het geactualiseerde parkeerbeleid en de bijbehorende parkeernormen. Door goede afspraken tussen ontwikkelaars, deelmobiliteitsaanbieder, eindgebruikers en de gemeente kan duurzame (deel)mobiliteit vanaf dag één zijn meerwaarde bewijzen. Een deelmobiliteitsfonds is daarbij een belangrijk instrument om de exploitatie van deelmobiliteit waar dat (tijdelijk) minder rendabel is op te vangen. Dit kan zowel worden opgenomen in de omgevingsvergunning, dan wel worden verdisconteerd door een verplichte Vereniging van Eigenaren bijdrage of reservering binnen de WOZ.
Visie & A anp ak
26
Waar willen we staan in 2024? A.
Bij nieuwe projecten/bouwvergunningen sluiten we aan bij
D. E.
gemeente Helmond B.
Brabant - een start gemaakt met de aanleg van 10
centrumgebied
mobiliteitshubs (1 hub aan oostzijde (‘Poort naar de Peel’), 1 in
hebben
een
lage
parkeereis
conform
exploitatie deelmobiliteit
—
pva deelmobiliteit Ambities 2030/40, resultaten 2024 en aanpak 2021 - 2023
De gemeente heeft – in lijn met MIRT verkenning Zuidoost-
Alle nieuwe projecten in BSD, nabij 4 stations en in
BSD, 4 rondom treinstations, rest op andere locaties)
geactualiseerde parkeernormen en een contract voor plaatsing/ C.
BSD is dé plek in Zuid-Nederland waar opschaalbaarheid van en behoeften naar deelmobiliteit wordt getest
geactualiseerde parkeernormen van het parkeerbeleid van de
F.
Bij nieuwe ontwikkelingen wordt infrastructuur die deelmobiliteit
Alle bouwvergunningen (ook op bedrijventerreinen) worden vooraf
faciliteert zowel binnen gebouwen als in de openbare ruimte
ook getoetst op een Mobiliteits Programma van Eisen (PvE)
geprioriteerd
1.
Uitwerken
plan
van
aanpak
herziening
APV,
bouwvergunningen,
parkeernorm en Mobiliteits Programma van Eisen. Kaders en eisen meegeven aan ontwikkelaars. Opname deelmobiliteit in wijkaanpak. Hiervoor aansluiten bij lopende projecten, programma’s en subsidies in de regio, landelijk maar ook Europees 2.
Uitwerken verplichte bijdrage deelmobiliteitsfonds via een verplichte bijdrage in de omgevingsvergunning, verplichte VvE bijdrage of reservering
D e elmobiliteit Helmond
Aanpak en acties voor 2021-2023
binnen de WOZ. Kaders en eisen meegeven aan ontwikkelaars 3.
Helmond heeft een loket met een mobiliteitsmanager voor parkeren en deelmobiliteit. Deze zorgt ook voor handhaving en een continue plan-docheck-act cyclus. Gemeente heeft daarbij een coördinerende en faciliterende
4.
Gemeente ondersteunt en stimuleert ontwikkelaars om deel te nemen aan
•
Alle nieuwe omgevingsvergunningen in BSD, het centrum en rondom 4 Vergunningen nieuwe en/of uitbreiding bestaande bedrijven worden verleend als
5.
•
•
6.
periodiek
‘marktconsultaties’
Gemeente stimuleert aanbod/exploitatie deelmobiliteit en neemt dit op in Gemeente faciliteert – in lijn met MIRT verkenning Brainportregio - 10
Naast focus op oost-west verbinding (richting Eindhoven) faciliteren infrastructuur
mobiliteitshubs waar deelmobiliteit een plek krijgt: 1 BSD, 4 rondom
en mobiliteitshubs ook goede en veilige noord-zuidverbindingen voor lopen, fiets,
treinstations, 1 aan de oostkant van Helmond, rest op andere locaties.
deelmobiliteit (o.a. oplossen barrièrewerking spoor en Engelseweg).
