RN 021 Uitvoeringsagenda 2021-2025 klimaatbestendig Helmond - Nota

ambassadeurs uit de eigen wijk.

maatregelen te nemen. Het is dan ook belangrijk om deze groep niet aan te spreken op klimaatverandering, maar juist

We zoeken naar mogelijkheden om aan te haken op wijkontwikkelingsplannen. Daarbij liften we mee op

een heel andere invalshoek te kiezen, bijvoorbeeld het organiseren van een sociale buurtactiviteit.

communicatiekanalen die worden ingezet in de wijken, zoals nieuwsbrieven, websites of blogs, informatiebijeenkomsten en andere activiteiten waarbij inwoners betrokken worden.

De Calculerende sceptici: “Ik ben sceptisch over klimaatverandering, want ik hoor tegenstrijdige berichten.” De groep weet best wat af van klimaatverandering, maar is ook erg sceptisch. Ze twijfelen of het wel zin heeft om

Communicatie afgestemd op de leefstijlen van inwoners

maatregelen te nemen en willen er vooral niet op achteruit gaan qua kosten of comfort. Deze groep wordt graag

Kern van de communicatieaanpak in deze uitvoeringsagenda, is de Leefstijlvinder van Ons Water (Landelijke

overtuigd met feiten en cijfers van betrouwbare bronnen.

samenwerking om Nederlanders bewust maken van het feit dat schoon, veilig en voldoende water niet vanzelfsprekend is). Deze is ontwikkeld door onderzoeksbureau MarketResponse in opdracht van Ons Water. De Leefstijlvinder bestaat

In bijlage 3 is overzicht van dominante leefstijl per wijk opgenomen en een uitgebreidere toelichting van deze

uit zes leefstijlen waarin Nederlanders ingedeeld kunnen worden als het gaat om klimaatadaptatie en water. De

‘Helmondse’ Klimaatleefstijlen.

leefstijlen zijn gebaseerd op uitgebreid kwalitatief en kwantitatief onderzoek. Tot op postcode niveau kunnen we via de Leefstijlvinder zien welke leefstijlen in Helmond voorkomen. Dat helpt ons bij het bepalen van de strategie voor het bereiken, benaderen en betrekken van groepen inwoners. De leefstijlvinder biedt ook een toolbox voor acties, interventies en communicatie-activiteiten afgestemd op de verschillende leefstijlen. Dankzij het gebruik van deze data en tools kunnen we effectiever communiceren.

-32-

-33-

5. Uitvoeringsagenda 2021-2025, aan de slag! Nu we weten hoe we ervoor staan en we onze strategie voor de komende vijf jaar hebben uitgestippeld, moeten we

Daar waar reconstructie nodig is of de riolering wordt vervangen ontstaat een kans om te sturen op klimaatadaptatie

bepalen wat we gaan doen. Onder het motto ‘werk met werk maken’, beschrijven we eerst bestaande projecten en

door op de riolering afvoerend verhard oppervlak af te koppelen.

activiteiten die bijdragen aan het klimaatbestendig maken van Helmond. Daarna volgen nieuwe projecten. Klimaatadaptatie is een gezamenlijke opgave voor overheid en particulieren. We koppelen de openbare ruimte af op Via iconen is telkens aangegeven voor welke gevolgen van klimaatverandering de activiteit of het project een oplossing

plaatsen waar we de gemengde riolering vervangen en dit kosteneffectief is. Daarnaast stimuleren we particulieren, door

biedt:

middel van ontzorging, om de regenval die op het dak valt af te koppelen wanneer de weg open gaat. In nieuwbouw projecten is er vaak nog voldoende ruimte en flexibiliteit om water te bergen en de openbare ruimte waterproof in te richten. Om iets te doen tegen de verdroging, moeten we ook water vasthouden. Hiervoor leggen we waterdoorlatende

Wateroverlast

Hittestress

Droogte

Overstroming

verhardingen en wadi’s (greppel/sloot voor opvang water) aan.

5.1.2

Integraal beheer kader Openbare Ruimte

5.1 Wat deden we al en waar gaan we mee door? Klimaatadaptatie is niet nieuw in Helmond. Op verschillende vlakken zijn we al bezig met klimaatadaptie. In sommige gevallen betreft het maatregelen die primair een ander doel dienen. Bijvoorbeeld het weggeven van bloembollen en mezenkasten aan inwoners voor de bestrijding van de eikenprocessierups. Daarmee verrijken we juist de biodiversiteit. Of

Bij de inrichting van de openbare ruimte letten we op kwetsbaarheden op het gebied van wateroverlast, hittestress en

het aanleggen van gescheiden rioolstelsels. Indirect dragen deze activiteiten bij aan een klimaatbestendige stad.

droogte. Het riool, bomen, stedelijk en natuurlijk groen leveren een essentiële bijdrage aan een klimaatbestendige stad. Daarbij zijn onderstaande ontwikkelingen uit het Integraal Beheerkader Openbare Ruimte, van belang:

5.1.1

Het water- en rioleringssysteem • De ontwikkeling van de ruimtelijke ecologische structuur in Helmond met Park Goorloop, de Bakelse Aa en de ecologische verbindingszone van de Schootense Loop. • De keuze voor bijvriendelijke beplanting in stedelijk groen. Ieder plantvak heeft tenminste twee bijvriendelijke soorten.

