Document · PDF

RN 018 Economische visie Helmond 2030

Gemeenteraad 22 februari 2022, gemeente HelmondBij agendapunt: Economische visie Helmond 2030(Raadsvoorstel 18)21.686 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Economische visie Helmond 2030 Daar maken we werk van Gemeente Helmond, januari 2022

Logo in F Grijs: C=0

Inhoud

Colofon

Voorwoord

Samenvatting

Inleiding

Huidig economisch profiel van Helmond

2.1

Economische structuur

2.2

Ondernemerschap

2.3

Verzorgingsfunctie en woon-werkbalans

2.4

Arbeidsmarkt

2.5

Werklocaties

2.6

Mobiliteit en bereikbaarheid

2.7

Duurzaamheid

2.8

Brede welvaart

Opdrachtgever: Gemeente Helmond Fotografie: Pressvisuals.com, Gemeente helmond, BC-fotografie, KVG-Photo’s Deze economische visie is tot stand gekomen onder leiding van adviesbureau Ecorys: Atze Verkennis Erik van Ossenbruggen

Trends en ontwikkelingen

3.1

Wereldwijde economische conjunctuur

3.2

Toenemend belang stedelijke economieën

3.3

Duurzame en circulaire economie

3.4

Digitalisering van de economie

3.5

Ruimtegebrek

3.6

Krapte op de arbeidsmarkt

3.7

Slimme mobiliteit

Visie: kansen en ambities

4.1

Ontwikkelkansen

Postbus 4175

4.2

Strategische agenda 2019-2025 en Brainportbeleid als uitgangspunt

3006 AD Rotterdam

4.3

De economie van Helmond in 2030: de visie

Hidde Wedman Rotterdam, 14 januari 2022

Ecorys is een toonaangevend internationaal onderzoeks- en adviesbureau dat zich richt op de belangrijkste

maatschappelijke uitdagingen.

Nederland

Strategie: thema’s en doelen

Watermanweg 44

5.1

Lerende en innoverende stad

3067 GG Rotterdam

5.2

Verbindende stad

Nederland

5.3

Ondernemende stad

5.4

Inclusieve en voorzienende stad

5.5

Strategie in het kort

T 010 453 88 00 E netherlands@ecorys.com K.v.K. nr. 24316726

Uitvoeringsprogramma

www.ecorys.com

Bijlage: SWOT-confrontatiematrix

-2-

-3-

Voorwoord

Samenvatting

Beste lezer,

In de jaren na de crisis is de economie van Helmond krachtig hersteld. Door intensieve samenwerking tussen bedrijfsleven, overheden en andere organisaties hebben we het ondernemersklimaat verder versterkt. Ook de investeringen op het

Helmond, makers van de toekomst! Onze stad ontwikkelt zich ten midden van de hoog-dynamische Brainportregio

speerpuntenbeleid beginnen in toenemende mate hun vruchten af te werpen. Wegens de beoogde schaalsprong en de

economisch erg goed. De bekende toonaangevende topsectoren, Automotive, Slimme Maakindustrie en FoodTech, de

veranderende maatschappelijke en economische uitdagingen hebben we een nieuwe economische visie voor Helmond

ontwikkeling van Brainport Smart District en het gehele brede Helmondse MKB zijn en blijven van grote waarde.

opgesteld richting 2030. Deze nieuwe economische visie bouwt voort op de Strategische Agenda ‘Helmond. Stad in

Niet alleen op het gebied van werkgelegenheid, maar het geeft onze stad positie op regionaal, landelijk en zelfs op

beweging’ 2019-2025’ en heeft als doel meer focus aan te brengen in het economische beleid van de gemeente Helmond.

Europees niveau. Tegelijkertijd zien we tal van sectoren kampen met de negatieve economische effecten van de coronacrisis. Het zijn onzekere tijden. Maar daarin zien we vooral de enorme veerkracht en flexibiliteit van de Helmondse ondernemers. Er blijven onzekerheden. Juist daarom is het nú belangrijk om vooruit te kijken. De samenwerking met bedrijven, kennisinstellingen, organisaties, de Peel- en de Brainportregio en andere belanghebbenden is voor ons van zeer grote waarde. Niet voor niets is de economische visie die nu voor u ligt in nauwe samenwerking met deze partijen opgesteld. Het is een verantwoordelijkheid van ons allemaal.

Vier strategische thema’s Er zijn vier strategische thema’s van waaruit we werken aan de economie van Helmond. Dit zijn de lerende en innoverende stad, de verbindende stad, de ondernemende stad en de inclusieve en voorzienende stad. Binnen deze vier strategische thema’s hebben we een aantal belangrijke activiteiten geïdentificeerd. Eveneens van belang zijn de thema’s duurzaamheid en schaalsprong, die als horizontale opgaven door de vier strategische

Deze economische visie bevat ambities, vooral voor de lange termijn. De visie zal in de jaren die komen gaan steeds concreter worden uitgewerkt voor Helmond, door en voor ondernemers, samen met partners en de Helmondse gemeenteraad. Helmond is een stad met ambitie en dat ademt deze visie. Een stad waarin sociale ondernemers, studenten, techneuten en nieuwe en groeiende bedrijven zich thuis voelen. Met de plotselinge komst van de corona-pandemie in 2020 is het proces van de nieuwe economische visie even tot

thema’s lopen. Met ‘horizontale opgaven’ wordt bedoeld dat ze integraal onderdeel vormen van de vier strategische thema’s en niet als losse/ aparte thema’s gezien moeten worden. De activiteiten binnen de vier strategische thema’s moeten daarom a) bijdragen aan een Helmond dat in 2035 klimaatneutraal is en circulair in 2050 en b) passen binnen de realisatie van de schaalsprong. Figuur 1: Strategische doelen

stilstand gebracht. Hoe de wereld er na de coronacrisis uit gaat zien, weten we helaas nog steeds niet precies, maar we moeten door, de wereld om ons heen verandert snel en daarvoor is een richtinggevende economische visie voor onze stad belangrijk. Bij het opstellen van deze visie is niet alleen de samenwerking met verschillende partijen noemenswaardig, maar er is ook gezocht naar aansluiting op de visie van Brainport en de Peelregio. Helmond is een stad met ambitie, waar iedereen kan meedoen. Dit betekent dat we werken aan een brede economische groei. Niet alleen vanwege de euro’s of de percentages, maar ook om onze stad nóg mooier, sterker en levendiger te maken. Zodat er goede banen op elk niveau zijn en minder inwoners afhankelijk zullen zijn van een (bijstands-)uitkering. Het woon- en leefklimaat moet in 2030 nog beter zijn, daarom zetten we in op een schaalsprong. Niet als doel, maar als middel. Met voldoende passende woonruimte, maar ook voldoende en aantrekkelijke werklocaties, fijne buitenruimtes, goede bereikbaarheid en een divers cultureel aanbod. We rollen de rode loper uit voor ondernemers en winkeliers. Dit maakt de stad aantrekkelijk voor talent, nieuwe en groeiende bedrijven en organisaties.

Daarnaast gaan we ons nog meer richten op de digitale economie , werken we aan de versterken van onze bekende topsectoren en gaan we nog proactiever in contact treden met het bedrijfsleven. Deze economische visie geeft hier richting aan en ik nodig iedereen van harte uit om hier een bijdrage aan te leveren. Gezamenlijk maken we er werk van. Serge van de Brug Wethouder Economie en Innovatie Arbeidsmarkt en Financiën

-4-

-5-

Strategie: prioriteiten stellen

Uitvoeringsagenda

Figuur 2 Strategie in het kort

Strategisch doel Acties Lerende en

Food sector meer met tech sector in verbinding brengen.

innoverende stad

Versterking en groei van FoodTech meer agenderen in Brainport (en bijbehorende lobbyactiviteiten). Structurele financiële bijdrage aan versterking en groei van FoodTech (minstens voor een periode van 4 jaar). (bijvoorbeeld door extra inzet op aantrekken bedrijven) Uitbouw van fysiek Food Tech Park Helmond.

