RN 010 Gebiedsvisie Stiphout 2022-2035 procesdocument
Tekst van het document
• Bij inbreiding is het van belang om ‘dorps te verdichten’ rondom de voorzieningen in de Dorpsstraat (zie thema 1). Dit betekent verdichten op strategische locaties: op die plekken die de grootste integrale kwaliteitsimpuls creëren. • In de groene woonwijken rondom de Dorpsstraat kan incidenteel gezocht worden naar kleinschalige verdichtingen met respect voor de groene woonkwaliteit en de dorpse karakteristiek van Stiphout. • Uitbreiden buiten de kern heeft niet de voorkeur en is enkel mogelijk op voorwaarde van een brede meerwaardecreatie (relatie thema 1), indien het laadvermogen leidend is en het landschappelijke, complementaire woonvormen betreft, het gekoppeld is aan de opgaven in het landelijk gebied, de landschappelijke structuur versterkt wordt, er voor hetzelfde product binnenstedelijk geen alternatief voorhanden is en de zachte overgang tussen stad en land verbeterd.
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
2. Nieuw wonen op oude plekken
117
04
118
Helmond heeft de ambitie om voorop te lopen in de landelijke klimaatdoelstellingen. Een duurzaam Helmond betekent een gezond woon-, werk- en leefklimaat waarin het prettig verblijven is. Wijken, straten en gebouwen worden CO2-neutraal ingericht, worden bestand tegen hevige regen en extreme droogte en houden rekening met diverse soorten flora en fauna. Duurzaamheid zou geen optionele of additionele kwaliteit moeten zijn maar ‘het nieuwe normaal,’ in elk (bouw)project of initiatief.
De kaart van Stiphout in de Zonnescan Brabant. Hoe roder het vlak, des te meer zonlicht het dak ontvangt. (Bron: provincie Noord Brabant)
Duurzaamheid zou daarmee geen facultatieve of ‘additionele’ kwaliteit moeten zijn maar ‘het nieuwe normaal’
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
3. Toekomstbestendig is het nieuwe normaal
119
120
Om Stiphout klaar te maken voor de toekomst zullen (bouw)ontwikkelingen en bewonersinitiatieven duurzaamheids-maatregelen moeten integreren. Duurzaamheid moet bezien worden in de breedte.
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
04
121
04
• Energie • Spoor 1: Met ruim 80% aan koopwoningen vraagt verduurzaming van woningen een actieve houding van huiseigenaren. Denk aan isoleren, besparen, alternatieve warmtebronnen en gasloos maken. In het bijzonder is er aandacht voor een tweedeling tussen de mensen die de mogelijkheid hebben om te investeren en de mensen met een kleinere portemonnee die dat niet kunnen en daardoor ook niet van de voordelen kunnen genieten. • Spoor 2: Verduurzaming en energietransitie vanuit een integrale, stadsbrede aanpak.
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
• Materiaalgebruik • De gemeente heeft de ambitie om circulair te worden. Er wordt gestreefd naar gebruik van hernieuwbare materialen en producten en een hoogwaardig hergebruik van afval.
122
• Sociaal-maatschappelijk • Nieuwe ontwikkelingen geven invulling aan het thema ontmoeten om een hechte sociale structuur te creëren. • Er is aandacht voor het sociaal-maatschappelijk functioneren van bestaande wijken. Verborgen armoede, opvoedkundige problemen en energie-armoede zijn aanwezig, in de ene wijk zichtbaarder dan in de andere. • Enthousiasmeren en stimuleren kan gemeenschapsvorming en nabuurschap verbeteren en polarisatie en eenzaamheid tegengaan. Denk aan laagdrempelige oplossingen zoals straatboekenkastjes, punten tegen voedselverspilling of stekjeskasten.
Door in te zetten op het vergroenen van de woonstraten in Stiphout kan ingespeeld worden op het voorkomen van hittestress, het opvangen van regenwater en het verbeteren van de biodiversiteit. Voorbeeld: woonstraat in Putten (Bron: Atelier Dutch)
• Mobiliteit • Stadsbreed zijn gezondere en duurzamere mobiliteitskeuzes nodig (thema 4 en 5). Kansrijk zijn met name de verplaatsingen per fiets binnen de wijk, naar de snelfietsroutes en de NS-stations in de omgeving. • Deelmobiliteit wordt momenteel getest in het centrum van Helmond en kan mogelijk op termijn een aanvullende oplossing voor Stiphout zijn. • Met name in de dorpskern zal slim omgegaan moeten worden met parkeren omdat dit van invloed is op de verblijfskwaliteit. Denk aan het dubbelgebruiken van parkeerplaatsen, zoals parkeerplaatsen die ‘s avonds en ‘s nachts door bewoners gebruikt worden, maar overdag door bezoekers van winkels. • Klimaat, water en ecologie • Er wordt ingezet op vergroenen en ontharden van de openbare ruimte, met name in de dorpskern en de groene verbindingen met het buitengebied. Zo wordt ingespeeld op opgaven rondom hittestress (d.m.v. schaduw), verdroging en sponswerking (d.m.v. water vasthouden), biodiversiteit (d.m.v. soortenrijkdom), spelen en ontmoeten en algehele gezondheid (beleving).
• B iodivers groen krijgt de ruimte in de openbare ruimte en op de daken. Dit versterkt niet alleen de ecologische, maar ook de sociale en economische waarde. Biodivers groen is niet altijd opgeruimd en aangeharkt en dit vraagt daarom om een nieuwe mentaliteit en esthetiek. • Een duurzame watercyclus is onderdeel van het plan bij herinrichtingen van de openbare ruimte of nieuwe bouwinitiatieven. De sponswerking binnen het plangebied, beperking van wateroverlast en scheiding van afval- en regenwater krijgen daarin een plek. • Vasthouden en vertraagd afvoeren van regenwater en het verminderen van drinkwatergebruik staan centraal in bestaande gebieden. Denk bijvoorbeeld aan wadi’s en regentonnenacties. • Bij de omliggende landschappen komt aandacht voor de klimatologische en ecologische robuustheid. Er wordt ingezet op verbetering van de landschappelijke structuur, ecologie en waterbergende functie in balans met de recreatieve functie of voedselproductie. Het oude landschap moet als het ware verweven worden met de nieuwe ontwikkelingen.
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
• Bewustzijn • Inzetten op het verbeteren van de bewustwording rondom duurzaamheidsthema’s en de mogelijkheden die mensen hebben om te veranderen.
123
04
Kloppend dorpshart
124
1. 2. 3.
Een aantrekkelijke en herkenbare dorpskern Dorps programma versterken in de kern Focus op de fietser en voetganger
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
Stiphout werkt aan een duidelijk herkenbaar, levendig en aantrekkelijk gebied in de kern, een kloppend hart binnen het dorp. Dat gebeurt door in te zetten op een uitnodigende openbare ruimte, minder doorgaand verkeer en een onderscheidende mix van voorzieningen. De concurrentiekracht van Stiphout ligt in het specifieke dorpse karakter en de uiteenlopende kwaliteiten die dat met zich meebrengt.
125
04
1. Een aantrekkelijke en herkenbare dorpskern Dorps programma
126
Een kloppend hart: niet slechts een verzameling voorzieningen maar een samenhangend en aantrekkelijk dorps weefsel. In de komende jaren dragen bouwinitiatieven en gerichte investeringen hieraan bij, zonder een groot-schalige herinrichting van de openbare ruimte. Hier wordt bewust ontworpen voor ontmoeting, met voldoende zitgelegenheid, zon- én schaduwplekken, groen en water.