Gemeente verkent op welke manier dit kan worden gefinancierd binnen
Verplaatsing tussen Helmondse wijken/stadsdelen alleen toegang en/of
bestaande bouw- en ontwikkelingsplannen en ook via lopende regionale, landelijke en Europese projecten
prioriteren via lopen, fietsen, deelmobiliteit •
worden
alle nieuwe bouw- en ontwikkelingsplannen
maximaal invulling wordt gegeven aan Mobiliteits Programma van Eisen met lage parkeernorm en/of verplichte exploitatiebijdrage (deel)mobiliteitsfonds
Hiertoe
deelmobiliteitsaanbieders en projectontwikkelaars toetst
treinstations hebben lage parkeereis conform geactualiseerde parkeerbeleid •
deelmobiliteit.
gefaciliteerd waarbij de gemeente kansen en behoeften bij eindgebruikers,
Mobiliteitshub aan oostkant Helmond zodat bewoners ten oosten van Helmond slim
7.
Uitwerken ruimtelijk kader voor het ontwikkelen van infrastructuur die deelmobiliteit faciliteert, zowel binnen gebouwen als in de openbare ruimte
naar het centrum en bedrijven in Helmond en Eindhoven kunnen reizen. 8.
Met BSD afspraken maken over welke initiatieven in deelmobiliteit in 20212023 worden getest met als kader de opschaalbaarheid van deze initiatieven voor de rest van Helmond en haar omgeving
Visie & A anp ak
Passend binnen ambities 2030/40
27
rol als manager van de openbare ruimte
3.
Bereikbaar, Leefbaar, Vooruitstrevend
reizigerservaring D e elmobiliteit Helmond
snel en makkelijk in gebruik Deelmobiliteit moet gemakkelijk te gebruiken zijn. Eindgebruiker moet helemaal ontzorgd worden, zowel privé als zakelijk. Deelmobiliteit is ruim voldoende beschikbaar in de buurt en gemakkelijk op basis van persoonlijke voorkeuren te plannen, boeken en betalen via een app. Dat noemen we MaaS, Mobility as a Service. Een soort Netflix voor mobiliteit. Het moet maatwerk leveren voor de reiziger met informatie over aansluitingen op het OV. Dit verlaagt de drempel om deelmobiliteit te gebruiken. Hiermee worden reizigers minder afhankelijk van het bezit van de eigen auto om in hun verplaatsingsbehoeften te voorzien. Het deelvervoer heeft vooral een meerwaarde bij de “last mile”. Het voortransport (de first mile) is over het algemeen al goed gefaciliteerd. Veel mensen gaan op hun privéfiets naar het station of de dichtstbijzijnde halte voor de bus. In de toekomst kunnen ze daar niet alleen hun deelauto, -fiets of -scooter stallen, maar wordt die plek ook met andere voorzieningen (bijvoorbeeld pakketservice, bezorgen boodschappen) ontsloten.
Visie & A anp ak
28
Waar willen we staan in 2024? A.
Alle deelmobiliteit in Helmond wordt via een app digitaal
D.
Alle aanbieders deelmobiliteit en MaaS aanbieders voldoen aan
ontsloten door minimaal 1 MaaS aanbieder
eisen inzake delen management/verplaatsingsdata, technische
B.
Er zijn 2 werkende MaaS apps beschikbaar voor alle Helmonders
interoperabiliteit (TOMP API, etc), tariefneutralisatie (zelfde
C.
Alle aanbieders deelmobiliteit dienen te voldoen aan ‘Eisen
ticketprijs in app’s MaaS en Mobiliteitsaanbieder, OV-tickets beschikbaar voor MaaS dienstverleners)
harmonisatie deelmobiliteit Zuid-Nederland’ en de APV E.