Verbindende stad

Versterking van het ondernemersnetwerk met minstens 2 keer per jaar een evenement – apart voor de grootste bedrijven van Helmond en voor het MKB. Voor de grootste bedrijven wordt minstens 2 keer per jaar een Kasteeldiner georganiseerd en voor het MKB minstens 2 keer per jaar een borrel met uitreiking van een stimuleringsprijs. Benoeming van een bedrijvencontactfunctionaris per sector. Deze gaat proactief voeling houden met de wensen en noden van de ondernemers, in plaats van alleen fungeren als ‘loket’. Versterken lobby richting Brainport (om grotere invloed op de jaarplannen te kunnen uitoefenen) en Den Haag (om de positie van Helmond in MIRT-trajecten en EZK/innovatie context te versterken) (en evt. Brussel). Signaleren van knelpunten van het bedrijfsleven op het gebied van mobiliteit.

Als gemeente Helmond kunnen we niet alle maatschappelijke opgaven volledig zelf oplossen. We moeten daarom keuzes maken en prioriteiten stellen. Met de keuze voor de drie speerpuntsectoren (Automotive, Slimme maakindustrie en Food Tech) zijn we op de juiste weg. Het is dus een kwestie van voortzetten wat goed gaat, en versterken en verbeteren waar nodig. In het bijzonder gaan we Food Tech de komende vier jaar versterken door organisatorische en financiële ondersteuning.

Ondernemende

Creëren van een arbeidspool voor Helmondse bedrijven, voor onderlinge uitwisseling bij

stad

overschotten/tekorten. Doorontwikkeling van Helmond Start voor de ondersteuning van startups. Flexibelere lokale regelgeving aangaande ruimtegebruik op werklocaties. Het moet bijvoorbeeld eenvoudiger voor bedrijven worden om gebruik te maken van elkaars voorzieningen – ook

Daar bovenop kiezen we voor het fors uitbreiden van onze inzet op de thema’s waar dat het meest noodzakelijk is en het meeste oplevert. Dat is op het gebied van accountmanagement en netwerkvorming met en tussen bedrijven, werklocaties, het in balans brengen van de arbeidsmarkt en de aansluiting daarvan met het onderwijs verbeteren, en tot slot het aantrekkelijker maken van de stad voor bezoekers, bewoners en toekomstige bewoners. In de eerste plaats met meer leisure-voorzieningen en andere activiteiten met een hoge belevingswaarde. Met het doorzetten van succesvolle bestaande ontwikkelingen en beleid, het versterken van FoodTech en het fors uitbreiden van de bovenstaande gebieden, dragen we bij aan de vijf strategische doelen uit de strategische agenda ‘Helmond. Stad in beweging’ 2019-2025’.

bedrijfsinterne horeca-achtige voorzieningen op bedrijventerreinen. Faciliteren van ondernemers die op monofunctionele plekken willen investeren om de stad meer functies en levendigheid/belevingswaarde te geven. Opvullen van leegstaande panden in (onder andere) het centrum met broedplaatsen, creatieve ateliers en/of co-working spaces – naar het voorbeeld van de Cacaofabriek, maar met variërende schaalgrootte. Ontwikkeling van een citymarketing/ branding campagne ter verbetering van het imago van Helmond. Creëren van schuifruimte op werklocaties, zowel buiten de stad als in de stadskern. Revitalisering van verouderde werklocaties zoals Hoogeind. Herziening van taken en uitbreiding van de formatie team Economie met enkele medewerkers.

-6-

-7-

Inleiding

Helmond, vitale schakel in de Brainport

Strategisch doel Acties Inclusieve en

Aantrekken van meer leisurevoorzieningen zoals restaurants en hotels, en (in mindere mate ook)

voorzienende stad

cafés, musea en podia. Organisatie en facilitering van (meer) evenementen in de stad en verhogen van bijdrage aan de ‘evenementenpot’ die bestaat in samenwerking met ondernemerscollectieven in de stad. Uitwerken van acties gericht op de duurzame inzetbaarheid van praktijkgeschoolden, door stimulering van leven lang leren en innovatief onderwijs, maar ook strategisch arbeidsmarktbeleid van bedrijven waarin het aannemen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt geen

In de afgelopen 10 jaar is de economie van Helmond krachtig hersteld van de economische crisis. Door intensieve samenwerking tussen bedrijfsleven, overheden en andere organisaties is het ondernemersklimaat versterkt. De investeringen op het speerpuntenbeleid beginnen in toenemende mate hun vruchten af te werpen. Met het living lab Brainport Smart District is Helmond een proeftuin voor toekomstige technologieën. En met de Automotive Campus is Helmond, waar sterke spelers als Lightyear gevestigd zijn, toonaangevend op het gebied van duurzame en autonome mobiliteit. Ook andere bedrijven in de stad dragen sterk bij aan het verdienvermogen van de stad.

barrière vormt. Duurzaamheid

Doorontwikkeling acties tot uitbouw circulaire economie in Brainport verband. Onder andere door

Bovendien is ondanks de coronacrisis het aantal uitkeringsgerechtigden nog nooit zo laag geweest. Deze positieve

Brainport Kennishub Circulaire Economie.

ontwikkelingen zijn voor een groot deel mogelijk gemaakt door intensieve samenwerking met partners binnen het

Vergroten van bewustzijn over circulariteit in het bedrijfsleven en organisatie van collectieve

Peelverband en de rest van de Brainportregio. Helmond mag zich dan ook met trots de tweede centrumstad van de

inkoopacties voor (bijvoorbeeld) zonnepanelen.

Brainportregio noemen.

Betere uitwisseling van reststromen in het bedrijfsleven. Hiervoor is een procesregisseur nodig. Met het vizier op de toekomst heeft Helmond zijn imago een flinke boost kunnen geven. De uitdaging is nu om deze positieve ontwikkeling vast te houden in een snel veranderende wereld. Op middellange termijn liggen er voor heel Nederland grote economische uitdagingen als het bijvoorbeeld gaat om het mogelijk maken van de groene transitie, de woningbouwopgave en het ontwikkelen van slimme mobiliteitsoplossingen.

Tijd voor een nieuwe visie Uiteindelijk moeten de oplossingen voor deze vraagstukken op lokaal niveau worden ingevuld. Dit onderstreept het belang van een economische visie die handvatten biedt om de economie van Helmond ook in de komende jaren verder te ontwikkelen en te versterken. De meest recente economische visie is opgesteld in 2016. Deze visie is een belangrijke bouwsteen geweest voor de economische ontwikkeling van Helmond in de afgelopen jaren. Anno 2021 zijn de uitdagingen en kansen dusdanig veranderd dat het tijd is voor een nieuwe visie. Daarnaast is de Strategische Agenda ‘Helmond. Stad in beweging’ 2019-2025 geïntroduceerd. Met name de ambitie om op lange termijn te groeien naar 120.000 inwoners vraagt om een duidelijke visie hoe deze schaalsprong ook economisch duurzaam mogelijk kan worden gemaakt. Dit document biedt een nieuwe visie op de economie van Helmond en verschaft de gemeente daarmee een duidelijke positie en strategie voor de komende jaren. Daarmee kan deze economische visie dienen als ‘kickstart’ voor de komende bestuursperiode. Tegelijkertijd is het van belang om in deze visie ook verder te durven kijken dan de komende bestuursperiode en handvatten te bieden voor de lange termijn.

-8-

-9-

Doelstelling

Schaalsprong 2040

De economische visie Helmond 2025 helpt Helmond om in de komende jaren vanuit economisch oogpunt invulling Om de concurrentie met stedelijke regio’s elders in Europa, Amerika en Azië blijvend aan te kunnen, en het

te geven aan de bredere Strategische Agenda 2019-2025. De economische visie gaat niet alleen in op de vraag hoe de

verdienvermogen van Nederland te versterken, moeten de innovatiekracht, de productiviteit en de

situatie in de huidige context verbeterd kan worden, maar ook hoe de ontwikkeling van de Helmondse economie zich zou

agglomeratiekracht van de Brainportregio worden vergroot. De uitgangssituatie van de regio Zuidoost-Brabant dient

moeten verhouden tot onder andere de geschetste schaalsprong richting 2040.

daarvoor sterk te worden verbeterd. Deze opgave richt zich in het bijzonder op de kern van de regio, het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) waarin het centrum van Eindhoven een schaalsprong van ‘stedelijk’ naar ‘hoogstedelijk’

Concreet schetst dit document de visie op:

te maken en het centrum van Helmond meer stedelijk dient te worden. In deze context streeft Helmond naar een

• De economie van de gemeente Helmond als geheel

schaalsprong; het streven is om Helmond te laten groeien van ruim 90.000 naar 120.000. De schaalsprong is geen

• Welke onderdelen en sectoren daarbij bijzondere aandacht verdienen

doel op zich, maar een middel om te komen tot een stad met meer draagkracht, meer werkgelegenheid, nieuwe

• Welke rol daarbij is weggelegd voor de gemeente, ondernemers en onderwijsinstellingen

bezoekers en betere (culturele) voorzieningen. Hierdoor wordt de sociale basis van Helmond versterkt en wordt en

• Hoe dit zich verhoudt tot de regionale en bovenregionale structuren, met name de verhouding tot de samenwerking in

bijdrage geleverd aan het verminderen van de tweedeling in de gemeente. Ook andere maatschappelijke opgaven zoals verduurzaming kunnen met een toenemende schaalgrootte efficiënter worden beantwoord. De schaalsprong

Brainportverband en in Peelverband. • Welke consequenties de visie heeft voor het economisch beleid van de gemeente.

raakt aan heel veel beleidsterreinen en is het meest belangrijke integrale beleidsdossier voor de gemeente in de komende jaren. Het faciliteren van een gebalanceerde schaalsprong door de gemeente vormt een belangrijk uitgangspunt voor deze economische visie.