De Dorpsstraat rijgt als een kralenketting de pleintjes, open plekken en parkjes aaneen
Zoekgebied inbreiding Ruimte voor functieverdichting aan de Dorpsstraat
Vergroening Dorpsstraat Grotere concentraties parkeren ingepast op binnenterrein
Een kloppend dorpshart wordt gemaakt door een integrale benadering van ruimtelijke inrichting, beleving, de uniciteit van het voorzieningen aanbod, de menging met ander functies en het kwaliteitsniveau van de winkels zelf.
Groene verblijfsplekken rondom kerk
Groene verblijfsplekken rondom winkels
Verkeer en verbinding Verbindingen via nieuwe projecten naar omliggende woonbuurten
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
De historische herkenbaarheid en de goede ontmoetingen (thema 1 & 2) manifesteren zich bij uitstek aan de Dorpsstraat en meer bijzonder in het gebied rondom de kerk. Deze zone herbergt de meeste winkels, scholen en horeca. Juist hier wordt ingezet op het creëren van een representatieve plek met een verscheidenheid aan functies en een aangenaam verblijfsklimaat.
127
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
• De dorpskern kan grofweg worden afgebakend als de zone tussen de kruising met de Dorpsstraat-Elsdonk en de kruising Gerwenseweg-Gasthuisstraat. Hier zijn de historische kwaliteiten en voorzieningen geconcentreerd. • Het gaat om meer dan het aantal winkels en parkeerplaatsen. De dorpse context, de ruimtelijke inrichting, de beleving, de uniciteit van het aanbod, de menging met andere functies en het kwaliteitsniveau van de winkels maken samen een hotspot voor Stiphoutenaren en bezoekers van buiten. • Het historische lint van de Dorpsstraat rijgt als een kralenketting de pleintjes, open plekken en parkjes aaneen. Hier wordt bewust ontworpen voor ontmoeting, met voldoende zitgelegenheid, zon- én schaduwplekken, groen en water. • Bouwontwikkelingen en transformaties dragen bij aan een aantrekkelijk dorpshart. De overgang tussen gebouw en openbare ruimte wordt met aandacht meeontworpen. Daarnaast worden ook de aansluitende voetgangersroutes fijnmazig vormgegeven om een samenhangend weefsel te creëren. Zo ontstaat een aantrekkelijke Dorpsstraat en worden de aanliggende gebieden, voorzieningen, straten en stegen betrokken.
128
Een kloppend hart als een representatieve plek, met een diversiteit aan functies en een aangenaam verblijfsklimaat
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
04
129
04
2. Dorps programma versterken in de kern
130
Dorpsstraat in Stiphout met kiosk en Trudokerk in 1960. (Bron: Jos Pé)
• De dorpskern van Stiphout bestaat (latent) uit een onderscheidende mix van winkels voor de dagelijkse boodschappen, (verblijfs) horeca en kleinschalige speciaalzaken. Hiermee kan Stiphout iets anders bieden dan de andere Helmondse wijken of andere grote kernen in de regio. • Met de landelijke trend in afnemende retail, wordt concentratie of specialisatie van belang. De (groeiende) horecasector kan juist een alternatieve invulling zijn. • De grootste concurrentiekracht van Stiphout zal moeten liggen in het specifieke dorpse karakter. Dit kan tot uiting komen in niche-voorzieningen, speciaalzaken, restaurants waar met lokale producten gekookt wordt en winkels waar ingezet wordt op de beleving. De uniciteit van het aanbod, het kwaliteitsniveau en de menging met andere functies hangen nadrukkelijk samen met de dorpse context,
de ruimtelijke inrichting en de beleving. • Verkeeraantrekkende voorzieningen en voorzieningen met een groot verzorgingsgebied zijn ongeschikt voor het dorpshart. • De blik wordt óók naar buiten gericht: bezoekers van buitenaf versterken de draagkracht. Het is aantrekkelijk om in Stiphout een terrasje te pakken of een ijsje te eten. • Het is zaak de begane grond van de bebouwing te activeren met een levendige invulling. Om het multifunctionele centrumbeeld te versterken, dient bij ruimtelijke ingrepen te worden nagegaan of er naast woningen ook andere functies gehuisvest kunnen worden. • Grondeigenaren uitdagen om tijdelijk braakliggende gronden te benutten om de beleving en aantrekkelijkheid te verbeteren.
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
De (winkel)voorzieningen in Stiphout zijn momenteel verspreid langs de route Dorpsstraat-Gerwenseweg. De kracht en betekenis van een kloppend dorpshart schuilen in de aanwezigheid van relatief veel en een onderscheidende mix van voorzieningen in een als zodanig te herkennen gebied. Hiermee kan Stiphout met het specifieke dorpse karakter iets anders bieden dan andere Helmondse wijken of grote kernen in de regio.
131
04
132
De verkeersverbeteringsopgave heeft grote invloed op het slagen van een kloppend dorpshart. De Dorpsstraat functioneert nu nog te veel als een kanaal voor doorgaand verkeer. In de toekomst komt de focus meer te liggen op voetgangers en fietsers. Er wordt ingezet op een pakket van gerichte ingrepen: verminderen van doorgaand verkeer, concentreren en dubbelgebruiken van parkeren, meer ruimte voor verblijven, groen en ontmoeten op de Dorpsstraat. Logische, veilige en comfortabele fiets- en wandelroutes naar en door de kern zijn kansrijk bij nieuwe bouwinitiatieven en gerichte investeringen. Goede fietsroutes van Stiphout naar de treinstations en naar de omliggende steden en dorpen kunnen het autogebruik terugdringen. Voorbeeld: de Papenvoortsedijk – Molenven (Bron: De Loop, Weekkrant Helmond)
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
3. Focus op de fietser en voetganger
133
04
134
Conclusies parkeeronderzoek centrum Stiphout (2022) • De hoogste parkeerdruk komt naar voren rond de middag. • Op de drukste onderzoeksmomenten is 58% van het totale aantal parkeerplaatsen bezet. • De meeste voertuigen in het onderzoeksgebied hebben een korte parkeerduur.
• Logische, veilige en comfortabele fiets- en wandelroutes naar en door de kern worden vormgegeven. Het dorpshart kan een ankerplaats worden in het recreatieve netwerk voor dagjesmensen die Stiphout aandoen. Voldoende fietsparkeerplekken stimuleren de keuze voor fietsen en lopen. • Door de beperkte vraag naar openbaar vervoer in Stiphout is het niet realistisch om het openbaar vervoer te intensiveren. Daarentegen kan wel ingezet worden op vraaggericht aanbod zoals regiotaxi en deelmobiliteit. • Het verbeteren van fietsroutes en de snelfietsroute tussen Helmond en Eindhoven en naar de treinstations kan bijdragen aan duurzamere mobiliteitskeuzes.
Op de Dorpsstraat wordt een nieuwe balans gezocht tussen autobereikbaarheid (voor bestemmingsverkeer) en ontmoetingsplekken. Op goedgekozen plekken wordt daarvoor ruimte teruggewonnen op de auto en ingezet voor meer groen en een beter verblijfsklimaat. (Bron: Google Maps)
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
• Een aantrekkelijk dorpshart met voldoende ruimte voor ontmoeting en groen is gebaat bij ontmoediging van doorgaand autoverkeer in de Dorpsstraat. Bijvoorbeeld door andere vormgeving van de entrees van de Dorpsstraat-Gerwensweg, autovertraging door bijvoorbeeld drempels en/of meer veilige oversteekplekken. De zuidelijke rondweg is een goed alternatief. Ook wordt op goedgekozen plekken ruimte teruggewonnen op de auto en ingezet voor een beter verblijfsklimaat. In het aanliggend weefsel en de zijstraten liggen kansen voor een niet door de auto gedomineerde inrichting. • Het parkeren is momenteel opgelost binnen het normale wegprofiel. Grote parkeerconcentratie (bijvoorbeeld bij de supermarkt) vraagt om geïntegreerde parkeeroplossingen in de bebouwing of op het binnenterrein. In de openbare ruimte moet een nieuwe balans ontstaan met andere ruimteclaims zoals ontmoeting en groen. Denk aan het dubbelgebruik van parkeerplaatsen. Het recente parkeeronderzoek toont aan dat er mogelijkheden zijn.
