RN 024 Nota een jaar corona in Helmond

-24-

Sancties en waarschuwingen BOA’s Gemeente Helmond maart 2020 t/m 8-3-2021

120

Sancties Waarschuwingen

100

80

69

60 1 40 48

3

13

42

20 27

21

4

0 Overtreden noodverordening (waaronder 1,5 meter en groepsvorming) (feitcode D526)

Zich begeven op verboden grond (zoals sportveld) (feitcode D537)

Geen 1,5 meter afstand houden (feitcode E214)

Zich in groepsverband ophouden (feitcode E215)

Avondklok (feitcode E219)

De avondklok is een ingrijpende maatregel en het was vooraf lastig inschatten hoeveel inzet deze van onze handhavers zou vergen. In de praktijk blijkt dat het overgrote deel van de inwoners zich aan de avondklok houdt. In onderstaande grafiek presenteren we het aantal bekeuringen/waarschuwingen dat er door de handhavers is uitgeschreven op de verschillende feitcodes betreffende de Covid 19 maatregelen.

Versnelde ontwikkeling team Toezicht en Handhaving Door de crisis heeft het team Toezicht en Handhaving een versnelde transitie doorgemaakt. Zo is er een aantal BOA’s extra aangenomen om de toenemende druk aan te kunnen. Daarnaast zorgen de drie operationeel leidinggevenden ervoor dat er een professionalisering heeft kunnen plaatsvinden. De steeds veranderende RIVM-regels moeten dagelijks worden vertaald naar de praktijk. Naast het extra werk dat de crisis veroorzaakt, moeten ook de ‘normale’ taken (toezicht op afval, parkeren, hondenoverlast etc.) worden uitgevoerd. Om de toenemende druk aan te blijven kunnen zal het team Toezicht en Handhaving ook in 2021 blijven groeien.

-25-

Tijdelijke wet maatregelen Covid 19 Op 1 december 2020 is de ‘Tijdelijke wet maatregelen covid-19’ in werking getreden. Deze tijdelijke wet komt tegemoet aan de roep om meer democratische controle op de coronaregels en de juridische noodzaak om vanwege de inbreuk op grondrechten de coronaregels van het kabinet in een beter passende ‘juridische jas’ te steken. Dat is de reden waarom de coronaregels sinds 1 december jl. niet langer zijn opgenomen in een noodverordening van de voorzitter Veiligheidsregio, maar in een ministeriële regeling waar de Tweede Kamer vooraf invloed op heeft kunnen uitoefenen. Sinds 1 december 2020 heeft de burgemeester een aantal bevoegdheden toebedeeld gekregen (onder meer bedoeld om lokaal maatwerk te kunnen leveren) waaronder het geven van aanwijzingen, het verlenen van ontheffingen en uiteraard het bestuursrechtelijke handhaving van de coronaregels. Onder de Tijdelijke wet heeft de voorzitter Veiligheidsregio een meer coördinerende en beleidsmatige rol bij de aanpak van de coronacrisis. Het kabinet en de verantwoordelijke ministers bepalen de inhoud van de coronaregels. De uitvoeringsbevoegdheden zijn belegd bij met name de burgemeester. De burgemeester legt over de uitoefening van diens bevoegdheden verantwoording af aan de gemeenteraad zoals dat gebruikelijk is binnen het duale bestel, onder andere middels deze rapportage.

-26-

Evaluatierapport crisisstructuur gemeente Helmond 1 maart – 1 juli 2020 Vanaf half maart 2020 is de crisisorganisatie van de gemeente Helmond opgeschaald naar aanleiding van het coronavirus. Binnen de gemeente Helmond zijn bestuurders/medewerkers actief geweest in het Regionaal Beleidsteam (RBT), Gemeentelijk Beleidsteam (GBT) en/of in het intern Continuïteitsteam (CT). De impact van deze periode op de bedrijfsvoering is groot geweest en er is veel ervaring opgedaan. Dit was de reden dat we de lessen van de genoemde periode in kaart hebben gebracht en hebben geëvalueerd, want deze crisis duurt nog steeds voort en de lessen uit deze evaluatie kunnen we direct toepassen. De evaluatie betreft de crisisorganisatie (dus vanaf opschaling). De evaluatie bevat geen uitspraken over de daadwerkelijke (operationele) bestrijding van de crisis, tenzij dit van invloed is geweest op de crisisorganisatie. Als gemeente Helmond willen we leren van de ervaringen en deze evaluatie gebruiken voor de benodigde aanpassingen in plannen, procedures, werkwijzen et cetera. Uit de evaluatie blijkt dat er veel goed is gegaan, en daar zijn we dan ook trots op.

Met name de proactieve benadering van de crisis en het breed betrekken van zowel inwoners, partners als de eigen organisatie wordt in de evaluatie gezien als een belangrijke factor waardoor er in de Helmondse samenleving vertrouwen was en bleef in de integrale aanpak van deze crisis. Uiteraard zijn er ook punten ter verbetering en daar doen wij ons voordeel mee. Een aantal verbeterpunten zijn in de huidige fase al geïmplementeerd en een aantal aanbevelingen worden nog verder uitgewerkt om daarna mee te nemen in de nafase en in de opleidingsprogramma’s van onze crisisorganisatie.

Een vooruitblik op de komende tijd We bereiden ons voor op het stapsgewijs openstellen van onze samenleving. Vorig jaar zomer hebben we gemerkt dat het deels versoepelen van maatregelen voor Toezicht en Handhaving een lastige fase is, waarin balans is vereist tussen perspectief bieden en vasthouden aan regels ten behoeve van onze veiligheid en gezondheid. Te rigide handhaving kan leiden tot maatschappelijke onrust en polarisatie, tegelijkertijd is het naleven van de regels nog steeds cruciaal om het virus onder controle te krijgen. Daarna zullen we ons weer in volle omvang kunnen richten op de toekomst van het veiligheidsbeleid. Samen met belangrijke partners als woningcorporaties, scholen, de politie en het Openbaar Ministerie zullen we ook actief blijven kijken naar de impact van corona op de veiligheidsvraagstukken. Daar zetten we onze capaciteit passend op in.

-27-

Thema: Cultuur & Evenementen De culturele sector had in 2020 te maken met telkens wijzigende omstandigheden als gevolg van de coronacrisis. Dan weer gold er een volledige lockdown, dan weer mochten culturele voorzieningen onder strikte voorwaarden hun deuren openen. Daar waar openstelling toegestaan was, pakte de sector deze mogelijkheid met beide handen aan. Zo konden onze inwoners, hoewel beperkt, toch tijdelijk nog genieten van films in De Cacaofabriek, voorstellingen in Het Speelhuis en de verlengde Lucas Gassel-tentoonstelling in Museum Helmond. Commercieel waren deze extra activiteiten allesbehalve interessant. Het vergde openstelling van gebouwen, inzet van personeel en extra maatregelen om de activiteiten coronaproof te kunnen organiseren. Daar stonden slechts zeer beperkte inkomsten tegenover. Op het moment dat de deuren opnieuw - en nu voor lange tijd - dicht moesten, toonde de sector zich opnieuw buitengewoon creatief, bijvoorbeeld door cultuur via streaming rechtstreeks de huiskamers in te brengen. Op gemeenteniveau is een aantal activiteiten als gevolg van de coronacrisis on hold gezet. Denk aan de uitwerking van de speerpunten uit het Cultuurprofiel en aan de opening van Loods 20 (het nieuwe onderkomen van het EDAHen draaiorgelmuseum). Er kwamen hele andere uitdagingen op ons pad.

Om de impact van de coronacrisis voor onze cultuursector op zoveel mogelijk op te vangen, hebben we verschillende maatregelen moeten treffen.

De wijze waarop we hebben geanticipeerd De coronacrisis heeft het afgelopen jaar een behoorlijke stempel gedrukt op de werkzaamheden binnen het domein Cultuur en Evenementen. Al in maart 2020 zijn we begonnen, met de kennis van toen, om de gevolgen van de crisis voor de cultuursector waar mogelijk te verzachten. In de loop van de daarop volgende maanden namen we telkens aanvullende maatregelen. • Een contactpunt binnen het Ondernemersloket, waar culturele partners terecht konden met corona-gerelateerde vragen. • Diverse coulancemaatregelen voor gesubsidieerde organisaties en instellingen (waaronder het verlenen van voorschotten op subsidie-uitbetalingen en het coulant omgaan met prestatie-eisen voor gesubsidieerde activiteiten). • Ondersteuning van de Cacaofabriek, Het Speelhuis en Museum Helmond bij het verkrijgen van coronasteun uit het eerste landelijke steunpakket voor cultuur, door de vereiste cofinanciering hiervoor vrij te maken. • Geen dubbele legeskosten te rekenen voor te verplaatsen evenementen en terugbetaling van leges voor afgelaste evenementen. Reeds gemaakte voorbereidingskosten mochten worden gefinancierd uit de verleende subsidie. Evenementen konden verplaatst worden naar 2021 met behoud van het eerder toegekende subsidiebedrag.

