RN 050 Jaarverantwoording 2024
Tekst van het document
Jaarverantwoording 2024 boutive
+-++++++++++
Inhoudsopgave 1 Beleidssamenvatting....................................................................................................... 1 1.1 Algemene inleiding ........................................................................................................................... 1 1.2 Een andere manier van begroten en sturen ..................................................................................... 1 1.3 Rondje langs de resultaten ............................................................................................................... 1 1.4 Jaarverantwoording in 1 oogopslag ................................................................................................. 7 1.5 Behandelprocedure .......................................................................................................................... 9
2 Financiële samenvatting ................................................................................................10 2.1 Algemene inleiding ......................................................................................................................... 10 2.2 Toelichting grootse afwijkingen ...................................................................................................... 11 2.3 Gerealiseerde investeringen........................................................................................................... 20 2.4 Overzicht financiële afwijkingen crisis en herstelnota .................................................................... 21
Jaarverslag .........................................................................................................................24 3 Programma's...................................................................................................................25 3.1 Meedoen, rondkomen, vooruitkomen ............................................................................................. 25 3.2 Duurzaam en Leefbaar ................................................................................................................... 52 3.3 Economisch vitaal en aantrekkelijk ................................................................................................ 83 3.4 Bestuur en organisatie .................................................................................................................. 101 3.5 Algemene dekkingsmiddelen........................................................................................................ 125
4 Paragrafen ....................................................................................................................128 4.1 Lokale heffingen ........................................................................................................................... 129 4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................. 135 4.3 Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................................... 146 4.4 Financiering .................................................................................................................................. 148 4.5 Bedrijfsvoering .............................................................................................................................. 153 4.6 Verbonden partijen ....................................................................................................................... 159 4.7 Grondbeleid .................................................................................................................................. 182 4.8 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) ................................................................... 193
Jaarrekening .....................................................................................................................194 5 Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................195 6 Overzicht baten en lasten ............................................................................................197 6.1 Overzicht van baten en lasten ...................................................................................................... 197 6.2 Incidentele baten en lasten .......................................................................................................... 198 6.3 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ............................................................ 207 6.4 Wet normeringen topinkomens .................................................................................................... 208 6.5 Overzicht baten en lasten per taakveld ........................................................................................ 210
7 Balans en de toelichting ..............................................................................................212 7.1 Balans ........................................................................................................................................... 212 7.2 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .................................................................... 215 7.3 Toelichting activa .......................................................................................................................... 221 7.4 Toelichting passiva ....................................................................................................................... 231 7.5 Niet uit de balans blijkende financiële verplichtingen ................................................................... 244 7.6 SiSa-bijlage .................................................................................................................................. 245 7.7 Bereikbaarheidsakkoord ............................................................................................................... 276
8 Bijlagen .........................................................................................................................281 8.1 Af te sluiten kredieten per 31-12-2024 ......................................................................................... 281 8.2 Openstaande kredieten 31-12-2024 ............................................................................................. 282 8.3 Kerngegevens .............................................................................................................................. 284 8.4 BBV indicatoren ............................................................................................................................ 286 8.5 Afkortingen en acroniemen........................................................................................................... 288
1 Beleidssamenvatting 1.1 Algemene inleiding De jaarverantwoording bestaat uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag geeft een verantwoording over de programma’s en de geboekte resultaten. We laten zien welke doelstellingen uit de begroting al dan niet zijn gerealiseerd in 2024. De indeling is gelijk aan die van de Programmabegroting 2024-2027 zodat helder is welk ijkpunt bij de verantwoording is gehanteerd. De jaarrekening geeft een financieel beeld van de gerealiseerde baten en lasten ten opzichte van de begroting en geeft inzicht in de financiële positie van de gemeente.
1.2 Een andere manier van begroten en sturen In 2023 besloot de gemeenteraad tot een nieuwe indeling van de begroting. Waar deze eerder werd opgebouwd langs de lijnen van 13 programma’s, is dat nu teruggebracht naar vier programma’s: - Meedoen, rondkomen en vooruitkomen; - Duurzaam en leefbaar; - Economisch vitaal en aantrekkelijk; - Bestuur en organisatie. De begroting 2024-2027 is de eerste die op deze manier is opgebouwd. In deze jaarverantwoording houden we daarmee ook voor het eerst deze indeling aan. De programma’s van de begroting sluiten aan bij het Ambitieakkoord ‘Een sterker Helmond voor iedereen’. Een inclusief, duurzaam en levendig Helmond staat daarin centraal. Dat doen we door te streven naar brede welvaart. Daarmee bedoelen we dat het niet gaat om alleen winst of economische groei. We zien dit als middelen om te komen tot een inclusieve, leefbare en gezonde stad. Immers, onze inwoners ontlenen ook waarde aan zaken als solidariteit, gezondheid, goed en toegankelijk onderwijs, een aantrekkelijk cultuuraanbod, recreatiemogelijkheden, enzovoorts. Want dat is wat een samenleving tot een samenleving maakt. Naast brede welvaart is de schaalsprong de tweede pijler waarop ons beleid en daarmee de begroting rust. We groeien tot 2040 naar zo’n 115.000 inwoners. Dat betekent veel méér dan alleen huizen bouwen en banen creëren.
Minstens zo belangrijk is dat we het voorzieningenniveau van de stad mee laten groeien. We zien de schaalsprong vooral als een kwaliteitssprong: een middel om het leven voor zo veel mogelijk Helmonders beter te maken.
1.3 Rondje langs de resultaten Welke resultaten hebben we in 2024 geboekt? Hieronder een overzicht van een aantal belangrijke mijlpalen die we bereikt hebben, onderverdeeld per programma. Eén mijlpaal willen we hier apart noemen en dat is de opening van het Huis voor de Stad. Op 8 april namen we het nieuwe pand in gebruik; in juni volgde de officiële opening met onder andere een drukbezochte open dag voor inwoners. We zijn heel blij met onze moderne en duurzame huisvesting die alle medewerkers onder één dak samenbrengt en daarmee de samenwerking tussen collega’s een impuls heeft gegeven. Ook voor de dienstverlening aan inwoners is het een flinke stap vooruit.
1
Meedoen, rondkomen en vooruitkomen Brede welvaart begint bij een veerkrachtig en inclusief Helmond waarin iedereen kan meedoen, rondkomen en vooruitkomen. Waar inwoners bestaanszekerheid hebben, kinderen veilig kunnen opgroeien en iedereen dezelfde kansen heeft. Waar we er als gemeente zijn voor de mensen die dat het hardste nodig hebben. Sociale Teams Helmond (STH) is in 2022 begonnen aan de opdracht om zo veel mogelijk zorg en ondersteuning laagdrempelig te organiseren zodat basisondersteuning toegankelijk blijft voor alle inwoners. In 2024 heeft een evaluatie plaatsgevonden en hebben we geconcludeerd dat niet alle doelen zijn gehaald. Samen met STH werken we aan verbetermaatregelen. Het contract is met twee jaar verlengd vanaf 1 januari 2026. Voor de Time Out & Verblijfsvoorziening voor mensen met onbegrepen gedrag is eind 2024 het concept-ondernemingsplan afgerond. Hieruit blijkt dat een herziening van het businessplan nodig is vanuit voortschrijdend inzicht en financiële consequenties. In 2025 komen we hier bij de raad op terug. Om mensen met een laag inkomen een extra steuntje in de rug te geven hebben we de inkomensgrens voor de bijzondere bijstand en de collectieve aanvullende verzekering verhoogd van 120 naar 130% van het sociaal minimum. In 2023 deden we dat al voor de inkomensverklaring.