Wijze van totstandkoming De economische visie Helmond 2025 is opgeleverd door onderzoeks- en adviesbureau Ecorys, in opdracht van de gemeente Helmond. De visie zoals deze nu voor u ligt is de uitkomst van een langer onderzoeks- en adviseringstraject, waarin Ecorys in gesprek is gegaan met een breed scala aan stakeholders en een deskstudie heeft uitgevoerd.

Geen radicale omslag Een nieuwe economische visie betekent geen radicale omslag in het huidige economische beleid. Het is van belang dat deze economische visie voortbouwt op de vorige economische visie, aansluit bij de Strategische Agenda en aansluit op aanverwante visies gericht op bijvoorbeeld mobiliteit. In grote lijnen zal deze economische visie daarom een continuering zijn van de bestaande strategieën en visies. Tegelijkertijd is het doel van deze economische visie ook om meer focus aan te brengen. Er zijn bepaalde punten die gezien de ontwikkelingen van de afgelopen jaren extra aandacht verdienen en

Zo is er een cijfermatige analyse uitgevoerd naar het economisch DNA van Helmond en zijn aangrenzende beleidsdocumenten geraadpleegd, om zo de bredere beleidscontext te bepalen. In interviews en tijdens verschillende groepssessies zijn inzichten opgehaald bij vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en de ambtelijke organisatie. Er is bewust gekozen voor deze aanpak, om tot een zo breed mogelijk gedragen economische visie te komen.

waarop daarom een ‘plus’ gegeven zal moeten worden.

Leeswijzer De gemeente als verbindende factor

In het tweede hoofdstuk van de economische visie wordt een actueel beeld gegeven van de economische stand van

De ontwikkeling van de economie van Helmond wordt in de eerste plaats vormgegeven door ondernemers, werknemers en ondersteunende organisaties. Hierin is de rol van de gemeente die van de verbindende factor, die nieuwe verbindingen mogelijk maakt en bestaande verbindingen versterkt. Ook speelt de gemeente een belangrijke rol in het creëren van voldoende ruimte om te kunnen ondernemen. Dit betreft zowel optimalisering van de regelgeving als het faciliteren van fysieke ruimte (denk aan voldoende werklocaties, ontsluiting). Tenslotte is de gemeente verantwoordelijk voor een goede profilering van de (economische) aantrekkelijkheid van Helmond, met name als het gaat om de economische profilering van Helmond op het gebied van de speerpuntsectoren en de toeristische marketing van het stad en het centrum. De internationale promotie van Helmond loopt hoofdzakelijk via de Brainportregio, waarin nauw wordt samengewerkt met de andere gemeenten.

zaken in Helmond. Hierbij wordt in detail ingegaan op thema’s als werkgelegenheid, werklocaties, maar ook mobiliteit en voorzieningen. Het derde hoofdstuk schetst vervolgens de belangrijkste trends en ontwikkelingen in binnen- en buitenland die de economische ontwikkeling van Helmond mede zullen bepalen. Met deze twee hoofdstukken wordt daarmee uitgangspositie van de economie van Helmond geschetst. Het tweede deel geeft vervolgens handen en voeten aan de economische visie. In hoofdstuk 4 wordt de SWOT-analyse van de economie van Helmond gepresenteerd. Hieruit worden de belangrijkste kansen en ambities voor Helmond gedestilleerd. Daarmee biedt hoofdstuk 4 de verantwoording van de vraag waarom keuzes in focus gemaakt zijn voor deze economische visie. In hoofdstuk 5 wordt vervolgens de vertaling gemaakt naar het strategisch niveau en worden thema’s en doelen geïntroduceerd. Daarmee biedt het hoofdstuk antwoord op de vraag op wat voor thema’s en doelen Helmond de komende jaren (extra) moet inzetten. Het laatste hoofdstuk biedt vervolgens de antwoord op hoe dit moet worden gedaan, aan de hand van een uitvoeringsprogramma.

-10-

-11-

Huidig economisch profiel van Helmond

Het groeivermogen van een economie wordt in grote mate bepaald door het historische groeipad richting de huidige

Dat de industrie de troef van Helmond is, blijkt niet alleen uit het grote aantal banen in deze sector maar ook uit het

situatie. Daarom is het nodig om eerst een beeld te schetsen van de actuele economische stand van zaken in Helmond.

feit dat Helmond hierin ruim 2,3 keer meer gespecialiseerd is dan een gemiddelde Nederlandse gemeente, op basis van

De huidige sterkten, zwakten, kansen en bedreigingen scheppen de omstandigheden die bepalen waar Helmond de

de locatiequotiënt1. Ook binnen de Brainportregio is Helmond 1,2 keer zo sterk (ofwel 20% meer) gespecialiseerd in de

komende jaren mee te maken zal krijgen en wat het groeipotentieel is.

industrie als een gemiddelde Brainportgemeente.

In dit hoofdstuk komen achtereenvolgens de thema’s werkgelegenheid (banen en vestigingen), ondernemerschap,

Binnen de brede sector Industrie betreft het vooral banen in de maakindustrie. Met name in de categorie ‘vervaardiging

arbeidsmarkt, werklocaties, voorzieningen en mobiliteit/ bereikbaarheid aan de orde.

van producten van metaal’ : deze is goed voor bijna een kwart van de industriebanen in Helmond. Dit past binnen het speerpunt Slimme maakindustrie van de gemeente Helmond. Dit betreft bedrijven zoals Nedschroef, Franke en VDL: toeleveranciers van onderdelen/halffabricaten aan belangrijke industriële bedrijven zoals Fokker Landing Gear, AAE, MTA

2.1

Economische structuur

en Xycarb. Hiermee vervult dit deel van het Helmondse bedrijfsleven een belangrijke ‘ketenfunctie’ in productieketens in de regio en daarbuiten.

Structuur van de werkgelegenheid De meest recente cijfers van het jaar 2020 laten zien dat er in Helmond circa 8.420 vestigingen van bedrijven aanwezig

Ook de voedingsmiddelenindustrie heeft een relatief grote positie, wat past bij het speerpunt FoodTech. In deze cijfers

zijn. Samen zorgden deze bedrijven voor in totaal circa 43.280 banen. Een groot deel (meer dan een vijfde) van deze

gaat het vooral om bedrijven die zich bezig houden met voedselproductie en -verwerking.

werkgelegenheid komt voor rekening van de industrie, zoals tabel 2.1 ook laat zien.

In principe valt het Helmondse speerpunt Automotive ook onder de industrie, maar dit speerpunt is een verzameling van bedrijven en kennis/onderzoeksinstellingen verspreid over de indeling die in onderstaand figuur is gemaakt.