135
04
Nog lang en gelukkig
136
1. 2. 3.
Passende woonvormen voor zorgwonen of collectief wonen van ouderen en jongeren. Voorbeeld: De Akker Texel. Bron: ANA Architecten.
De juiste woonvormen voor gevorderden en ouderen De basis op orde: veilig en toegankelijke condities Zorgen voor elkaars welzijn
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
De bevolking in Stiphout vergrijst. Dit vraagt om aanpassingen en andere voorzieningen. Ook op gevorderde leeftijd moet men in de wijk kunnen blijven wonen. Dat kan bereikt worden door in te zetten op passende woonvormen, de juiste condities in de openbare ruimte, (zorg)faciliteiten en het aanmoedigen van een sterke gemeenschap die naar elkaar omkijkt.
137
04
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
Met een steeds ouder wordende bevolking, zijn er andere typen woningen nodig, geschikt voor gevorderden (55+, empty-nesters) en senioren. Denk aan woningen met minder onderhoud, nul-tredenwoningen en levensloopbestendige woningen in de buurt van voorzieningen. Dit kan de doorstroom in de gehele keten op gang brengen: ouderen verhuizen uit hun relatief grote woning met tuin en spelen zo potentiële ruimte vrij voor een jongere generatie.
138
Voorbeelden van passende woonvormen die inspelen op de juiste condities in de openbare ruimte, (zorg)faciliteiten en het aanmoedigen van een sterke gemeenschap die naar elkaar omkijkt.
• Passend huisvesten, denk aan woningen met minder onderhoud, nul-tredenwoningen en levensloopbestendige woningen. Een tweede slaapkamer en voldoende buitenruimte zijn van belang en de overgang in grootte en woonlasten mag niet te groot zijn. De aantrekkingskracht kan zitten in de nabijheid van faciliteiten, voldoende ruimtelijkheid en groen, ontmoeting of zorg op afroep. • Primair wordt gedacht aan locaties in de buurt van de voorzieningen. • Menging met andere woonvormen, doelgroepen en functies heeft de voorkeur boven een afgezonderde ruimtelijke concentratie.
• Bij ouderenhuisvesting kan gedacht worden aan appartementen en grondgebonden woningen. Met name de appartementen (niet in de vorm van hoogbouw) vragen om zorgvuldige ruimtelijke inpassing. • In de toekomst wordt steeds meer uitgegaan van zelfredzaamheid en mantelzorg. Relatief nieuwe woonvormen zoals kangoeroewoningen, meergeneratiewoningen, woonhofjes of jong-oud combinaties kunnen hierin een rol spelen. Ook de zorg op afstand en digitalisering gelden als kansen.
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
1. De juiste woonvormen voor gevorderden en ouderen
139
04
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
Naast een passend woningaanbod moet er ook aandacht zijn voor de juiste voorzieningen en een geschikte, toegankelijke en veilige openbare ruimte voor de ouder wordende bevolking. Ouderen behoeven meer zorgvoorzieningen, zowel thuis als buitenshuis. Hun mobiliteit wordt minder, maar in beweging blijven is onverminderd belangrijk. Het is van belang om naar kansen te zoeken hierin te voorzien bij regulier onderhoud en nieuwe bouwinitiatieven.
140
Passende woonvormen voor zorgwonen of collectief wonen van ouderen en jongeren. Voorbeeld: Hof van Nassau Steenbergen (Bron: Inbo Architecten)
De openbare ruimte houdt bewust rekening met de ouder wordende bevolking, met aandacht voor toegankelijkheid en veiligheid.
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
2. De basis op orde: veilig en toegankelijke condities
141
04
142
Voldoende schaduwplekken op de Dorpsstraat waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Voorbeeld: Place Saint-Sernin (Bron: Cortesia de CCCB)
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
• Veilige oversteekplekken, goede verlichting en gelijkvloerse trottoirs vergroten de toegankelijkheid. • Voldoende zitplekken, schaduwplekken, en ontmoetingsplekken binnen en buiten maken de openbare ruimte aantrekkelijk voor verschillende doelgroepen. • Uitdagen tot beweging in de openbare ruimte (relatie thema 3) stimuleert gezond gedrag en vergroot het plezier. • Aantrekkelijke en veilige routes van kern naar het buitengebied en het centrum van Helmond zetten aan tot wandelen en fietsen (relatie met thema 1). De afstand van de woning tot een openbaar groengebied wordt verkleind. • Bij de doorontwikkeling van ontmoetingsplekken (relatie thema 2) liggen kansen om ruimte te reserveren voor voorzieningen voor hulpbehoevenden, zoals een prikpost of dagactiviteiten voor ouderen. Dit kan ook bijdragen aan de educatie en het ontlasten van mantelzorgers.
143
04
144
Mede door de vergrijzing ligt er druk op de zorg. Dit speelt ook in Stiphout met zijn relatief grote groep ouder wordende mensen. Landelijk en gemeentelijk beleid gaat ervan uit dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen. Daar is enerzijds zelfredzaamheid voor nodig, anderzijds een omgeving om op terug te vallen. Een gemeenschap waarin men naar elkaar omkijkt en voor elkaar zorgt wordt daarom nog belangrijker. Gezonde leefomgevingen en woonvormen die bijdragen aan een actieve gemeenschap en gezond gedrag vormen hiervan de basis.
Meergeneratiewonen (Voorbeeld: MWA Max Hart Nibbrig)
• De nadruk op zelfredzaamheid, eventueel in combinatie met mantelzorg, vraagt om de juiste levensloopbestendige woningen voor gevorderden en ouderen. De mogelijkheid om binnen de eigen woonomgeving te verhuizen wordt als wenselijk gezien. • (Nieuwe) woonvormen die een actieve gemeenschap stimuleren, door een combinatie van jong en oud en waar ontmoeten centraal staat, kunnen bijdragen aan het langer thuiswonen en verminderde eenzaamheid. • Er moet aandacht zijn voor de mogelijke maatschappelijke tweedeling tussen diegenen met de mogelijkheden het voor zichzelf in te richten (bijvoorbeeld via Collectief Particulier Opdrachtgeverschap)
en degenen die afhankelijk zijn van externe ondersteuning. Een mix van woningtypen en prijsklassen binnen een project kan hieraan bijdragen. • Digitale middelen zoals Mijn Buurtje of Next Door kunnen ingezet worden om vraag en aanbod van hulp te koppelen. • De mogelijkheid om eigen keuzes te maken en grip te hebben op de eigen leefomgeving beïnvloedt de tevredenheid van mensen over hun omgeving. De invoering van de omgevingswet maakt het betrekken van inwoners in de planvorming standaard. Ook het betrekken bij toekomstige bewoners bij de vormgeving van hun woning en de openbare of collectieve ruimte is daarin kansrijk. Het versterkt de binding tussen woonplek en bewoner.