Ook hebben we een witgoedregeling opgezet waarmee inwoners met een laag inkomen een oud energieslurpend apparaat kunnen vervangen door een energiezuinig exemplaar. Daarmee besparen ze direct op de energierekening en dus op hun vaste lasten. Het inzetten van ervaringsdeskundigen was een langgekoesterde wens. In 2024 zijn twee ervaringsdeskundigen in dienst gekomen van de LEVgroep. Zij worden ingezet op concrete opdrachten bij LEV, Senzer, Sociale Teams en de gemeente. In het kader van de Helmondse Educatieve Agenda is op tien basisscholen met een hoge achterstandsscore de verlengde schooldag ingevoerd. Daarmee bevorderen we gelijke kansen voor alle kinderen. De visie op nieuwkomersonderwijs is in nauwe samenwerking met partners geschreven. We ronden de besluitvorming hierover in 2025 af. Verder zijn we in 2024 samen met schoolbesturen gestart met het opstellen van een Integraal Huisvestingsplan (Onderwijs) voor de periode 2029-2044 (IHP-fase 2). In het kader van inclusie hebben we samen met ervaringsdeskundigen een Actieplan VN-verdrag 2024-2025 opgesteld. In 2024 is een mystery guest onderzoek gedaan naar de toegankelijkheid van de gemeente. Daarnaast kreeg inclusiviteit een plek in de nieuwe subsidieregeling Sociaal Domein en in het evenementenbeleid. In het kader van digitale inclusie hebben we onder andere een succesvolle Week van het Digitaal Bewustzijn georganiseerd.
In onze armste wijken leven mensen gemiddeld zeven jaar korter dan in de rijkste wijken. Het verschil in gezonde levensjaren is nog een stuk groter. Dat vinden we onacceptabel. Daarom zetten we in op het verkleinen van gezondheidsverschillen, bijvoorbeeld door allerlei activiteiten in het kader van het Stadsplan Basisvaardigheden die we samen met partners organiseren. Met recht een mijlpaal: na jaren van voorbereiding en bouwen is in 2024 Sport- en Beleefcampus De Braak door de aannemer opgeleverd. Drie van de vier partners ‘wonen’ inmiddels in het pand. Helmond Sport heeft in het eerste kwartaal van 2025 zijn intrek genomen waarna medio juni 2025 de officiële opening plaats vindt. Verder zijn in 2024 voorbereidingen getroffen voor de sloop van het 2
oude stadion en de daaropvolgende herinrichting van het terrein met drie voetbalvelden en de buitenruimte. Duurzaam en leefbaar Er komen tot 2040 ca. 15.000 nieuwe woningen bij. Dat vraagt uitbreiding van veel voorzieningen en maakt een mobiliteitstransitie noodzakelijk. Een transitie die bovenal duurzaam moet zijn om zo de leefbaarheid in de stad te vergroten. We werken toe naar een klimaatneutrale en klimaatbestendige stad. In februari 2024 stelde de gemeenteraad de Omgevingsvisie vast. Een belangrijke mijlpaal omdat hierin de doelen en ambities voor ontwikkelingen in het fysiek domein tot 2040 zijn opgenomen, En bovendien een verplicht instrument onder de Omgevingswet. De eveneens in 2024 vastgestelde Woonvisie vloeit hieruit voort. Het tekort aan (betaalbare) huizen blijft onze aandacht vragen. Te veel mensen wachten te lang op een woning. Overigens niet alleen in Helmond, maar in heel Nederland. We hebben daarom in 2024 veel tijd en energie gestoken in het versnellen van procedures en het verbeteren van de samenwerking met corporaties. De raad heeft bij de vaststelling van de begroting in november 2024 ingestemd met een reserve woningbouwversnelling (‘woonfonds’) waardoor we de komende vier jaar € 2,5 miljoen per jaar ter beschikking hebben om de woningbouw te stimuleren. In 2025 leggen we een voorstel aan de raad voor over de besteding van deze middelen.
Het centrum wordt de komende jaren verder verstedelijkt, vergroend en deels autoluw gemaakt. Met als doel om de levendigheid en aantrekkelijkheid te vergroten. In 2024 is in dit kader Oranjekade opgeleverd, een sfeervolle nieuwe buurt midden in het centrum. Daaropvolgend is de gestart met de werkzaamheden aan het 25 Septemberpark en de aanleg van de Noordelijke Lus die de autobereikbaarheid van het noordelijk deel van het centrum moet garanderen. Voor de ontwikkeling van het Stationskwartier hebben we een Rijkssubsidie van € 6,5 miljoen binnen weten te halen. Bij de wijkontwikkelingsplannen haalden we een mooie mijlpaal: met de voltooiing van de Boemerang rondden we de herstructurering van Helmond-West af. Onze Brainportregio groeit snel. Om deze groei mogelijk te maken is een schaalsprong van de regio noodzakelijk waarbij ook Helmond verantwoordelijkheid neemt om de groei de komende jaren op te vangen zoals afgesproken in het Verstedelijkingsakkoord. Tot 2040 komen er ca 15.000 woningen bij en 10-15.000 arbeidsplaatsen. Dat vraagt ook om voorzieningen op het gebied van mobiliteit, onderwijs, gezondheidszorg, groen, recreatie, duurzame opwek van energie, etc. Wij zien de Schaalsprong als een middel om Helmond sterker te maken voor iedereen. Dit is een verbindende opgave door alle programma’s van de begroting heen en vraagt om een integrale aanpak.
Steeds meer bouwplannen dreigen vertraging op te lopen door het onvoldoende beschikbaar zijn van elektriciteit, de zogenaamde netcongestie. In december 2024 hebben we een gemeentelijk doorbraakteam netcongestie ingericht. Dit team richt zich op het vinden van oplossingen voor projecten die voor de gemeente belangrijk zijn maar door de netcongestie vertraging dreigen op te lopen. De nieuwe ambulancepost van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) is daarvan een voorbeeld. Mede gezien de grote opgave op het terrein van verstedelijking, hechten wij extra waarde aan groen en natuur. De raad heeft in 2024 dan ook een Natuur- en landschapsvisie vastgesteld. Voorts is er
3
gewerkt aan vergroening op bedrijventerreinen en zijn er plannen opgesteld voor onder meer De Groene Punt, ’t Gulden Land, het beekdal van de Goorloop en Landschapspark Kloostereind. Voor Nieuw Brandevoort (voormalig Brainport Smart District) wordt een nieuw stedenbouwkundig plan gemaakt dat in de loop van 2025 gepresenteerd wordt. Het landelijke programma ‘Preventie met Gezag’ is in 2024 gestart. Helmond is één van de deelnemende gemeenten. Doel is jongeren in kwetsbare wijken weerbaarder te maken tegen criminaliteit. Het programma kent een looptijd van meerdere jaren; de raad wordt jaarlijks geïnformeerd over de voortgang. Het aantal buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) is in 2024 uitgebreid naar 26 fte. De komende jaren groeit dit aantal verder. Elke wijk heeft inmiddels een vaste wijkboa. Bewustwording van onze inwoners is een eerste stap naar een klimaatbestendig Helmond. In 2024 hebben we diverse publieksacties uitgevoerd om de bewustwording te vergroten. Denk aan Operatie Steenbreek en de adoptie van plantvakken en geveltuinen. In ons beheer en onderhoud nemen we overigens klimaatadaptieve maatregelen zo veel mogelijk mee. Op het gebied van mobiliteit hebben we onder andere het fietspad Helmond – Eindhoven geopend, een nieuwe bushalte met deelmobiliteit geopend op bedrijventerrein Zuidoost Brabant (BZOB) en Bravoflex (opnieuw) geïntroduceerd.
Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen om verspreid over de stad 350 extra laadpalen te plaatsen en heeft de raad de Strategie Verkeersveiligheid vastgesteld. Economisch vitaal en aantrekkelijk Helmond is de tweede centrumstad in de Brainportregio en daarmee een economische factor van betekenis. Het economisch sterker maken van onze stad helpt bij het vergroten van de brede welvaart en daarmee aan een inclusieve, leefbare en gezonde stad. Voor de verdere ontwikkeling van Food Tech Brainport is in 2024 een visie vastgesteld. De eerste stappen in de uitvoering daarvan zijn al gezet. De Automotive Campus hebben we in gezamenlijk eigendom met de provincie Noord-Brabant en Bouwbedrijf Van de Ven. De governance van de Campus moet opnieuw worden ingericht waarbij een publiek-private samenwerking het uitgangspunt is. In 2024 zijn de uitgangspunten voor een op te richten Publieke Private Samenwerking (PPS) constructie gedefinieerd. Dit moet in 2025 leiden tot besluitvorming. De horeca is een belangrijke trekker voor het centrum. De nieuwe horecavisie 2030 geeft handvatten voor de stimulering en ondersteuning daarvan. Als uitvloeisel daarvan is de mogelijkheid gecreëerd om op de Markt winterterrassen te plaatsen. Daarvan is in de winter 2024-2025 ook al gebruik gemaakt.
