RN 006 Q-book BSD

78 |

Parkeren gemotoriseerd verkeer Uitgangspunt is dat parkeren voor gemotoriseerd verkeer binnen de bebouwde zone van BSD in principe niet is toegestaan. Iedereen dient te parkeren in de hubs bij de toegangswegen. Parkeernorm De parkeernorm binnen BSD is 0,2 parkeerplaats per woning / 100 m2 BVO bedrijfsruimte. Deze relatief lage parkeernorm is gebaseerd op: - het stimuleren van mobiliteit innovaties zoals MaaS ; - de toename van gedeelde mobiliteitsoplossingen zoals deelauto’s; - de nabijheid van openbaar vervoer knooppunt bij het treinstation. Deze 556 nieuwe parkeerplaatsen worden evenredig verdeeld over de 3 hubs. Deze hubs zijn enkel bedoeld voor de gebruikers, bewoners en bezoekers van BSD, niet voor omliggende bedrijven en omwonenden etc. Parkeren voor gemotoriseerd verkeer binnen de bebouwde zone is niet toegestaan. Zowel in het openbare gebied als op eigen terrein, ook voor kort parken Noodzakelijke toegankelijkheid Voor noodzakelijk verkeer gelden uitzonderingen voor de beperkte toegankelijkheid en stallingsmogelijkheden voor gemotoriseerd vervoer. De volgende uitzonderingen gelden: - Hulpdiensten zoals brandweer, politie en ambulance. - Algemene gemeentelijke diensten zoals vuilniswagens. - Logistiek: op aangegeven locaties is laden en lossen van zware ladingen toegestaan.

- Vergunningshouders zoals gehandicapten en mensen die beroepsmatig beschikking moeten hebben over een auto binnen loopafstand. Voor deze gebruikers zal een parkeerplaats ingepast worden in de openbare ruimte.

Hub

Hub Ringweg

nde rgaa

en

weg

Doo

Noord zuid ribben

Hub

e

gem

ub

ke h

elij ent

Locaties hubs en toegangswegen

Tijdelijke situatie - BSD I Het zal enige tijd duren voordat het samenhangende systeem van smart hubs en shuttledienst volledig operationeel is. In de tussentijd zal ontwikkeling van de wijk niet stil staan.

Deze tijdelijke parkeervoorzieningen verliezen hun parkeerfunctie zodra het systeem van smart hubs en shuttlediensten voldoende operationeel is om de bereikbaarheid van de inwoners en gebruikers van BSD I te waarborgen.

Om de bereikbaarheid voor de bewoners en gebruikers in deze tijdelijke situatie te waarborgen mogen ontwikkelaars een gebouwde parkeervoorziening aan de ringweg plaatsen op basis van een tijdelijke parkeernorm van 0.5 parkeerplaats per woning / 100 m2 BVO.

Deze voormalige parkeervoorzieningen dienen omgevormd te worden tot een functie die een (economische) bijdrage levert aan de wijk. Deze regeling is vooralsnog enkel van toepassing op de eerste fase van de permanente ontwikkeling in BSD I.

Brainport Smart District | Q-Book | juni 2020 | 79

Wonen Inleiding In BSD is er ruimte voor circa 1500 woningen. Om een diverse en inclusieve wijk te creëren moeten er veel verschillende soorten woningen zijn, zodat verschillende soorten bewoners hun plek hier vinden. Al deze bewoners zijn onderdeel van de gemeenschap van pioniers van BSD. Ze staan open voor samenwerking en voor nieuwe kansen en mogelijkheden. Doelgroep De huisvesting dient geschikt te zijn voor bewoners van alle leeftijden, achtergrond, levensstijl en alle sociaaleconomische groepen, inclusief bekwame en minder valide bewoners. Derhalve dient minimaal 30% van alle woningen te bestaan uit innovatieve sociale huisvesting, waarvan er 20% geschikt is voor collectieven. Alle partijen in BSD, dus ook de bewoners moeten zich inzetten voor de innovatieprocessen zoals gedefinieerd in het BSD Q-Book en oplossingen bieden die ervoor zorgen dat BSD een duurzame en veerkrachtige wijk is. Nieuwe sociale en economische experimenten worden aangemoedigd, maar mensen moeten zich tegelijkertijd vrij en onderdeel van de gemeenschap voelen, in de wetenschap dat ze, wanneer nodig, geholpen zullen worden. Brainport Smart District wordt een wijk waarin we kosten kunnen besparen door veel aan wonen en leven gerelateerde kwesties collectief aan te pakken.