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
3. Zorg, welzijn en omkijken naar elkaar
145
146
Op diverse niveaus kan de fysieke leefomgeving bijdragen aan gezondheid: van woonvormen zoals hofjes waar mensen naar elkaar omkijken tot groene en schaduwrijke openbare ruimte.
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
Gebiedsvisie Stiphout | 04. VISIE
04
147
P4 TESTEN
P4
TESTEN De laatste stap in het participatieproces was het testen van de richting van de gebiedsvisie. De ambities en dilemma’s werden samengevoegd tot vier toekomstimpressies die werden voorgelegd aan het online panel om reacties en nuances op te halen.
Toekomstimpressies als tussenproduct
150
De toekomstimpressies laten (in woord en in sfeerbeeld) zien hoe Stiphout in 2035 zou kunnen aanvoelen en welke keuzes en consquenties daarbij horen. Het is dus geen definitief plan of ontwerp maar een verbeelding die laat zien: ‘wat nou als…? En wat zijn de consequenties?’. Belangrijk: de toekomstimpressies hebben tot doel om reacties en nuances op te halen om de definitieve gebiedsvisie vorm te geven. De getoonde afbeeldingen en teksten zijn daarmee tussenproducten en nadrukkelijk geen visualisaties van een eindresultaat.
Gebiedsvisie Stiphout | P4. TESTEN
Gebiedsvisie Stiphout | P4. TESTEN
We vroegen het online panel om met ons mee te kijken, lezen en denken. Om de verbeelding te stimuleren en de ingrediënten van de gebiedsvisie tastbaar te maken ontwikkelde het ontwerpteam vier toekomstimpressies.
151
P4
TOEKOMSTIMPRESSIE 2035 Gewild wonen in een toekomstproof landschap Stiphout = thuiskomen in het groen. Dit ervaar je anno 2035 meer dan ooit. Het is een woongebied bij uitstek, misschien wel de beste van de Brainport-regio. Met hoge kwaliteit voorzieningen, goede bereikbaarheid en veel werkgelegenheid nabij. Maar ook het gevoel van ‘thuiskomen’ door het dorpse karakter en de hechte gemeenschap. Maar Stiphout is allerminst een ingeslapen wijk. Het is de afgelopen jaren helemaal opgebloeid. Het plukt de vruchten van haar ligging in de Brainport-regio en biedt een hoogwaardige leefomgeving waarin ze haar langzame, traditionele, dorpse karakter heeft weten te verbinden met vernieuwing: een krachtige gemeenschap met zelfredzaamheid, een up-to-date dorpshart waarin de gaten zijn gevuld met eigentijdse woningen voor starters en senioren die zo in het dorp kunnen blijven wonen en een landschap wat toekomstproof geworden is.
152
Wat zijn mogelijke consequenties? • Geen grootschalige dorpsuitbreidingen. Landschappelijke ligging van Stiphout behouden. • Verbeteren natuurwaarde én gebruikswaarde van de landschappen. Denk aan betere wandelroutes. Dit heeft ook aantrekkingskracht op dagjesmensen en recreanten. • Het landschap staat niet op slot. Nieuwe uitdagingen zoals de energietransitie kunnen, goed ingepast, een plek in het landschap vinden. • Nieuwe kleinschalige woonvormen inpassen in relatie tot transformatie van boerenbedrijven. Landbouwpercelen omvormen naar natuur. • Behouden groene geleding tussen Stiphout en de Automotive Campus, intensieve verweving van natuur, water, energie en recreatie, vanuit laadvermogen landschap.
Gebiedsvisie Stiphout | P4. TESTEN
Gebiedsvisie Stiphout | P4. TESTEN
De laatste jaren zijn we ook gaan beseffen hoeveel bijzondere gebouwde iconen en landschappen Stiphout rijk is. Het besef is niet omgezet in stilstand maar in doorontwikkeling vanuit respect. In alle windrichtingen vormen de landschappen recreatieve uitloopgebieden waar de landschaps-eigenheid versterkt wordt en wordt gekoppeld aan opgaven en kansen op het gebied van klimaat, energie, voedsel en ecologie.
153
P4
TOEKOMSTIMPRESSIE 2035 ‘Dorps verdichten’ in de kern voor jong en oud Rondom de Dorpsstraat bruist het. De afgelopen jaren zijn de gaten in het dorp gedicht met interessante woonprojecten waarmee een kleinschalig, duurzaam en goed verweven dorpsstructuur ontstaan. De woonprojecten staan anno 2035 niet op zichzelf maar met nieuwe ontmoetingsplekken, verbindende routes en vergroening is een stevige kwaliteitsimpuls gedaan voor Stiphout. Erfgoed heeft waar nodig een nieuwe invulling gekregen waarmee het behouden blijft en zowel interessant is voor de Stiphoutenaar als voor de bezoeker van buiten. In tegenstelling tot een paar jaar geleden, kunnen starters en senioren nu in het dorp blijven wonen. In de woonprojecten is voor een mix van verschillende type woningen voor verschillende type mensen gekozen.
154
Wat zijn mogelijke consequenties? • Geen grote dorpsuitbreidingen maar nieuw toe te voegen woningen koppelen aan kwaliteitsimpuls in de kern van het dorp. Behoud van landschappelijke ligging en groene woonbuurten. • Bouwen in hoge dichtheid kan complexer zijn. • Als basis 2-3 bouwlagen hoog. Mits van waarde voor het dorp, goed ingepast en met een dorps karakter (o.a. variatie, beperkte breedte)kan er op sommige plekken tot en met vier lagen gebouwd worden. • Gezien de doelgroep naast grondgebonden woningen ook beperkt aantal licht gestapelde appartementen bouwen. • Met meer mensen in de kern wonen, dichtbij voorzieningen. • Geen grootschalige wooncomplexen mogelijk maar variatie in grootte, uiterlijk en vorm. • Slim omgaan met parkeren is nodig: denk aan concentreren van parkeerruimte in plaats van direct voor de deur of dubbelgebruik van parkeerplaatsen van verschillende voorzieningen. • Een eigentijds beeld: nieuw en oud komt samen.
Gebiedsvisie Stiphout | P4. TESTEN
Gebiedsvisie Stiphout | P4. TESTEN
Je voelt weer de sfeer van het dorp. Niet per se omdat er historiserend is gebouwd, maar door de vele variatie in architectuur en bouwkorrel (breedte en hoogte). Om voldoende woningen te kunnen bouwen is de dichtheid hoger dan dat we gewend waren: licht gestapeld gebouw, soms een verrassend steegje of een binnentuin op de eerste laag met parkeren daaronder. Toch ervaar je het niet als teveel omdat het goed is ingepast, achter het dorpse lint van de Dorpsstraat, met aandacht voor privacy en bezonning en steeds weer met die dorpse sfeer.
155
P4
TOEKOMSTIMPRESSIE 2035 Een onderscheidend en vitaal dorpshart Het dorpshart is sneller gaan kloppen! In de laatste jaren is in een samenwerking tussen bewoners, verenigingen, ontwikkelaars en gemeente hard gewerkt aan een duidelijk herkenbare, levendige en aantrekkelijke kern. Dit is gelukt door in te zetten op een aantrekkelijke openbare ruimte, minder doorgaand verkeer en een onderscheidende mix aan voorzieningen. De concurrentiekracht van Stiphout is benut door het specifieke dorpse karakter dat hier geboden wordt. De Dorpsstraat wordt niet meer ervaren als die doorgaande weg van een paar jaar geleden maar als een kralenketting aan ontmoetingsplekken met voldoende zitgelegenheid, zon én schaduw, groen en water.