Om de stad klimaatbestendiger te maken moet het water- en bodemsysteem robuust en veerkrachtig zijn. Dit betekent

Bij aanplant van nieuwe bomen wordt gekozen voor soorten die een andere nectardracht hebben dan de bomen in de

dat de waterstructuren in en om de stad zodanig zijn dat het overtollige water geïnfiltreerd, geborgen en afgevoerd kan

omgeving.

worden en dat de stad voldoende kan verdampen (en daarmee verkoelen) door vergroening. De keuze voor specifieke

• Bomen planten we niet meer in verharding, maar in grote open plantplaatsen.

maatregelen is afhankelijk van de lokale situatie. Om de klimaatopgave aan te pakken is maatwerk nodig op wijk- en straatniveau. Projecten binnen het water- en rioleringssysteem worden waar mogelijk uitgebreid naar klimaatadaptieve

5.1.3

Wijkontwikkelingsplannen

projecten waarbij de knelpunten van wateroverlast, droogte en hitte meteen worden meegepakt. Uitgangspunt bij wateroverlast is dat een bui van 60 mm lokaal opgevangen wordt. Daar waar mogelijk plussen we dit op naar een bui van 90 mm. Verder streven we ernaar dat een bui van 90 mm geen schade. Bij elk project wordt een kosten-baten analyse gemaakt om te kijken of en zo ja hoeveel er kan worden opgeplust.

In de tweede helft van 2020 is er gewerkt aan het opstellen van wijkontwikkelingsplannen voor Helmond Noord en Helmond Oost. De uitkomsten van de stresstesten zijn hierbij gebruikt als onderlegger.

Het water- en rioleringssysteem levert een belangrijke bijdrage aan klimaatadaptatie. Om dit te realiseren wordt de drietrapsstrategie vanuit het Rijksbeleid toegepast: vasthouden-bergen-afvoeren. Deze strategie is bedoeld om hemelwater zo veel mogelijk in het gebied te houden. De afvoer wordt met deze strategie zoveel mogelijk vertraagd om overlast benedenstrooms te voorkomen en verdroging van het bovenstroomse gebied tegen te gaan. Om vinger aan de pols te houden en in te kunnen spelen op toekomstige ontwikkelingen houden we de basisrioleringsplannen actueel. We toetsen de riolering aan buien die gemiddeld eenmaal per 1, 2, 5, of 10 jaar voorkomen.

-34-

-35-

5.1.4

Burgerinitiatieven

5.1.5

Gemeentelijke regelingen en initiatieven

Er zijn diverse groene initiatieven vanuit bewoners in Helmond: Groene daken subsidie Buurttuin Brandevoort/Stadslandbouw Brainport Smart District

Inwoners, bedrijven en organisaties kunnen al sinds 2016 gebruikmaken van een subsidie voor het aanleggen van een Buurttuin Brandevoort is een gezamenlijke moestuin. Door het jaar heen organiseren de vrijwilligers verschillende

groen dak. Groene daken dragen in hoge mate bij aan een klimaatbestendige gemeente. Vooral in de bebouwde omgeving

activiteiten in en om de Buurttuin, zoals open dagen, markten en workshops. Ook wil Buurttuin Brandevoort kinderen van

zorgen groene daken voor hittereductie en het vasthouden van water. Een groendak kan ongeveer 50% van het regenwater

de basisscholen in de wijk de mogelijkheid bieden te leren over planten en moestuinieren volgens biologische principes.

opnemen en weer afgeven in de atmosfeer. Ook in de komende jaren kunnen inwoners, bedrijven, woningcorporaties en

Binnen de ontwikkeling van de slimme wijk Brainport Smart District is aandacht voor stadslandbouw.

VvE’s gebruik maken van deze subsidie. Binnen de gemeente is nog een groot potentieel aan daken die vergroend kunnen worden.

Stadstuin Helmond en Vrienden van Stadstuin Helmond Tiny Forests

De Stadstuin in 2013 gestart in de Katoenstraat en is onlangs verhuisd naar Brouwhuis. Hier worden op een biologische manier groenten geteeld. Bezoekers van de stadstuin kunnen groentes en zaden kopen. Middelbare schoolleerlingen

Gemeente Helmond is partnergemeente van het Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid (IVN) voor de aanleg

kunnen hier hun maatschappelijke stage lopen. Stichting Vrienden Stadstuin Helmond bevordert het welzijn en

van twee Tiny Forests in Helmond. Een Tiny Forest is een minibosje zo groot als een tennisveld, optimaal ingericht op

gezondheid van mensen door het geven van voorlichting, lezingen, workshops en educatie.

dieren en planten en met een educatieve functie.