Een inclusieve, flexibele en duurzame arbeidsmarkt is een belangrijke randvoorwaarde voor het realiseren van brede welvaart voor alle inwoners. Met de opening van het Werkcentrum Helmond-De Peel hebben alle inwoners en werkgevers een plek waar zij antwoord kunnen krijgen op vragen rondom werk, scholing en ontwikkeling. Specifiek voor arbeidsmigranten is het informatiepunt Work In NL Helmond-De Peel in 2024 geopend. Met betrekking tot de bedrijventerreinen hebben we voor Varenschut Noord de initiatieffase afgerond en zijn de verdiepende onderzoeken gestart om te komen tot de ontwikkeling van dit bedrijventerrein.
4
In samenwerking met Stichting Bedrijventerreinen Helmond maken we een Visie Bedrijventerreinen Helmond; deze wordt in 2025 opgeleverd. Onze culturele voorzieningen moeten meegroeien met de schaalsprong. Om die reden is, in nauwe samenspraak met de stad, de Cultuurvisie 2040 opgesteld. Met als uitgangspunt dat kunt en cultuur voor iedereen toegankelijk moeten zijn. Het uitvoeringsprogramma volgt in 2025. Verder hebben we in 2024 voor het eerst meegedaan aan GLOW. En met succes; de reacties op de projecties op en rond Het Speelhuis waren lovend. Bestuur en organisatie De gemeente Helmond wil voor haar inwoners, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties een betrouwbare en dienstbare overheid zijn die meedenkt, zich openstelt, transparant communiceert en dicht bij de leefwereld van de inwoner staat. In het kader van het verbeteren van de dienstverlening aan onze inwoners zijn we in 2024 begonnen met het herzien van onze communicatie-uitingen (denk aan brieven, folders, website). Doel is om meer begrijpelijk, empathisch en cultuursensitief te communiceren en daardoor beter aan te sluiten bij de leefwereld van onze inwoners. We zetten lobby en public affairs in om de belangen van Helmond op regionaal, nationaal en internationaal niveau te behartigen.
Zo hebben we, samen met de ander gemeenten in Brainport, het Vereniging Nederlandse Gemeenten-congres (VNG) 2025 naar onze regio gehaald. Verschillende bestuurders hebben in 2024 deelgenomen aan bijeenkomsten van diverse netwerken zoals de VNG, G40 (netwerk van ongeveer 40 (middel)grote steden) en Brabant Stad. We nemen actief deel aan de New Towns alliantie waarin de voormalige groeisteden gezamenlijk de aandacht van het Rijk vragen voor hun specifieke problematiek. In september 2024 was het 80 jaar geleden dat Helmond werd bevrijd. Daar hebben we veel aandacht aan besteed. Met een scala aan activiteiten werd niet alleen de bevrijding gevierd, maar ook stilgestaan bij de impact van oorlog en het belang van vrijheid. De activiteiten lopen door in 2025 als nationaal wordt gevierd dat we 80 jaar in vrijheid leven. We willen toegroeien naar een professionele en eenduidige manier van omgaan met participatie. Eind 2023 werd het Beleidskader Participatie door de gemeenteraad vastgesteld. In 2024 hebben we participatie verankerd in onze werkprocessen. We hebben veel aandacht besteed aan bewustwording bij onze medewerkers, onder andere met trainingen en een toolbox. Onderdeel van de organisatieontwikkeling is de implementatie van het integraal wijkgericht werken.
Daarbij richten we ons op het verbinden en versterken van verschillende initiatieven tot een integrale manier van samenwerken in de wijken. Dit loopt door alle programma’s heen. De dienstverlening aan onze inwoners is in het nieuwe Huis voor de Stad samengebracht op één locatie. Dat bood nieuwe kansen: we heten bezoekers in een open en transparante sfeer op een persoonlijke manier welkom in ons Huis. De medewerkers gastontvangst spelen hierin een belangrijke rol. Onze organisatie moet in balans zijn met de uitdagingen waar de stad voor staat met een adequate personeelsbezetting, zowel kwalitatief als kwantitatief. Op 1 juli 2024 is de organisatiestructuur aangepast op basis van de in 2023 benoemde ontwerp- en inrichtingsprincipes. In de tweede helft van het jaar is een groot aantal sleutelposities ingevuld. Daarnaast hebben we het hybride werken 5
versterkt met digitale hulpmiddelen, moderne werkplekken en een nieuw thuiswerkbeleid. Daarmee hebben we een stevige basis gelegd voor het realiseren van onze ambities in de komende jaren.
6
1.4 Jaarverantwoording in 1 oogopslag
7
8
1.5 Behandelprocedure Het proces rondom de bestuurlijke besluitvorming van de Jaarverantwoording 2024 is als volgt: • College van burgemeester en Wethouders 10 juni 2025 • Raad 01 juli 2025 `
9
2 Financiële samenvatting 2.1 Algemene inleiding Het jaarrekeningresultaat over 2024 bedraagt € 12,7 miljoen positief. Dit is het resultaat na verrekening met de reserves. Dit resultaat ontstaat mede doordat een aantal zaken nog niet geheel zijn uitgevoerd in 2024 en worden voorgesteld om door te schuiven naar 2025. Een groot gedeelte van dit bedrag bestaat uit het overschot Middelen Opvang Oekraïners namelijk € 4,8 miljoen. We stellen voor om deze middelen toe te voegen aan de Reserve Opvang Oekraïners binnen het domein Asiel / (Arbeids)Migratie / Nieuwkomers. Dit volgens het advies hierover van de VNG. Deze middelen blijven dan beschikbaar voor de bekostiging van opvang en kunnen indien nodig ook elders binnen het domein ingezet worden. De bekostigingsregeling geldt tot maart 2026. Daarna wordt deze herzien. Zonder deze Oekraïne-middelen resteert een resultaat 2024 van € 7,8 miljoen (afgerond) positief vóór resultaatsbestemming. Hiervan wordt voorgesteld om € 3,2 miljoen als resultaatsbestemming op te nemen. Per saldo blijft er dan een nettoresultaat na resultaatsbestemming over van € 4,6 miljoen (afgerond) een afwijking van ongeveer 0,90 % van ons begrotingstotaal. In onderstaande tabel staat het gerealiseerde jaarrekeningresultaat over 2024 afgezet tegen het resultaat uit de vastgestelde begroting (na wijziging). In paragraaf 2.2 worden de grootste verschillen toegelicht.