Gebiedsvisie Stiphout | P4. TESTEN
Door samen te werken en slim verbanden te leggen is in de zone rondom de kerk, de scholen en de voorzieningen een plek uitgegroeid tot de echte huiskamer van Stiphout. Hier ontmoet je elkaar spontaan en gepland.
156
Wat zijn mogelijke consequenties? • Bewoners en verenigingen gaan een samenwerking aan om een echte ‘huiskamer’ van Stiphout (door) te ontwikkelen in de kern van het dorp. Ondersteund door gemeente en mogelijk ontwikkelaars. • Kansen voor ontmoetingsplekken worden gezocht in nieuwbouwprojecten of het aanhaken bij transformaties. Elk project, groot of klein, geeft invulling aan ‘ontmoeting’. • De Dorpsstraat blijft een ontsluitingsweg voor Stiphout. Voor een beter verblijfsklimaat wordt wel actief gestuurd op minder doorgaande auto’s. Voetgangers en fietsers kijgen een prominentere rol in het straatbeeld. • Op sommige plekken maken parkeerplekken ruimte voor groen of ontmoetingsplekken zoals terrassen. • Er is geen ruimte voor grote verkeersaantrekkende voorzieningen. Wel voor een mix van winkels voor de dagelijkse boodschappen, (verblijfs) horeca en kleinschalige speciaalzaken. • Voor voldoende draagvlak voor voorzieningen is een (nieuwe) blik naar buiten nodig, de bezoeker van buitenaf.
Gebiedsvisie Stiphout | P4. TESTEN
Ontmoeting is steeds een terugkomend thema in alle ruimtelijke ontwikkelingen. Zo zie je nieuwe pleintjes en plekken ontstaan en in de wijken groene parkjes en deelschuren. Meerdere plekken in het dorp, bijvoorbeeld rondom de sportvelden en natuurpoort, zijn goede ontmoetingsplekken geworden. Allen doorontwikkeld vanuit hun gebruikers en eigen DNA.
157
P4
TOEKOMSTIMPRESSIE 2035 Duurzamer wonen in klimaatbestendige straten Stiphout heeft een stevige verduurzaming doorgemaakt. Waar het ooit één van de minst groene wijken van Helmond was, met het hoogste autobezit en grootste energieverbruik is het anno 2035 juist één van de voorbeelden. Woningen zijn verduurzaamd en de straten zijn vergroend en onthard om ruimte te bieden voor meer waterberging, ontmoeting en ecologie. De afgelopen jaren is een werkgroep van bewoners en gemeente aan de slag gegaan en is een gezamenlijke visie op de energietransitie gemaakt. Dit tekent ook de dorpse mentaliteit: hier zetten we de schouders eronder en doen we het samen. Voor de oudere bevolking in Stiphout zijn specifieke woningen gebouwd waarmee de doorstroming op gang is gekomen. Woonvormen zoals appartementen bij de voorzieningen, meergeneratiewonen en woonhofjes geven een antwoord op zelfredzaamheid in de zorg en anonimiteit. Via groene straten ben je overal in het dorp binnen een paar minuten in het buitengebied. De fietser en voetganger hebben meer ruimte gekregen in de Dorpsstraat en de parkeerplaatsen zijn groen en hebben een waterbergende functie. Dit lukt omdat er een hub is in de kern waar deelauto’s en scooters voor een betaalbare, duurzame en snelle verbinding zorgen naar Helmond centrum, NS-stations ‘t Hout en Brandevoort en Eindhoven. Al met al een gezonde leefomgeving!
158
• Het dorp werkt gezamenlijk met gemeente aan een visie op de energietransitie van Stiphout. • Gezien grote aandeel koopwoningen vraagt verduurzaming om actieve houding van particuliere eigenaren. • Meer woningen en meer auto’s leiden tot een toenemend autoverkeer. Afhankelijkheid van de auto wordt teruggedrongen door verhoogd (e-) fietsgebruik en de intrede van deelmobiliteit. • Minder privé buitenruimte, meer sprake van gedeelde buitenruimte.
Gebiedsvisie Stiphout | P4. TESTEN
Gebiedsvisie Stiphout | P4. TESTEN
Wat zijn mogelijke consequenties?
159
P4
Algemene bevindingen uit de reacties van het online panel We vroegen pannelleden wat hen (niet) aanspreekt in de sfeerimpressies en of er misschien nog iets mist. De teksten werden door het online panel nauw onder de loep genomen en de beelden werden vaak positiever ontvangen dan de teksten. Vooral het dorpse karakter in sommige beelden werd gewaardeerd.
160
Spreekt aan
Geen grootschalige dorpsuitbreid ingen
landschappelijke liggen behouden
Groen
prachtig, mooi, leuk, ambitie, uitnodigigend
Spreekt niet aan
alles
niet teveel nieuwe wandelpaden, we zitten niet te wachten op dagjesmensen en recreanten
haalbaarheid: kosten, schaal
energietransitie op bestaande gebouwen en industrieterrein
openbaar vervoer
Auto's (noodzakelijk kwaad)
fietspaden rustplekken
zonnepanelen
landbouw moet ruimte houden
teveel aangeharkt, vakantiepark, dorp onherkenbaar
speelplekken
boeren
seniorenbun galows in buitengebied
uitwerking energietransitie (zien hoe het wordt)
Spreekt niet aan
Spreekt aan
dit mis ik
energietransitie ingepast
Verduurzaming
er moet reconstructie plaatsvinden (vernieling terugbouwen om het echte karakter terug te brengen)
voor sommigen te eigentijds, teveel 'nieuw' kan er goedkoop uit gaan zien over tijd
Geen vier bouwlagen
Winkels, horeca, verenigingen, voorzieningen
meer groen in centrum
Sfeer: dorps / bruisend
nog te ver weg voor ons gevoel
Parkeren en auto weren uit centrum
Niet bouwen voor mensen buiten stiphout: geen groei
geconcentreerde parkeerplaatsen (waarom niet met dubbelfuncties of voor de deur, toegankelijkheid)
men is beducht door wazige woorden zonder definitie, vertrouwt het niet, vreest voor overal 4 lagen
concreetheid en scherpte
uitbreiding in het groene buitengebied (daar is ruimte)
autovrij
voetgangers en kind op straat
Architectuur te modern
4bouwlagen
Extreme hoogte einde vd straat
Waar zijn de parkeerplaatsen en waar kan de auto rijden?
parkeren
speelplekken
Geen grote wooncomplexen
Hofjes jong en oud
Variatie in bebouwing
Deelmobiliteit
hoeveelheid groen
mooie dorpskern
pleinen en ontmoetin gsruimte
dit mis ik
mooie woorden maar in Stiphout nu draait het teveel om gelder moet reconstructie plaatsvinden (vernieling terugbouwen om het echte karakter terug te brengen)
behoud van groen
Te druk te dicht
Spreekt aan
Spreekt niet aan
dit mis ik
Spreekt aan
autoluw
Minder verkeer
mix van winkels
samenwerking verenigingen voor huiskamer
waar gaat het verkeer heen
het oude stiphout - dit zou zomaar Eersel kunnen zijn
invulling van groen - grote bomen gewenst
toegankelijkheid inclusiviteit
inzetten op bezoekers van buitenaf
de rol van ontwikkelaars
mogelijkheid om met auto in kern te komen geeft meerwaarde, blijft ontsluitingsweg, blijft parkeren aantrekken bij kerk etc.