Heel Helmond Bloeit

Na de wervingscampagne zijn twee initiatieven geselecteerd: • Speeltuin Helmond-West: wil samen met IVN Helmond en buurtvereniging Apostelhuis een minibos realiseren op het grasveld tussen Mrg. Nolensstraat, de Goorloop en het spoor. • OKC de Stroom: wil samen met buurtbewoners een minibos realiseren in de openbare ruimte tussen het IJsselplein en

Op initiatief van het IVN wordt in samenwerking met Natuurplatform Rondje Helmond in de veldbloemen gezet. Dit

de Rijnlaan.

draagt bij aan de biodiversiteit. Samen met kinderen en buurtbewoners is voor beide locaties een ontwerp gemaakt. De aanleg is op beide locaties gestart Klimaatplein Tuincentrum

in het najaar van 2020. In het eerste kwartaal van 2021 organiseren we voor betrokken kinderen een aanplantdag. Alle lichten op groen Voor het betrekken van Helmonders bij het thema duurzaamheid is in 2015 het platform ‘Alle lichten op groen’ gelanceerd

Op initiatief van Tuincentrum Coppelmans komt er in 2021 een Klimaatplein in het tuincentrum. Op dit plein wordt

met onder meer een website, nieuwsbrief, social media en een pagina in het lokale weekblad De Loop. Via ‘Alle lichten

voorlichting gegeven over klimaatverandering en wat bewoners hier aan kunnen doen.

op groen’ laten we inwoners, bedrijven, verenigingen en scholen zien wat er allemaal in de stad gebeurt als het gaat om duurzaamheid. Zo inspireren we iedereen en laten we zien wat mensen zelf kunnen doen en welke hulp ze daarbij kunnen krijgen. Duurzaamheidsfonds De afgelopen jaren konden Helmonders gebruik maken van een financiële bijdrage uit het Duurzaamheidsfonds. Gemeente Helmond ondersteunde inwoners, ondernemers, verenigingen en scholen financieel in duurzame initiatieven met een collectief karakter. Het Duurzaamheidsfonds is na vier jaar eind 2020 afgesloten.

-36-

-37-

5.2 Nieuwe activiteiten eigen organisatie

5.2.3

Rekentool van Eindhoven kopiëren naar Helmond

In dit hoofdstuk worden de activiteiten benoemd die de komende vijf jaar gaan bijdragen om Helmond klimaatadaptief te maken. Het is een eerste stap waarin wij onze verantwoordelijkheid nemen.

5.2.1

Eindhoven heeft een goed werkende rekentool voor klimaatadaptief bouwen. De gemeente Eindhoven stimuleert

Interne veranderopgave

vergroenen. Hoe groener de ontwikkeling is met bijvoorbeeld een groen dak en weinig verharding, des te kleiner is de gevraagde waterbergingsopgave. Het is een transparante tool voor projectontwikkelaars en inwoners. Inzet is om dit regionaal op te pakken en het voorbeeld van Eindhoven te volgen zodat er geen onderscheid is tussen gemeentes in Het is van groot belang om klimaatadaptatie als onderwerp in onze eigen organisatie op de kaart te zetten, collega’s

klimaatadaptief bouwen.

bewust te maken van het belang ervan én in beweging te krijgen. Zo gaan de uitgangspunten benoemd in paragraaf 4.2. en daarmee klimaatadaptatie veranderd worden in de organisatie. Klimaatadaptatie is ook een onderdeel van de invoering

5.2.4

Waardering groen in Helmond

van de Omgevingswet. De komende tijd gaan we met deze onderdelen aan de slag: • Het creëren van urgentiebesef onder collega’s door het jaarlijks voeren van een klimaatdialoog waarbij de strategie, de uitvoeringsagenda en ‘Klimaatbestendig Helmond’ centraal staan. • Ervaring opdoen met klimaatadaptief werken via de NL Greenlabel projecten. Daarbij is het belangrijk om de quick wins

Begin 2021 beginnen we met een Waarderingsonderzoek van het groen in de breedste zin van het woord in Helmond. Onderzocht wordt wat de waarde is van huidige blauw- en groenstructuren binnen de gemeentegrenzen. Zo krijgen we zicht op de maatschappelijk waarde van het groen en de kansen om deze te vergroten. De inzichten die hieruit voortkomen, vertalen we naar een ambitie en groenvisie op hoofdlijnen. Deze gebruiken we als inbreng voor de

te vieren. • Het organiseren van een Klimaat Afstemtafel waarin we projecten toetsen op de mate waarin klimaatadaptatie is

Omgevingsvisie. Daarbij bepalen we vervolgstappen om het stedelijk groen optimaal te benutten en daarvoor draagvlak te creëren en om meer input te hebben voor kosten-baten analyses.

meegenomen. • Medewerkers van verschillende afdelingen betrekken en met hen een ‘leidende coalitie’ vormen. Deze medewerkers kunnen zowel formele als informele invloed uitoefenen op collega’s. Deze leidende coalitie dient gevormd te

5.2.5

NL Greenlabel

worden door de huidige directie, programmamanager duurzame gezonde stad, programmamanager Omgevingswet, inspanningsleider klimaatadaptatie, beleidsmedewerker water, Integraal Technisch adviseurs, verkeerskundige en weg- en groenbeheerders. Zij moeten zowel formele als informele invloed kunnen uitoefenen op collega’s. Ook moeten zij kritisch kunnen zijn op collega’s en op het thema klimaatadaptatie, waarbij het belangrijk is een balans

Voor vijf projecten gaan we werken met NL Gebiedslabel van NL Greenlabel. Dit label maakt de mate van duurzaamheid

te houden tussen de beoogde ambitie én realisme.

inzichtelijk en biedt handvatten om een terrein verder te verduurzamen. Daarbij beoordelen we niet één onderdeel van

• Intern communiceren over plannen, ontwikkelingen en projecten op weg naar klimaatbestendig Helmond.

duurzaamheid, maar wordt juist gekeken naar de onderlinge samenhang. Er wordt gekeken naar ontwerp, aanleg en

Daarvoor organiseren we twee keer per jaar een lunchbijeenkomst voor collega’s. Ook delen we actief nieuws via de

onderhoud, producten en materialen, energie en klimaat, bodem en water, biodiversiteit, relatie mens & omgeving en

intranetgroep ‘Klimaatbestendig Helmond’.

borging.