Aanpassing van de regelgeving (voor zowel vergunning- als subsidieverlening) voor kleinere evenementen om deze coronaproof mogelijk te maken op het moment dat evenementen (weer) toegestaan zijn. Daarbij hebben we, in nauwe afstemming met het beleid van de Veiligheidsregio Brabant Zuidoost, oog voor wat er binnen de capaciteit van de hulpdiensten mogelijk is, maar zetten we in op snelle dienstverlening aan vergunningaanvragers.

-28-

• Onderzoek naar de verwachte omzetderving c.q. liquiditeitsproblemen bij de gesubsidieerde instellingen, met als uitvloeisel het Noodfonds voor niet-commerciële organisaties en instellingen uit de domeinen sport, cultuur en maatschappelijk, die in acute betalingsnood verkeren. • (Incidentele) ondersteuning van initiatieven die zich richten op de kwetsbaren uit de samenleving, bijvoorbeeld concerten voor bewoners van verzorgingshuizen en een hart onder de riem voor Helmondse ondernemers via een project van onze stadskunstenaar. • Een eenmalig bedrag van € 2,3 miljoen via de Crisis- en Herstelnota. € 2 miljoen is bedoeld voor fysieke investeringen die ervoor moeten zorgen dat de basisinstellingen ook na de crisis met een goed toekomstperspectief vooruit kunnen. € 0,3 miljoen is bedoeld voor een programmatische investering met als doel het vergroten van de levendigheid in de stad in 2021 en 2022.

Een vooruitblik op de komende maanden Uit landelijke cijfers is bekend dat de culturele sector bovengemiddeld hard wordt en is geraakt door de coronacrisis. De ondersteuning die door het Rijk geboden wordt biedt niet voor iedereen voldoende soelaas. En de crisis is nog niet ten einde. We kunnen niet voorspellen wanneer het slot weer van de deur mag en welke voorwaarden er dan gelden. We blijven alert op de ontwikkelingen. In de tussentijd zetten we onze dienstverlening voort en werken we aan nieuwe maatregelen, met als doel om cultuur in Helmond levend te houden en een bruisend klimaat terug te krijgen vanaf het moment dat dit weer verantwoord is. Zoals: • Verlenging van de coulancemaatregelen voor culturele instellingen. • Uitwerking van de fysieke investeringen zoals aangekondigd in de crisis- en herstelnota, in samenspraak met de basisinfrastructuur. • Uitwerking van een regeling voor activiteiten die in 2021 en 2022 de levendigheid in de stad moeten vergroten. • Voortzetting met een half jaar van het Noodfonds voor organisaties en instellingen zonder winstoogmerk behorende tot onder meer het culturele domein.

• Huurkorting van 50% voor huurders van gemeentelijk vastgoed, waaronder ook instellingen en ondernemers uit de culturele en creatieve sector (zie ook hoofdstuk Economie) Tot slot werken we momenteel een steunpakket voor de culturele sector uit, om een deel van de negatieve gevolgen waar de sector nu mee kampt goed te kunnen maken. Dit vraagt maatwerk en wordt op een later moment met de raad gedeeld.

-29-

Thema: Gemeentelijke Organisatie Na de eerste tachtig dagen ontstond er een periode van relatieve rust en voorzichtig optimisme. De organisatie bleef desalniettemin alert op de maatregelen die nodig waren om een veilige werkomgeving te bieden aan haar medewerkers en tegelijkertijd de dienstverlening aan de inwoners, ondernemers en vrijwilligers zo goed als mogelijk voort te zetten. Protocollen voor huisbezoeken en gebruik van de publieke ruimte in de Stadswinkel werden geactualiseerd. De aspecten die in de eerste fase van de crisis aandacht kregen, behielden die ook in de daarop volgende maanden. Met name was er aandacht voor: • De veilige werkplekken voor medewerkers in de vitale functies. • Doorvoeren van procesverbeteringen om de dienstverlening onder de gewijzigde omstandigheden te kunnen blijven borgen. • Thuiswerk- en vergaderplekken blijvend en duurzamer faciliteren. • Naast ondersteuning binnen eigen organisatie ook waar mogelijk ondersteuning geven aan prioritaire processen van partners in de regio, met name de GGD in het kader van track and tracing. Voor de zomer was er al een ambtelijke werkgroep ingesteld om de gebouwen in te richten op de uitgangspunten van de anderhalve meter samenleving. Het devies werd om voorlopig thuis te blijven werken waar dat redelijkerwijs mogelijk was.

In het meest optimistische scenario is er op basis daarvan uitgegaan dat een bezetting van 50% realistisch was. Dit sloot aan bij de behoefte en de wensen van de medewerkers om elkaar vaker op het werk te treffen. Samen met het management werden voorbereidingen getroffen om roosters op te stellen om in ploegen weer geleidelijk terug te keren naar de werkplek. Door de verslechterde corona-cijfers werd na het zomerreces echter vanuit het kabinet het advies om thuis te werken toch weer dwingender. Thuiswerken bleef de norm, tenzij de aard van de werkzaamheden dat niet toestond. De bezettingsgraad is in deze periode voortdurend gemonitord. Waar nodig werd bijgestuurd, doch het algemene beeld was en bleef dat de medewerkers zich goed aan dit advies hielden. Vanwege het langdurige karakter van het thuiswerken is in het najaar gestart met het geleidelijk afsluiten van delen van met name het Stadskantoor. Werk- en vergaderplekken werden ontmanteld en zo werd op een organische wijze de verhuizing naar de tijdelijke huisvesting voorbereid. Onderdelen van door het kabinet afgekondigde maatregelen hadden ook directe gevolgen voor de gemeentelijke organisatie. Bezoekersregistratie en gezondheidschecks werden ingevoerd, bezoekers en medewerkers werden in eerste instantie dringend geadviseerd en later verplicht om in de publieke ruimten van de gemeentelijke gebouwen mondmaskers te dragen.

Traditionele personeelsbijeenkomsten als zomerborrel en kerstviering zijn corona-proof doorgegaan. Ook de tweede editie van de ‘Helmond (b)en ik dag’ heeft digitaal plaatsgevonden.

-30-

De coronamonitor: de medewerkers aan het woord. In samenwerking met de ArboUnie is de ‘Monitor Thuiswerken’ uitgezet in september 2020. De Monitor Thuiswerken is een vragenlijst op het gebied van ‘werk-privé-persoon-organisatie’ en heeft als doel om de beleving van het thuiswerken bij de collega’s te peilen en te kijken welke behoefte er op dit gebied leeft. De respons van 75% geeft een goed beeld van de ervaringen en behoeften. De vaste collega’s en ingehuurde leidinggevenden van de gemeente hebben de monitor ontvangen en 75% heeft de vragenlijst ingevuld. De leidinggevenden zijn zowel als medewerker als leidinggevende in dit onderzoek bevraagd, om zo ook een indruk te krijgen hoe zij het managen van het thuiswerken van hun medewerkers ervaren. De resultaten leiden tot verbeteracties en input voor organisatieontwikkelingen. De resultaten die uit de monitor zijn gekomen, zijn met alle collega’s besproken. Samen met de managers voeren de teams hun verbeteracties uit in relatie tot de uitkomsten van het onderzoek. Daarnaast leveren de resultaten input aan verdere organisatieontwikkelingen binnen de gemeente Helmond. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het project ‘De Nieuwe Arbeidsvoorwaarden’ en het thuiswerken in het licht van de tijdelijke huisvesting en het nieuwe Huis voor de Stad.