Typologie Brainport Smart District is geen vooraf vastgesteld vast plan dat eerst wordt ontworpen en daarna wordt gebouwd; het is flexibele stedelijke ambitie, waarbij ontwerp en bouw hand in hand gaan met stapsgewijze ontwikkeling, begeleid door de gebruikers. Daarom zijn er ook geen specifiek typologieën aangewezen in het plan, om zo open te blijven voor de wensen van de toekomstige bewoners en de ontwikkelingen in de toekomst. In plaats van een typologische specificatie worden de randvoorwaarden en algemene eisen vastgelegd waarbinnen initiatiefnemers hun voorstel voor de woningen in BSD uit kunnen werken. Er worden dus prestatiegerichte doelen gesteld, in plaats

80 |

van oplossingsgerichte voorstellen, om innovatie te stimuleren en flexibiliteit mogelijk te maken. De wijk biedt een gemengd dichtheidsniveau (25-80 won / ha). Het doel is om een wijk te creëren met een variëteit aan woningtypologieën, waaronder een mix van appartementsgebouwen, vrijstaande en geschakelde eengezinswoningen. Gebouwen moeten worden uitgelijnd met de rand van elk perceel om aan de binnenzijde een afgeschermd informeel en gedeelde binnen plaats te vormen. Gemengd gebruik, gedeelde ruimte Om monofunctionele buurten te vermijden, moet elk stedelijk perceel ruimte bieden aan een mix van verschillende de functies. De samenstelling van deze mis is bepaald op basis van diverse factoren, waaronder de grootte van het perceel, de dichtheid en de nabijheid van het openbaar vervoer. Om de gemeenschapszin en uitwisseling van ideeën te ondersteunen moet uiteindelijk 20% van de binnenruimtes en 80% van de openbare ruimte bestaan uit gedeelde ruimte. Dit zijn fysieke ontmoetingsruimtes voor bewoners (om te sporten, te leren, te ontspannen, te eten, te drinken, etc). Gedeelde ruimtes kunnen door de bewoners worden beheerd en op regulier momenten worden gebruikt voor verschillende activiteiten zoals cultuur, onderwijs en lokale handel. Een gedeelde ruimte kan bestaan uit een binnenruimte, een overdekte buiten ruimte of bijvoorbeeld een pleintje.

Deze gedeelde ruimtes versterken de verbinding van de mensen binnen en buiten de wijk. Het ondersteund de doelstelling dat een persoon of huishouden een of meerdere tastbare en ontastbare ‘dingen’ kan en gaat delen of uitruilen. Bijvoorbeeld gezamenlijke wasmachine of gereedschap Voorbeeld: samen in een gebouw een wasmachine, gereedschap etc delen, maar ook tijd: ik doe dit voor jou en dan jij dat voor mij.

Programma verdeling

BSD Totaal Wonen Werken Gedeeld

BSD 2

Bedrijvigheid en voorzieningen Inleiding In BSD is er ruimte voor circa 120.000 m2 BVO diverse soorten bedrijven en voorzieningen. Het overgrote deel van de bedrijvigheid is onderdeel van het stedelijk weefsel, dus gemengd met de woning functie. In de mix van wonen en werken is er ruimte voor circa 80.000 m2 bedrijvigheid en voorzieningen. Daarnaast is er ci 4 hectare terrein gereserveerd waar alleen bedrijven gevestigd mogen worden. Doelgroep Alle bedrijven die zich in BSD willen vestigen dienen te passen binnen het innovatieve profiel van BSD. Voorstellen die tot BSD toetreden, moeten nieuwe producten, diensten, processen of concepten bevatten. BSD is een testbed voor innovatieve producten die duurzaam en kostenbesparend zijn. Met name kleine tot middelgrote ondernemingen, start-ups en innovatiebedrijven op verschillende innovatiegebieden zijn welkom. Om toegankelijk en betaalbaar werken mogelijk te maken voor innovatieve quadruple helix startups moet er 20% innovatieve huisvesting zijn voor sociale start ups. Voorbeeld: energie coöperatie op buurt niveau. Binnen de grenzen van BSD is echter enkel bedrijvigheid in milieucategorie I en II toegestaan. Indien de meerwaarde voor BSD evident is, kan bevoegd gezag ervoor kiezen een uitzondering te maken voor bedrijven in milieucategorie III. Typologie Kantoorruimte kan in vrijstaande gebouwen zijn