5.2.2

Door vijf projecten voor (her)inrichting de komende tijd onder handen te nemen met NL Greenlabel, halen we ervaring en

De Omgevingswet

expertise binnen. We kiezen daarbij projecten met verschillende schaalgroottes en in verschillende stadia: • Voormalige OMO locaties, Dr.-Knippenbergcollege • Renovatie Park Brouwhuis In de stad vinden nieuwe ontwikkelingen plaats, inbreiding en uitbreiding van de stad. Klimaatadaptatie wordt daarin tot

• HUB Brandevoort

op dit moment niet voldoende meegenomen. We gaan onderzoeken of de Omgevingswet, de nieuw op te stellen Nota

• Annawijk

grondbeleid en de Nota Bovenwijks ons voldoende handvaten bieden om klimaatbestendig te bouwen en in te richten.

• Omgevingsplan Mierlo Hout

Initiatieven uit de stad horen op voorhand te weten dat ze getoetst gaan worden op de voorwaarde klimaatbestendig. Uitdaging daarbij is de mogelijke groei van Helmond naar 125.000 inwoners. Dat betekent meer woningen en meer verstedelijkt oppervlak. Deze nieuwe verstedelijking moet klimaatbestendig worden ingericht.

-38-

-39-

5.2.6

Onderzoek effect klimaatverandering op ons huidige bomen en groen

5.2.9

Aanpak wateroverlast locaties

Inschattingsonderzoek naar het effect van klimaatverandering op ons bestaande groen en voornamelijk de (beschermde)

Tijdens de zware regenbui van 2020 zijn een aantal wateroverlast locaties aan het licht gekomen. Op basis van deze

bomen. Door de verdroging zien we dat niet alleen net nieuw aangeplante bomen het moeilijk hebben, maar ook

wateroverlast locaties zijn een aantal geselecteerd die we willen oppakken. Een voorbeeld is het risico op wateroverlast

bestaande bomen. Onze beschermde bomen zijn zeer waardevol omdat ze veel bladoppervlak hebben en zo bijdragen aan

op de Dennerode verkleinen. Een ander project is het aanleggen van een waterberging in de Vossenbeemd. Een ander

minder hittestress. En daarbij in beeld brengen welke aanpak mogelijk is om te voorkomen dat groen / bomen verdwijnen.

voorbeeld is het project waarbij we Stiphout-Noord klimaatadaptief gaan inrichten. Hierbij wordt specifiek gefocust op het gebied tussen de Van Lieshoutstraat en de Baloysstraat. Hier wordt infiltrerende bestrating aangelegd zodat het water

5.2.7 Bomen, hittestress en droogte

sneller in de bodem infiltreert, dit draagt bij aan de sponswerking van de stad. En zo een lokale oplossing vormt voor de wateroverlast problematiek, maar ook zorgt voor de droogte problematiek. Het overzicht van alle wateroverlast projecten is opgenomen in bijlage 1.

5.2.10

Klimaatadaptieve bedrijventerreinen

We onderzoeken bij locaties waarbij niet gewerkt kan worden met grote open plantplaatsen en waar hittestress een groot probleem is, om ondergrondse oplossingen toe te passen voor opvang van regenwater. Door het toepassen van ondergrondse voorzieningen wordt voorkomen dat wortelopdruk voorkomt. We doen dit de komende 5 jaar voor ten minste 5 projecten.

Ook de bedrijventerreinen horen klimaatadaptief te worden ingericht. Hiervoor worden voor nieuwe bedrijven inrichtingsnormen opgesteld om hittestress en wateroverlast te beperken. Met verschillende gemeenten, waterschappen

5.2.8

Akkerrandenbeheer

en de provincie loopt op dit moment een project om bestaande bedrijventerreinen klimaatadaptief in te richten. De bedrijven zelf spelen hierin een belangrijke rol. Er worden pilot locaties uitgerold die deelnemen aan het project. Van deze locaties kan geleerd worden hoe toekomstige bedrijventerreinen ontwikkeld moeten worden.

Als gemeente verpachten we landbouwgronden en hebben we percelen in eigen beheer. Sinds 2017 dragen we met onze

5.2.11

Co2 Prestatieladder

akkers bij aan de biodiversiteit. In 2020 wordt al ruim drie hectare akkerrand ingezaaid met korenbloem en klaproos. Daarnaast kijken we naar de uitbreiding van het aantal ha’s oude granen zoals haver (momenteel 1,5 ha), rogge (momenteel 1 ha), brouwgerst (momenteel 8 ha), tarwe (momenteel 20 ha) en soja (momenteel 6 ha) voor het verbeteren van de biodiversiteit en bodemkwaliteit.