De resultaten waren op hoofdlijnen als volgt: • ‘Aandacht van de leidinggevende’, ‘contact met collega’s’ en ‘inrichting van/advies over de thuiswerkplek’ vindt men erg belangrijk. Hierin zit nog ruimte voor verbetering. • Leidinggevenden en medewerkers hebben diverse acties uitgezet om het contact met elkaar te intensiveren binnen de coronamaatregelen met behulp van creatieve digitale interventies en overleggen. Er zijn wel verschillen binnen de organisatie hoe collega’s mentaal omgaan met de situatie. De een vaart wel bij het feit dat hij/zij thuis kan werken, de ander mist het op het kantoor zijn. Andersom: sommige collega’s vinden het heerlijk dat zij diegene zijn die wel naar kantoor mogen komen, de ander zou het liefst ook thuis werken, terwijl zijn functie dat niet toe laat. Vanuit directie en management wordt op alle mogelijke manieren geprobeerd de verbinding met de mensen goed te houden. • Veel collega’s hebben (indien mogelijk) de wens om ook na corona, gedeeltelijk thuis te blijven werken. Dat ondersteunt de keuze die we gemaakt hebben in tijdelijke huisvesting én Huis voor de Stad waarin we ook echt terug gaan in het aantal m2. Wel is de wens om de thuiswerkplek te optimaliseren met hulp van ons als werkgever. Hierin hebben we reeds beleid opgesteld dat het mogelijk maakt om spullen van kantoor te lenen óf deze fiscaalvriendelijk aan te schaffen.

En er is vanaf het begin van de coronatijd veel informatie gegeven en zijn er tips geplaatst op intranet om het thuiswerken optimaal te laten verlopen.

-31-

• Het onderzoek liet ook zien dat veel collega’s de werkhoeveelheid en daarmee de werkdruk als (te) groot ervaren. Ook hiermee is het management aan de slag. We maken werkdruk bespreekbaar en prioriteren. We zorgen voor goede ondersteuning vanuit de leidinggevende. Naast dat we kijken waar we nog slimmer en efficiënter kunnen werken, onderzoeken we ook waar en hoe we de financiële middelen anders kunnen inzetten om op plekken waar het nodig is extra personeel in te zetten. Dit om ervoor te zorgen dat onze medewerkers duurzaam inzetbaar blijven én we onze ambities waar kunnen blijven maken. • Wat tot slot opviel, is dat er een zeer grote betrokkenheid is van de collega’s bij de organisatie en het werk voor onze stad, óók in deze coronatijd en (grotendeels) vanuit huis. Dat is mooi om te zien; men wil zich inzetten voor onze stad, óók in deze coronatijd.

Corona heeft geen negatieve invloed op het ziekteverzuim in 2020. Als we kijken naar corona in relatie tot het verzuim binnen de ambtelijke organisatie, dan zien we dat corona hier geen negatieve invloed op heeft (gehad). Het verzuimpercentage over heel 2020 bedraagt 4,19% (2019: 4,87%). Gelukkig zijn er weinig collega’s door het coronavirus ziek geworden. Dat neemt echter niet weg dat veel collega’s wel getroffen zijn door (in)direct leed, als gevolg van corona. Bijvoorbeeld door het ziek worden of wegvallen van een naaste, of vanwege de impact die de coronamaatregelen hebben op hun werk-/privésituatie. Onze bedrijfsarts vervult een actieve rol in de begeleiding van deze medewerkers. Zowel preventief alsook tijdens het ziekteverzuim.

Vervolgstappen in 2021 De actieplannen van de afdelingen/teams blijven onderwerp op de agenda van de overleggen zowel op afdelings- als individueel niveau; we blijven onze medewerkers ondersteunen daar waar nodig. Daarnaast wordt de enquête later dit jaar herhaald om vinger aan de pols te houden.

-32-

Thema: Dienstverlening Door de Rijksoverheid zijn de werkzaamheden van burgerzaken aangeduid als een van de noodzakelijke overheidsprocessen, met name ook omdat het bijhouden van de Basisregistratie personen, één van de kerntaken van burgerzaken, tot een vitaal proces behoort. Dit is immers essentieel om enkele primaire taken van de gemeentelijke overheid gaande te houden. Vanaf het begin van de pandemie zijn alle inspanningen er dan ook op gericht geweest om dit vitale proces te borgen, zonder de inwoners nodeloos extra risico op besmetting te laten lopen. Met uitzondering van de eerste paar weken in maart 2020 zijn de fysieke loketten in de Stadswinkel volledig en voor alle producten en diensten operationeel gebleven. De Stadswinkel werd zodanig ingericht dat zowel voor bezoekers als voor de medewerkers een veilige omgeving is gecreëerd met looproutes en beschermingsmiddelen.

Digitale aanvragen stimuleren Direct na de uitbraak van het virus is er wel een campagne gestart om de inwoners nog meer te verleiden om gebruik te maken van de digitale mogelijkheden om diensten en producten aan te vragen. Hierbij is steeds heel nadrukkelijk rekening gehouden dat ook de minder digitaal vaardige inwoner gebruik kon blijven maken van de aangeboden diensten. Om de inwoners te verleiden om waar mogelijk voor het digitale kanaal te kiezen, is de mogelijkheid om online afspraken te maken voor producten en diensten die ook online beschikbaar zijn gestopt. Voor dergelijke producten is de mogelijkheid gecreëerd om uitsluitend telefonisch een afspraak te maken voor een bezoek aan de balie.

Toename tot meer dan 50% Vergelijking van de aantallen digitale aanvragen over de periode van 1 maart 2020 tot 1 maart 2021 met de vergelijkbare periode daarvoor leert dat het percentage digitale aanvragen (aanvrager door burger en de groene aanvragen, dat zijn aanvragen die volledig geautomatiseerd kunnen worden verwerkt) is gestegen van 30% naar bijna 50%. Vanaf september 2020 is het aantal digitale aanvragen voor het eerst groter dan het aantal fysieke aanvragen aan de balie. Deze trend zet door tot op de dag van vandaag. Alle processen

Alle processen

Digitale aanvragen

Digitale aanvragen

6.20%

6.20% Balie

24.04% Burger Groen verwerkt

37.30%

51.68%

69.76%

Periode: 1 maart 2019 – 1 maart 2020

Periode: 1 maart 2020 – 1 maart 2021

-33-

De coronacrisis financieel beschouwd In het afgelopen jaar zijn diverse steunmaatregelen getroffen om de financiële gevolgen van de coronapandemie zoveel mogelijk te beperken. Zowel op Rijksniveau als bij gemeenten zijn hiervoor regelingen ingevoerd en middelen beschikbaar gesteld. In deze rapportage geven we (op basis van de tot nu toe genomen besluiten) een totaalbeeld van de financiële impact van de coronacrisis voor onze organisatie na één jaar corona in Helmond. Inzicht in de daadwerkelijke uitgaven ten opzichte van de beschikbare middelen wordt gegeven bij de jaarrekening 2020. Bijdragen van het Rijk zijn ontvangen via de diverse steunpakketten, specifieke uitkeringen en via tijdelijke regelingen. De infographic in de bijlage bevat een totaaloverzicht op landelijk niveau van de kosten die het Rijk al gecompenseerd heeft, of die nog gecompenseerd worden voor gemeenten. De ontvangen middelen zijn ingezet om de stad en samenleving te ondersteunen, maar ook voor interne kosten die we hebben moeten maken. De gemeente Helmond heeft bij de programmabegroting 2021 – 2024 besloten de structuur van de stad te willen versterken. Hiervoor zijn in de Crisis- en Herstelnota maatregelen opgenomen en hebben we € 11,7 miljoen gereserveerd voor de uitvoering.