Tabel 2.1: Vestigingen en banen in Helmond, 2020 Figuur 2.1: Verdeling van de de industriebanen in Helmond (2020) Figuur 2.1: Verdeling van industriebanen in Helmond (2020)

Aantal vestigingen

Aantal banen

Specialisatie t.o.v. Nederland (locatiequotiënt)

Specialisatie t.o.v. Brainport (locatiequotiënt)

Industrie

480

9.550

2,3

1,2

Vervaardiging van overige goederen

Handel

1.640

8.150

1,1

1,2

Reparatie en installatie van machines en apparaten

Zorg

900

7.610

1,1

1,2

Vervaardiging van textiel Vervaardiging van overige machines en apparaten

Vervaardiging van producten van metaal (geen machines) Vervaardiging van voedingsmiddelen Vervaardiging van meubels

Advies en onderzoek

1.410

3.740

0,9

0,8

Onderwijs

400

2.800

1,0

Bouwsector

1.170

2.610

1,0

Overige zakelijke dienstverlening

390

1.460

0,7

Horeca

290

1.430

0,6

0,7

Vervoer en opslag

170

1.420

0,7

8,5

Vervaardiging van overige transportmiddelen Vervaardiging van auto’s, aanhangwagens en opleggers

Vervaardiging en bewerking van artikelen van hout, kurk, riet en vlechtwerk Vervaardiging van overige minerale producten Vervaardiging van chemische producten Vervaardiging van kleding Vervaardiging van computers en van elektronische en optische apparatuur

Overheid

1.170

0,5

0,7

Overige dienstverlening

600

1.050

1,1

1,2

Cultuur, sport en recreatie

350

640

0,5

0,7

ICT

360

630

0,4

0,5

Drukkerijen, reproductie van opgenomen media

Onroerend goed

290

0,8

0,9

Vervaardiging van papier, karton en papieren kartonwaren

Financiële sector

280

0,4

Vervaardiging van leer, lederwaren en schoenen

Watermanagement en energie

270

1,2

1,6

Landbouw, bosbouw en visserij

180

0,2

Totaal

8.420

43.280

Bron: LISA werkgelegenheidsregister (2020). NB: Aantallen zijn afgerond op tientallen. Groen duidt op specialisatie.

Vervaardiging van elektrische apparatuur Vervaardiging van metalen in primaire vorm Vervaardiging van producten van rubber en kunststof

Vervaardiging van dranken

Bron: LISA werkgelegenheidsregister (2020).

10%

15%

20%

25%

Bron: LISA werkgelegenheidsregister (2020).

1 Tabel 2.1 toont in de twee rechterkolommen de locatiequotiënt. Dit is een factor die aangeeft in welke mate een sector meer of minder dan het

referentiegebied aanwezig is in Helmond. Met ‘referentiegebied’ wordt bedoeld het Nederlandse gemiddelde (in het geval van de derde kolom) of

Andere specialisaties van (laatste Helmond zijnBijde zorgsector, en specialisatie opslag (logistiek), het gemiddelde van de Brainport kolom). eenhandel, locatiequotiënt boven 1 isvervoer er sprake van en bij een locatiequotiënt onder 1 is er sprake dienstverlening, van ondervertegenwoordiging. overige en watermanagement/ energie.

-12-

De bouwsector in Helmond

-13-

Andere specialisaties van Helmond zijn de handel, zorgsector, vervoer en opslag (logistiek), overige dienstverlening, en

Figuur 2.2 maakt duidelijk dat Helmond voornamelijk heeft geprofiteerd van de hoogconjunctuur. 8,1 procentpunt

watermanagement/ energie.

van de totale 9,7 procent banengroei – dat is een aandeel van bijna 85 procent – komt voor rekening van de nationale economische groei. De sectorstructuur van Helmond droeg daarentegen slechts voor 0,1 procentpunt bij aan de totale banengroei. De lokale component (o.a. vestigingsklimaat) droeg juist wel in grotere mate positief bij (1,3 procentpunt).

De bouwsector in Helmond

Vergeleken met een gemiddelde Nederlandse gemeente, scoort het vestigingsklimaat in Helmond dus iets beter.

Naast de drie speerpuntsectoren is ook de bouwsector van bijzonder belang voor Helmond. Zo is de gemeente

Wanneer echter de banengroei niet met het Nederlandse gemiddelde vergeleken wordt, maar met het

Helmond een van de partners van het Brainport Smart District dat wordt ontwikkeld in de Helmondse wijk

Brainportgemiddelde (rechterkant van de figuur), dan ontstaat een ander beeld. Binnen de Brainport kan het

Brandevoort. Hier worden de nieuwste inzichten en technieken op het gebied van participatie, gezondheid, data,

vestigingsklimaat als beneden gemiddeld bestempeld worden, te zien aan de beperkte negatieve bijdrage aan de groei.

mobiliteit, energie en circulariteit ingezet om een duurzame en mooie woonomgeving te creëren. Hiermee ontstaat

Binnen de Brainport bekeken is de sectorale portfolio echter wel weer positiever.

een nieuwe voedingsbodem voor bouwactiviteiten en werkgelegenheid in Helmond. Zowel het aantal banen als het

De belangrijkste conclusie uit deze analyse is dat Helmond, binnen Brainport, vooral gebaat is bij verbetering van het

aantal vestigingen van bedrijven in de bouwsector is de laatste jaren toegenomen, zo blijkt ook uit figuur 2.3.

productiemilieu/ vestigingsklimaat.

Ook wordt er gewerkt aan het Urban Development Initiative (UDI) in samenwerking met Eindhoven, waarin

Figuur 2.2: Drijvende krachten achter de totale groei van het aantal banen in Helmond (2015-2019)

wordt samengewerkt op een drietal thema’s: Digital City Program, Energy Transition en Building Industry 4.0 De bouwsector staat economisch nog niet heel hoog op de agenda in Helmond. De bouwwereld zelf staat bekend als vrij traditioneel. Het UDI is een uitstekend instrument om innovatie te laten landen in bouwsector. Gebouwd Nederland gaat de komende jaren op de schop (energietransitie, slimme steden etc.) en dit biedt economische kansen voor de bouwsector in Helmond, zeker met het oog op de schaalsprong. Ook vanuit het perspectief van baankansen van praktijkgeschoolden in Helmond, omdat de vraag zal toenemen naar personeel dat woningen kan isoleren en zonnepanelen en warmtepompen kan plaatsen.

De belangrijkste conclusie uit deze analyse is dat Helmond, binnen Brainport, vooral gebaat is bij verbetering van het productiemilieu/ vestigingsklimaat.

Figuur 2.2: Drijvende krachten achter de totale groei van het aantal banen in Helmond (2015-2019) 11 Nederland-Helmond Brainport-Helmond 10 9

1,3

0,1

1,6

7 6 5

Dynamiek door de tijd heen

De werkgelegenheid van Helmond heeft zich de afgelopen jaren sterk ontwikkeld. Over de periode 2015 – 2020 is er een

groei in het aantal banen geweest van + 9,7 procent. Dat is meer dan gemiddeld in Nederland en de Brainport: in een

gemiddelde Nederlandse gemeente was de groei

+ 8,9 procent en in de gehele Brainport +9,5 procent.

-0,6

-1

Drijvende krachten achter de banengroei Het is mogelijk om te analyseren wat de drijvende krachten achter de banengroei zijn geweest. Hiervoor is gebruik gemaakt van een shift-and-share analyse. Deze analysetechniek ontleedt de totale procentuele groei van het aantal banen in de gemeente in drie onderdelen: • Nationale component (invloed van de landelijke conjunctuur); • Sectorale component (invloed van de prestaties van specifieke economische sectoren die aanwezig zijn in de gemeente);

8,4

8,1

2015-2019 Nationale component

Sectorale component

2015-2019 Lokale component

Totale groei (jaarmutatie)

Toelichting: in de linker helft is het Nederlandse gemiddeld de gebruikte benchmark; in de rechterhelft is dat de Brainport als gemiddelde. Bron: LISA werkgelegenheidsregister (2015-2020), bewerking Ecorys.

Sectorale beeld

Het is dan vervolgens de vraag welke sectoren in mindere of meerdere mate hebben bijgedragen

• Lokale component (kenmerken van Helmond – onder andere de kwaliteit van het vestigingsklimaat, de kwaliteit van het leefklimaat en de kwaliteit van het gevoerde sociaal-economische beleid).

aan de banengroei. Figuur 2.3 maakt een onderscheid in de groeiprestaties van de afzonderlijke economische sectoren. Op de verticale as staat de procentuele groei in banen en op de horizontale as staat de procentuele groei in aantal vestigingen. Een grote groei in vestigingen zonder duidelijke banengroei duidt meestal op een groei van het aantal ZZP’ers. Figuur 2.3: Bubble plot van de sectorale dynamiek in Helmond

-14-

-15-

Uit de figuur blijkt dat met name advies en onderzoek, cultuur en de bouwsector snel groeiende sectoren zijn. Het beeld in de makelaardij, landbouw en financiële instellingen is juist ongunstig. De landbouw verkeert op veel plaatsen in Nederland in zwaar weer, maar met name financiële instellingen laten een krimp zien. Een belangrijke mogelijke verklaring hiervoor is de afslanking van financiële instellingen in Helmond (met name in het bankwezen).Deze ontwikkeling past echter in een nationale trend waarin banken de personele bezetting van lokale vestigingen verlagen, of lokale vestigingen sluiten.