BSD 1

of geïntegreerd met woningen en gedeelde ruimte. Nabij het knooppunt van het openbaar vervoer is een hogere kantorendichtheid voorzien. Daarnaast zijn vooral bedrijven in de maakindustrie welkom, mits zij geen overlast voor de omgeving generen. Gemengd gebruik, gedeelde ruimte Om monofunctionele buurten te vermijden, moet elk stedelijk perceel ruimte bieden aan een mix van verschillende de functies. De samenstelling van deze mix is bepaald op basis van diverse factoren, waaronder de grootte van het perceel, de dichtheid en de nabijheid van het openbaar vervoer. Om de gemeenschapszin en uitwisseling van ideeën te ondersteunen moet uiteindelijk 20% van de binnenruimtes en 80% van de openbare ruimte bestaan uit gedeelde ruimte. Dit zijn fysieke ontmoetingsruimtes voor bewoners (om te sporten, te leren, te ontspannen, te eten, te drinken). De nadruk wordt gelegd op bedrijven die gedeelde ruimtes en werkruimtes gebruiken en die openstaan om de gemeenschap bij de testfasen te betrekken. Een gedeelde ruimte kan bestaan uit een binnenruimte, een overdekte buiten ruimte of bijvoorbeeld een pleintje. Deze gedeelde ruimtes versterken de verbinding van de mensen binnen en buiten de wijk. Voor bedrijven zou dit ook kunnen bestaan uit het delen van lunch faciliteiten waardoor werknemers van verschillende bedrijven ook ideeën uit kunnen wisselen.

Brainport Smart District | Q-Book | juni 2020 | 81

BSD STEDELIJK SYSTEEM – BUURT SCHAAL/BSD1

Het Bestemmingsplan voor BSD is momenteel in bewerking door de gemeente Helmond. Het bestemmingsplan is de uitwerking van ruimtelijke systeem, aangepast voor de implementatie. De nadruk ligt eerst op BSD I, een oppervlakte van circa 16 hectare. Hier wordt de mobiliteitsinfrastructuur verder uitgewerkt, in samenhang met de eisen aan de kavelinvulling en de initiële programma verdeling. Het mobiliteitssysteem is ontworpen om maximale flexibiliteit mogelijk te maken. Het is geschikt voor meerdere vervoerswijzen, waaronder micro-mobiliteit en biedt primaire ruimte voor voetgangers. De afbakening van de kavels is gebaseerd op het strokensysteem. Aan de hand van een parametrisch model zijn vervolgens verschillende scenarios’s onderzicht voor het verdelen van functies, programma en typologische dichtheden.

82 |

Dichtheidsverdeling Parametrische verdeling van het programma op basis van een interactief intensiteits model. Onderzochte scenario’s: • Hoge dichtheid rond het treinstation, lage dichtheid rond de pioniers • Hoge dichtheid rond de doorgaande wegen, lage dichtheid rond het treinstation • Geleidelijke verdichting vanaf de doorgaande wegen

Functie distributie Parametrische verdeling van de woon en niet-woon functies op basis van bepaalde knooppunten • Hoog aandeel niet-woon functies rond het treinstation. • Hoog aandeel niet-woon functies rond de noordelijke mobiliteits hub. • Hoog aandeel niet-woon functies rond de centrale rotonde van de doorgaande wegen.

Kavel verdeling & visualisatie Interactieve kavel onderverdelingen op basis van de minimale kavel parameters en eenvoudige massa/ BVO visualisatie van het totale programma per kavel.

Brainport Smart District | Q-Book | juni 2020 | 83

Kavel #

Kavel opp. (m2)

Kavel opp. (hec)

Bebouwbare opp.(m2)

Beschrijving

BVO / Kavel verhouding

Woningen

Woningen/ hect

BVO (m2)

Max verdiep.