De plannen hiervoor worden apart voorgelegd en via raadsvoorstel 85 van 2020 is het beleidskader voor de uitvoering van de Corona Impuls Cultuur vastgesteld. In deze paragraaf wordt aan de hand van de volgende indeling een totaalbeeld van alle steunmaatregelen gegeven:

1. Tijdelijke overbruggingsregeling TOZO 2. Totaaloverzicht ontvangsten en uitgaven corona 3. Toelichting ontvangsten 4. Toelichting uitgaven 5. Besluiten in 2021 6. Maatregelen 3e steunpakket Rijk die nog financieel vertaald moeten worden 7. Actualisatie risico-inventarisatie van de coronacrisis

1. Tijdelijke overbruggingsregeling ToZo In reactie op de coronacrisis heeft het kabinet een noodpakket voor banen en economie verstrekt. Eén van de maatregelen betreft de Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers (ToZo). Deze regeling heeft tot doel zelfstandigen die als gevolg van de coronacrisis in financiële problemen zijn geraakt, tijdelijk te ondersteunen en hen in staat te stellen na de coronacrisis het bedrijf weer voort te zetten. De gemeente Helmond ontvangt hiervoor middelen van het Rijk en wij stellen deze middelen beschikbaar aan Senzer die de regeling uitvoert. In 2020 is voor de uitvoering van deze regeling € 13,7 miljoen ontvangen en voor 2021 is een voorschot verstrekt van € 1,3 mln. De middelen worden beschikbaar gesteld in de vorm van een specifieke uitkering die separaat verantwoord dient te worden in de jaarrekening. De beschikbaar gestelde budgetten inzake de besteding in het kader van de ToZo zijn voldoende gebleken, waarbij voordelen terugvloeien naar het Rijk. Ten aanzien van de uitvoeringskosten ontvangen gemeenten een vast bedrag per type aanvraag. Vooralsnog is de verwachting dat deze bedragen toereikend zijn.

-34-

2. Totaaloverzicht ontvangsten en uitgaven corona De middelen die we ontvangen vanuit de diverse steunpakketten worden als algemeen dekkingsmiddel beschouwd. Gemaakte kosten voor corona worden centraal uit deze middelen gedekt en eventuele tekorten of overschotten worden verrekend met de algemene reserve. Specifieke uitkeringen worden ingezet voor het doel waarvoor de middelen beschikbaar zijn gesteld. Onderstaande tabel geeft een totaalbeeld van de (verwachte) ontvangsten en uitgaven, uitgesplitst naar 2020 en 2021. Ontvangsten en uitgaven corona 2020 en 2021

2020

2021

Omschrijving

Saldo/Bedrag

Saldo/Bedrag

1.000

nb

Ontvangsten Provinciale subsidie versterking arbeidsmarktregio Specifieke uitkering sport

50

nb

1e Steunpakket Gemeentefonds

2.712

0

2e Steunpakket Gemeentefonds

1.967

861

3e Steunpakket Gemeentefonds

983

3.058

Totaal ontvangsten corona 2020

6.712

3.919

Provinciale subsidie versterking arbeidsmarktregio

1.000

nb

Steun aan stad en samenleving

4.935

538

427

nb

6.362

538

350

3.381

Uitgaven

Interne organisatie Totaal uitgaven corona 2020 Totaal eindsaldo corona februari 2021

3. Toelichting ontvangsten Provinciale subsidie versterking arbeidsmarktregio Eind juni 2020 heeft de provincie Noord-Brabant het actieplan Arbeidsmarkt 2020-2023 vastgesteld. De Brabantse arbeidsmarktregio’s hadden in 2020 de mogelijkheid om een subsidieaanvraag in te dienen in het kader van dit plan. Om versneld in te kunnen zetten op de aanpak van de negatieve effecten door de coronacrisis heeft de provincie aan de gemeente Helmond, als centrumgemeente van de arbeidsmarktregio Helmond-de Peel, een subsidie van € 500.000 beschikbaar gesteld. Concrete projecten in dit plan zijn onder andere de loopbaanwinkel, stagestad en een bewustwordingscampagne leven lang ontwikkelen (zie eerder in deze notitie).

-35-

Aanvullend hierop heeft de provincie, op basis van een regionaal plan van aanpak ‘actieve werkgeversbenadering’, een bedrag van € 500.000 per arbeidsmarktregio beschikbaar gesteld, bedoeld voor directe acties en maatregelen om bedrijven en werknemers door de coronacrisis te helpen en bij te dragen aan een structureel duurzame arbeidsmarkt. Concrete projecten betreffen onder andere de intensivering bedrijvenbenadering, de crisishelpdesk en extra inzet op informatievoorziening. Tegemoetkoming verhuurders sportaccommodaties De tegemoetkoming is bestemd voor verhuurders van sportaccommodaties die de huur ten laste van amateursportorganisaties over de periode 1 maart 2020 – 1 juni 2020 daadwerkelijk hebben kwijtgescholden. Steunpakketten Rijk Tot op heden hebben we via het Rijk drie steunpakketten ontvangen van ruim € 9,5 miljoen totaal. Hiervan heeft ruim € 5,6 miljoen betrekking op 2020 en € 3,9 miljoen op 2021. Dit zijn de algemene steunpakketten die verdeeld zijn via het gemeentefonds. Het beleidsuitgangspunt dat we hierbij hanteren is dat deze middelen ingezet worden voor de (noodzakelijke) kosten van de coronacrisis op basis van een integrale bestuurlijke afweging.

4. Toelichting uitgaven: € 4.935.000 Bij de uitgaven die gedaan zijn in het kader van corona is een verdeling gemaakt in de steunmaatregelen die een direct effect hebben voor de stad en samenleving en maatregelen die betrekking hebben op de interne organisatie. Naast extra uitgaven hebben we ook minder kosten gehad voor evenementen en arbeidsmarktevents. Dit is afzonderlijk zichtbaar gemaakt in de tabel.

-36-

Uitgaven corona

2020

Omschrijving

Bedrag

Steun aan stad en samenleving - totale extra uitgaven

4.935

Extra uitgaven ( gevoteerd via begrotingswijzigingen)

4.333

1

Integratie-uitkering Sociaal Domein met het coronasteunpakket Wsw

1.342

2

Dak- en Thuislozenopvang de Braak

720

3

Eigen Bijdrage WMO

120

4

Leefsamen Helmond

28

5

Subsidie voor- en vroegschoolse educatie

18

6

Instelling noodfonds voor maatschappelijke en culturele instellingen (2021 votering bij 2e Berap)

330

7

Financieel nadeel Bibliotheek

65

8

Zomerevenement centrum

27

9

Steunmaatregel culturele sector

270

10

Kermissen

107

11

Toeristenbelasting en inkomstenderving marktgelden

44

12

Huren Sport

175

13

Inkomstenderving parkeren

539

14

Hogere kosten afval

360

15

Huwelijksvoltrekkingen

55

16

Inkomstenderving precario

86

17

Personele lasten Veiligheid en Naleving ten gevolge van corona

65

Extra uitgaven (verrekening bij jaarrekening)

782

Nr.

2

Dak- en Thuislozenopvang de Braak

80

18

Compensatie zorgaanbieders Jeugdzorg en WMO

470

19

Huurkorting commerciele huurders gemeentelijk vastgoed

232

Minder kosten (leidt tot een voordeel)

180

20

Evenementensubsidies (minder kosten en is een voordeel)

145

21

Arbeidsmarktevents (minder kosten en is een voordeel)

35

1. Steunmaatregelen Wsw en re-integratie De steunmaatregelen voor de Wsw en re-integratie bedroegen in 2020 circa € 1.324.000. 2. Dak- en Thuislozenopvang In verband met de RIVM maatregelen hebben we sinds april 2020 in Helmond een 24-uurs opvang voor dak- en thuislozen (aanvankelijk in sporthal De Braak en later in de De Kamenij). De kosten hiervan bedroegen circa € 800.000 in 2020. Bij de 1e en 2e Berap is hiervoor € 720.000 beschikbaar gesteld, de aanvullende kosten worden verrekend bij de jaarrekening 2020. Of hier ook in 2021 door het Rijk middelen voor beschikbaar worden gesteld is onzeker.

-37-

3. Eigen Bijdrage Wmo Tijdens de coronacrisis kan zorg en ondersteuning niet altijd, of niet op de gebruikelijke manier geboden worden. Dit betreft met name de huishoudelijk ondersteuning en begeleiding in het kader van de Wmo. Zorgaanbieders moeten per cliënt nagaan of er al dan niet een eigen bijdrage in rekening gebracht moet worden. Om deze extra administratieve belasting te voorkomen, heeft het ministerie van VWS besloten om de eigen bijdrage voor de maanden april en mei 2020 kwijt te schelden. De kosten hiervan bedragen € 120.000. 4. Leefsamen Helmond Door de coronacrisis is overgegaan tot een brede uitrol van Leefsamen Helmond (alarmsysteem) met het oog op hulp aan kwetsbare doelgroepen. Hiervoor is € 28.000 beschikbaar gesteld. 5. Subsidie voor- en vroegschoolse educatie Vanaf 16 maart 2020 werd de kinderopvang gesloten voor kinderen van ouders met een niet-vitaal beroep. Hierdoor vielen de inkomsten vanuit de inkomensafhankelijke bijdrage van ouders weg. Het ministerie van OCW heeft een oproep gedaan om de kinderopvanginstellingen hiervoor te compenseren, om zo de branche financiële zekerheid te bieden. Voor Helmond betrof dit enkel het aandeel van de voor- en vroegschoolse educatie waarvoor € 18.000 is toegekend tot 8 juni 2020. 6.