Per saldo zijn er € 12,5 miljoen meer baten en € 59,1 miljoen minder lasten gerealiseerd. Daartegenover is er per saldo € 58,9 miljoen meer toegevoegd aan de reserves dan begroot. Op verschillende programma's zijn afwijkende baten en lasten verantwoord om uiteenlopende redenen. Wij verwijzen hiervoor naar de Programmaverantwoording in hoofdstuk 3 en de verantwoording van de Algemene dekkingsmiddelen in hoofdstuk 4. Daarin rapporteren we per product de grootste afwijkingen. Rechtmatigheidsverantwoording Het college stelt vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten en ook de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen per saldo € 2,78 miljoen (€ 1,13 miljoen voor de investeringen en € 1,65 miljoen Europese aanbestedingen) bedragen. Dit is lager dan het vastgestelde grensbedrag van € 5,2 miljoen voor de onrechtmatigheidsverantwoording. (bedragen x € 1.000)
Baten Lasten Totaal saldo van baten en lasten
Begroting na wijziging 2024 445.281 466.669 -21.388
Verrekening met reserves Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves Totaal saldo van baten en lasten
Rekening 2024
Afwijking 2024
V/N
457.770 407.552 50.218
12.489 59.117 71.606
V V V
65.393 44.005 21.388
70.156 107.694 -37.538
4.763 -63.689 -58.926
V V N
0
12.680
12.680
V
Resultaat
10
2.2 Toelichting grootse afwijkingen (bedragen x €1.000) Afwijking
Voor- /
2024
nadelig
Resultaat grondbedrijf
54.900
V
Storting in algemene reserve grondbedrijf
-54.900
N
Resultaat Grondbedrijf
0
Resultaat programma 1 Meedoen, rondkomen, vooruitkomen
1.942
V
Storting egalisatiereserve Sociaal Domein
-1.942
N
Resultaat Sociaal Domein
0
Programma Thema 1.2 Bijzondere bijstand
-3.048
N
682
V
Thema 1.2
Participatie
Thema 1.4
Opvang vreemdelingen (Ontheemden Oekraïne)
3.787
V
Thema 1.6
Sport en bewegen
-257
N
Thema 2.1
Omgevingswet
336
V
Thema 2.1
Facilitair grondbeleid
427
V
Thema 2.1
Exploitatie gemeentelijkje eigendommen
977
V
Thema 2.3
Integraal veiligheidsbeleid
721
V
Thema 2.3
Brandweer
257
V
Thema 2.5
Verkeer en vervoer (Smart Mobility en verkeersdata)
413
V
Thema 2.6
Wegen (O.a. Pilot project Maïsdijk)
547
V
Thema 2.6
Calamiteiten reiniging wegen
-221
N
Thema 2.6
Parkeervoorzieningen
349
V
Thema 2.6
Verkeer en vervoer (Verkeersregelinstallaties (VRI's))
216
V
Thema 2.6
Huishoudelijke afvalstoffen
332
V
Thema 3.1
Food Tech Brainport en regionaal bedrijventerrein
493
V
Thema 4.7
College van Burgemeester & Wethouders (B&W)
Alg. dek
Organisatie algemeen
-1.011 2.126
N V
Alg. dek
Overige financiële middelen (Rente lasten en baten)
413
V
Alg. dek
Onroerendzaakbelasting
322
V
Alg. dek
Laten en baten innen overige belastingen
1.207
V
Alg. dek
Algemene uitkering/ gemeentefonds
2.344
V
Overige verschillen
1.268
V
Gerealiseerd resultaat jaarrekening 2024
12.680
V
Voorgestelde resultaatbestemmingen
8.040
N
Saldo na resultaatsbestemmingen
4.640
V
11
Toelichting op in de tabel opgenomen afwijkingen. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen we u naar de toelichting in de betreffende programma's. Resultaat Grondbedrijf € 54,9 miljoen. Het resultaat grondbedrijf bestaat uit 2 componenten: • Op de winstgevende grondexploitaties heeft een tussentijdse winstneming plaatsgevonden van € 8,0 miljoen. Deze winstneming is berekend op de door het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voorgeschreven methode. • De voorziening voor verliesgevende grondexploitaties is op eindwaarde met € 46,9 miljoen naar beneden bijgesteld. De verwachte eindresultaten op verliesgevende grondexploitaties zijn dus minder negatief dan bij de vorige herziening bij de jaarrekening 2023 is berekend. In de paragraaf grondbeleid vindt u een uitgebreide toelichting op het resultaat van het grondbedrijf terug. Voor het grondbedrijf geldt een gesloten circuit: resultaten op het grondbedrijf (zowel positief als negatief) worden verrekend met de reserve grondbedrijf. Het resultaat grondbedrijf van € 54,9 miljoen is dus toegevoegd aan de reserve grondbedrijf. De reserve grondbedrijf dient om project-specifieke en project-overstijgende risico’s op grondexploitaties op te vangen. In de paragraaf weerstandsvermogen vindt u een toelichting op de risicoanalyse terug.
Resultaat Sociaal Domein - 1.942 N Het resultaat Sociaal Domein wordt bepaald uit het resultaat van de 6 thema’s binnen programma 1 Meedoen, rondkomen en vooruitkomen van deze jaarrekening, inclusief de hieronder genoemde resultaatbestemmingen. Hierop vindt een aantal correcties plaats die niet door het Sociaal Domein kunnen worden beïnvloed. Een voorbeeld hiervan zijn de onderhoudskosten van de gebouwen die ons eigendom zijn. Ook de uitgaven in het kader van de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), participatiewet, minimaregelingen laten afwijkingen ten opzichte van de bijgestelde begroting zien, dit wordt veroorzaakt door de openeinderegelingen, wat wil zeggen dat wanneer een (aan)vraag van een inwoner aansluit bij de uitgangspunten van de wet dan dienen wij deze te verstrekken. Het uiteindelijke positieve resultaat van het Sociaal Domein bedraagt € 1,9 miljoen positief en is conform afspraak toegevoegd aan de egalisatiereserve Sociaal Domein. Daarmee blijft de reserve sociaal domein onder de vastgestelde maximale hoogte van € 10 miljoen. Het restant van de reserve zal de komende jaren ingezet worden ten behoeve van de ombuigingen die noodzakelijk zijn om te komen tot een financieel duurzaam sociaal domein.
Overige afwijkingen Bijzondere bijstand 3.048 N Dit thema heeft een nadelig saldo van € 3,048 miljoen en wordt met name veroorzaakt door een onttrekking aan de reserve in verband met de afronding van de regeling energietoeslag en de witgoedregeling (€ 1,567 miljoen) De reserve koopkracht is eind 2023 opgeheven en het restantbedrag is bij de jaarrekening 2023 overgeheveld naar de reserve Sociaal Domein. In 2024 zijn de kosten voor de uitvoering van deze regeling aan de reserve onttrokken. Een nadelig saldo van € 1,7 miljoen is te verklaren doordat er eind 2024 Rijksmiddelen zijn ontvangen voor de vangnetconstructie energietoelage en startbanen statushouders. Deze middelen zijn onttrokken aan de reserve Bijzondere Bijstand en toegevoegd aan de reserve Sociaal Domein. Participatie 682 V Het voordelig saldo op dit thema (€ 389.000) is voor een groot deel ontstaan doordat de decentralisatie-uitkeringen voor de pilot startbanen en laaggeletterdheid in 2024 niet volledig zijn 12
ingezet vanwege een verlate implementatie. Daarnaast zijn er minder uitgaven gedaan op het onderdeel inburgering. Opvang vreemdelingen (Ontheemden Oekraïne) 3.787 V Dit thema heeft een voordelig saldo van € 4,378 miljoen. Daarnaast is er een resultaat op de onttrekking aan de reserve van € 591.000. Dit is als volgt te verklaren. Voor het kalenderjaar 2024 ingediende en door het Rijk toegekende aanvraag voor Bekostiging Opvang Ontheemden Oekraïne (BOOO) bedroeg € 11,619 miljoen. In de aanvraag en toekenning van de middelen wordt qua systematiek grotendeels uitgegaan van normvergoedingen ter compensatie van de werkelijke kosten. Er resteert een saldo aan overtollige middelen van € 4,378 miljoen. Conform het advies van de VNG wordt voorgesteld overschotten op te sparen in een hiervoor reserve ‘Vluchtelingen Oekraïne ‘om toekomstige kosten gepaard gaande met lagere of mogelijk beëindigde vergoedingen te kunnen bekostigen. Sport en bewegen -257 N Dit saldo van € 257.000 wordt met name veroorzaakt doordat de kosten voor het onderhoud van de buitensportaccommodaties lager zijn dan begroot. Het saldo is toegevoegd aan de egalisatiereserve buitensport (€ 203.000). De onttrokken kapitaallasten uit de reserve buitensport zijn lager dan begroot (€ 54.000) vanwege de latere start van de afschrijvingen.