01A

7,077

0.708

6,746

Hoge dichtheid

1.5

51

72

10,615

7

02A

15,212

1.521

14,500

Gemiddelde dichtheid

1

61

40

15,212

5

03A

12,694

1.269

12,234

Hoge dichtheid

1.5

91

72

19,040

7

03B

21,297

2.130

20,596

Hoge dichtheid

1.6

150

70

34,076

7

03C

6,301

0.630

5,961

Hoge dichtheid

1.8

45

72

11,341

7

03D

4,442

0.444

4,113

Hoge dichtheid

2

36

80

8,883

7

03E

3,296

0.330

2,981

Hoge dichtheid

2

26

80

6,592

5

04A

6,186

0.619

5,875

Gemiddelde dichtheid

1

40

64

6,186

5

04B

4,899

0.490

4,610

Gemiddelde dichtheid

1

27

56

4,899

5

04C

603

0.060

489

Gemiddelde dichtheid

1

3

56

603

5

04D

6,067

0.607

5,752

Gemiddelde dichtheid

1.2

35

58

7,280

5

04E

4,588

0.459

4,306

Gemiddelde dichtheid

1.2

26

58

5,506

5

05A

6,663

0.666

6,340

Lage dichtheid

0.5

21

32

3,331

2

05B

2,499

0.250

2,276

Lage dichtheid

0.5

8

32

1,250

2

05C

2,980

0.298

Lage dichtheid Pioniers

0.3

7

24

900

2

05D

7,739

0.774

7,395

Lage dichtheid

0.5

25

32

3,869

2

05E

5,286

0.529

4,985

Lage dichtheid

0.5

17

32

2,643

2

06A

5,459

0.546

5,165

Gemiddelde dichtheid

1

35

64

5,459

5

06B

2,081

0.208

1,881

Gemiddelde dichtheid

1

13

64

2,081

5

06C

2,894

0.289

Lage dichtheid Pioniers

0.3

11

38

830

2

06D

5,797

0.580

Lage dichtheid Pioniers

0.4

22

38

2,222

2

06E

6,263

0.626

5,954

Gemiddelde dichtheid

1

40

64

6,263

5

07A

3,499

0.350

3,244

Gemiddelde dichtheid

1

22

64

3,499

5

07B

6,399

0.640

6,046

Gemiddelde dichtheid

1

41

64

6,399

5

07C

1,062

0.106

897

Gemiddelde dichtheid

1

7

64

1,062

5

07D

7,762

0.776

7,399

Gemiddelde dichtheid

1

50

64

7,762

5

07E

1,028

0.103

817

Gemiddelde dichtheid

1

7

64

1,028

5

07F

1,158

0.116

986

Gemiddelde dichtheid

1

7

64

1,158

5

84 |

Bedrijven Terrein 7a

7b 7c

7d

6a

5a

6b

5b

6c

5c

6d

4a

3a

4b

3b

4d

3c

BSD II

Tijdelijke huizen

1a

4c

5d

7e 7f

2a

3d 4e 6e

5e

BSD I

Brainport Smart District | Q-Book | juni 2020 | 85

BSD STEDELIJK-SYSTEEM – KAVEL SCHAAL

BSD Bebouwingsvoorschriften Toelichting In BSD ondersteunt de gebouwde omgeving de ontwikkeling van de wijk als een innovatieve plek om te wonen, werken en spelen. Op gebied van programma, stedelijke dichtheid, bouwtechnieken en gevoel van plaats, streeft BSD naar een inclusieve, levendige en duurzame omgeving met een sterke identiteit. Vanwege de gemengde functies zijn er geen specifieke bebouwingsvoorschriften voor woningen of bedrijven. Er zijn algemene regels waar elk bouwwerk en inrichtingsplan aan is gebonden. Een deel van deze voorschriften komt overeen met hoofdstuk “Gebouwde omgeing” uit deel 1 van het Q-Book. Het Q-Team beoordeelt de voorstellen mede aan de hand van deze voorschriften. Algemene bebouwingsvoorschriften binnen BSD: - Creëer lage gebouwen in elkaars nabijheid: - Aantal verdiepingen: 1-7. Gebouwen met 5 of meer lagen zijn vooral in te zetten als hoogte accent rond stations. - Afstand tussen gebouwen: niet meer dan 20 meter, bij voorkeur aan elkaar. - Gebouwhoogte dient binnen de minimale en maximale hoogte te vallen, conform aanduiding op de plankaart. - Ontwerp het gebouw om het stratenplan te definiëren en uitzichten te kaderen. - Creëer geanimeerde gevels met bijvoorbeeld erkers, nissen en balkons boven de begane grond. licht en lucht, en zorg voor geanimeerde gevels. - Minimaal 60% van de gevels aan de straat dient transparant en actief te zijn.

Voor alle functies behalve wonen is dit minimum percentage 90%. - Minimalisering gevelruimte voorbestemd voor nutsvoorzieningen, opslag, diensten. - Zorg voor variatie in gevels, materialen en raamafmetingen. - Vermijd of beperk het gebruik van donkere of sterk reflecterende materialen. - Creëer vóór elk gebouw een publieke of semipublieke ruimte die het straatbeeld verlevendigt. - Zorg dat gebouwen direct bereikbaar zijn vanuit de openbare ruimte.