Als project onderzoeken we of we als Helmond de certificering van de CO2 Prestatieladder kunnen doorlopen en wat

In 2021 onderzoeken we hoe we de beschikbare landbouwgronden het beste kunnen inzetten om naast financiële

het betekent voor onze opdrachtnemers, als wij in onze aanbestedingen een bepaalde trede op de CO2-Prestatieladder

voordelen ook de voordelen voor biodiversiteit te vergroten. Daarnaast kijken we naar de mogelijkheden om een koppeling

uitvragen of de CO2-Prestatieladder gebruiken als gunningscriterium.”

te leggen tussen duurzame landbouw en het stikstof-, bodem- en waterbeleid.

De CO2 Prestatieladder is een instrument om inzicht te krijgen in het CO2 verbruik en om de ambitie vast te leggen het te reduceren. Als overheidsorganisatie heb je een voorbeeldfunctie. De prestatieladder geeft invulling aan je klimaatdoelstellingen en Global Goals. Op dit moment weten we niet waar we staan en hoe hoog we onze lat kunnen leggen. Door hier een project van te maken, gaan we dit onderzoeken. Na onderzoek wordt door middel van een collegevoorstel onze ambitie vastgelegd. Samen met het team Inkoop worden de gevolgen in beeld gebracht hoe we dit kunnen uitvragen.

-40-

-41-

5.3 Nieuwe activiteiten met inwoners Inwoners van Helmond nemen al langere tijd initiatieven die passen binnen het streven om Helmond klimaatbestendig te maken. De gemeente faciliteert dat graag. Op dit moment gebeurt dit op kleine schaal. We vinden dit soort burgerinitiatieven echter zo belangrijk en dat we de komende jaren meer gaan faciliteren en stimuleren.

5.3.1

Geveltuinen project

Vanuit de Buurtuin Brandevoort is het initiatief genomen om de aanleg van geveltuintjes te stimuleren. Ambitie is 1000 groene gevels in Helmond. In de wijken Binnenstad en Brandevoort bevinden zich veel huizen direct aan de straat. Door het aanleggen van een geveltuin wordt het stenige karakter van de straat doorbroken. Bovendien zorgt het groen voor verkoeling in de zomer. Voor de aanleg van een geveltuin is geen toestemming van de gemeente nodig, maar er zijn wel een aantal spelregels die worden meegenomen in het project. We faciliteren dit burgerinitiatief met onder meer communicatie en een financiële stimulans voor inwoners in de vorm van een tegoedbon voor plantjes. Daarnaast maken we een koppeling met het project Operatie Steenbreek, zie paragraaf 5.3.3.

5.3.2

Adoptie Boomspiegels of plantvakken

De gemeente ondersteunt initiatieven voor de aanleg of het adopteren van boomspiegels. Via een communicatiecampagne geven we hier meer ruchtbaarheid aan. Zo informeren we bewoners over de mogelijkheden om de boomspiegel of het plantvak voor hun deur te onderhouden of opnieuw in te richten met bijvriendelijke beplanting. Bij de geadopteerde boomspiegels brengen we een reversed graffiti op de bestrating aan. Zo laten we andere inwoners én de groenaannemer zien dat dit plantvak door een bewoner wordt onderhouden. En maken we blijvend zichtbaar dat dit een co creatie is.

5.3.3

Operatie Steenbreek

De enquête ‘Meer biodiversiteit in de gemeente Helmond’ maakte duidelijk dat 51% van de respondenten graag ziet dat de gemeente meedoet aan ‘Operatie Steenbreek’. Ook uit de klimaatdialoog met bewoners bleek hier een groot enthousiasme voor te zijn. Stichting Steenbreek heeft dit inmiddels in ruim 100 gemeenten georganiseerd in samenwerking met bedrijven, bewoners en organisaties. Vanaf 2021 organiseren we in Helmond verschillende activiteiten met Stichting Steenbreek, van een groene informatieavond tot de actie ‘Tegel eruit, plant erin’. Ook het aanleggen van een geveltuin nemen we hierin mee.

-42-

-43-

6. Financiën Vanaf 2021 zetten we communicatie en acties richting bewoners in om mensen bewust te maken van wat

Dit is de eerste uitvoeringsagenda. Er dient nog ervaring op gedaan te worden met het klimaatbestendig ontwerpen

klimaatverandering voor hen betekent en hoe we samen Helmond klimaatbestendig kunnen maken. De komende vijf

en ontwikkelen. Daarnaast zit door het uitgangspunt ‘’werk met werk maken’’ er een fasering in de werkzaamheden.

jaar besteden we per jaar extra aandacht aan drie wijken waar we samen met onze groenambassadeurs zoveel mogelijk

We werken met dekking uit het Programma Duurzame Gezonde stad, dat onderdeel uitmaakt van de Strategische

mensen stimuleren om tegels uit hun tuin te vervangen door groen.

Agenda en de Impulsgelden van de Rijksoverheid. Daarnaast ontwikkelt de provincie op dit moment een subsidie voor klimaatadapatie en het Waterschap ondersteunt projecten. Daarnaast zal de dekking voor een deel van de projecten

Dat pakken we als volgt aan:

komen uit bijvoorbeeld het GRP renovatiebudgetten van de openbare ruimte. Tot slot, we hebben partners in de stad en

• In mei en oktober organiseren we twee weekenden waarvoor bewoners zich individueel of per straat kunnen

inwoners nodig om deze transitie in gang te zetten. Dit vraagt ook capaciteit en middelen van hen. Maar we willen met

inschrijven.

deze eerste uitvoeringsagenda ook vooral een nieuwe manier van werken inzetten en dat vraagt niet altijd extra geld.