Instelling noodfonds voor maatschappelijke en culturele instellingen Er is een noodfonds opgezet voor ondersteuning van maatschappelijke en culturele organisaties zonder winstoogmerk die zich in acute nood bevinden. Het gaat hierbij niet alleen om huurders van vastgoed van onze gemeente die bovendien structureel subsidie van ons ontvangen (zoals wijkhuizen en sportverenigingen), maar eveneens om maatschappelijke organisaties die elders huren en eventueel geen subsidie ontvangen (zoals enkele culturele instellingen). Van het beschikbare bedrag van € 300.000 is € 140.000 verstrekt aan tien organisaties, die hierdoor kunnen voortbestaan. Daarnaast is € 30.000 beschikbaar gesteld voor extra personele kosten als gevolg van de uitvoering. Voor 2021 wordt het fonds verlengd met een 3e tranche waarvoor wederom € 300.000 beschikbaar is. 7. Financieel nadeel Bibliotheek De bibliotheek verwacht in 2020 als gevolg van de coronacrisis een financieel nadeel van € 65.000. Hiermee hebben we rekening gehouden en bij de jaarverantwoording informeren we u over het al dan niet benutten van deze reservering. 8. Zomerevenement centrum In de zomer is een kleinschalig evenement, namelijk de plaatsing van een reuzenrad, georganiseerd in het centrum. De kosten hiervan bedroegen € 27.000. 9.

Steunmaatregelen culturele sector Het kabinet heeft € 300 miljoen uitgetrokken voor ondersteuning van de culturele en creatieve sector. Hierbij geldt 50% cofinanciering door gemeenten en provincies. Bestaande subsidie kan geen cofinanciering zijn in dit kader. Het dient extra eigen geld te zijn. Bij de 1e berap is voor cofinanciering € 418.000 beschikbaar gesteld: Cacaofabriek € 150.000, Annatheater € 35.000, Museum Helmond € 100.000 en Speelhuis € 132.500. Na beoordeling van de aanvragen voor financiële ondersteuning is het beschikbare bedrag bij de 2e berap verlaagd met € 148.000 waardoor per saldo € 270.000 aan steunmaatregelen beschikbaar is gesteld.

-38-

10. Kermissen Als gevolg van de coronacrisis zijn de kermissen (voorjaarskermis, zomerkermis en brouwhuiskermis) afgelast. Hierdoor zijn er geen inkomsten en nagenoeg ook geen kosten. Dit levert per saldo een nadeel op van € 107.000. 11. Toeristenbelasting en inkomstenderving marktgelden Per saldo verwachten we over 2020 een inkomstenderving van € 44.000 voor toeristenbelasting (€ 25.000) en marktgelden (€ 19.000). Voor de toeristenbelasting hebben we te maken met een na-ijleffect omdat de aanslagen voor het eerste halfjaar pas in het tweede halfjaar geïnd worden. In het eerste halfjaar 2020 is het tweede halfjaar van 2019 geïnd. Destijds had de uitbraak van het coronavirus nog geen effect op Nederland. Ook voor de weekmarkt zijn maatregelen getroffen. Zo waren in het 2e kwartaal 2020 25 non-food marktkooplieden in totaal 8 weken lang niet toegestaan op de weekmarkt en deze maatregel is ook nu weer van kracht. Daarnaast is bij meerdere marktkramen het verkoopoppervlak verkleind en heeft een aantal marktkooplieden de standplaats opgezegd. De inkomstenderving als gevolg van het niet heffen van marktgelden bij de non-food marktkooplieden, het verminderen van het aantal afgenomen meters en de opzegging van een aantal standplaatsen bedraagt € 19.000. 12.

Huren Sport/ Compensatie Rijk - Huren Sport Als gevolg van de Coronacrisis zijn sportverenigingen van 1 maart tot 1 juni volledig of gedeeltelijk gesloten geweest. Hierdoor zijn zij geconfronteerd met een flinke omzetdaling. Om te voorzien in de continuïteit van de sportverenigingen zijn de gemeentelijke huren in deze periode kwijtgescholden. Het gaat om een bedrag van € 175.000, waarvoor een compensatie van het Rijk ontvangen wordt. Vanaf maart 2021 kan de gemeente de huren die in het laatste kwartaal van 2020 zijn kwijtgescholden compenseren. 13. Inkomstenderving parkeren De gevolgen van de coronacrisis hebben ook hun weerslag op de parkeerinkomsten van de gemeente Helmond. Geschat wordt dat in 2020 € 539.000 minder aan parkeerinkomsten gerealiseerd worden. 14. Hogere kosten afval De coronacrisis heeft ook effect gehad op de kosten voor afval. Toename van inzamelkosten, grotere hoeveelheden afval, daarmee hogere verwerkingskosten en beperkte meeropbrengsten dan voorzien zijn op hoofdlijnen de belangrijkste effecten. Dit heeft geleid tot extra kosten van in totaal € 360.000 in 2020. 15. Huwelijksvoltrekkingen Als gevolg van de coronamaatregelen zijn minder huwelijken/geregistreerde partnerschappen gesloten. Veel huwelijken zijn geannuleerd, vooral vanwege de opgelegde maatregelen in de horeca. De inkomstenderving bedraagt tenminste € 75.000.

Daar tegenover staan lagere uitvoeringskosten van € 20.000, per saldo een nadeel van € 55.000. 16. Inkomstenderving precario In 2020 is de terrasprecario niet geïnd. De inkomstenderving bedraagt € 86.000.

-39-

17. Personele lasten Veiligheid en Naleving ten gevolge van corona De meerkosten voor de toezichts- en handhavingstaken als gevolg van de coronamaatregelen bedroegen € 65.000. 18. Compensatie Zorgaanbieders Jeugdzorg en Wmo in verband met meerkosten Op advies van de VNG heeft ons college ingestemd met deze compensatieregeling. De regeling is in samenspraak met de Peelgemeenten tot stand gekomen. Zorgaanbieders zijn in de gelegenheid gesteld meerkosten, die ontstaan ten gevolge van de coronaregels (bijv. extra beschermende kleiding), bij de gemeente in rekening te brengen. Eventuele besparingen dienen hierop in mindering te worden gebracht. De ingediende declaraties worden regionaal getoetst. In de regeling is opgenomen dat de vergoeding maximaal de vergoeding van het Rijk kan bedragen. Deze vergoeding is geraamd op ca. € 470.000 en zal naar verwachting ook worden uitgekeerd. De regeling geldt ook in het jaar 2021. Over de hoogte van de lasten voor dat jaar en de vergoeding vanuit het Rijk valt nog niets te zeggen. 19.

Huurkorting commerciële huurders van gemeentelijk vastgoed Veel huurders van gemeentelijke gebouwen hebben door de verplichte sluiting gedurende de lockdown periode en later de beperkte openstelling en voor velen weer een tweede lockdown, hun reguliere inkomsten uit bedrijfsactiviteiten zien wegvallen, terwijl diverse bedrijfsmatige kosten en contractuele verplichtingen aan derden wel doorlopen. Hierdoor ondervinden deze huurders nog altijd negatieve financiële gevolgen van de coronacrisis. Ter compensatie hiervan verlenen we commerciële huurders (mits voldaan wordt aan enkele randvoorwaarden) een huurkorting van 50% op de kale huurprijs voor de periode 1 oktober 2020 t/m 31 maart 2021. De maximale kosten voor het 4e kwartaal 2020 bedragen € 232.000. 20. Evenementensubsidies Vanaf maart 2020 is er een verbod op evenementen geweest. Dit heeft geleid tot minder kosten en daarmee een voordeel van € 145.000. 21. Arbeidsmarktevents De Dutch Technology Week heeft in 2020 niet plaatsgevonden. Hierdoor is de deelnemersbijdrage van € 35.000 niet ingezet.

Coronakosten voor de interne organisatie: € 427.000

Nr.