Horeca en winkels
ontmoet ingsplek ken
sfeer: gezellig warm, rustig
horeca, terras
waar komt het MFC
Parkeren
Realisme
lelijke nieuwbouw is weggelaten
teveel ontmoetingsple kken, parkeerplaatsen nodig (nu al)
groene parkeerplaatsen en fietsenstalling
kinderen op straat, reuring maar rustig
mooi, echt dorp, idyllisch
Dromen mag
illusie dat verenigingen zelf met oplossing komen vs grootgrondbezitters: gemeente moet acteren voor samenleving
kinderkopjes is niet toegankelijk
volstrek ireeel
winkels
faciliteiten voor jongeren
Spreekt niet aan
dit mis ik
deelauto's
serieus plan voor fietsers
gedeelde buitenruimte
minder privé buitenruimte
deelauto's zijn we nog niet klaar voor, wishful thinking, teveel ouderen
eigen tuin hoort bij stiphout
openbaar. vervoer
parkeerruimte buiten dorp
energiemaatre gelen bij bewoners zelf stimuleren
ouderen met rollator/rol stoel
woonhofjes
fietsroutes naar NS
rustig en landelijk, ruim, groen
onverharde wegen (gebeuren nu al ongelukken met recreanten omdat het niet wordt bijgehouden)
elektische auto vanaf 2030 dus er is geen duurzaamheids probleem meer
Verrommeling openbare ruimte door deelvervoer
parkeerruimte
openbaar vervoer
zonnepanelen zichtbaar op daken (energiewinning binnen bebouwing)
realiteitszin
Energietransitie met zoveel koopwoningenvraagt om actieve houding invonwers en/of financiele stimulans door gemeente
vergroening
doorstroming ouderen in eigen wijk
groen wordt rommelig als het niet onderhouden wordt
futuristische vervoermiddelen, gewoon eigen auto en parkeerruimte pal in centrum
te modern
Gebiedsvisie Stiphout | P4. TESTEN
Gebiedsvisie Stiphout | P4. TESTEN
De reacties bevestigden wat in eerdere processtappen naar voren kwam. Ook maakten ze opnieuw duidelijk dat inwoners het onderling niet eens worden over dillemma’s zoals de rol van de auto (parkeren voor de winkels in Dorpsstraat of toch een straat met minder auto’s?). Het legt de nadruk op het zoeken naar nuances en het maken van keuzes om het plezierig wonen, leven en bewegen in Stiphout in de toekomst te waarborgen.
161
Gewild wonen in een toekomstproof landschap
Spreekt aan
Spreekt niet aan
dit mis ik
Geen grootschalige dorpsuitbreid ingen
landschappelijke liggen behouden
alles
energietransitie ingepast
niet teveel nieuwe wandelpaden, we zitten niet te wachten op dagjesmensen en recreanten
haalbaarheid: kosten, schaal
energietransitie op bestaande gebouwen en industrieterrein
openbaar vervoer
Auto's (noodzakelijk kwaad)
Groen
prachtig, mooi, leuk, ambitie, uitnodigigend
fietspaden rustplekken
zonnepanelen
landbouw moet ruimte houden
teveel aangeharkt, vakantiepark, dorp onherkenbaar
speelplekken
boeren
seniorenbun galows in buitengebied
uitwerking energietransitie (zien hoe het wordt)
162
Spreekt niet aan
Spreekt aan
dit mis ik
behoud van groen
Geen grote wooncomplexen
Hofjes jong en oud
Verduurzaming
mooie woorden maar in Stiphout nu draait het teveel om gelder moet reconstructie plaatsvinden (vernieling terugbouwen om het echte karakter terug te brengen)
er moet reconstructie plaatsvinden (vernieling terugbouwen om het echte karakter terug te brengen)
voor sommigen te eigentijds, teveel 'nieuw' kan er goedkoop uit gaan zien over tijd
Geen vier bouwlagen
Winkels, horeca, verenigingen, voorzieningen
meer groen in centrum
autoluw
Variatie in bebouwing
Deelmobiliteit
Sfeer: dorps / bruisend
nog te ver weg voor ons gevoel
Parkeren en auto weren uit centrum
Niet bouwen voor mensen buiten stiphout: geen groei
geconcentreerde parkeerplaatsen (waarom niet met dubbelfuncties of voor de deur, toegankelijkheid)
men is beducht door wazige woorden zonder definitie, vertrouwt het niet, vreest voor overal 4 lagen
concreetheid en scherpte
uitbreiding in het groene buitengebied (daar is ruimte)
Horeca en winkels
hoeveelheid groen
mooie dorpskern
autovrij
voetgangers en kind op straat
Architectuur te modern
4bouwlagen
Extreme hoogte einde vd straat
Waar zijn de parkeerplaatsen en waar kan de auto rijden?
parkeren
speelplekken
Te druk te dicht
pleinen en ontmoetin gsruimte
Spreekt aan
Spreekt niet aan
dit mis ik
Minder verkeer
mix van winkels
samenwerking verenigingen voor huiskamer
waar gaat het verkeer heen
het oude stiphout - dit zou zomaar Eersel kunnen zijn
invulling van groen - grote bomen gewenst
toegankelijkheid inclusiviteit
inzetten op bezoekers van buitenaf
de rol van ontwikkelaars
mogelijkheid om met auto in kern te komen geeft meerwaarde, blijft ontsluitingsweg, blijft parkeren aantrekken bij kerk etc.
ontmoet ingsplek ken
sfeer: gezellig warm, rustig
horeca, terras
waar komt het MFC
Parkeren
Realisme
lelijke nieuwbouw is weggelaten
teveel ontmoetingsple kken, parkeerplaatsen nodig (nu al)
groene parkeerplaatsen en fietsenstalling
ouderen met rollator/rol stoel
kinderen op straat, reuring maar rustig
mooi, echt dorp, idyllisch
Dromen mag
illusie dat verenigingen zelf met oplossing komen vs grootgrondbezitters: gemeente moet acteren voor samenleving
kinderkopjes is niet toegankelijk
volstrek ireeel
winkels
faciliteiten voor jongeren
realiteitszin
Spreekt aan
Spreekt niet aan
dit mis ik
deelauto's
serieus plan voor fietsers
gedeelde buitenruimte
minder privé buitenruimte
deelauto's zijn we nog niet klaar voor, wishful thinking, teveel ouderen
eigen tuin hoort bij stiphout
openbaar. vervoer
parkeerruimte buiten dorp
energiemaatre gelen bij bewoners zelf stimuleren
woonhofjes
fietsroutes naar NS
rustig en landelijk, ruim, groen
onverharde wegen (gebeuren nu al ongelukken met recreanten omdat het niet wordt bijgehouden)
elektische auto vanaf 2030 dus er is geen duurzaamheids probleem meer
Verrommeling openbare ruimte door deelvervoer
parkeerruimte
openbaar vervoer
zonnepanelen zichtbaar op daken (energiewinning binnen bebouwing)
Energietransitie met zoveel koopwoningenvraagt om actieve houding invonwers en/of financiele stimulans door gemeente
vergroening
doorstroming ouderen in eigen wijk
groen wordt rommelig als het niet onderhouden wordt
futuristische vervoermiddelen, gewoon eigen auto en parkeerruimte pal in centrum
te modern
De volgende aandachstpunten nam het ontwerpteam mee uit de feedback die volgde uit het ‘testen’ met het online panel: • Meer (dorpse) kwaliteit, ontmoetingsplekken en levendigheid in het dorpshart zijn gewenst. Dit geldt ook voor het inzetten op woningen voor starters en senioren in het dorp zelf. • Ontmoetingsplekken zijn in basis van de bewoners zelf. Bij voorkeur ontstaan ze vanuit de samenwerking tussen bewoners en verenigingen. • Het groener inrichten van straten met ruimte voor ontmoeting wordt toegejuicht. De plek voor de auto blijft een twistpunt. De Dorpsstraat dient blijvend toegankelijk zijn voor auto’s met een bestemming in Stiphout. Maar er is ook een verlangen dat het minder drukdruk wordt met auto’s op de Dorpsstraat. Er zullen in de uitwerking slimme combinaties gemaakt moeten worden tussen voldoende verkeer en parkeren en groen en ontmoetingsplekken. • De verduurzaming van woningen en mobiliteit wordt als wenselijk gezien. Tegelijkertijd wordt Stiphout wordt nog maar beperkt klaar geacht voor innovatieve en nieuwe mobiliteitsoplossingen. • Een dorps karakter wordt zeer belangrijk gevonden voor (toekomstige) bebouwing. Denk aan gevarieerde uitstraling, laagbouw met kappen en terughoudend met gestapelde woningen. De gemeente wordt hierop om regie gevraagd. Daarnaast is het behouden van het erfgoed is een belangrijk onderdeel van de dorpse identiteit.