Omgevingswet 336 V Het saldo wordt met name veroorzaakt door het positief resultaat van de Omgevingswet. Minder uitgaven wordt veroorzaakt door vertraging in de afronding van een aantal producten. Facilitair grondbeleid 427 V Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 427.000. Het saldo wordt veroorzaakt door (tussentijdse) resultaten op anterieure overeenkomsten met marktpartijen. Deze resultaten hebben een incidenteel karakter Exploitatie gemeentelijke eigendommen 977 V Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 977.000. De rentelasten zijn € 278.000 lager dan geraamd als gevolg van een lagere renteomslag. Daarnaast zijn de kosten voor onderhoud van de gemeentelijke gebouwen die tot dit hoofdproduct behoren € 305.000 lager dan geraamd. Dit saldo is meegenomen in de totale verrekening met de egalisatiereserve onderhoud gebouwen (vastgoed) De opbrengst voor erfpachten is € 357.000 hoger dan geraamd als gevolg van afrekeningen voorgaande jaren, nog niet in rekening gebrachte erfpachten en verkoop van een blooteigendom. Tegenover de verkoop van het blooteigendom van € 52.000 staat een desinvestering van € 39.000. Tenslotte is een bedrag van € 97.000 onttrokken aan de egalisatiereserve onderhoud gemeentelijke gebouwen als gevolg van hogere onderhoudskosten. Integraal veiligheidsbeleid 721 V Dit thema heeft een voordelig saldo van € 721.000.
Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door de hogere baten van het TF RIEC € 271.000 en bij het Peel Interventieteam € 257.000. Het Veiligheidsinformatieknooppunt zit nog in een opstartfase waardoor de lasten lager uitvallen dan begroot. € 47.000. Ook zijn er bij de overig kosten € 140.000 minder uitgaven gedaan.
13
Brandweer 257 V Dit thema heeft een voordelig saldo van € 257.000. Het nadelig verschil qua lasten wordt enerzijds veroorzaakt door € 70.000 hogere lasten, advies voor rampenbestrijding, en voordelig verschil van € 326.000 lagere lasten voor overige goederen en diensten. Verkeer en vervoer (Smart Mobility en verkeersdata) Het voordelig saldo heeft diverse oorzaken en wordt voornamelijk veroorzaakt door: - Smart Mobility € 173.000 voordelig - Uitvoeren verkeersmaatregelen Houtsdonk € 60.000 voordelig - Verkeersdata € 73.000 voordelig - Deeltaxi 2.0 € 121.000 voordelig Voor een verdere toelichting verwijzen wij u naar de toelichtingen op hoofdproduct 250.
413 V
Wegen (O.a. Pilot project Maïsdijk) 547 V Het pilotproject aan de Maisdijk is uitgesteld naar 2025. De financiële impact hiervan is de voornaamste oorzaak van deze afwijking. Hiernaast zijn er meer energiekosten voor openbare verlichting gerealiseerd dan begroot. Verdere afwijkingen hebben te maken met incidenteel onderhoud aan wegen. Zie toelichting op hoofdproduct 210 voor verdere toelichting. Calamiteiten reiniging wegen -221 N Het nadeel op reiniging wegen is ontstaan door diverse oorzaken. De voornaamste oorzaak is meer kosten voor calamiteiten welke op voorhand niet in te schatten, ook is de veroorzaker van calamiteiten vaker niet te achterhalen. Zie verdere toelichting bij hoofdproduct 225. Parkeervoorzieningen 349 V De parkeerexploitatie heeft een voordelig saldo van € 349.000. Het saldo wordt enerzijds veroorzaakt door hogere baten € 215.000. De opbrengsten van naheffingen zijn circa € 150.000 hoger dan geraamd. Daarnaast zijn opbrengsten voor huur en onderhoud van parkeerplaatsen op de Automotive Campus ontvangen van circa € 65.000, waarmee in de begroting geen rekening is gehouden. Anderzijds wordt het saldo veroorzaakt door lagere lasten van € 134.000 met name als gevolg van lagere kosten onderhoud aan parkeergarages en fietsenstallingen. De lagere onderhoudskosten worden in totaliteit verrekend met de egalisatiereserve onderhoud gemeentelijke gebouwen.
Verkeer en vervoer (VRI's) 216 V Dit saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door bepaalde onderhoudskosten die zijn afgenomen en leveranciers welke door capaciteitsproblemen niet de gewenste hoeveelheid werkzaamheden hebben kunnen uitvoeren. Verdere toelichting is opgenomen bij hoofdproduct 260. Huishoudelijke afvalstoffen 332 V De voornaamste oorzaak van het voordelige resultaat is €200.000 meer aan inkomsten milieustraat dan begroot. Hiernaast heeft de inzameling van papier en glas meer opgeleverd en zijn er meer reinigingsrechten geïnd dan begroot. Food Tech Brainport en regionaal bedrijventerrein 493 V Het voordeel komt voornamelijk door lagere uitgaven (€ 266.000) bij Food Tech Brainport, omdat activiteiten zijn doorgeschoven naar 2025. Het voorstel is om het resterende budget via resultaatbestemming over te hevelen naar 2025. Daarnaast is er een voordeel op de baten (€ 328.000), grotendeels door de gemeentelijke bijdragen van de deelnemende gemeenten (inclusief Helmond) in het kader van regionale bedrijventerreinen. Deze bijdragen hebben we niet begroot,
14
waardoor de gerealiseerde opbrengsten hoger zijn t.o.v. de begroting. Verder is er een positief effect doordat de bijdrage voor het project Groote Oogst niet was begroot. College van B&W -1.011 V Het nadeel wordt voornamelijk veroorzaakt door een extra benodigde toevoeging aan de voorziening wethouderspensioenen van € 800.000. Dit komt door een daling van de rekenrente van 3,2% naar 2,3% waardoor het vermogen minder vanzelf aangroeit tot de gewenste omvang en aangevuld moet worden. De benodigde onttrekking van € 250.000 is daarom ook niet uitgevoerd. Organisatie algemeen 2.126 V Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van ruim € 2,1 miljoen. Het saldo wordt onder andere veroorzaakt doordat er minder kosten zijn gemaakt dan beoogd. Bij de begroting is een flexibel formatiebudget gereserveerd van € 1,8 miljoen, wat niet nodig is geweest. Daar staat tegenover dat er voor € 460.000 fiscale afrekeningen van voorgaande jaren zijn geweest voor o.a. de BTW, het BTWcompensatiefonds (BCF) en de werkkosten. Daarnaast een nadeel doordat voor € 430.000 minder is onttrokken aan de reserve organisatieontwikkeling en een voordeel doordat de begrote dotatie aan de algemene reserve van € 1,2 miljoen niet is geboekt. Dit betreft het beoogde voordeel op de begroting bij de 2 e Bestuursrapportage (Berap).
Afhankelijk van het jaarrekeningresultaat wordt een verrekening gedaan met de algemene reserve. Overige financiële middelen (Rente lasten en baten) 413 V Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van ruim € 410.000. Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere baten van € 660.000 doordat de renteopbrengsten op leningen zijn toegenomen van o.a. de starters- en duurzaamheidsleningen. Daarnaast is een correctie doorgevoerd op de renteomslag, omdat het werkelijke rentepercentage lager is dan de 1% waar in de begroting rekening mee is gehouden. Deze afwijking is groter dan 25% en het BBV verplicht dan een correctie door te voeren waardoor hier een nadeel ontstaat van € 350.000. De consequentie van deze correctie is dat er minder rentekosten zijn toegerekend aan de investeringen en grondexploitaties. Daarnaast zijn voor ruim € 100.000 minder bankkosten gemaakt dan beoogd. Onroerendzaakbelasting (OZB) 322 V Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 320.000. Het saldo wordt veroorzaakt door de wijziging van de hoogte van de kostenvergoedingen voor proceskosten bij de Waardering Onroerende Zaken-bezwaren (WOZ). Er zijn ten eerste veel minder WOZ-bezwaren ontvangen (ongeveer een derde van het voorgaande jaar) en is ook het uit te keren bedrag drastisch verlaagd. Dit heeft geresulteerd in € 200.000 lagere kosten.