Uitgaven corona

2020

Omschrijving

Bedrag

Interne organisatie - totale uitgaven

427

1

Digitalisering

123

2

Inrichting anderhalve-meter-organisatie

154

3

Verhogen voorziening dubieuze debiteuren

120

-40-

1. Digitalisering Om thuiswerken mogelijk te maken zijn er extra investeringen gedaan op het gebied van inloglicenties, extra laptops, versterkingen ten aanzien van beveiliging en dergelijke. De totale kosten bedroegen € 123.000. 2. Inrichting anderhalve-meter-organisatie De inrichting van de anderhalve-meter-samenleving binnen onze organisatie en gemeentelijke kantoren heeft geleid tot meerkosten van € 154.000. De maatregelen bestaan uit extra schoonmaakkosten, materiële kosten zoals bewegwijzering, kosten voor extra toetsenborden en muizen, de inrichting van vergaderzalen voor het faciliteren van hybride vergaderen en het faciliteren van thuiswerken. 3. Verhogen voorziening dubieuze debiteuren De openstaande post van te ontvangen betalingen is anderhalf miljoen euro hoger dan een vergelijkbare periode vorig jaar. Dit als gevolg van het opschorten van invorderingsactiviteiten als gevolg van de coronacrisis. Hierdoor is een aanvullende dotatie aan de voorziening gerealiseerd van € 150.000 ter dekking van mogelijke oninbare posten.

Uitgaven corona met dekking uit reguliere budgetten: € 853.000

Nr. 1

Uitgaven corona

2020

Omschrijving

Bedrag

Uitgaven corona, dekking uit reguliere budgetten

853

Omzetgarantie zorgaanbieders en vervoersbedrijven WMO en Jeugd

853

1. Regelingen omzetgarantie voor zorgaanbieders en vervoersbedrijven Wmo en Jeugd Op advies van de VNG heeft ons college ingestemd met een omzetgarantieregeling voor de zorgaanbieders Wmo en Jeugd en een compensatieregeling voor de vervoersbedrijven die betrokken zijn bij collectief vervoer Wmo en leerlingenvervoer. De regeling is van kracht geweest over de periode maart tot en met juni en in totaal is € 853.000 vergoed. De lasten zijn gedekt uit de reguliere budgetten voor Wmo, Jeugd en leerlingenvervoer.

5. Besluiten in 2021: € 538.000 In verband met het voortduren van de coronacrisis heeft het college van B&W ook voor 2021 al besluiten genomen voor de aanpak van de gevolgen in de stad. De financiële consequenties hiervan worden aan de gemeenteraad voorgelegd bij de 1e Berap 2021, maar worden voor de volledigheid hier al genoemd: • 3e tranche corona noodfonds voor maatschappelijke en culturele instellingen Het noodfonds wordt voortgezet in 2021. Hiervoor gaan we uit van een benodigd budget van € 300.000. • Huurkorting commerciële huurders van gemeentelijk vastgoed Ter compensatie van omzetverlies verlenen we commerciële huurders (mits voldaan wordt aan enkele randvoorwaarden) een huurkorting van 50% op de kale huurprijs voor de periode 1 oktober 2020 t/m 31 maart 2021. Hierboven kon u al lezen over de kosten voor het vierder kwartaal van 2020. De maximale kosten voor het 1e kwartaal 2021 bedragen € 238.000. -41-

6. Maatregelen uit het 3e steunpakket Rijk die nog niet financieel vertaald zijn Het aanvullend pakket compensatie medeoverheden van december 2020 (3e steunpakket) bevat een aantal afspraken over 2020, 2021 en 2022 die financieel nog niet in de decembercirculaire verwerkt konden worden. In het eerste kwartaal van 2021 ontvangen we informatie over de verdeling van deze middelen. Het betreffen de volgende onderwerpen: • Inkomstenderving: het Rijk heeft hiervoor € 250 miljoen gereserveerd. • Afvalinzameling: het Rijk stelt € 32 miljoen beschikbaar over 2020 voor zowel gemaakte extra kosten als gemiste inkomsten met betrekking tot afvalinzameling. • Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke kosten (TONK): deze regeling geldt voor huishoudens die door omstandigheden in ernstige financiële problemen dreigen te komen. De beschikbaar gestelde middelen worden via de verdeelsleutel minimabeleid over de gemeenten verdeeld. Voor het eerste halfjaar van 2021 is in totaal maximaal € 130 miljoen gereserveerd en in eerste instantie wordt voor het eerste kwartaal € 65 miljoen toegevoegd aan het gemeentefonds. De verwachting is dat Helmond een bedrag van € 350.000 - € 400.000 ontvangt. De uitvoering van TONK wordt belegd bij Senzer.

• Perspectief voor Jeugd en Jongeren: met een jeugdpakket van € 58,5 miljoen wil het kabinet een gerichte (financiële) impuls aan gemeenten geven om samen met jongeren, lokale organisaties en evenementensector volledig coronaproof kleinschalige activiteiten te programmeren op het gebied van cultuur, sport en andere zinvolle vrijetijdsbesteding. • Flankerend beleid: voor 2020 en 2021 is hiervoor budget beschikbaar gesteld (o.a. voor crisisdienstverlening en re-integratiekosten). De verdeling voor 2022 wordt later bekend gemaakt. Tenslotte zijn in het 3e steunpakket afspraken gemaakt over compensatie aan gemeenten via een specifieke uitkering vanuit het vakdepartement: • Zwembaden en ijsbanen: het kabinet stelt voor de exploitanten van zwembaden en ijsbanen een specifieke uitkering van € 100 miljoen beschikbaar aan gemeenten. • Verlenging steun aan sportverenigingen: het sport-specifieke pakket is aangepast en opnieuw opengesteld voor de periode van 1 oktober t/m 31 december. Er wordt € 60 miljoen ingezet om de nieuw ontstane financiële schade van amateursportverenigingen te compenseren. • Toezicht en handhaving: Toezicht- en handhavingsorganisaties hebben er met de coronamaatregelen een enorme opdracht bijgekregen, bovenop de reguliere werkzaamheden.

Om deze organisaties te ondersteunen, wordt financiering beschikbaar gesteld om tijdelijk ondersteunende werkzaamheden te kunnen leveren voor de periode van 5 december 2020 tot 30 juni 2021. Het kabinet stelt hiervoor € 60 miljoen beschikbaar en de aanvraag die gemeente Helmond mag doen is gemaximeerd op € 293.000.

-42-

7. Actualisatie risico-inventarisatie van de coronacrisis: range tussen € 3 miljoen en € 3,5 miljoen In de rapportage ‘80 dagen corona in Helmond’ hebben we voor de eerste keer een inschatting gemaakt van de coronarisico’s die we als gemeente kunnen verwachten en de financiële impact daarvan. We hebben daarbij een 60-tal risico’s geïnventariseerd en waar mogelijk ook gekwantificeerd. Sinds die eerste rapportage hebben we de resultaten afgelopen jaar op verschillende momenten geactualiseerd, voor het laatst bij de begroting 2021-2024. Het geïnventariseerde risico kwam toen uit op € 7,8 miljoen. Inmiddels zijn de economische gevolgen van de coronacrisis en de ondersteuningsmaatregelen van Rijk en provincie Noord-Brabant beter zichtbaar. Bij deze rapportage over 1 jaar corona in Helmond hebben we de risico’s nogmaals beoordeeld voor de lange termijn, uitgaande van effecten die zich nog zeker een jaar voordoen. Voor een aantal risico’s zijn we gecompenseerd en andere zijn ten dele uitgekomen. Hierdoor is de globale risico-inventarisatie naar beneden bijgesteld en is de bandbreedte van de risico’s minder groot. Met alle onzekerheden die nog samenhangen met corona, is ons risico op dit moment bepaald op € 3 – € 3,5 miljoen. Hieronder worden de grootste risico’s per thema toegelicht: Sociaal domein Ongeveer de helft van de risico’s doet zich voor in het sociaal domein.