Sectorale beeld

Wat zeggen de stakeholders over de economische structuur van Helmond?

Het is dan vervolgens de vraag welke sectoren in mindere of meerdere mate hebben bijgedragen aan de banengroei.

Wat zeggen de stakeholders over de economische structuur van Helmond?

Figuur 2.3 maakt een onderscheid in de groeiprestaties van de afzonderlijke economische sectoren. Op de verticale as



staat de procentuele groei in banen en op de horizontale as staat de procentuele groei in aantal vestigingen. Een grote groei in vestigingen zonder duidelijke banengroei duidt meestal op een groei van het aantal ZZP’ers.



Helmond heeft drie sterke speerpunten: Automotive, Slimme maakindustrie en FoodTech. Dit • zijn Helmond heeft drie sterke speerpunten: Automotive, Slimme maakindustrie enligt. FoodTech. Dit zijn de speerpunten de speerpunten waar de komende jaren de verdiencapaciteit van de stad

waar de komende jarendedeaanwezigheid verdiencapaciteit de stad ligt.Campus een belangrijke boost Automotive heeft door van van de Automotive • gekregen. Automotive heeft doorpotentieel de aanwezigheid vanAutomotive de Automotive een belangrijke boost gekregen. Het meeste Het meeste ligt binnen nietCampus in het grootschalig produceren potentieel binnen Automotive niet in het grootschalig produceren technologie van auto’s, maar van auto’s, ligt maar met name in de ontwikkeling van de achterliggende en met name in de ontwikkeling vanmet de achterliggende technologie entesten innovatie. Dit zit met name activiteiten als R&D, testen innovatie. Dit zit name in activiteiten als R&D, en opleidingen. Wat ininHelmond

Figuur 2.3: Bubble plot van de sectorale dynamiek in Helmond

ontbreekt, zijn meer trekkende bedrijven in de lokale regionale productieketen. en opleidingen. Wat sterke in Helmond ontbreekt, zijn meer sterke en trekkende bedrijven in de lokale en regionale Slimme maakindustrie is kansrijk, maar dient nader gespecificeerd te worden. Een ander productieketen.



is dat Helmond metmaar name sterk is in gespecificeerd traditionele maakindustrie, enander dat eraandachtspunt • aandachtspunt Slimme maakindustrie is kansrijk, dient nader te worden. Een netwerkvorming met bedrijven en onderzoeksinstellingen in en rond Eindhoven nodig is ommet bedrijven en is dat Helmond met name sterk is in traditionele maakindustrie, en dat er netwerkvorming

het ‘slimme’ deel verder in teen ontwikkelen. onderzoeksinstellingen rond Eindhoven nodig is om het ‘slimme’ deel verder te ontwikkelen.  FoodTech kan een groeibriljant worden in Helmond. Het is reeds een beleidsmatig • FoodTech kan een groeibriljant worden in Helmond. Het is reeds een beleidsmatig speerpunt, maar de

speerpunt, maar de stakeholders geven aan dat ondersteuning van de sector door de stakeholders geven aan dat ondersteuning van de sector door de gemeente verbeterd kan worden. Branding van gemeente verbeterd kan worden. Branding van Helmond binnen de internationale Helmond binnen de internationale voedselverwerkende industrie kan helpen, maar wellicht belangrijker is het voedselverwerkende industrie kan helpen, maar wellicht belangrijker is het verbinden van de verbinden van de voedselindustrie met de techsector, evenals het verbinden van lokale industrie met studenten voedselindustrie met de techsector, evenals het verbinden van lokale industrie met studenten en kennis/onderzoek (onder andere Wageningen; TU/e). Helmond zou dan wel eens één van de koplopers kunnen en kennis/onderzoek (onder andere Wageningen; TU/e). Helmond zou dan wel eens één van worden in oplossingen voor gezonde(re) voeding en voedselverspilling. de koplopers kunnen worden in oplossingen voor gezonde(re) voeding en voedselverspilling.

2.2

2.2 Ondernemerschap Ondernemerschap Startersen enstoppers stoppers Starters Het kent relatief relatief veel veelnieuw opgerichte Hetgaat gaatgoed goedmet methet hetontstaan ontstaanvan vannieuwe nieuwebedrijvigheid bedrijvigheidin inHelmond. Helmond. De De stad kent

Bron: LISA werkgelegenheidsregister (2015-2020), bewerking Ecorys.

nieuw opgerichte bedrijven, ook vergelijking steden engemiddelde het Nederlandse bedrijven, ook in vergelijking metinandere stedenmet en andere het Nederlandse (figuurgemiddelde 2.4). (figuur 2.4).

Uit de figuur blijkt dat met name advies en onderzoek, cultuur en de bouwsector snel groeiende sectoren zijn. Het

Figuur 2.4: Aantal bedrijfsoprichtingen en bedrijfsopheffingen per 1.000 vestigingen in 2019 140

Figuur 2.4: Aantal bedrijfsoprichtingen en bedrijfsopheffingen per 1.000 vestigingen in 2019 beeld in de makelaardij, landbouw en financiële instellingen is juist ongunstig. De landbouw verkeert op veel plaatsen in Nederland in zwaar weer, maar met name financiële instellingen laten een krimp zien. Een belangrijke mogelijke

120

verklaring hiervoor is de afslanking van financiële instellingen in Helmond (met name in het bankwezen).Deze

100

ontwikkeling past echter in een nationale trend waarin banken de personele bezetting van lokale vestigingen verlagen, of

lokale vestigingen sluiten.

60 40 20 0

Helmond

Eindhoven

's-Hertogenbosch

Nijmegen

Oprichtingen

Oss

Venlo

Nederland

Opheffingen

Bron: CBS via Waarstaatjegemeente.nl (2021)

-16-

-17-

Economische visie Helmond 20

Eindhoven en Nijmegen scoren weliswaar iets hoger op het aantal nieuwe oprichtingen per 1.000 vestigingen, het ‘rendement’ is het hoogste Helmond: het saldo oprichtingen (na aftrek van Eindhoven enmaar Nijmegen scoren weliswaar iets hogerinop het aantal nieuwe perde 1.000 vestigingen, maar het opheffingen) komt uit op 57 per 1.000 vestigingen terwijl dit in Eindhoven 53,8 is en in Venlo ‘rendement’ is het hoogste in Helmond: het saldo (na aftrek van de opheffingen) komt uit op 57 per 1.000 vestigingen bijvoorbeeld slechts 26,5. terwijl dit in Eindhoven 53,8 is en in Venlo bijvoorbeeld slechts 26,5.

MKB-structuur Tegelijkertijd kent Helmond wel een echte MKB-structuur met meer dan gemiddeld veel kleine bedrijven (2-50 werknemers) in vergelijking met een gemiddelde Nederlandse gemeente (figuur 2.6). Er zijn relatief veel (middel)

Helmond scoort echter minder goed als het gaat om snelgroeiende bedrijven (zogenaamde Helmond scoort echter minder goed als het gaat om snelgroeiende bedrijven (zogenaamde ‘gazellen’). Per 1.000 ‘gazellen’). Per 1.000 vestigingen waren er in Helmond in het laatst gemeten jaar (2019) circa 19 vestigingen waren er in Helmond in het laatst gemeten jaar (2019) circa 19 snelgroeiende bedrijven. Het aantal snelgroeiende bedrijven. Het aantal snelgroeiende bedrijven is de afgelopen jaren toegenomen en snelgroeiende bedrijven is de afgelopen jaren toegenomen en Helmond presteert boven het landelijk gemiddelde. Helmond presteert boven het landelijk gemiddelde. Eindhoven, Den Bosch en Venlo doen het Eindhoven, Den Bosch en Venlo doen het echter aanzienlijk beter op dit gebied (figuur 2.5). echter aanzienlijk beter op dit gebied (figuur 2.5).