• Natuurwerkplatform Helmond, hoveniersbedrijven in Helmond en de Brabantse Milieu Federatie wordt gevraagd ambassadeurs te zijn van Operatie Steenbreek en mee te helpen in die weekenden. • Men kan in de wijk bij een verzamelpunt oude bestrating en zand kwijt en zwarte grond ophalen. Tegen inlevering van de stenen krijgen inwoners een voucher om beplanting uit te zoeken.

6.1 Gemeentelijk RioleringsPlan 2019-2023 (GRP) Het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) is direct gekoppeld aan de rioolheffing. De opbrengsten hiervan kunnen allen uitgegeven worden aan water gerelateerde projecten en maatregelen. Uit dit budget worden locaties die last hebben van

5.3.4

Regentonsubsidie

wateroverlast opgepakt. Verder komen uit het GRP ook de middelen om, waar rendabel, gescheiden rioolstelsels aan te leggen. Ook worden vanuit het GRP communicatieve projecten gerealiseerd en stimuleringsfondsen gefinancierd, denk hierbij aan de groene daken subsidie. Omdat de urgentie van klimaatadaptatie gevoeld wordt in de gemeente, heeft deze voor het GRP van 2019-2023 jaarlijks €300.000 opgenomen voor verbeteringen zodat wateroverlast problemen opgelost

‘Wees wijs met water’. In de droge zomer van 1976 kende heel Nederland deze slogan. De tijden zijn niet veranderd.

kunnen worden.

Ook nu is water een kostbaar goed. Daarom stimuleren we onze inwoners om regenwater op te slaan in een regenton. Hiervoor bieden we een subsidie van €25, - per regenton tot een maximum van 1000 regentonnen. Wie hulp nodig heeft bij het aansluiten van de regenton kan zich aanmelden voor de twee weekenden waarin Operatie Steenbreek

6.2 Impulsgelden Rijksoverheid

georganiseerd wordt. Dan komt iemand helpen tegen een gereduceerd tarief.

Vanaf 1 januari 2021 kunnen gemeenten gebruikmaken van de Impulsregeling Klimaatadaptatie. Het bedrag kan gebruikt worden om adaptatiemaatregelen versneld uit te voeren, om al geplande ruimtelijke maatregelen uit te breiden met adaptatiemaatregelen, of om nieuwe adaptatiemaatregelen op te pakken. De aanvraag voor de impulsgelden kan gedaan

5.4 Projectenoverzicht

worden van 1 januari 2021 tot en met 31 december 2023. In 2027 moet de uitvoering van de maatregelpakketten klaar

Bijlage 1 geeft een overzicht van in de vorige paragraaf genoemde projecten.

zijn. Het Rijk heeft hier €200 miljoen voor gereserveerd. De aanvraag voor deze gelden moeten als werkregio gedaan worden. Daarom is met de werkregio Doelmatig Waterbeheer Brabantse Peel een regionale uitvoeringsagenda geschreven. Om het bedrag eerlijk over de werkregio’s te verdelen, gebruikt het Rijk een verdeelsleutel op basis van inwoneraantal en oppervlakte. Dit betekent dat voor de werkregio Doelmatig Waterbeheer Brabantse Peel €2,5 miljoen beschikbaar is tot 2023. Het is de bedoeling dat dit geld wordt gezien als een impuls. Daarom mag dit geld maar 1/3 van het totale bedrag van een project bedragen. De overige 2/3 moet betaald worden vanuit gemeentelijke middelen. De bijdrage is alleen voor water gerelateerde onderwerpen.

6.3 Programma Duurzame Gezonde Stad Vanuit het Programma Duurzame en Gezonde stad is voor de komende jaren in totaal €500.000, - beschikbaar gesteld voor deze uitvoeringsagenda. Zoals bekend zijn dit tijdelijke middelen. Zo zullen deze gelden vooral ingezet worden op maatregelen en projecten die de transitie in gang kunnen zetten. Dus inzetten op de bewustwording, communicatie en het borgen van het onderwerp in de organisatie.

-44-

-45-

Bijlage 1

Bijlage 2

Projectenoverzicht

Project

2021 2022 2023 2024 2025 Geraamde Kosten per jaar

Groene daken subsidie

x

x

NL Greenlabel

x

x

€50.000,- per project

Rekentool Eindhoven

x

x

P.M.