86 |

- De openbare ruimte is verbonden met huidige of geplande openbare groen voorzieningen en het omliggende landschap. - Ontwerp gebouwen en openbare ruimtes om toevallige ontmoetingen te stimuleren - Gebruik bomen, beplanting en bestrating voor de ontwikkeling van overzichtelijke ruimtes met een menselijke schaal. - 20% van alle ontwikkeling moet uit gedeelde openbare ruimte bestaan - Integreer ruimtes die geschikt zijn voor evenementen en optredens - Creëer verschillende grote en kleine ruimtes die de mensen uit de wijk zelf in kunnen vullen en die voor een levendige sfeer zorgen. - Voorzie in speciale ruimtes voor spelende kinderen en honden - Gebruik kunst (bij voorkeur van lokale kunstenaars) als kenmerkende elementen in de openbare ruimte, waarbij rekening wordt gehouden met zichtbaarheid en educatieve mogelijkheden. - Om sociale veiligheid te waarborgen zijn gebouwen naar de straat toegekeerd en kijken ramen uit op de openbare ruimte zoals, straat, looppaden en groenvoorzieningen. - Gebouwen en openbare ruimte zijn goed verlicht. - Creëer een mix van functies op buurtniveau, integreer wonen, werken en andere functies. - Combineer verschillende gebouwtypes en functies om het gebruik op verschillende momenten van dag te stimuleren.

- De openbare ruimte dient aantrekkelijk en veilig te zijn, met name voor langzaam verkeer, bijvoorbeeld middels straatmeubilair en groen - Borg dat gedeelde ruimtes door iedereen kunnen worden gebruikt en goed verlicht zijn. - Beperk het geluidsniveau door het gebruik van bijvoorbeeld stille wegoppervlakken en natuurlijke geluidsschermen. - Stimuleer het gevoel van eigenaarschap door kavels in kenmerkende gebieden op te delen. - Creëer een doorlopend voetgangersnetwerk zonder doodlopende routes. - De openbare ruimte is geschikt voor verschillende soorten gebruik. - Creëer openbare ruimtes met een aangenaam microklimaat: een hoge luchtkwaliteit en het juiste temperatuur-, geluids- en lichtniveau. - Openbare ruimte dient toegankelijk te zijn voor iedereen. Dat betekent geen obstakels op de stoep, barrièrevrij oversteken op straat en bereikbare open ruimtes.

Wij zijn van mening dat om een gemeenschap te laten bloeien, mensen samen moeten komen en de mogelijkheid moeten hebben om anderen te inspireren en zichzelf te laten inspireren.

De relationele logica voor het stedelijke systeem:

Om deze doelstelling te ondersteunen, is stedelijke continuïteit van het grootste belang. Het vormt de basis voor het gemeenschapsgevoel dat het hart vormt van BSD. De stedelijke systeem component die we voorstellen zijn: • Kavel - bepaald gebied binnen de stroken • Gebouwen - voor wonen, werken, gedeelde en openbare voorzieningen • Open ruimte - privé en openbare buitenruimte die sociale activiteiten en verschillende landschappen accommoderen.

Definieer rooilijnen - om stedelijke continuïteit te creëren, gedefinieerde kavels en interne perceelruimten

Elke kavel bestaat uit bebouwde oppervlakte, een eigen buitenruimte, gedeelde open ruimte en publiek toegankelijke gebied. De kavels zijn voorzien van voetpaden en fietspaden die continu doorlopen in de hele wijk en zo een netwerk vormen. De kavels zijn obstakelvrije ruimtes, met zo min mogelijk hekken en muren zodat er geen scheiding tussen kavels en buitenruimtes ontstaan. Indicatieve verdeling gebruik per kavel:

Creëer een verscheidenheid aan vrijstaande typologieën - om variatie te stimuleren

30% bebouwde ruimte

10% prive buiten ruimte

40% gedeelde open ruimte

20% openbaar toegankelijk

Bepaal de openbare ruimte in relatie tot gebouwen - om een gedeeld gebruik van het perceel te garanderen

Brainport Smart District | Q-Book | juni 2020 | 87

BSD STEDELIJK SYSTEEM – GEBOUW SCHAAL

Flexibel grid

Variatie in eenheden

Gedeeld programma

Studio / 35 m2

X/Y as flexibiliteit

Gedeelde binnen ruimtes Kantoor, buurt centrum

Z as flexibiliteit

Flexibiliteit afmeting eenheid

Deze systematische richtlijnen voor de gebouwvormen binnen BSD creeren een samenhangend raamwerk, waarbinnen zich zeker een divers en heterogene wijk zal vormen.