grote bedrijven in Helmond en juist minder eenmansbedrijven dan gemiddeld. Dit komt onder andere door het historische karakter van Helmond als industriestad met relatief grote industriële bedrijven (Vlisco, Nedschroef, Raymakers). Figuur van de de bedrijven in Helmond vergeleken met Nederland (2020) (2020) Figuur2.6: 2.6:Grootte Grootte van bedrijven in Helmond vergeleken met Nederland

5%2%

Figuur 2.5: Aantal snelgroeiende bedrijven (‘gazellen’) per 1.000 vestigingen

18%

2-10 werknemers (klein bedrijf)

24%

0% 3%

ZZP

10-50 werknemers (klein bedrijf)

Helmond

25 69%

Nederland

50-250 werknemers (middelgroot bedrijf) >250 werknemers (groot bedrijf)

78%

Bron: LISA werkgelegenheidsregister (2020) en CBS (2021)

10 5

Bron: LISA werkgelegenheidsregister (2020) en CBS (2021)

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

Helmond

Eindhoven

's-Hertogenbosch

Oss

Venlo

Nederland

2018

2019

Nijmegen

Kwaliteit ecosysteem voor ondernemerschap

Kwaliteit ecosysteem voor ondernemerschap Sommige kwaliteiten die het ecosysteem voor ondernemerschap2 maken, zijn nationaal bepaald. Te denken valt aan wetSommige kwaliteiten die het ecosysteem voor ondernemerschap2 maken, zijn nationaal bepaald. en regelgeving, toegang tot kapitaal, de vraag naar producten, enzovoort. Te denken valt aan wet- en regelgeving, toegang tot kapitaal, de vraag naar producten, enzovoort.

Figuur 2.7: Kwaliteitbepalende elementen van het ecosysteem voor ondernemerschap

Bron: CBS via Waarstaatjegemeente.nl (2021)

De conclusie is dat Helmond wel een sterke ondernemerschapscultuur kent die relatief veel nieuwe De conclusie is dat Helmond wel dat eendeze sterkenieuwe ondernemerschapscultuur kent die relatief veel dan nieuwe bedrijvigheid bedrijvigheid voortbrengt, maar bedrijven relatief minder sterk groeien in veel

Waardecreatie Uitkomsten

Productiviteit

Inkomen

voortbrengt, maar dat deze nieuwe bedrijven relatief sterk groeien dan inin veel andere ruimte gemeenten. andere gemeenten. Een deel van de verklaring voorminder dit gegeven ligt mogelijk beperkte om Een deel van de verklaring voor dit gegeven ligt mogelijk in beperkte ruimte om uit te breiden (zie ook onderdeel 2.4 – uit te breiden (zie ook onderdeel 2.4 – Werklocaties). Een andere deel van de verklaring kan zijn Werklocaties). Een andere deel vanvan de verklaring kan zijn het niveau vandoor ondersteuning en netwerkvorming door dat het niveau ondersteuning en dat netwerkvorming de gemeente Helmond tot voor kortde gemeente Helmond tot voor kort relatief laag was. In oktober 2021 is het initiatief Helmond Start gelanceerd. Dit initiatief richt zich op de relatief laag was. In oktober 2021 is het initiatief Helmond Start gelanceerd. Dit initiatief richt zich op

Innovatieve start-ups

outputs

Snelgroeiende bedrijven

Ondernemende werknemers

Entrepreneurial Ecosystem Elementen Systeemelementen

Netwerken

Randvoorwaarden

MKB-structuur

Leiderschap

Formele instituties

Financiering Cultuur

Talent

Nieuwe kennis

Fysieke infrastructuur

Tegelijkertijd kent Helmond wel een echte MKB-structuur met meer dan gemiddeld veel kleine bedrijven (2-50 werknemers) in vergelijking met een gemiddelde Nederlandse gemeente (figuur

Bron: Universiteit Utrecht & Birch (2018)

2.6). Er zijn relatief veel (middel)grote bedrijven in Helmond en juist minder eenmansbedrijven dan gemiddeld. Dit komt onder andere door het historische karakter van Helmond als industriestad met relatief grote industriële bedrijven (Vlisco, Nedschroef, Raymakers). -18-

Welzijn

Productief ondernemerschap

brede ondersteuning vanvan de vele reguliere starters. Ondersteuning van devan startups en scale-ups die actief zijn binnen de de brede ondersteuning de vele reguliere starters. Ondersteuning de startups en scale-ups Helmondse topsectoren gebeurt op regionaal niveau, bij met name Brainport en Innovatiehuis De die actief zijn binnen de Helmondse topsectoren gebeurt op regionaal niveau, bij met name Peel. De achterliggende gedachte en is dat met deze ondersteuning startups en scale-ups beter in staat zijn teondersteuning overleven en/of Brainport Innovatiehuis De Peel. De de achterliggende gedachte is dat met deze deuit te groeien tot een gazelle. startups en scale-ups beter in staat zijn te overleven en/of uit te groeien tot een gazelle.

Werkgelegenheid

Bron: Universiteit Utrecht & Birch (2018) 2

Zie o.a. Stam (2018), Measuring Entrepreneurial Ecosystems.

Andere kwaliteiten worden juist door lokale en/of regionale kenmerken bepaald. Dit zijn bijvoorbeeld de lokale kwaliteit van talent, nieuwe kennis, financiering, leiderschap en netwerken. -19Volgens een landsdekkende analyse van Universiteit Utrecht & Birch (2018) scoort de

Intermediaire diensten Vraag

Andere kwaliteiten worden juist door lokale en/of regionale kenmerken bepaald. Dit zijn bijvoorbeeld de lokale kwaliteit

Voorzieningenniveau in relatie tot de schaalsprong 2040

van talent, nieuwe kennis, financiering, leiderschap en netwerken. Volgens een landsdekkende analyse van Universiteit

Helmond bereidt zich voor op de schaalsprong 2040 – om door te groeien naar een “120.000-plus” gemeente. Hierbij is

Utrecht & Birch (2018) scoort de Metropoolregio Eindhoven (MRE) bijvoorbeeld goed op de aanwezigheid van kennis,

het noodzakelijk dat het voorzieningenniveau meegroeit met de verwachte groei in inwoneraantal. Een belangrijke vraag

netwerken en leiderschap. Dit komt door de TU Eindhoven, en trekkende bedrijven als ASML en Philips in de keten.

is dan: welke uitgangspositie heeft het voorzieningenniveau van Helmond? Past dit bij het huidige inwoneraantal? Dat

De hoge concentratie van tech- en IT-bedrijven en de sterke samenwerking tussen deze bedrijven én de kennis- en

geeft richting aan de groeiopgave die bij de schaalsprong hoort.

onderwijsinstellingen is dan ook hét concurrentievoordeel van de Brainportregio. Figuur 2.8 geeft de resultaten van de bijbehorende analyse die is uitgevoerd in relatie tot het voorzieningenniveau De genoemde indicatoren zijn niet op gemeentelijk niveau beschikbaar. Daarom is het niet mogelijk om objectief de

van Helmond. Hierbij is gebruik gemaakt van het voorzieningenmodel van Ecorys, dat aangeeft in welke mate het

positie van Helmond binnen het ondernemerschapsecosysteem van de MRE te duiden. Uit kwalitatieve analyses van de

voorzieningenniveau (in omvang) past bij de grootte van de gemeente. Deze analyse maakt gebruik van CBS-statistieken

regionale economie van Helmond komt naar voren dat in Helmond de aanwezigheid van leiderschap (grotere bedrijven

over het huidige aantal voorzieningen dat aanwezig is in Helmond, en spiegelt deze aan het aantal voorzieningen dat alle

met trekkersrol in de keten), netwerken tussen bedrijven en talentvorming (bijvoorbeeld via incubatieprogramma’s) nog

andere Nederlandse gemeenten hebben in relatie tot het inwoneraantal.

verbeterd kunnen worden. Eerder is al gestart met ‘Helmond Start’ – ter ondersteuning van startende ondernemers in Helmond – wat hieraan bijdraagt. Ook wordt er werk gemaakt van stedelijke werkmilieus in het centrum.

Aangezien daardoor een benchmark ontstaat het gemiddelde aantal voorzieningen bij een Aangezien daardoor een benchmark ontstaat van hetvan gemiddelde aantal voorzieningen dat bij eendat inwoneraantal inwoneraantal past,ook kunnen zodoende ook uitspraken gedaan worden over het benodigde aantal past, kunnen zodoende uitspraken gedaan worden over het benodigde aantal voorzieningen bij een gegeven voorzieningen bij een gegeven bevolkingsomvang – bijvoorbeeld wanneer de schaalsprong bevolkingsomvang – bijvoorbeeld wanneer de schaalsprong gerealiseerd wordt.