De ontwikkelingen op het gebied van bijstand hebben, behalve effect op gemeentelijke inkomensondersteunende maatregelen, ook effect op het gebruik van minimavoorzieningen en de schuldhulpverlening. De impact van corona op de economische ontwikkelingen kan invloed hebben op een toename van het aantal bijstandsuitkeringen, instroom vanuit WW en daarmee ook het gebruik van minimaregelingen. Daarnaast verwachten we een grotere zorgvraag voor Wmo (huishoudelijke hulp, begeleiding, vervoer en hulpmiddelen) en Jeugdzorg in natura. De middelen, die de regio heeft gekregen inzake de ToZo, blijken ten aanzien van de kosten van de regeling zelf (uitkeringen) voldoende. Voor de uitvoeringskosten van de ToZo-regeling is door het Rijk een vast bedrag per behandeld type aanvraag toegekend. Een deel van de uitvoering (verantwoording, nazorg) vindt achteraf plaats. De verwachting is dat de afhandeling van de ToZo regeling nog een aantal jaren gaat duren. Minder inkomsten Bepaalde begrote inkomsten (toerismebelasting, parkeerinkomsten, precariobelasting en marktgelden) zullen naar verwachting lager zijn. Bovendien zal door uitstel van betaaltermijnen, oninbaarheid en kwijtschelding naar verwachting minder OZB, Riool- en afvalstoffenheffing binnenkomen. Sport In 2020 hebben we bepaalde perioden van huur voor binnen- en (in mindere mate) buitensport kwijtgescholden.

Wanneer we dit in 2021 continueren lopen we per kwartaal € 175.000 aan huurinkomsten mis. In 2020 werd er door het rijk een compensatie van € 50.000 per kwartaal vergoed voor het onderdeel amateursport. In 2021 is deze compensatie nog niet bekend.

-43-

Cultuur (incl. Speelhuis en Museum) De culturele sector is op dit moment volledig gesloten. Hierdoor kunnen zij geen inkomsten genereren, terwijl de vaste lasten doorlopen. Vorig jaar hebben we de culturele sector voor ruim € 750.000 ondersteund. Ongeveer de helft daarvan is direct aan de instelling verstrekt vanuit enkele landelijke fondsen. De verwachting is dat deze fondsen niet opnieuw zullen bijdragen, waardoor in 2021 de kosten voor ondersteuning voor de gemeente Helmond zullen oplopen. Daarnaast zullen we onze steunmaatregelen verbreden, conform eerdere beantwoording van raadsvragen, gesteld door de PvdA (VA68 2020). Afval Doordat mensen meer thuis zijn zamelen we meer afval in dan gebruikelijk: vollere mini- en ondergrondse restafval containers en meer grondstoffracties (papier, pmd, gft, glas en textiel). Het aantal tonnen ingezameld afval resp. grondstoffen neemt hierdoor toe, waardoor er extra kosten worden gemaakt voor de inzameling en verwerking. Daarnaast zijn er meerkosten als gevolg van RIVM maatregelen op-in voertuigen en werkplekken (bv. kledingreiniging/desinfectie ed.) Bestuur en Ondersteuning Voor het totale jaar 2020 is het verzuim met 4,19% lager dan het jaar daarvoor. Het is echter mogelijk dat het vele thuiswerken en de huidige omstandigheden zorgen voor meer grijs verzuim dat niet direct in de cijfers zichtbaar is.

In plaats van een ziekmelding werken medewerkers, al dan niet met minder productiviteit, thuis deels door of halen de gemiste uren op een andere dag/moment in. Dit grijze verzuim in combinatie met additionele psychosociale druk door het vele thuiswerken, continuerende maatregelen, en een gebrek aan “licht aan het einde van de tunnel” kan er mogelijk voor zorgen dat het verzuim in 2021 zal oplopen. Daarnaast moeten er extra kosten voor huisvesting gemaakt worden om de 1,5 meter samenleving uit te voeren. Totaal aan schattingen Uitgaande van de impact van corona op het Helmonds huishoudboekje schatten we de risico’s op dit moment in op € 3 miljoen tot € 3,5 miljoen. Het is echter essentieel om aan te geven dat we dit getal alleen met een zeer grote mate van onzekerheid kunnen noemen. Ten eerste vanwege het gebrek aan detail in de risico-inventarisatie, ten tweede vanwege het gebrek aan inzicht in de diepte en duur van de crisis. Inmiddels hebben de gemeente Helmond, het Rijk en de provincie Noord-Brabant diverse ondersteuningsmaatregelen getroffen, waardoor risico’s aanzienlijk gereduceerd zijn. Ook de komende tijd worden de risico’s op basis van de ontwikkelingen rondom het virus nog regelmatig geactualiseerd. U wordt hierover geïnformeerd via producten van de planning- & controlcyclus.

-44-

Bijlage 1: Update Crisis- en Herstelnota In september 2020 hebben we u de Crisis- en Herstelnota gepresenteerd. Hierin was een maatregelenpakket opgenomen ter waarde van € 11,7 miljoen. Bij de begrotingsbehandeling heeft u ingestemd met de financiële vertaling van dit maatregelenpakket in de begroting. Onderstaand geven wij per onderdeel van dit pakket een korte update, waarbij benoemd moet worden dat de periode tussen begrotingsbehandeling en nu relatief kort is. Wellicht goed om te benadrukken is dat de Crisis- en Herstelmaatregelen een investeringspakket betreft voor duurzame versterking op de middellange tot langere termijn. Korte termijnmaatregelen, ter demping van de crisis, staan in de notitie over ‘1 jaar corona in Helmond’. Het is onze ambitie om de komende tijd de reguliere P&C cyclus te benutten voor nadere updates en daarbij telkens de stand van zaken rond de Crisis- en Herstelnota te presenteren. Dit om u een goede inkijk te geven in, hoe we op deze vlakken, Helmond klaar proberen te stomen voor de periode na de coronacrisis.

Het tegengaan van tweedeling in de samenleving Lokale Coalitie Aanpak Tweedeling in Helmond (€ 200.000) De inkomens- en gezondheidsverschillen van Helmonders worden steeds groter. Met de extra middelen uit de CHN willen we dit zoveel als mogelijk tegengaan. Een grote groep mensen lukt het steeds minder goed om mee te komen in onze samenleving. Eind februari 2021 hebben ervaringsdeskundigen, ondernemers, maatschappelijke organisaties, zorginstellingen, de gemeente Helmond en haar uitvoeringsorganisaties in een driedaagse conferentie de krachten gebundeld en een gezamenlijk actieplan gemaakt. In een zogenaamd TransitieCafé zullen zij op 29 maart 2021 het actieplan ‘Ruimte om te leven’ presenteren. Dit met de uitnodiging aan iedereen zich aan te sluiten en eraan mee te werken dat iedereen in Helmond ruimte voelt om te leven. Meer informatie hierover is te vinden op www.helmond.nl/ruimte-om-te-leven. Multifunctionele Wijkaccommodatie in Rijpelberg (€ 2.750.000) De ontwikkeling van de Multifunctionele Accommodatie (MFA) Rijpelberg komt voort uit de herijking van fase 1 van het Integraal Huisvestingsplan (IHP). Via de CHN zijn er middelen beschikbaar gesteld om dit vraagstuk breder aan te pakken dan alleen voor onderwijs.

Zowel vanuit ruimtelijk en stedenbouwkundig opzicht als vanuit de behoefte aan meer ontmoeting, samenwerking en verbinding tussen alle inwoners van jong tot oud kan één centrum en één ontmoetingspunt in Rijpelberg een positieve invloed hebben. Een MFA kan als centrale accommodatie, waarbinnen (de meeste) maatschappelijke voorzieningen kunnen samenkomen, in deze ontmoetingsfunctie voorzien. De ontwikkeling van een MFA in Rijpelberg gaat onderdeel uitmaken van het nog op te stellen wijkontwikkelingsplan. Hiermee wordt gestart in het tweede kwartaal van 2021.

-45-

Creëren van extra perspectief jongeren (o.a. impuls Jeugdwerk en aanpak Binnenstad-Oost) (€ 2.000.000) Een belangrijke component van de CHN was het creëren van extra perspectief voor jongeren. Hiervoor is € 2 miljoen beschikbaar gesteld. We gebruiken deze middelen om te investeren in de sociale basis van jongeren. Inmiddels zijn we gestart met een impuls op de volgende terreinen: 1. het realiseren van korte termijn interventies om de negatieve effecten van de maatregelen rondom Corona tegen te gaan; 2. het optimaliseren en in samenhang brengen van het preventief en voorliggend jeugdaanbod (inclusief herijking opdracht jongerenwerk); 3. een integrale aanpak risicojeugd. Daarbij zoeken we nadrukkelijk de samenhang met de aanpak Binnenstad-Oost, om de problematiek die hier speelt maximaal te bestrijden. Impuls voor onderhoud Openbare Ruimte in Helmond-Noord, Helmond-West, Helmond-Oost en de Binnenstad (€ 1.000.000) In de CHN is € 1 miljoen opgenomen als impuls voor onderhoud van de openbare ruimte in Helmond-Noord, HelmondWest, Helmond-Oost en de Binnenstad. Dit jaar stellen we voor deze wijken een uitvoeringsprogramma op. Belangrijke input voor dit uitvoeringsprogramma zijn de weg- en groeninspecties, die we de komende periode uitvoeren. Waar mogelijk wordt aansluiting gezocht bij de wijkvisies.