De opbrengsten van de OZB vallen ook ruim € 100.000 hoger uit ten opzichte van de raming. Het gaat hier over 0,4% extra opbrengsten, die veroorzaakt worden door iets hogere WOZ-waarden dan vooraf verwacht. Laten en baten innen overige belastingen 1.207 V Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van ruim € 1,2 miljoen. Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt doordat er meer inkomsten worden ontvangen voor de aanmaan- en dwangbevelkosten welke wij in rekening voor € 380.000 en de voorziening dubieuze debiteuren is voor bijna € 800.000 vrijgevallen.
15
Algemene uitkering/ gemeentefonds 2.344 V De begrote opbrengsten van de gemeentefondsuitkering in de begroting zijn gebaseerd op de septembercirculaire 2024. De werkelijke opbrengsten zijn gebaseerd op de decembercirculaire 2024. We ontvangen een hogere uitkering vergeleken met de septembercirculaire 2024. De decembercirculaire 2024 is halverwege december verschenen. Die kunnen we budgettair niet meer verwerken in de begroting. De plus van € 2,3 miljoen in 2024 is het effect van de taakgebonden wijzigingen en de wijzigingen in de decentralisatie uitkeringen samen. Een deel van de extra opbrengsten, circa € 1,7 miljoen, is bedoeld voor de uitvoering van besluiten die in begrotingsjaar 2024 of eerder hebben plaatsgevonden. Dit bedrag maakt onderdeel uit van het jaarrekeningresultaat 2024. Omdat het vooral om uitvoering van taken in het Sociaal Domein gaat, maken de middelen onderdeel uit van het resultaat van het Sociaal Domein (programma 1). Het resterende bedrag van bijna € 0,6 miljoen zijn wijzigingen die bedoeld zijn voor de uitvoering van taken die in 2025 gaan plaatsvinden. We stellen u voor om het bedrag van € 0,6 miljoen over te hevelen naar 2025 voor besteding aldaar. Ter vergelijking, in 2023 bedroeg het resultaat op de gemeentefondsuitkering € 5,3 miljoen na de decembercirculaire 2023.
Overige verschillen 1.462 V Dit is het saldo van alle uitgaven en inkomsten van alle programma’s exclusief de hier apart benoemde onderdelen. Voorgestelde resultaatbestemmingen In het bijgevoegde raadsvoorstel is een overzicht weergegeven van voorgestelde resultaatbestemmingen. Dit zijn onderwerpen die in 2024 hebben bijgedragen aan het positieve resultaat omdat deze niet (volledig) zijn uitgevoerd. Bedragen x (€1.000)
Programma Omschrijving
Voorstel
1 1 1
Alleenverdienersproblematiek 2023-2024
219
Project pilot startbanen
338
Decentralisatie uitkering laaggeletterdheid
51
2 2
Huisvesting statushouders
88
2 2
Activiteiten Omgevingswet 2025
220
Pilotproject Maïsdijk - R&B/A&B wegen
850
2 3
Mobiliteit; Uitvoering verkeersmaatregelen Houtsdonk
60
Vervolg inventarisatie en waardering cultuurhistorische waarden gemeente Helmond
137
3 4
Doorontwikkeling Food Tech Brainport
380
Burgerberaad
91
AD AD
Budget voor vervanging Vris
200
Algemene Uitkering; Decentralisatie-uitkeringen december circulaire 2024
570
Overtollige middelen SPUK Vluchtelingen Oekraïne
Totaal
4.836
8.040
16
Toelichting resultaat op de voorgestelde resultaatsbestemmingen: Alleenverdienersproblematiek 2023-2024 Bij de septembercirculaire 2024 hebben alle gemeentenmiddelen ontvangen voor de compensatie van inwoners die te maken hebben met de alleenverdienersproblematiek voor de jaren 2023-2024. Gemeenten zijn gevraagd om inwoners te compenseren voor misgelopen toeslagen. Hiervoor heeft Helmond € 219.280 ontvangen die bij de 2e Berap geboekt is in 2024. In 2024 heeft de uitvoering niet meer plaats kunnen vinden. Dit vanwege de benodigde tijd om de uitvoering van de compensatie zorgvuldig in te richten, denk aan opstellen beleidsregels in overeenstemming met lokale cliëntenraad en regiogemeenten, het inrichten van processen en aanpassen van brieven en systemen. Ten tweede omdat er onvoldoende capaciteit was deze processen nog in 2024 goed in te richten. De uitbetaling van de compensatie voor de jaren 2023 en 2024 is daarom beoogd voor april 2025. Project pilot startbanen Door het Ministerie van Sociale Zaken is een opdracht verstrekt t.b.v. het uitvoeren van een pilot binnen de arbeidsmarkt regio Helmond-de Peel. Gemeenten ontvangen een bijdrage voor het uitvoeren van proeven voor Startbanen voor statushouders. Recente cijfers laten zien dat de arbeidsparticipatie van statushouders achterblijft in Nederland.
Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid spant zich in om de arbeidsparticipatie van deze groep te verbeteren. Gemeenten vervullen bij de verwezenlijking hiervan een belangrijke rol in de begeleiding naar werk van werkzoekende statushouders. Betrokken gemeenten ontwikkelen hun eigen proeven (aanpakken) om statushouders die zich gaan vestigen in een gemeente, een betaalde baan (Startbaan) aan te bieden. Gemeenten nemen het initiatief tot het delen van de vergaarde informatie over de proeven met belanghebbende stakeholders. De regionale middelen ter waarde van € 400.000 (aandeel Helmond) zijn niet volledig besteed. Dat komt omdat we middelen gaan inzetten voor nazorg en begeleiding op de werkvloer en er nu nog onvoldoende contracten zijn. De resterende middelen worden volgens het projectplan ingezet zodat er zoveel mogelijk duale trajecten gerealiseerd kunnen worden voor statushouders. Ook zijn er verplichtingen aangegaan voor 2025 ter waarde van € 143.000. Decentralisatie uitkering laaggeletterdheid De decentralisatie uitkering laaggeletterdheid ontvangt Helmond als contactgemeente voor de arbeidsmarktregio en is bedoeld voor de aanpak basisvaardigheden. Regionaal ambtelijk is afgesproken om extra in te zetten op een klas staatsexamen die wordt aangeboden door Ter AA vanwege de lange wachtlijsten.
Dit in aanvulling op de afspraken die met Ter AA gemaakt waren voor het aanbod volwasseneneducatie voor 2024. Voor de zomer is hierover met Ter AA gesproken, vervolgens heeft Ter AA intakes afgenomen met inwoners die op de wachtlijst stonden. Dit heeft meer tijd in beslag genomen dan vooraf voorzien waardoor de groep gestart is in december 2024 en doorloopt in 2025. Huisvesting statushouders De gemeente Helmond heeft een wettelijke taak bij het huisvesten van statushouders. Hoe groter het aantal inwoners van een gemeente, hoe hoger de taakstelling. Elke gemeente in Nederland is verplicht om statushouders te huisvesten. Het Rijk bepaalt ieder half jaar hoeveel statushouders elke gemeente moet huisvesten. Er is in het laatste kwartaal van 2024 een bedrag van € 83.520 ontvangen vanuit het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) om statushouders tijdelijk in hotels op te vangen (Hotel Accommodatie Regeling HAR). Vervolgens moeten we deze mensen, die gekoppeld zijn aan Helmond, huisvesten (taakstelling). Hiervan resteert een bedrag van € 63.000. Deze statushouders moeten we binnen de termijn van zes maanden kunnen huisvesten. Ook is er € 30.000 17
begroot uit de reserve nieuwkomers in 2024 voor onvoorziene uitgaven huisvesting statushouders die niet volledig besteed is. Hiervan resteert een bedrag van 25.000. De resterend middelen zijn nodig om zo goed mogelijk aan de taakstelling van 2025 te kunnen voldoen. Ook willen we de middelen inzetten om de Alleenstaande Minderjarige Vluchtelingen (AMV) -statushouders, die vanaf november 2024 in Helmond in de kinderwoongroep verblijven, bij zelfstandige huisvesting goed te begeleiden en wanneer ze niet snel gehuisvest kunnen worden in een eigen woning, wat langer te laten verblijven in de woongroep. Met regelmaat komen er woningen voorbij waarin we statushouders niet op passende wijze kunnen huisvesten. Met inzet van deze middelen wordt dit wel mogelijk, zodat we eerder de taakstelling kunnen behalen en aan onze opgave voldoen. Directe plaatsing van de statushouder naar een corporatiewoning is het meest optimaal. Overtollige middelen SPUK Vluchtelingen Oekraïne De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) adviseert haar leden om overschotten op te sparen. ‘We merken dat de jaarlijkse vergoeding ieder jaar naar beneden wordt bijgesteld. De regeling voor opvang van vluchtelingen uit Oekraïne loopt nog tot maart 2026. Over 2025 is het geldbedrag voor Oekraïense vluchtelingen wederom flink naar beneden bijgesteld.