88 |

4 kamer eenheid / 150 m2

Gedeelde buiten ruimtes Tuinen, speelgelegenheden

Het stedelijke systeem voor gebouwen bestaat uit de volgende onderdelen: • Grid – definitie van het maaiveld om de schaal en afstand precies te bepalen • Eenheid – een variatie in kamers, van 35m2 studio’s tot 150m2 huizen in verschillende indelingen. • Gedeelde ruimtes – interne ruimtes zoals verkeersruimte, werk- / voorzieningenruimten evenals buitenruimten zoals tuinen en speelruimte

Mix van eenheden

Verschuiving volume

Gedeelde ruimte

mix van eenheden per volume

Verschoven volumes

Gedeeld maaiveld

Mix van eenheden per verdieping

Verschoven balkons/vloeren

Gedeeld terras

Verschoven volumes

Gescheiden en gedeeld

Mix van schalen en locaties

De logica tussen de onderdelen van het stedelijke systeem voor gebouwen: • Mix van eenheden - voor verschillende gebruikers • Verschuiving volume - Voor balkons en zonlicht in het gebouw • Gedeelde ruimte - Om buurten met gemengde voorzieningen te creeren.

Uitkragend volume

Alle bebouwingsvoorstellen dienen innovatie uit te stralen, zoals in materiaal, constructie, plattegrond, groen of programmatisch. Brainport Smart District | Q-Book | juni 2020 | 89

Typologische bibliotheek bouwvormen

Typologische bibliotheek gemengde bouwvormen

90 |

Hoge dichtheid

Medium dichtheid

Lage dichtheid

Brainport Smart District | Q-Book | juni 2020 | 91

SCÈNES

De volgende scènes zijn gemaakt om het karakter en het atmosferische potentieel van BSD te visualiseren. Zij laten een mogelijke uitkomst zien en hoe de Q-Book doelen worden geïntegreerd binnen het ruimtelijk systeem van BSD. De scènes bestaan uit generieke schaalmodellen van 40m x 40m die laten zien hoe specifieke gebieden er op een willekeurig moment uit zouden kunnen zien. Integratie Q-Book doelen Alle elementen in de scènes zijn een ruimtelijke vertaling van de Q-Book-doelen uit deel I. De scenes vormen een mogelijke manier om ambities en uitvoering op elkaar af te stemmen. Natuurlijk in samenhang met het specifieke programma, gebruikersgroepen en geografische locatie per kavel. Ruimtelijk systeem De scènes werken binnen het BSD ruimtelijke systeem en geven een interpretatie van haar logica.

Wijk met lage dichtheid Lage dichtheid / productief landschap Wijk met gemiddelde dichtheid Bedrijvenpark Wijk met hoge dichtheid Hoge dichtheid

92 |

Ruimtelijke vertaling van verschillende programmalijn doelen Gezond

Sport gebied

Gezond

Groene gevel

Gezond

Groene paden

Gezond

Slimme lichtmasten

Gezond

Lokale markt

Gezond

School

Gezond

Fietspaden

Gezond

Gemengd programma – wonen, werken, gedeeld

Sociaal en veilig

Openbare ruimte

Sociaal en veilig

Klus ruimte

Sociaal en veilig

Ruimte voor ouderen

Sociaal en veilig

Speeltuinen

Sociaal en veilig

Toegankelijke ruimte, zonder obstakels

Sociaal en veilig

Veilige bouwmethoden

Sociaal en veilig

Sensors als onderdeel van gebouwen

Sociaal en veilig

Buurt centrum

Participatie

Gemengde gebouw typologie – divers en gevarieerd

Participatie

Sociale woningbouw

Participatie

Gedeelde ruimtes

Circulair

Recycle ophaal systeem

Circulair

Biogebaseerde materialen

Circulair

Stedelijke boerderijen / landbouw ruimte

Circulair

Groene ontwikkeling

Circulair

Vee gebied - koeien en kippen

Energie

Energie in gevels

Energie

Groene energiesystemen / pv cellen

Energie

Data hub + kassen

Water

Water opgevangen op daken - polder daken

Water

Water opgevangen in tuinen

Water

Hergebruik grijs water

Water

Dubbel gebruik waterpleinen

Water

Water als licht reflectie

Water

Biodiversiteit / bijen houden

Water

Groene/blauwe percelen

Mobiliteit

Slimme verlichting

Mobiliteit

Keuze voor mobiliteit – fiets, voetgangers, openbaar vervoer

Mobiliteit

Mobiliteits hub

Mobiliteit

Parkeren voor gehandicapten/ rolstoel toegankelijke tuinen

Mobiliteit

Voertuigen aangesloten op het energienetwerk

Mobiliteit

Afhaal punten

Mobiliteit

Drone landingspunt

Brainport Smart District | Q-Book | juni 2020 | 93

SCÈNES

Lage dichtheid Gedeelde speelruimte Continue waterweg / bio-planten Slimme energie Gebied voor landbouw Dak met zonne-energie Polderdaken