Wat zeggen de stakeholders over het thema Ondernemerschap?

gerealiseerd wordt. Figuur 2.8: Huidige aantal voorzieningen binnen 5 kilometer in Helmond (2020), benodigde aantal bij huidige omvang

• In het algemeen is de kwaliteit van het vestigingsklimaat van Helmond voldoende om genoeg nieuwe bedrijvigheid te laten ontstaan. • Helmond mist een ‘rode loper beleid’ om sterke bedrijven aan te trekken. Meer inzet op acquisitie, door sterke

2.8: aantal voorzieningen binnen 5 kilometer in Helmond (2020), benodigde aantal bij vanFiguur de stad enHuidige benodigde aantal voor een stad van 120.000 inwoners huidige omvang van de stad en benodigde aantal voor een stad van 120.000 inwoners 120 Nu aanwezig

accountmanagers van de gemeente, is wenselijk. • Het goed ondersteunen van bestaande bedrijvigheid, door in gesprek te gaan en pijnpunten te bespreken, is

100

eveneens van groot belang. Concreet hebben ondernemers geopperd gebiedsvisies te maken voor (delen van) bedrijventerreinen, bijvoorbeeld als het gaat om het delen van bedrijfskantines. Hierin ondervinden ondernemers nu nog teveel hinder van gemeentelijke regelgeving.

2.3

Verzorgingsfunctie en woon-werkbalans

Verwacht bij huidige omvang Verwacht bij 120.000 inwoners

Helmond heeft relatief zeer veel industriële werkgelegenheid, welke stuwend van karakter is. In het algemeen is het aandeel stuwende banen (o.a. informatie & communicatie, industrie, zakelijke diensten, transport) met 43% iets

groter dan het landelijke gemiddelde van 42%. Stuwende activiteiten leveren veel nieuwe werkgelegenheid op (via toeleveringsrelaties en uitbestedingen). Traditioneel zijn dit bedrijfstakken zoals de industrie, bouwnijverheid, maar ook

media & ICT hebben bijvoorbeeld veel onderlinge uitbestedingen. Verzorgende activiteiten hebben juist een lokaal bedienend karakter. Er komt ook relatief weinig nieuwe werkgelegenheid uit voort (via toeleveringsrelaties en uitbestedingen). Gedacht kan worden aan de detailhandel, zorg en welzijn, cultuur en recreatie, onderwijs en dergelijke. Helmond heeft relatief veel verzorgende activiteiten. De verzorgingsfunctie in termen van voorzieningen is over het algemeen dan ook goed ontwikkeld.

Bron: CBS Statline (2021), voorzieningenmodel Ecorys

Geconcludeerd kan worden dat Helmond op de dagelijkse voorzieningen goed scoort. Er zijn nu al meer huisartsenpraktijken, grote supermarkten, winkels voor overige dagelijkse levensmiddelen, BSO’s en basisscholen dan verwacht mag worden op basis van de huidige omvang van Helmond. -20-

Daarentegen loopt reeds het aanbod van met name-21leisure/beleveniseconomie achter. Hieronder valt vermaak, winkels, cultuur, recreatie. Hier ligt ook een opgave voor groei als de schaalsprong

Wat zeggen de stakeholders over het thema Voorzieningenniveau en woon-werkbalans?

verwacht mag worden op basis van de huidige omvang van Helmond. Daarentegen loopt reeds het aanbod van met name leisure/beleveniseconomie achter. Hieronder valt vermaak, winkels, cultuur, recreatie. Hier ligt ook een opgave voor groei

• Het succes van steden hangt in toenemende mate af van de verblijfswaarde voor inwoners en bezoekers.

als de schaalsprong gerealiseerd wordt. Het gaat binnen leisure om een groei van het met name het aantal restaurants en

De Hightech campus is een succes, omdat het prettig is om er te zijn. Helmond loopt daarin achter, hoewel

hotels, en (in mindere mate ook) cafés, musea en podia.

er vooruitgang wordt geboekt. Gemeenten zijn soms terughoudend met investeringen als het gaat om parken, openbaar groen, aantrekkelijke inrichting, maar onderschatten hoe belangrijk dit is als randvoorwaarden van een goed vestigingsklimaat.

Woon-werkbalans Een andere invalshoek is de verzorgingsfunctie van werkgelegenheid voor de lokale dan wel regionale bevolking. Dit wordt

• Helmond mist voorzieningen zoals cultuur en recreatie die het voor studenten en nieuw talent aantrekkelijker

ook wel de woon-werkbalans genoemd. Deze kan op verschillende manieren worden berekend, zoals met de verhouding

maken om zich duurzaam in Helmond te vestigen. Het is cruciaal om hierop in te zetten om de schaalsprong

tussen banen en beroepsbevolking (tabel 2.2). Hieraan valt op dat Helmond vergeleken met andere centrumsteden een

een succes te maken. • Het zal nodig zijn om het imago van Helmond te verbeteren.

relatief ongunstige positie inneemt. De ratio tussen banen en beroepsbevolking is in Helmond lager dan in een gemiddelde Nederlandse centrumgemeente en de andere centrumgemeenten in de nabije omgeving doen het aanzienlijk beter op dit gebied, met uitzondering van Oss. Ook het percentage inwoners van Helmond met een baan binnen de gemeente is met 39% relatief laag. Dit duidt

2.4

Arbeidsmarkt

op grote pendelbewegingen. Een nadere analyse (tabel 2.5 op pagina 23) laat zien dat relatief veel Helmonders werken in gemeenten als Eindhoven (17,4%), Geldrop-Mierlo (3,7%), Deurne (3%), Den Bosch (2,3%) en Meierijstad (2,3%).

Werkloosheid De werkloosheid in Helmond bedroeg in 2020 circa 4,7 procent. Helmond heeft structureel een iets hogere

Tabel 2.2: Indicatoren van de verzorgingsfunctie in Helmond en enkele andere centrumgemeenten

werkloosheidsgraad dan een gemiddelde Nederlandse stad. Na jaren van daling is in 2020 een beperkte stijging van de werkloosheid opgetreden. Deze stijging kan onder meer door de Coronacrisis verklaard worden. Opvallend is wel dat

Gemeente

Verhouding banen – beroepsbevolking

Percentage inwoners met baan binnen de gemeente

Functiemengingsindex a)

de stijging van de werkloosheid in 2020 groter was dan gemiddeld in Nederland – hieruit blijkt weer dat de Helmondse economie relatief gevoelig is voor externe invloeden: iets wat ook al in de analyse van de banengroei (figuur 2.2) naar

Helmond

0,66

39%

53,5

voren kwam. In 2021 is er juist een daling van de werkloosheid opgetreden. Eind juni 2021 telde Helmond-De Peel 15.100

Eindhoven

0,91

50%

59,7

geregistreerde werkzoekenden, dat was 5% minder dan in juni 2020. Dit kan door economisch herstel komen, maar ook

’s-Hertogenbosch

0,90

45%

59,7

Nijmegen

0,74

48%

56,1

Oss

0,61

42%

51,6

Venlo

0,83

57%

57,7

Gemiddelde

0,68

46%

53,2

centrumgemeente a) De functiemengingsindex geeft de verhouding tussen woningen en banen (0 = alleen wonen en 100 = alleen werken). Bron: CBS (2020), Waarstaatjegemeente (2020).

doordat bepaalde groepen werkzoekenden (onder andere jongeren) zich door de coronacrisis juist teruggetrokken hebben van de arbeidsmarkt. De werkloosheid is in Helmond relatief hoog onder laagopgeleiden. 58 procent van de ingeschreven werkzoekenden is laagopgeleid (cijfers juni 2021); in Nederland is dat gemiddeld 53 procent. Een kanttekening bij deze verdeling is wel dat het gemiddelde opleidingsniveau van de beroepsbevolking in Helmond ook relatief laag is. Het laat desondanks het belang zien van gebalanceerde economische groei: zonder aandacht voor de opleidingsniveaus van de werkzoekenden bestaat het risico dat met name de positie van hoger opgeleiden zal verbeteren. Juist door ook aandacht te hebben voor inzetbaarheid van praktijkgeschoolden wordt de tweedeling van de Helmondse samenleving verminderd.