Risico dat na het beëindigen van de huidige BOOO (Bekostigingsmaatregel) door het Rijk dat de daadwerkelijke opvang voor deze doelgroep door gemeenten in de praktijk nog niet zal/ kan eindigen.’ Er is nog onvoldoende zicht op besluitvorming hierover en de mogelijke consequenties hiervan voor gemeenten. De Raad wordt verzocht om bij de behandeling van de Jaarrekening 2024 een besluit te nemen om voor deze overtollige middelen 2024 te storten in de Reserve 'Vluchtelingen Oekraïne'. (Resultaatbestemming 2024) en dit te verwerken in een begrotingswijziging voor 2025. Activiteiten Omgevingswet 2025 In de begroting 2025 is een bedrag van € 150.000 beschikbaar voor het uitwerken en doorontwikkelen van het instrumentarium van de Omgevingswet. Dit budget is bedoeld voor de inzet van extra capaciteit voor het opstellen van het definitieve omgevingsplan. Het budget is niet toereikend om een aantal aanvullende noodzakelijke acties in 2025 uit te bekostigen. Daarvoor is aanvullend budget nodig. Concreet gaat het om de volgende zaken: omzetten van geluidproductieplafonds voor bedrijventerreinen, aanpak toepasbare regels, extra inzet van capaciteit Omgevingsrecht bij het juridisch team, afronding migraties software, kennisbank Wolters Kluwer en onderzoek naar een eventueel omgevingsprogramma voor kostenverhaal van bovenplanse voorzieningen.
Voor deze activiteiten zijn al opdrachten verstrekt en inhuurcontracten aangegaan. In de 2e Berap is al aangekondigd dat we voornemens zijn om voor het resultaat op het programma Omgevingswet een resultaatbestemming aan te vragen om het budget over te hevelen naar 2025. Pilotproject Maïsdijk – Realisatie & Beheer (R&B) / Asset & Beleid (A&B) wegen In 2024 is een pilotproject opgestart voor het bevorderen van circulariteit in asfaltdeklagen. Bij dit pilotproject zijn verschillende landelijke en regionale partners aangesloten. De resultaten van deze pilot worden gebruikt voor het opstellen van landelijke standaardeisen voor duurzame asfaltmengsels voor deklagen. Als locatie is gekozen voor de ring BZOB (Maisdijk – Rijstdijk – Korendijk). Dit project is het eerste pilotproject van in totaal 3 landelijke pilotprojecten. Om deze pilot te kunnen laten slagen, zijn de weersomstandigheden van cruciaal belang. Wegens het opstellen van de juiste pilotkaders is de start van uitvoering vertraagd naar eind september. Vanwege de grote kans op slechte weersomstandigheden is in overleg met onze partners besloten om de uitvoering van dit pilotproject door te schuiven naar 2e kwartaal volgend jaar. Er is een uitvoeringsovereenkomst gesloten met de uitvoerende partij. Dit bedraagt € 850.000 aan exploitatiekosten wegen. In de 2e Berap 2024 is dit onderwerp al vermeld.
18
Mobiliteit; Uitvoering verkeersmaatregelen Houtsdonk Bij de 2e Berap is een bedrag van € 60.000 onttrokken aan de Reserve Mobiliteit en Verkeersveiligheid. In overleg tussen buurtbewoners, wijkraad Helmond-West, Veilig Verkeer Nederland en de gemeente Helmond is een pakket aan verkeersmaatregelen opgesteld om de verkeersveiligheid in de buurt Houtsdonk te verbeteren. Op een aantal locaties worden snelheidsremmende maatregelen getroffen. Kort voor de opdracht tot uitvoering zou worden gegeven is gebleken dat de wijkraad graag nog een aantal aanvullende gerealiseerd zou zien. Daarom is besloten om eerst nog een keer in overleg te gaan voordat het hele pakket aan maatregelen waar overeenstemming over is uit te voeren. Uitvoering vindt dan in 2025 plaats. De kosten hiervoor kunnen niet betaald worden uit de reguliere middelen voor verkeersveiligheid omdat het budget daarvoor te klein. Met de resultaatbestemming wordt voorkomen dat in 2025 opnieuw een voorstel gedaan moet worden voor onttrekking uit de Reserve Mobiliteit en verkeersveiligheid. Hierdoor zou het project verder vertraging oplopen. Vervolg inventarisatie en waardering cultuurhistorische waarden gemeente Helmond Bij de start van het programma Omgevingswet, in 2019, zijn middelen aangevraagd voor het Helmond-breed inventariseren en waarderen van cultuurhistorisch waardevolle elementen.
Dit is gedaan met het oog op toepassing van de wet: ontwikkelen wat nodig is vanuit maatschappelijke behoefte en beschermen wat waardevol is en behouden moet blijven. Uw raad heeft hiervoor in twee fasen middelen beschikbaar gesteld binnen het programma Omgevingswet. De eerste fase is afgerond, u heeft hiervan in februari (en via RaadsInformatieBrief (RIB) 2024-15) het resultaat ontvangen. Doorontwikkeling Food Tech Brainport In de begroting 2024 is € 1 miljoen beschikbaar gesteld voor de doorontwikkeling van Food Tech Brainport in de periode 2024-2026. De visie op Food Tech Brainport is eind 2024 vastgesteld waarna we de werkzaamheden in 2025 verder oppakken. Burgerberaad In 2022 heeft de gemeenteraad een motie (raadsvergadering 29 november 2022) aangenomen om deel te nemen aan de landelijke pilot burgerberaden. In 2024 is de pilot over burgerfora van VNG en Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) waar de gemeenteraad aan deelgenomen heeft afgerond. Tijdens deze pilot is kennis opgedaan over het organiseren van een burgerberaad. Gedurende de pilot zijn de voorbereidingen getroffen voor het uitvoeren van het Helmonds burgerberaad. Bij behandeling van de Voorjaarsnota 2023 heeft de gemeenteraad € 100.000 beschikbaar gesteld om het burgerberaad te organiseren.
In 2024 hebben diverse bijeenkomsten met de raad plaatsgevonden onder begeleiding van een adviesbureau in het kader van de voorbereiding (onderwerpkeuze, praktische en inhoudelijke randvoorwaarden) in december 2024 zijn ook de uitnodigingen verstuurd. De bijeenkomsten van het beraad vinden plaats in 2025. De meeste kosten worden dus gemaakt in 2025. In 2024 is € 9.000 uitgegeven aan advieskosten voor de raadsbijeenkomsten. Uit de globale begroting van het burgerberaad blijkt dat de overgebleven € 91.000 benodigd is voor de organisatie van het burgerberaad. Uiteraard wordt bekeken waar in de organisatie bespaard kan worden (bijvoorbeeld door de catering in eigen beheer te doen en portokosten voor de uitnodigingen (zoals gebruikelijk) niet toe te rekenen aan het project. Er is bewust voor gekozen om de bijeenkomsten in het Huis voor de Stad plaats te laten vinden omdat dit kostentechnisch voordeliger is dan de bijeenkomsten extern organiseren. Budget voor vervanging Vris Budget is in 2024 niet uitgegeven. Opdrachten zijn verstrekt, de projectleider begint 1 februari 2025. Werkzaamheden starten in 2025 en zijn nodig. 19
Algemene Uitkering; Decentralisatie-uitkeringen december circulaire 2024 De decembercirculaire 2024 is op 12 december 2024 verschenen. De circulaire bevat decentralisatieuitkeringen die beschikbaar zijn gesteld in 2024. Onze beleidslijn voor deze wijzigingen is dat we de plussen en/of minnen die hieruit voortkomen 1-op-1 verrekenen met de betreffende beleidsvelden (lees: begrotingsbudgetten). In 2024 kan dit niet meer omdat dit een raadsbesluit vergt. Omdat het gaat om middelen die bedoeld zijn voor taken die nog in 2025 uitgevoerd worden, stellen we voor om het saldo van deze wijzigingen van in totaal circa € 569.731 over te hevelen naar het begrotingsjaar 2025 om de verrekening plaats te laten vinden.