94 |

Lage dichtheid Productie landschap Doorlopende waterweg Slimme energie Gebied voor landbouw Groene paden Biogebaseerde materialen Vee gebied Data hub

Medium Dichtheid Kiss en Ride Sociale huisvesting Groene energiesystemen Openbare ruimte Biodiversiteit / bijenteelt Gemengd programma

Bedrijven terrein Gevel van groene gebouwen Sensoren ingebed in gebouwen Mobiliteits keuze Toegankelijke openbare ruimte Gedeelde ruimtes Gemeenschappelijke ruimte

Brainport Smart District | Q-Book | juni 2020 | 95

SCÈNES

Lage dichtheid Mobiliteitskeuze Energie in gevels Gedeelde ruimtes Drone - landingspunt Slimme lichtmasten Obstakelvrije ruimte Polderdaken Biodiversiteit / bijenteelt

96 |

Lage dichtheid Sportterrein Water als licht reflectie Groen / blauwe percelen Ouderenruimtes Gebied voor voedselproductie Lokale markt Fietspaden netwerk

Brainport Smart District | Q-Book | juni 2020 | 97

BSD LANDSCHAP PRINCIPES

Het landschap rond Helmond is een gevarieerde mozaiek van landbouwgebieden met bossen, heide, dorpen en waterrijke zones. Deze mozaiek is historisch gegroeid. Begin vorige eeuw herkennen we nog veelal aaneengesloten landschapsstructuren. Heidegebieden en rivierbeddingen die tussen de landbouwkavels en dorpen lopen. Tijdens de tweede helft van vorige eeuw neemt industrialisatie toe, en worden steeds meer natuurgebieden als productiegrond ontgonnen. Dit levert niet enkel meer landbouwgebied op, maar ook een grote hoeveelheid productiebossen die zorgen voor een sterke fragmentatie van het landschap. Later neemt ook de verstedelijkingsdruk verder toe. Nieuwe woonbuurten worden ontwikkeld, en bestaande kernen breiden uit. Dit zorgt voor een tweede laag in de fragmentatie van het landschap,die bijdraagt aan de vorming van het rijke mozaieklandschap van vandaag. De omgeving is opgebouwd uit heel verschillende bouwstenen die samen een rijk samengesteld landschap vormen: een diversiteit aan natuurgebieden, productiegronden en woonmilieus. Het bestaande mozaieklandschap biedt al deze onderdelen elkaars nabijheid. Maar veelal functioneren ze als individueel en gescheiden werelden. BSD zet in op het creëren van een mozaieklandschap 2.0.

Daarbij wordt nadrukkelijk ingezet op de onderlinge verbinding van de verschillende onderdelen, en het creëren van een integraal en samenwerkend landschap. Mozaieklandschap 2.0 is opgebouwd uit 4 principes, die de samenwerking tussen de verschillende onderdelen organiseren en faciliteren: 1. Mozaïek Landschap Het mozaïek landschap is opgebouwd uit 3 traditionele bouwstenen: natuurgebieden, productiegronden en stedelijke zones. De positie van deze bouwstenen wordt bepaald door gebiedseigen kenmerken, en door het verbinden van netwerken uit de omgeving. 2. Productief Landschap Het landschap in BSD wordt integraal ingezet als productiegebied. Het land buiten het

98 |

bebouwde gebied, kavels in de bebouwde zone en het park in het centrum dragen bij aan voedsel- en energieproductie, waterhuishouding en biodiversiteit. Tegelijk worden ze ontworpen als aantrekkelijke en beleefbare landschappen voor recreatie en verblijf. Om het landschap zowel aantrekkelijk als efficiënt in te richten, wordt het gebied opnieuw verkaveld. Dit resulteert in een variatie aan kavelgroottes en -vormen, aansluitend op het karakter van elk milieu. 3. Verbonden Landschap Het productielandschap is beleefbaar als een integraal gebied. Lineaire landschapsstructuren scheiden de verschillende kavels, en verbinden de buitengebieden met bebouwde zones en het centrale park. Het is een ‘conditionerend’ raamwerk. De inrichting van de lijnen draagt bij aan de werking van de aangrenzende gebieden. Ze dragen bijvoorbeeld bij aan de vruchtbaarheid en waterhuishouding van landbouwgronden, zorgen voor schaduw en waterinfiltratiemogelijkheden in bebouwd gebied, en combineren ecologische waardes met recreatief gebruik in het park. Daarnaast functioneert het raamwerk als een belangrijke langzaam verkeersstructuur, waardoor het gehele gebied toegankelijk en beleefbaar is voor bezoekers en bewoners. 4. Sociaal Landschap De inrichting van het productielandschap zorgt voor nieuwe samenwerkingsverbanden en sociale netwerken. Daartoe wordt het georganiseerd in strips.