• Ten opzichte van de visie ‘Hoger bouwen in Helmond’ moet de bouwhoogte beperkt worden. • De ruimte voor natuur, water, rust, beweging en recreatie is belangrijk. Zowel in het hart van het dorp als naar het buitengebied toe. De landschappelijke ligging moet daarvoor behouden blijven door het voorkomen van te veel nieuwe bebouwing aan de rand of in het buitengebied. • Er wordt wisselend gedacht wordt over de manier waarop energie opgewekt kan gaan worden. Een gezamenlijke visie op de energietransitie wordt door velen als wenselijk gezien.
Gebiedsvisie Stiphout | P4. TESTEN
Duurzamer wonen in klimaatbestendige straten
Gebiedsvisie Stiphout | P4. TESTEN
Een onderscheidend en vitaal dorpshart
Dorps verdichten in de kern voor jong en oud
Verwerking van feedback
163
O5. VAN VISIE NAAR UITVOERING
05
De gebiedsvisie is in een zorgvuldig proces en met aandacht voor de meningen en inzichten van Stiphoutenaren en met de kennis van medewerkers bij Gemeente Helmond tot stand gekomen. Dit alles met als doel om een nieuw, gedragen en gezamenlijk ruimtelijk perspectief te bieden. Dit document, de gebiedsvisie, beschrijft dit perspectief. Dat roept de vraag op: hoe nu verder? Samenwerking en regie
Gebiedsvisie Stiphout | 05. VERVOLG VAN VISIE NAAR UITVOERING
Niet alles kan en niet alles kan overal. Zo kan de Dorpsstraat niet al het doorgaand en lokaal autoverkeer aan én tegelijkertijd de groenste straat van Stiphout worden én nieuwe ontmoetingsplekken in zich hebben.
166
Dit vraagt om keuzes en regie. De grootste uitdaging in het vervolg van de gebiedsvisie is dat een balans gezocht wordt in dat wat de inwoners verwachten en dat wat de gemeente uiteindelijk waar kan maken. Dit heeft enerzijds te maken met beschikbare middelen en anderzijds met de mate waarin de gemeente regie heeft of wil hebben. Zo is het grootste deel van de gronden in particulier bezit waardoor het initiatief niet bij de gemeente ligt.
Deze gebiedsvisie is daarmee geen eindpunt, maar een vertrekpunt voor verdere samenwerking met initiatiefnemers en bewoners in Stiphout. Het vormt het begin van gezamenlijk maatwerk, vervolgacties, initiatieven, plannen en de vorming van coalities en werkgroepen.
Twee sporen De gebiedsvisie geeft richting en kaders voor ruimtelijke ontwikkelingen, en is tevens de basis voor verdere uitwerking van ruimtelijke plannen in een gemeentelijk tienjaars uitvoeringsplan. Dit wil zeggen dat aan de hand van twee sporen een vervolg wordt gegeven aan de gebiedsvisie: 1. Bij ruimtelijke initiatieven wordt aan initiatiefnemers gevraagd om aan de hand van de ambitieroos aan te geven op welke manier hun initiatief invulling geeft aan de thema’s uit de gebiedsvisie. Op basis van de gebiedsvisie wordt regie gevoerd door de gemeente. 2. De gemeente stelt een uitvoeringsplan op voor de kernopgaven van de gebiedsvisie.
Uitvoeringsplan De vier belangrijkste opgaven die in het uitvoeringsplan terug dienen te komen zijn: a. Bouwen en wonen: Ontwikkellocaties in de dorpskern en woonlocaties voor jongeren (bijv. CPO) tot ontwikkeling laten komen volgens het principe van ‘Dorps verdichten’. Hiermee wordt naast het toevoegen van de woningtypes, waar behoefte aan is, tevens een brede kwaliteitsimpuls gecreëerd in de dorpskern. b. Ontmoeten en voorzieningen: Faciliteren van de ontmoeting door het doorontwikkelen van bestaande locaties. Een van die plekken kan op termijn tot een
centrale huiskamer van het dorp uitgroeien. Hiervoor nemen verenigingen en bewoners het voortouw, waar nodig gefaciliteerd door gemeente of bijvoorbeeld ontwikkelaars. c. Openbare ruimte, verkeer en groen: Groen in de kern en de aansluiting met het landschap rondom Stiphout versterken. Het aantrekkelijk maken van fietsen en lopen en de verkeersdruk in de Dorpstraat verlichten door het ontmoedigen van doorgaand verkeer. Mogelijk kan een gedeelde strategie voor de infrastructurele aansluiting van bouwplannen in de dorpskern nodig zijn. d. Verduurzaming en energietransitie: Deze uitdaging in Stiphout actief doorzetten door activering onder bewoners, duurzame nieuwbouwprojecten en een aanhaking bij de stadsbrede duurzaamheidsaanpak.
Werkwijze De betrokkenheid van Stiphoutenaren bij de ontwikkeling van de gebiedsvisie was tijdens het afgelopen half jaar groot. Het is belangrijk om dit te koesteren en mee te nemen in vervolg in het belang van een collectief gedragen en best passend resultaat voor Stiphout. Een werkmethode met themagerichte werkgroepen die met bovenstaande kernopgaves aan de slag gaan lijkt een passende aanpak voor het vervolg. Deze werkgroepen dienen een representatieve vertegenwoordiging te zijn van Stiphoutse inwoners en belanghebbenden. Ook de wijkraad heeft een rol als een belangrijke aanjager. De gemeente dient te faciliteren in de vorm van omgevingsmanagement met aandacht voor een balans tussen wensen en mogelijkheden.
Gebiedsvisie Stiphout | 05. VAN VISIE NAAR UITVOERING
VERVOLG OP DE VISIE
167
05 Historische herkenbaarheid Goed ontmoet Op de toekomst voorbereid
Keuzes maken
Kloppend dorpshart
Terugkomend op de vraag naar keuzes van de vorige pagina, worden hieronder de belangrijkste keuzes uit de gebiedsvisie samengevat.
Nog lang en gelukkig
Stiphout kiest de komende tien tot vijftien jaar voor: ( Her/op)waarderen van de dorpse kwaliteiten, iconen en landschappen als belangrijke bijdrage aan de Stiphoutse identiteit.
Gebiedsvisie Stiphout | 05. VAN VISIE NAAR UITVOERING
Het behouden van de landschappelijke ligging door de omzoming van landschappen.