Akkerrandenbeheer

x

x

x

€40.000,-

x

x

x

x

€10.000,-

Woordenlijst klimaatadaptatie in duidelijke taal

Adaptatie

Aanpassing

Afkoppelen

De regenpijp losmaken van het riool

Biodiversiteit

Verschillende soorten planten en dieren

Drainage

Afvoeren van water onder de grond

Duurzaamheid

Goed voor mens en milieu

Ecologie

Studie van alles dat leeft samen met de omgeving

Geveltuinen project

x

x

x

x

x

€25.000,-

Adoptie boomspiegels en plantvakken

x

x

x

x

x

€500,-

Operatie Steenbreek

x

x

x

x

x

€90.000,-

Ecosysteem

Alle levende dingen samen

x

x

€6.000,-

Grindkoffer

Bak of gat in de grond met grind

€2.500,-

Groen dak

Dak met planten

x

€25.000,-

Hydroblob

Blok dat water opzuigt en vasthoudt

x

€420.000

Infiltratie

Opname van water in de bodem

Klimaatadaptatie

Aanpassing aan extremer weer

Klimaatbestendig

Klaar zijn voor een veranderend klimaat met extremer weer

Klimaatmitigatie

Terugdringen van de CO2-uitstoot om een verder veranderend klimaat

Klimaatadaptieve bedrijventerreinen

x

Klimaatplein Tuincentrum

x

Regenton subsidie

x

Verkleinen risico wateroverlast Dennerode Regenwaterberging Vossenbeemd

x

€80.000

Voorkomen water op straat Eikendreef

x

€10.000

Voorkomen wateroverlast Slegersstraat-

x

€40.000

Odulfusstraat Verkleinen risico wateroverlast

x

Twijnsterhof-Peelhof Klimaatadaptief Stiphout-Noord

x

te voorkomen

€300.000 €300.000

Klimaatstresstest

Test of een gebied klaar is voor extremer weer

Ontharden

Weghalen van stenen

Preventie

Voorkomen van

Sedumdak

Dak met vetplanten

Sponswerking

Water vasthouden in de bodem

Stimuleringsregeling klimaatadaptatie

Subsidie om je tuin/terrein aan te passen aan extremer weer

Verzakking

Daling van de bodem

Wadi

Sloot of greppel voor opvang van water

Waterberging

Opslagplaats voor water

Waterdoorlatende verharding

Tegels waar water doorheen kan

Wateroverlast

Overlast door te veel water

Waterpasserende verharding

Tegels met ruimte ertussen om water door te laten

Waterrobuuste inrichting

Een omgeving die goed tegen water kan

Watervriendelijke tuin

Een tuin die water kan opvangen

Bron: Klimaatadapatie in duidelijke taal van Hoogheemraadschap van Delfland

-46-

-47-

Bijlage 3

Leefstijlvinder in de Helmondse wijken

Bij een aantal projecten die in het dit Uitvoeringsplan beschreven zijn, is een communicatie-aanpak opgenomen

We kunnen binnen de wijken nog verder inzoomen op de leefstijlen in specifieke delen. Voor de projecten in de volgende

gebaseerd op de leefstijlen die in de betreffende wijken dominant zijn. Daarin staat concreet verwoordt hoe we binnen

hoofdstukken zullen we nog gedetailleerder naar de leefstijlen binnen de wijk kijken, om zo tot een zo optimaal mogelijke

het project gaan communiceren, via welke kanalen en met welke middelen en acties.

communicatie-aanpak te komen. Hieronder volgt een beschrijving van de twee belangrijkste leefstijlen en de belangrijkste aandachtspunten ten aanzien van communicatie en particpatie voor deze doelgroepen. Bron: Leefstijlvinder Ons Water

De-ver-van-mijn-bed-show “Met klimaatverandering en waterbeheer houd ik me niet bezig.” De ver-van-mijn-bed-show burgers zijn gezellige en sociale mensen, die graag willen genieten van het leven. Ze zijn behulpzaam, vrolijk en spontaan en zijn zeer geïnteresseerd in anderen. Ze voelen zich op hun gemak in hun eigen vertrouwde omgeving en houden van gezelschap. Wat betekent klimaatverandering voor ze? De ver-van-mijn-bed-show burgers hebben weinig met klimaatverandering en waterbeheer. Ze vinden deze onderwerpen maar complex. En willen er ook niet meer over weten. Ze hebben het idee dat ze er toch weinig aan kunnen doen. Klimaatverandering discutabel. Ze horen soms bronnen elkaar tegenspreken, waardoor ze niet weten wie ze moeten geloven. Ze maken zich dan ook minder vaak zorgen en zijn zelden bereid zelf maatregelen te nemen. Als er dan toch opgetreden moet worden, dan is dat de taak van de overheid. In Helmond is de dominante leefstijl ‘de Ver-Van-Mijn-Bed-Show’: “Met klimaatverandering en waterbeheer houd ik me

Hoe kan je ze motiveren?

niet bezig.” In het totaalbeeld van Helmond zien we ook de actief betrokkenen terugkomen, onze groen ambassadeurs:

Om de ver-van-mijn-show burgers toch te motiveren maatregelen te nemen, is het belangrijk het niet te hebben over

“Ik voel me geroepen om een steentje bij te dragen.” En daarnaast vormen ‘de Calculerende sceptici’ een grote groep:

klimaatverandering. Dat zorgt direct voor weerstand. Het is voor deze doelgroep daarom belangrijk om een geheel andere

“Ik ben sceptisch over klimaatverandering, want ik hoor tegenstrijdige berichten.”

invalshoek te kiezen en in te spelen op hun sociale karakter. Organiseer bijvoorbeeld gezamenlijke activiteiten in de buurt om te werken aan een prettige woonomgeving.

Per wijk ziet het overzicht van dominante leefstijlen er als volgt uit: Hoe communiceer je met ze en hoe betrek je ze (participatie)?

Wijk

Dominante leefstijl

Stiphout

De calculerende sceptici

Argumenten:

Brandevoort

De calculerende sceptici

Niet refereren aan klimaatverandering.