-22-

-23-

Bron: UWV (2021)

Het feit dat er relatief veel mensen uit Helmond buiten Helmond werken in combinatie met het relatieve hoge percentage laagopgeleiden is een punt dat bijzondere aandacht verdient. Laagopgeleiden hebben over het algemeen een lagere mobiliteit. Dat wil zeggen dat ze minder snel geneigd zijn een langere woonwerkafstand af te leggen. Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt Met het herstel van de economie vanaf het tweede kwartaal van 2021 is de krapte op de arbeidsmarkt in Helmond snel toegenomen. Deze ontwikkeling past binnen een landelijke trend. Figuur UWV, beeld voor Helmond-De PeelPeel en Nederland totaal Figuur2.11: 2.11:Spanningsindicator Spanningsindicator UWV, beeld voor Helmond-De en Nederland totaal

Figuur 2.9: Werkloosheid (%) in Helmond en Nederland totaal, tussen 2010 en 2020

Figuur 2.9: Werkloosheid (%) in Helmond en Nederland totaal, tussen 2010 en 2020 Figuur 2.9: Werkloosheid (%) in Helmond en Nederland totaal, tussen 2010 en 2020 10 10 9 9 8 8 7 7 6 6 5 5 4 4 3 3 2 2 1 1 0 0 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 Helmond Helmond

2019 2019

2020 2020

Nederland Nederland

Bron: CBS Statline (2021)

Bron: UWV (2021). Opmerking: geen data beschikbaar vóór 2017.

Bron: CBS Statline (2021) Bron: CBS Statline (2021)

Bron: UWV (2021). Opmerking: geen data beschikbaar vóór 2017.

Figuur 2.10: Geregistreerde werkzoekenden bij UWV in juni 2021, verdeling naar opleidingsniveau

Figuur 2.10: Geregistreerde werkzoekenden bij UWV in juni 2021, verdeling naar opleidingsniveau Figuur 2.10: Geregistreerde werkzoekenden bij UWV in juni 2021, verdeling naar opleidingsniveau

Met name in de technische en ICT-beroepen hebben werkgevers in Helmond-De Peel grote moeite

Met name in de technische en ICT-beroepen hebben werkgevers in Helmond-De Peel grote moeite om geschikt personeel

om geschikt personeel te vinden, zoals blijkt uit figuur 2.12. Het gaat bijvoorbeeld om elektriciens,

te vinden, zoals blijkt uit figuur 2.12. Het gaat bijvoorbeeld om elektriciens, elektronicamonteurs, elektrotechnisch

12% 12%

elektronicamonteurs, elektrotechnisch ingenieurs, machinemonteurs, metaalbewerkers en

17% 17%

ingenieurs, machinemonteurs, metaalbewerkers en werktuigbouwkundigen in de techniek. In de ICT zijn databank- en

werktuigbouwkundigen in de techniek. In de ICT zijn databank- en netwerkspecialisten en software-

Economische visieontwikkelingen Helmond 20 netwerkspecialisten en software- en applicatieontwikkelaars zeer schaars. Soortgelijke zijn merkbaar in

30% 30%

Helmond Helmond Aantal: 5.966 Aantal: 5.966

58% 58%

en applicatieontwikkelaars zeer schaars. Soortgelijke ontwikkelingen zijn merkbaar in de techniek,

Laag Laag Middelbaar Middelbaar Hoog Hoog

30% 30%

Nederland Nederland Aantal: 927.014 Aantal: 927.014

de techniek, waardoor het mogelijk maken van de energietransitie onder druk kan komen te staan. Andere vitale sectoren 53% 53%

waardoor het mogelijk maken van de energietransitie onder druk kan komen te staan. Andere vitale

waarin krapte heerst zijn het onderwijs en de zorg. Ook in de transport/logistiek is sprake van krapte, zij het in iets

sectoren waarin krapte heerst zijn het onderwijs en de zorg. Ook in de transport/logistiek is sprake

mindere mate.

van krapte, zij het in iets mindere mate.

Figuur 2.12: Spanning tussen vraag en aanbod in Helmond-De Peel, per beroepsklasse ( juni 2021)

Figuur 2.12: Spanning tussen vraag en aanbod in Helmond-De Peel, per beroepsklasse (juni 2021)

Bron: UWV (2021) Bron: (2021) Bron:UWV UWV (2021)

Het feit dat er relatief veel mensen uit Helmond buiten Helmond werken in combinatie met het Het relatiefveel veelmensen mensen Helmond buiten Helmond werken in combinatie metrelatieve het Het feit feit dat dat er er relatief uituit Helmond buiten Helmond werken in combinatie met het hoge percentage relatieve hoge percentage laagopgeleiden is een punt dat bijzondere aandacht verdient. relatieve hoge percentage laagopgeleiden is eenverdient. punt datLaagopgeleiden bijzondere aandacht laagopgeleiden is een punt dat bijzondere aandacht hebbenverdient. over het algemeen een lagere Laagopgeleiden hebben over het algemeen een lagere mobiliteit. Dat wil zeggen dat ze minder snel Laagopgeleiden overzehet algemeen een lagere mobiliteit. Dat wil zeggen dat zeleggen. minder snel mobiliteit. Dat wilhebben zeggen dat minder snel geneigd zijn een langere woonwerkafstand af te geneigd zijn een langere woonwerkafstand af te leggen. geneigd zijn een langere woonwerkafstand af te leggen. Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt Met het herstel van de economie vanaf het tweede kwartaal van 2021 is de krapte

Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt op de arbeidsmarkt in Helmond snel toegenomen. Deze ontwikkeling past binnen een landelijke trend. Met het herstel van de economie vanaf het tweede kwartaal van 2021 is de krapte op de Met het herstel van de economie vanaf het tweede kwartaal van 2021 is de krapte op de arbeidsmarkt in Helmond snel toegenomen. Deze ontwikkeling past binnen een landelijke trend. arbeidsmarkt in Helmond snel toegenomen. Deze ontwikkeling past binnen een landelijke trend. Figuur 2.11: Spanningsindicator UWV, beeld voor Helmond-De Peel en Nederland totaal Figuur 2.11: Spanningsindicator UWV, beeld voor Helmond-De Peel en Nederland totaal

Bron: UWV (2021)

Er is in zeker zin dus sprake van een mismatch op de arbeidsmarkt. In bepaalde sectoren is grote vraag naar personeel, terwijl werkzoekenden veelal niet de juiste achtergrond hebben om deze -24-

vacatures te vullen. Een onderdeel van de oplossing-25ligt in het stimuleren en faciliteren van omscholing van werkzoekenden richting de kansrijke beroepen, en bijscholing van huidige

voldoende ruimte voor bedrijvigheid is immers één van de belangrijkste locatiefactoren voor een onderneming. Bedrijventerreinen doen het goed in Helmond In Helmond is meer dan 43 procent van de werkgelegenheid gevestigd op een bedrijventerrein. Dat is een zeer hoog percentage. Gemiddeld is dit in Nederland namelijk rond de 30 procent. Verder is ook opvallend dat relatief gezien de bedrijven op de bedrijventerreinen in Helmond voor meer banengroei hebben gezorgd dan de bedrijven op de overige werklocaties. Dit is te zien in tabel 2.3. In totaal ontstonden er op de overige werklocaties (dat zijn kantoorlocaties en informele werklocaties – de plekken in het stedelijk weefsel, zoals winkelstraten maar ook woonwijken) meer banen, maar dit komt omdat deze locaties ook een groter aandeel in de economie hebben. Het is in ieder geval evident dat de bedrijventerreinen als motoren van de Helmondse economie beschouwd kunnen worden. Dat vraagt om blijvend investeren in dit type werklocatie, om ook in de toekomst dezelfde economische groei te kunnen handhaven. Er is in zeker zin dus sprake van een mismatch op de arbeidsmarkt. In bepaalde sectoren is grote vraag naar personeel,

Tabel 2.3: Ontwikkeling werkgelegenheid in Helmond tussen 2015 en 2020, naar type werklocatie

terwijl werkzoekenden veelal niet de juiste achtergrond hebben om deze vacatures te vullen. Een onderdeel van de

Tabel 2.3: Ontwikkeling werkgelegenheid in Helmond tussen 2015 en 2020, naar type werklocatie Banen Banen2015 2015

oplossing ligt in het stimuleren en faciliteren van omscholing van werkzoekenden richting de kansrijke beroepen, en

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11179002/2