Gemeente Helmond conformeert zich aan het in ontwikkeling zijnde kwaliteitskeurmerk voor deelmobiliteit
—
pva deelmobiliteit Ambities 2030/40, resultaten 2024 en aanpak 2021 - 2023
1.
Opstellen en periodiek herijken kader en eisen waar deelmobiliteit en MaaS aanbieders aan dienen te voldoen zoals opgenomen in ‘Eisen harmonisatie deelmobiliteit Zuid-Nederland’, APV, Keurmerk MaaS, delen management/verplaatsingsdata, technische interoperabiliteit (TOMP API, etc), tariefneutralisatie, OV-tickets om ontzorgde reis van deur tot deur voor Helmonders te stimuleren
2.
Aansluiten op bestaande gedragsstrategie en campagnes Helmond/
D e elmobiliteit Helmond
Aanpak en acties voor 2021-2023
regio, MaaS aanbieders en waar nodig aanscherpen en/of aanvullen met bijvoorbeeld inzet Helmondse influencers Met bestaande MaaS providers regio (Mobility Mixx en TURNN) mogelijkheden aanbod verkennen voor alle Helmonders
Passend binnen ambities 2030/40 •
Alle deelmobiliteit in Helmond wordt via minimaal 2 MaaS aanbieders ontsloten
•
Meerdere betaalbare en beschikbare deelvervoerders beschikbaar die worden ontsloten via meerdere MaaS apps
•
Internationaal werkend
•
Keurmerk voor deelmobiliteit waar alle deelmobiliteit en MaaS aanbieders in de gemeente Helmond aan voldoen
29
Visie & A anp ak
3.
4.
Bereikbaar, Leefbaar, Vooruitstrevend
gezondheid D e elmobiliteit Helmond
van passief rijden naar actief bewegen
Fietsen en wandelen noemen we ook wel ‘actieve mobiliteit’. En daarmee valt veel winst te behalen. Bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid, veiligheid en milieu. In Helmond wordt al veel gefietst, maar dit kan nog beter. Daarnaast heeft met name lopen in het centrumgebieden potentie. De leefbaarheidsambitie sluit goed aan op de Verkeersvisie Helmond 2020-2040 maar ook de wijkplannen, waarin ook het verbeteren van de leefbaarheid en het vormgeven van een mobiliteitsverandering op de agenda staan. Ook binnen de scope van deelmobiliteit gaat actieve mobiliteit voor passieve mobiliteit.
Visie & A anp ak
30
Waar willen we staan in 2024? A.
Een meerderheid van de medewerkers van gemeente Helmond
E.
nieuwe (fysiek) ruimtelijke plannen
week een actieve mobiliteitsvorm B.
Meerdere werkgevers in Helmond stimuleren medewerkers om
F.
D.
—
pva deelmobiliteit Ambities 2030/40, resultaten 2024 en aanpak 2021 - 2023
gemaakt in Helmond
Naast NS-fiets 1 extra deelfietsaanbieder beschikbaar in Helmond op minimaal 10 locaties (bijvoorbeeld 1 BSD, 4 stations,
Snelfietsroute Helmond/Eindhoven is hopelijk gereed. Plannen voor versterking Noord-Zuidverbindingen fiets/lopen worden
met actieve mobiliteitsvorm te reizen C.
Mobiliteits Programma van Eisen met ook bewuste aandacht/ afweging voor actieve vormen van mobiliteit is onderdeel van
gebruikt voor woon-werk en zakelijke ritten minimaal 1 keer per
G.
Naast bereikbaarheid maakt leefbaarheid en gezondheid
1 Automotive Campus, 4 overig) met meerdere fietsen per
(o.a. actieve mobiliteitsvormen) integraal onderdeel uit van
locatie met een gegarandeerde beschikbaarheid en kwaliteit
campagnes en communicatie inzake gedragsverandering in ook
Op meerdere locaties zijn ook cargobikes beschikbaar
de wijkplannen
1.