Elke strip heeft een bepaald bebouwd programma met aansluitend daarop een productievraag voor voedsel, energie, water, biodiversiteit en voorzieningen. Binnen elke strip wordt gestreefd naar het verbinden en sluiten van al deze kringlopen.

Mozaiek Landschap

Productief Landschap

Verbonden Landschap

Sociaal Landschap

Brainport Smart District | Q-Book | juni 2020 | 99

BSD PRINCIPES

Deelgebieden Het landschap bestaat uit 3 deelgebieden: de productiegronden, de bebouwde zones, het centrale park. De onderverdeling van het terrein in deze deelgebieden, wordt bepaald door bestaande elementen en condities, en door de mogelijkheden om beter aan te sluiten op netwerken in de omgeving. De drie deelgebieden hebben een onderscheidende functie en programmering. • Het Centrale Park is ingericht voor sport en recreatie; • De Productiegronden worden ingezet voor urban farming en natuurbeleving; • De Bebouwde Zones hebben een openbare ruimte netwerk waar autoverkeer te gast is, ingericht voor voetgangers en fietsers. Voor al deze gebieden gelden de volgende algemene uitgangspunten: • Het bestaand groen is maximaal gehandhaafd en geïntegreerd. Daarnaast zijn nieuwe functionele groenstructuren gevormd, bijvoorbeeld langs de infrastructuur aan de randen. • De ruimtereservering van de Ecologische Hoofdstructuur is geïntegreerd in het ontwerp voor het bebouwd gebied en sluit aan op de netwerken in de omgeving. • Verschillende grondsoorten zorgen voor onderscheidende ecologische milieus.

•

•

•

•

karakter van elk milieu. Het productiegebied is opgebouwd uit grote, individuele kavels met praktische orthogonale vormen die de kavels afzonderlijk bewerkbaar maken. Het parkgebied functioneert als één gebied, de kavels hebben een diverse vormgeving die aansluit op het integrale ontwerp. De functies en het gebruik van de verschillende kavels zet in op een sterke en hernieuwde relatie met de ondergrond en specifieke ecologische condities. Technische innovaties zetten bij voorkeur in op het beter benutten van de specifieke lokale situatie en niet op het ontkennen daarvan. Er ontstaat een specifieke inrichting van bijvoorbeeld lage en natte kavels, omdat de condities niet door middel van drainage vergelijkbaar worden gemaakt met hoger en droger gelegen gebieden. De inrichting van de productiekavels, dient te bestaan uit functies die een sterke relatie met de gebiedseigen condities nodig hebben. Generieke functies die geen eisen stellen aan specifieke omgevingscondities (bijvoorbeeld zonnevelden) zijn ongewenst. De inrichting van de kavels moet productief bijdragen aan meerdere agenda’s, en kan niet monofunctioneel ingericht worden voor bijvoorbeeld enkel natuurontwikkeling of voedselproductie. Er moet actief ingezet worden op medegebruik.

Toegankelijk en verbonden Ruimtelijke organisatie Productief en aantrekkelijk Het landschap in BSD wordt integraal ingezet als productiegebied, en draagt bij aan voedselen energieproductie, waterhuishouding en biodiversiteit. Tegelijkertijd is het een aantrekkelijk en beleefbaar landschap voor recreatie en verblijf. Om het landschap zowel aantrekkelijk als efficiënt in te richten, is het gebied opnieuw verkaveld. •

De verschillende deelgebieden zijn georganiseerd in kavels, met een variatie aan groottes en vormen, aansluitend op het

100 |

Het landschap is een belangrijke kwaliteit van BSD, en bepaalt in grote mate de omgevingskwaliteit van het gebied. Het behoort niet toe aan een individuele bewoners, maar draagt bij aan de collectieve beleving. Het is van belang dat de verschillende deelgebieden (productiegronden, verstedelijkte zone, centrale park) verbonden zijn, waardoor ze beleefbaar en toegankelijk zijn voor alle bewoners. • In de noord-zuid richting liggen tussen de verschillende kavels nieuwe, lineaire landschapsstructuren die de kavels omlijsten en de verschillende deelgebieden met elkaar verbinden. Deze structuren vormen de basis voor een langzaam verkeersnetwerk door het hele gebied.