Na vaststelling van het uitvoeringsprogramma kan de communicatie, werkvoorbereiding en uitvoering opgepakt worden. De uitvoering zal hoofdzakelijk in 2022 en 2023 plaats vinden.

Een extra impuls voor de lokale economie Impuls voor versnelling doorontwikkeling Centrum Plus (€ 2.000.000) Voor de versnelling doorontwikkeling Centrum Plus is € 2 miljoen beschikbaar. Deze middelen gaan we inzetten voor het verder vergroenen van het centrum, door onder andere de Markt te verfraaien om zo meer levendigheid te realiseren. Ook het Stationskwartier willen we opknappen, met naast woonlocaties ruimte voor stedelijke werkmilieus, broedplaatsen en een aantrekkelijke openbare ruimte, die de verschillende gebieden met elkaar verbindt. Verdere opschaling richting energieneutraal Helmond (€ 500.000) In de CHN is € 500.000 opgenomen t.b.v. de verdere opschaling richting een energieneutraal Helmond, waarvoor veel meer middelen nodig zijn dan beschikbaar. We proberen hiervoor aanspraak te maken op Europese middelen. Een indiening daarvoor werken we momenteel in samenwerking met Eindhoven uit. In verband met de stroperige gesprekken in Europa is de Call uitgesteld en zal deze in juni van dit jaar pas worden opengesteld. Met Eindhoven hebben we wel al een eerste projectlijn opgesteld en lobby-gesprekken met betrokken ministeries gevoerd.

-46-

Extra ondersteuning bedrijven bij implementatie circulariteit (€ 100.000) In de CHN is € 100.000 beschikbaar gesteld voor ondersteuning van bedrijven in verband met circulaire maatregelen. We werken hiervoor momenteel aan een aanscherping en actualisatie van het Plan van Aanpak Circulaire Economie en de uitvoeringsagenda Visie Duurzaam Ondernemen. Hierbij leggen we tevens een koppeling met het thema Energietransitie. Het kennisproject met Fontys (als onderdeel van een RAAK subsidie) is daar een integraal onderdeel van en wordt nog vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst. De resultaten van dat onderzoek worden verwerkt in de verdere aanpak van de verduurzaming van de bedrijventerreinen. Daarnaast zijn we begin 2021 in nauwe samenwerking met Stichting Bedrijventerreinen Helmond (SBH) gestart met het brede duurzaamheidsproject ‘Smart Synergy Helmond’, waarvoor een OPZuid-subsidie is verkregen uit EFRO en Rijksmiddelen. Hierin is ook circulariteit, zoals het hergebruik van afval-, reststromen en -warmte, verankerd.

Een betere aansluiting tussen opleiding/onderwijs en werk/arbeidsmarkt Tegengaan jeugdwerkloosheid (€ 350.000) In de CHN is aangegeven dat we in willen zetten op het versnellen van onderdelen uit de bestaande aanpak jeugdwerkloosheid, de inzet van banenmakelaars en stimuleringsvouchers. Inmiddels is de Taskforce Jeugdwerkloosheid opgericht om met partners aan de slag te gaan met het thema jeugdwerkloosheid. Dit zijn onder andere het UWV, Senzer, werkgevers, werknemers en het onderwijs. Naast het in kaart brengen van de juiste sturingsinformatie wordt een communicatiecampagne ingezet om die jongeren te bereiken die nu niet in beeld zijn en ze op een voor hen passende wijze naar opleiding of baan te begeleiden. Hierbij gaan we gebruik maken van het bestaande en nieuwe aanbod qua dienstverlening. De campagne is momenteel in voorbereiding. Daarnaast zijn de onderdelen van de bestaande aanpak jeugdwerkloosheid versneld opgepakt en heeft ook het aanbod van voldoende stageplekken onze aandacht. Stageregio Helmond – De Peel (€ 150.000) Het doel van de Stageregio Helmond – De Peel is het generen van meer stageplekken, het verbeteren van de loopbaanoriëntatie en het behouden van talent voor de regio. We bouwen voort op de eerdere plannen voor de Stageregio en zijn inmiddels gestart met de ontwikkeling van een online platform, dat in mei officieel gelanceerd zal worden.

Dit online platform brengt het aanbod van bedrijven, scholen, leerlingen/studenten, loopbaanoriëntatie, stages, partijkopdrachten en stage-evenementen in beeld. Met dit platform gaan de komende periode nog aan te stellen stagemakelaars aan de slag om de verbinding tussen het onderwijs, bedrijven en de overheid te versterken. Zij zetten zich in voor leerlingen en studenten van alle opleidingsniveaus. Onze inzet is voor de zomer een draaiende, duurzame organisatie te hebben staan, die bovendien nauw verbonden zal zijn met onder meer de loopbaanwinkel. Met de extra bijdragen uit de CHN aan de jaarlijkse bedrijfsvoeringskosten is de uitvoering voor de jaren 2021, 2022 en 2023 geborgd.

-47-

Op niveau houden van het culturele klimaat Fundament voor door corona geraakte basisinfrastructuur (€ 2.000.000) In de CHN is € 2 miljoen opgenomen voor het toekomstbestendig maken van het voorzieningenniveau in Helmond. Dit doen we door middel van een fysieke impuls voor de culturele basisinfrastructuur. Het thema daarbij is “wat binnen gebeurt buiten al beleefbaar maken”. We zijn in gesprek met de vijf culturele instellingen en momenteel worden de plannen uitgewerkt. Het voornemen is om deze plannen later dit jaar ter besluitvorming aan het college voor te leggen en de raad hierover te informeren. Extra impuls voor vergroten levendigheid in centrum (€ 300.000) Voor de culturele levendigheid in het centrum is voor de komende twee jaren in totaal € 300.000 uitgetrokken in de vorm van een programmatische investering. Momenteel worden de kaders voor een brede corona impulsregeling uitgewerkt. Ook hiervoor geldt dat het voornemen is de kaders later dit jaar ter besluitvorming aan het college voor te leggen en de raad hierover te informeren.

Versnelling van digitalisering Extra inzet op digitale inclusie (i.c.m. aanpak van laaggeletterdheid) (€ 330.000) Vanuit de CHN is € 330.000 beschikbaar gesteld voor de verbetering van digitale vaardigheden van onze inwoners. Deze middelen zijn verdeeld over drie gelijke jaarschijven van ieder €110.000. De doelstelling van deze inzet is dat ál onze inwoners beter worden van de ontwikkelingen die op digitaal vlak plaatsvinden, dat iedereen toegang heeft tot de digitale infrastructuur, dat iedereen begrijpt wat digitalisering voor hem of haar kan betekenen en dat iedereen daadwerkelijk in staat is om er gebruik van te maken, op een veilige manier. We zitten samen middenin een digitale transformatie en dat biedt mooie kansen voor de Digitale Stad Helmond, echter alleen als iedereen ook echt kan meedoen. Om deze inzet goed te kunnen sturen is er in december 2020 een Actieplan Digitale inclusie vastgesteld.

Binnen dit actieplan zijn er in 2021, ondanks de extra uitdagingen die corona ons daarbij heeft gebracht, toch al een mooi aantal concrete projecten opgepakt: • Koffie met een tablet – Ouderen vertrouwd maken met digitale devices; • Digitale Buddy – Versterken digitale vaardigheden bij uitkeringsgerechtigden en werknemers; • You are your profile – Jongeren bewust maken van de risico’s van internet en social media; • Weerloos op whatsapp – Ouderen informerenover criminaliteit via internet etc. (incl. tips); • Klik en Tik – Training digitale vaardigheden; • Optimalisatie digitale toegankelijkheid gemeentelijke dienstverlening en website.

-48-

Bijlage 2: Infographic VNG financiële compensatie coronamaatregelen