Opstellen en periodiek herijken kader en eisen waar deelmobiliteit aanbieders en ontwikkelaars aan dienen te voldoen aan qua harmonisatie deelmobiliteit, APV, (bouw)vergunningen en Mobiliteits PvE om actieve vormen van mobiliteit te stimuleren.
2.
Leerervaringen bestaande deelfietsaanbieder GoAbout delen en op basis hiervan als Helmond contract verlengen t/m 2024 en/of andere providers contracteren (ook cargobikes). Op basis van onderzoek behoeften
D e elmobiliteit Helmond
Aanpak en acties voor 2021-2023
eindgebruikers, wijkontwikkelplannen en ontwikkeling bouwprojecten verkennen op welke locaties welke vormen van deelmobiliteit het beste kunnen worden gerealiseerd en ook of en zo ja welke aanvullende middelen daarvoor nodig zijn. Op basis hiervan mobiliteitshub creëren met aanbod
31
fietsen, cargobikes, stepjes etc Verkennen pilotprojecten actieve mobiliteit bij Helmondse werkgevers samen met het Brabants Mobiliteitsnetwerk en afdeling economische zaken van de gemeente •
Bijna alle medewerkers gemeente Helmond gebruiken voor woon/werk en
4.
• •
5.
Plannen uitwerken op welke manier hub, fiets- en loopinfrastructuur verder
Het aantal inwoners in Helmond dat t.o.v. 2020 gebruik maakt van actieve
kan worden versterkt in Helmond (met name Noord-Zuid verbindingen) en
mobiliteitsvorm is flink gegroeid
ruimtelijk beleid daar verder op kan worden ontwikkeld
•
Voor verplaatsingen binnen Helmond is de fiets, cargobike, step of lopen nummer 1
•
Alle nieuwe ruimtelijke projecten en programma’s worden in het kader van de omgevingsvergunning getoetst aan Mobiliteits Programma van Eisen met aandacht voor (prioriteren) actieve vormen van mobiliteit
•
Helmondse influencers voor Helmonders en werkgevers
Meerderheid werknemers in Helmond kan via mobiliteitsbeleid werkgevers gebruik maken van deelmobiliteit
Aansluiten op bestaande gedragsstrategie en campagnes Helmond/ regio en waar nodig aanscherpen en/of aanvullen met bijvoorbeeld inzet
zakelijke ritten minimaal 1 keer per week actieve mobiliteitsvorm
Bij het plaatsen van deelmobiliteit in openbare en bebouwde (privé) ruimten (in BSD, centrum en rondom 4 treinstations) hebben actieve vormen van mobiliteit de hoogste prioriteit
Visie & A anp ak
Passend binnen ambities 2030/40
3.
5.
Bereikbaar, Leefbaar, Vooruitstrevend
schoon D e elmobiliteit Helmond
naar (meer) schone lucht en rust
Een belangrijk onderdeel van het verbeteren van de leefbaarheid in Helmond is het verminderen van de overlast door mobiliteit. Hiervoor dienen (deel)voertuigen op fossiele brandstoffen zoveel mogelijk teruggedrongen en vervangen te worden door emissievrije voertuigen zoals elektrische/waterstof deelauto’s, deelscooters of cargobikes. Dit levert een belangrijke bijdrage in het terugdringen van CO2 en ons doel om in 2045 een klimaat neutrale stad te zijn. Ook de opwekking van elektriciteit dient maximaal duurzaam te zijn. Deze voertuigen hebben als bijkomend voordeel dat ze stiller zijn en zo bijdragen aan het terugdringen van de geluidsoverlast. Daarnaast draagt het verplaatsen via lopen en fiets bij aan minder uitstoot, trillingen en geluidsoverlast.
Visie & A anp ak
32
Waar willen we staan in 2024? A.
Alle door gemeente Helmond aangeboden deelvervoer is zero-
G.
B.
Het eigen wagenpark gemeente Helmond is zero-emissie