’t Hout

De ver-van-mijn-bed-show

Kernboodschap:

Op een leuke manier, samen met de mensen in je buurt, werken aan een prettige

Helmond West

De ver-van-mijn-bed-show

woonomgeving. Dan is het mooi meegenomen als je met elkaar intussen ook iets kunt doen

Binnenstad

De ver-van-mijn-bed-show

om het water en groen in de buurt te verbeteren.

Helmond Noord

De ver-van-mijn-bed-show

Tone of voice:

Persoonlijk, warm, vanuit eigen ervaring, verbindend (wij-vorm), opgewekt.

Helmond Oost

De ver-van-mijn-bed-show

Vormgeving:

Warm, vrolijk, fris, gebruik van veel beeld met mensen, korte teksten, geen details.

Dierdonk

De calculerende sceptici

Communicatiemiddelen:

wijkportals/lokale websites, Facebook, bewonersbrief, flyers/posters, wedstrijd in wijk,

Rijpelberg

De ver-van-mijn-bed-show

pop-up-stand in de wijk, samenwerking met tuincentra.

Brouwhuis

De ver-van-mijn-bed-show

-48-

Andere mensen in de buurt doen ook mee. Bewust met water omgaan is goed voor je gezin.

-49-

Participatie:

Toetsen van ideeën (draagvlak), raadplegen en informeren. Informele netwerken en

Kernboodschap:

Klimaatverandering leidt tot risico’s waar je niet dagelijks bij stil staat. Maar het kan wel

verenigingsleven inzetten. Betrekken via schoolgaande kinderen (pull-benadering).

vervelende gevolgen voor jezelf en jouw comfort hebben. Daarom is het slim en efficiënt

Endorser:

BN’er inzetten, bijvoorbeeld tuinman Lodewijk Hoekstra (NL Greenlabel).

om je erop voor te bereiden en maatregelen te treffen.

Motivator/beloning:

Gezelligheid/samen met de buurt iets leuks doen.

Tone of voice:

De gemeente faciliteert en biedt gemak, bijvoorbeeld gratis ophalen van tuintegels.

Vormgeving:

Zakelijk, strak, chique, koel, gebruik van infographics. Tekst mag iets uitgebreider en

analytisch, niet te dominant beeldgebruik. Waar mogelijk verwijzen naar

Zakelijk (vousvoyeren), feitelijk, academisch.

gezaghebbende bronnen.

De calculerende sceptici

Communicatiemiddelen:

Websites, LinkedIn/Twitter, open dag/tentoonstelling/ kijkje nemen bij projecten,

“Ik ben sceptisch over klimaatverandering, want ik hoor tegenstrijdige berichten.”

redactionele aandacht in media, nieuwsbrief, facts & figures, onderzoeksrapport,

Calculerende sceptici zijn zakelijke en ambitieuze mensen, die het belangrijk vinden om te

infographic.

presteren en een succesvolle carrière te hebben. Ze houden van luxe en mooie spullen en

Participatie:

Informeren, selectief uitnodigen (gevoel van exclusiviteit) in fase van beleidsvoorbereiding

willen dit graag aan de buitenwereld laten zien. Daarnaast zijn ze rationeel, zelfverzekerd en

en - bepaling. Beroep doen op kennis en kunde.

daadkrachtig. Ze omringen zich graag met mensen die weten wat ze willen en iets bereikt

Endorser:

Wetenschapper

hebben in hun leven.

Motivator/beloning:

Deskundig advies van gemeente/waterschap etc. Gunstige kosten-batenverhouding.

Wat betekent klimaatverandering voor ze? De calculerende sceptici volgen de ontwikkelingen globaal, maar zijn wel sceptisch over de oorzaken en oplossingen van klimaatverandering. Ze willen feiten horen van betrouwbare bronnen, maar krijgen vaak tegenstrijdige berichten te horen. Daarnaast twijfelen ze of het wel zin heeft om zelf een bijdrage te leveren en willen ze niet inleveren op hun eigen comfort. Als er een oplossing gevonden moet worden, dan hebben ze nog het meest vertrouwen in overheidsmaatregelen en technologische oplossingen. Ze zien klimaatverandering relatief vaak als een natuurlijk proces dat we als mens niet kunnen stoppen. Ze zijn daarom minder vaak bereid zelf maatregelen te nemen. Hoe kan je ze motiveren? Om calculerende sceptici toch te motiveren maatregelen te nemen, is het belangrijk om de doelgroep te informeren over de kosten en baten hiervan. Het is hierbij belangrijk het probleem niet te problematiseren en de negatieve gevolgen voor henzelf te benadrukken. Gebruik hierbij niet het woord klimaatverandering, dat zorgt voor weerstand. Deze doelgroep kan overtuigd worden met feiten en cijfers uit onafhankelijke, gezaghebbende bronnen. Hoe communiceer je met ze en hoe betrek je ze (participatie)? Empoweringstrategie:

Informeren over kosten/baten, onderwerp klein maken door negatieve gevolgen

(ongemak, rompslomp) voor henzelf te benadrukken

Argumenten:

Slim omgaan met water hoeft niet ten koste te gaan van een comfortabel leven.

Technologische oplossingen kunnen wateroverlast/-tekort niet volledig voorkomen.

Het zijn hulpmiddelen. Niet refereren aan klimaatverandering, tenzij fact-based.

-50-

-51-

Logo in F Grijs: C=0