168
oor in te zetten op de gouden driehoek D worden meer relatief kleine en betaalbare woningen beschikbaar. Hierdoor moet het mogelijk worden om in Stiphout te kunnen blijven wonen. Stimuleren van (nieuwe) woonvormen voor jongeren, gevorderden en ouderen en het stimuleren van een actieve gemeenschap. I nbreiding in de kern rondom de Dorpsstraat kiezen boven uitbreiding. Waarbij bouwinitiatieven voor een brede kwaliteitsimpuls moeten zorgen in de dorpskern. I n basis laagbouw met plaatselijk hogere bebouwingsdichtheid (zonder hoogbouw) en intensievere, compactere oplossingen die met maatwerk wordt ingepast. Altijd met een sterk dorps karakter.
Ontmoeten en voorzieningen Verschillende ontmoetingsplekken doorontwikkelen tot aantrekkelijke, toegankelijke en vitale ontmoetingsplekken die passen bij de behoefte van Stiphout. Daarbij wordt ingezet op diverse, complementaire ontmoetingsplekken, waaronder één centrale hotspot. anuit lokaal initiatief en draagvlak V onder verenigingen, gefaciliteerd door gemeente en ontwikkelaars. Pakken van kansen voor ontmoetingsplekken om aan te haken bij bouwontwikkelingen en initiatieven van onderaf. Een kloppend dorpshart waarin ingezet wordt op het onderscheidende dorpse karakter qua mix van winkels en horeca. Niet concurrerend met het aanbod in Helmond centrum.
Openbare ruimte, verkeer en groen Door middel van bouwinitiatieven en gerichte investeringen verbeteren en toevoegen van aantrekkelijke groenen ontmoetingsplekken in de openbare ruimte. Met name op en rondom de Dorpsstraat. e veiligheid en aantrekkelijkheid van de D Dorpsstraat verbeteren door minder doorgaand autoverkeer, het concentreren en dubbelgebruiken van parkeren en veilige oversteek plekken. ogische, veilige en comfortabele fiets- en L wandelroutes naar en door Stiphout. Zowel tussen de landschappen en dorpskern als het aanhaken op routes naar Helmond centrum en Eindhoven. Naar kansen zoeken, bijvoorbeeld in reguliere onderhoudsprogramma’s om in de openbare ruimte in te zetten op ontharding en vergroening, versterking van biodiversiteit, een duurzame watercyclus en klimaatbestendigheid.
Gebiedsvisie Stiphout | 05. VAN VISIE NAAR UITVOERING
Bouwen en wonen
169
05
AMBITIEROOS ALS INSTRUMENT
len Door ontwikke & ke lij ke an van toeg ton e ijk el kk re aant ken moetingsplek Plei st toev erplekk en oe verb gen en eter en
Pr On oce is tm sm va o a he n e etin tig: td nv g or oo p r
In de ambitieroos kan gescoord worden op de 15 acties uit de visie. Het laagste score niveau ligt in het midden van de roos en het hoogste score niveau ligt op de buitenste rand van de roos. De ambitieroos is een kwalitatieve methode waarin voornamelijk de motivatie belangrijk is.
Gebiedsvisie Stiphout | 05. VAN VISIE NAAR UITVOERING
LA NO G
De ju vo iste r ge men woon v v en orde oor ou rde de ren n
RPSHART O D END P OP L K
OEKOMST VOORB E R E DE T ID
Gebiedsvisie Stiphout | 05. VERVOLG VAN VISIE NAAR UITVOERING
OP
Nieuw wonen op oude plekken
p ie o act ing) e (R won de arkt m
GOED O
•
Toe bes koms t t het endig is nie nor uwe ma al
NT M OE T
•
ID
170
•
ond erg re
Ambitieroos Stiphout
e ijk el kk are tre nb an rke ern n a he sk Ee en orp d
•
N
HE
•
Het gebruik van de ambitieroos is geen kwantitatieve methodiek. Voor alle 15 acties binnen de visie dient gemotiveerd te worden hoe deze in een plan vertegenwoordigd zijn. Het is niet zo dat elke ontwikkeling maximaal moet scoren op elk thema of dat alles overal relevant is. Op minimaal één aspect moet een onderscheidende oplossing worden geboden. Het gemeentelijk projectteam beoordeelt de motivering. De motivering is openbaar beschikbaar.
D e: ke s n e d or ega diti o t con
co ke sc nen nba ve hap , lan re rb pe d ind n ing en en
s Dorp ma ram prog terken vers kern in de
•
oen
ns
Toepassing
NG e basvi eilig elijke
n Zorge rs aa lk e r voo n ij welz
Focus op de fietser en voetganger
De ambitieroos wordt door initiatiefnemers gebruikt om bij een ontwikkelplan aan te geven hoe de visie vertaald is. Het helpt bij het voeren van een gesprek, daar waar invulling gegeven wordt aan de gebiedsvisie, en het waarborgen van de ondergrens.
GE N E s op n
HISTOR I SC HE Stipho HE u thuisk t = RK omen H in het E gr i er
rps n Do chte rn rdi ve de ke in
Doel
G KKI U L
AR BA
De thema’s van de gebiedsvisie zullen een plek moeten krijgen in nieuwe ontwikkelingen in Stiphout. Grote en klein. Daarvoor wordt een ambitieroos geïntroduceerd.
171
05
AANPAK PARTICIPATIE Betrokkenheid inwoners
Doorzetten participatie
Deze gebiedsvisie is tot stand gekomen met bijdrages van 40-250 inwoners en belanghebbenden. Op verschillende momenten in het ontwikkelproces van de gebiedsvisie deelden zij hun perspectief en hun concrete suggesties. Het ontwerpteam dankt iedereen die deelnam voor hun openheid, hun tijd en hun inbreng die onmisbaar was om een gebiedsvisie te ontwikkelen die echt bij Stiphout past. Omdat de gebiedsvisie een vertrekpunt is voor de komende tien tot vijftien jaar, is het participatieproces voor de totstandkoming ervan ook slechts een begin. Het is bij elke ontwikkeling van belang om de inwoners en belanghebbenden te betrekken. In Stiphout vinden initiatiefnemers een bovengemiddeld betrokken gemeenschap die vanuit historie, beleving en kennis constructief meedenkt aan de toekomst van ‘hun dorp’.
Bij toekomstige ontwikkelingen in Stiphout is het niet alleen van belang om de inhoudelijke thema’s uit de gebiedvisie aandacht te geven, maar ook om aandacht te geven aan een secuur participatieproces.
•
•
•
Gebiedsvisie Stiphout | 05. VAN VISIE NAAR UITVOERING
•
172
•
Elk perspectief en belang verdient het om gehoord te worden en iedereen denkt gelijkwaardig mee door deelname aan de participatiemomenten. We organiseren participatie zowel online als offline om zoveel mogelijk mensen de kans te geven deel te nemen op de manier die bij hen past. We voeren open gesprekken en luisteren zonder oordeel. De belangrijkste thema’s die uit Stiphout zelf naar voren komen vormen de rode draad voor de gebiedsvisie. Bij elke stap van de ontwikkeling van de gebiedsvisie valideren we of onze interpretatie herkend en erkend wordt.
Gebiedsvisie Stiphout | 05. VAN VISIE NAAR UITVOERING
Uitgaande van het vruchtbare participatieproces dat heeft geleid tot deze ontwikkelvisie stellen we de volgende principes voor:
173
Opdrachtgever: Gemeente Helmond Frans Joseph van Thielpark 1 5707 BX Helmond Tel: 14 0492 Mail: stiphoutgebiedsvisie@helmond.nl Onderzoek en ontwerpteam: Tom van Tuijn Stedenbouw Cocosmos