2.3 Gerealiseerde investeringen Gedurende heel 2024 hadden we in totaal € 2611 miljoen aan beschikbare investeringskredieten. Eind 2024 sluiten we een bedrag van € 28,7 miljoen aan kredieten af omdat de onderliggende investeringsprojecten afgerond zijn. In onderstaand overzicht hebben we weergegeven hoe deze afgesloten projecten zijn verdeeld over de begrotingsprogramma’s. Een overzicht van deze afgesloten investeringskredieten treft u aan in bijlage 8.1. Bedragen x 1.000
Programma's Gevoteerd krediet 1 Meedoen, rondkomen, vooruitkomen 16.640 2 Duurzaam en Leefbaar 7.312 3 Economisch vitaal en aantrekkelijk 500 Algemene dekkingsmiddelen 4.267 Totaal 28.719
Netto uitgaven tot 2024 15.174 6.567 46 2.757 24.544
Netto uitgaven 2024 479 310 -46 814 1.557
Totale netto uitgaven
Restantkrediet 15.652 6.877 0 3.571 26.101
988 434 500 696 2.618
Lopende investeringsprojecten In totaal blijft er dan nog een bedrag van € 232 miljoen over aan openstaande investeringskredieten. Dit betekent dat de investeringsprojecten waarvoor de kredieten beschikbaar zijn gesteld (nog) niet afgerond zijn. Onderdeel hiervan zijn de investeringskredieten met een meerjarige uitvoeringsplanning waarvan het totale krediet al beschikbaar is gesteld. Voor het overige deel van de lopende investeringsprojecten geldt dat er verschillende oorzaken zijn waardoor deze (nog) niet zijn afgerond. De meest aangegeven oorzaak is een gebrek aan capaciteit voor de uitvoering. Dit betreft zowel interne als externe capaciteit. Daarnaast wordt ook de looptijd van participatietrajecten in enkele gevallen als oorzaak genoemd. In onderstaand overzicht hebben we weergegeven hoe de openstaande projecten zijn verdeeld over de begrotingsprogramma’s. Een uitgebreid overzicht met de afzonderlijke investeringskredieten treft u aan in bijlage 8.2. Bedragen x 1.000
Programma's Gevoteerd krediet 1 Meedoen, rondkomen, vooruitkomen 90.368 2 Duurzaam en Leefbaar 90.838 3 Economisch vitaal en aantrekkelijk 4.695 Algemene dekkingsmiddelen 46.572 Totaal 232.473
1
Netto uitgaven tot 2024 12.096 30.675 474 37.988 81.233
Netto uitgaven 2024 21.921 15.401 252 5.186 42.760
Nog te besteden per 31-12-2024
Totale netto uitgaven 34.017 46.076 726 43.174 123.993
56.351 44.762 3.969 3.398 108.480
In deze paragraaf spreken we, tenzij anders vermeld, over nettobedragen: saldo van uitgaven en inkomsten. 20
Investeringsprojecten met een overschrijding van het beschikbaar budget Enkele investeringsprojecten laten een overschrijding zien van het beschikbaar gesteld krediet. Deze staan hieronder. Een toelichting op de afwijkingen van € 200.000 of hoger leest u onder het overzicht. bedragen x 1.000
Programma 1 Meedoen, rondkomen, vooruitkomen 2 Duurzaam en Leefbaar 2 Duurzaam en Leefbaar 2 Duurzaam en Leefbaar 2 Duurzaam en Leefbaar 2 Duurzaam en Leefbaar 2 Duurzaam en Leefbaar 2 Duurzaam en Leefbaar Totaal
Netto Geplande Geplande Werkelijke Werkelijke Netto voordeel/ overschrijding Investeringskrediet uitgaven Inkomsten uitgaven inkomsten Subtotaal overschrijding nadeel onrechtmatig Zwembadvoorziening Helmond 14.487 165 14.490 165 -3 N -3 Verbouwing Nachtegaallaan 40 583 583 586 583 -2 N -2 Uitvoering Fietsagenda Helmond 1.520 578 2.218 300 -976 -976 Uitvoering Fietsagenda Helmond 2023 1.500 12 1.488 Subtotaal projecten Fietsagenda 512 V Bereikbaarheidsagenda 1.908 17 2.107 127 -89 -89 Bereikbaarheidsagenda 2019 3.075 240 193 2.641 Subtotaal projecten Bereikbaarheidsagenda 2.552 V Opwaarderen openbare verlichting 2023 700 741 -41 N -41 LEDverlichting sportveldverlichting 655 769 95 -19 N -19 24.428 1.584 21.116 1.271 3.000 -1.129
Fietsagenda Voor de fietsagenda zijn er verschillende kredieten beschikbaar gesteld. Deze kredieten bij elkaar hebben ultimo 2024 per saldo nog een bestedingsruime van € 512.000 (zie tabel). De overschrijding voor ‘Uitvoering Fietsagenda Helmond’ heeft een administratieve oorzaak. Voor de Fietsagenda in zijn totaliteit is geen sprake van een overschrijding. De verschillende kredieten worden bij één van de Beraps in 2025 administratief samengevoegd. Bereikbaarheidsagenda Voor de bereikbaarheidsagenda zijn er verschillende kredieten beschikbaar gesteld. Deze kredieten bij elkaar hebben ultimo 2024 per saldo nog een bestedingsruime van € 2.552.000 (zie tabel). De overschrijding voor ‘bereikbaarheidsagenda heeft een administratieve oorzaak. Voor de bereikbarheidagenda in zijn totaliteit is geen sprake van een overschrijding. De verschillende kredieten worden bij één van de Beraps in 2025 administratief samengevoegd.
2.4 Overzicht financiële afwijkingen crisis en herstelnota In de begroting 2021 reserveerden we voor de uitvoering van de crisis- en herstelnota (CHN), inclusief de voorbereidingskosten van personeel, een bedrag van € 11,7 miljoen voor de jaren 2021-2024. In de jaarrekening verantwoorden we de besteding van de middelen. In de tabel hieronder geven we het totaalbudget weer voor de periode 2021-2024 en het verloop van de besteding tot op heden. De kolom 'toevoeging aan reserve kapitaallasten’ geeft inzicht in de bedragen die we aan investeringen uitgeven. Dit is circa € 8,3 miljoen. Deze gelden storten we namelijk, conform regelgeving, in de dekkingsreserve kapitaallasten zodat we deze kunnen inzetten als dekking voor de toekomstige kapitaallasten van de gedane investeringen. Voor de exploitatie was in totaal beschikbaar € 3,4 miljoen. In de periode 2021-2023 is hiervan € 1,4 miljoen uitgegeven. Voor de uitgaven 2024 was € 463.000 begroot. Eind 2024 is het werkelijk uitgegeven bedrag € 214.000. De afwijking tussen de begrote en werkelijke uitgaven 2024 is in totaal € 249.000. Volgens onze financiële verordening, lichten we in de jaarverantwoording budgettaire verschillen ten opzichte van de begroting toe bij bedragen die gelijk zijn aan of groter zijn dan € 200.000. De afwijking per onderdeel valt binnen deze grenswaarde.